Strona Mirosława Dakowskiego
Odwiedza nas 75 gości
S T A R T arrow Kultura i okolice arrow Oświata oraz naukawcy II arrow Kanon marzeń a małpa z brzytwą
Wednesday 27 May 2020 17:27:05.29.
W Y S Z U K I W A R K A
Kanon marzeń a małpa z brzytwą Drukuj Email
Wpisał: Prof. Grzegorz Kucharczyk   
28.09.2013.

Kanon marzeń a małpa z brzytwą

 

 

 

„I nie desperujcie nigdy! Nie masz takowych terminów, z których by się viribus unitis przy boskich auxiliach podnieść nie można!”

 

2013-09-26  pch24

 

Prof. Grzegorz Kucharczyk

"Działalność MEN (podobnie jak resortu nauki i szkolnictwa wyższego) od dłuższego czasu przypomina, by użyć tutaj figury retorycznej naszego sfilmowanego noblisty, małpę z brzytwą" - pisze prof. Grzegorz Kucharczyk, historyk i publicysta, odpowiadając na naszą prośbę o sformułowanie własnej listy "lektur obowiązkowych" każdej Polki i każdego Polaka.

 

Aktualnie pod ostrze brzytwy wpadł kanon lektur szkolnych na poziomie gimnazjalnym. Znika m. in. „Pan Tadeusz” i „Konrad Wallenrod” oraz „Trylogia” Sienkiewicza.

 A więc dokonuje się amputacji na polskiej kulturze i polskim charakterze narodowym. Jeśli połączymy to z równolegle dokonującą się amputacją nauczania historii (zmniejszanie liczby godzin, „nowe podstawy programowe”) – mamy obraz walki z językiem polskim i historią, jakiej od czasów dr. Hansa Franka na ziemiach polskich nie było. Nawet za PRL-u polska klasyka nie była usuwana z listy lektur.

 Redaktorzy portalu PCh24.pl zachęcili mnie do marzeń i zestawienia własnego kanonu lektur (tylko z literatury polskiej) dla młodego Polaka.

 Gdybym był ministrem…

…to na mocy rozporządzenia wprowadziłbym jednolite dla całego kraju minimum programowe w zakresie lektur literatury polskiej (do opcjonalnego rozszerzania przez nauczycieli):

1.     Bogarodzica – pierwszy hymn Polski; pierwszy opis kim jesteśmy i dokąd idziemy; pieśń śpiewana przez polskie rycerstwo pod Grunwaldem, husarię pod Chocimiem (1673).

2.     „Odprawa posłów greckich” Jana Kochanowskiego - nieśmiertelny traktat o tym jak i dlaczego upadają rzeczypospolite.

3.     „Kazania Sejmowe” ks. Piotra Skargi [wybór] – przykład żarliwego patriotyzmu i głębokiego namysłu nad dziejami Polski i naszymi „grzechami domowymi”. Niespotykane nigdzie połączenie żarliwego uczucia (miłość do Ojczyzny) z trzeźwym spojrzeniem (proroctwo upadku).

4.     „Pamiętniki” Jana Chryzostoma Paska – sarmatyzm w pigułce. Spotkanie z dawną, sarmacką      Polską i „jędrnymi” Sarmatami.

5.     „Dziady” cz. III Adama Mickiewicza – tu z kolei kwintesencja romantycznego mesjanizmu. Konrad (Gustaw) i ksiądz Piotr – dwie wizje Polski, dwie rozmowy z Bogiem o Polsce.

6.     „Pan Tadeusz” – dokonany za sprawą genialnej poezji cud powrotu do „stron rodzinnych”. Dworek, gawędy, polowania, biesiady, zajazd, walka z Moskalami – obraz odchodzącej szlacheckiej Rzeczypospolitej, ale nieśmiertelnej dzięki geniuszowi A.M.

7.     „Beniowski” Juliusza Słowackiego" – wielka odpowiedź wieszcza w sporze z Mickiewiczem. Perełka romantycznej poezji i romantycznego ducha.

8.     „Grób Agamemnona” J. Słowackiego – opis „dusznego boju” Polaków (poprzez wieki, bo pisał to przecież wieszcz) między Cheroneą a Termopilami. Klasyka w podwójnym znaczeniu.

9.     „Nie-boska komedia” Zygmunta Krasińskiego – prorocza wizja nadchodzącej rewolucji nowego typu.

10. „Trylogia” Henryka Sienkiewicza – przed naszymi oczyma Rzeczpospolita jako imperium      (Stanisław Mackiewicz – Cat) i nieśmiertelne słowa Onufrego Zagłoby z zakończenia „Potopu” – „I nie desperujcie nigdy! Nie masz takowych terminów, z których by się viribus unitis przy boskich auxiliach podnieść nie można!”.

11. „Quo vadis” Henryka Sienkiewicza – opowieść o „Neronowej zawierusze” i narodzinach Kościoła z krwi męczenników. Znowu klasyka w podwójnym znaczeniu (bo sceneria i treść).

12. „Lalka” Bolesława Prusa – Warszawa, której już nie ma, ale kapitalnie uchwycony przez Prusa moment narodzin „nowoczesnego narodu”.

13. „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej – wspaniały opis ojczystej przyrody (z całą świadomością rekomenduję wiedząc, że uczniowie przez lata ograniczali się w lekturze tej książki do partii dialogowych, ale w końcu mówimy o kanonie).

14. Wojenne poezje (w wyborze) Andrzeja Trzebińskiego, Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Wacława Bojarskiego – zapis myśli pokolenia „żałobami czarnego” i ich „ostatniej szarży do nieba”.

15. „Nie trzeba głośno mówić” Józefa Mackiewicza – powieściowe odmalowanie losów okupacyjnych Polaków i zasadnicze pytanie: czy od 1939 roku toczymy wojnę o niepodległość i integralność terytorialną Polski czy jej głównym celem jest pokonanie Niemiec?

16. „Dziennik 1954” Leopolda Tyrmanda – kapitalny opis Polski pod sowiecką okupacją (okres stalinowski) – wszechobecnego dziadostwa i degrengolady (także tzw. elit intelektualnych).

17. „Dzienniki” [wybór] Stefana Kisielewskiego – błyskotliwy opis rzeczywistości PRL, jej absurdów i powstającej opozycji (ze wszystkimi jej zaletami i wadami).

18. Poezje (w wyborze) Zbigniewa Herberta – wyrąbana w granitowej klasyce wielka poezja. Nieśmiertelne wezwanie: „Bądź wierny! Idź!”; pogarda wobec komunizmu („parciana dialektyka, dwa pojęcia jak cepy”) i wieszcze wspomnienie o „dymiącym mgłą smoleńskim lesie” (z wiersza „Guziki”).

 

Grzegorz Kucharczyk. Obowiązuje: do odwołania (czyli uzupełnienia).

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
Top! Top!

Nasza strona korzysta z plikow cookies w celu gromadzenia anonimowych statystyk, jesli nie blokujesz tych plikow, to zgadzasz sie na ich uzycie oraz zapisanie w pamieci urzadzenia. Mozesz samodzielnie zarzadzac plikami cookies w ustawieniach przegladarki.