Kaliningrad może okazać się najniebezpieczniejszą strefą kryzysową na świecie

Kaliningrad może okazać się najniebezpieczniejszą strefą kryzysową na świecie.

Ted Galen Carpenter

Kiedy amerykańscy politycy i przedstawiciele mediów wspominają o potencjalnych globalnych punktach zapalnych, które mogłyby wywołać katastrofalną wojnę, natychmiast przychodzą na myśl takie miejsca jak Cieśnina Hormuz, strefa zdemilitaryzowana (DMZ) między Koreą Północną a Południową oraz różne strefy chronicznych konfliktów na Bliskim Wschodzie. Jednak pogorszenie relacji między NATO a Rosją – spowodowane konfliktem na Ukrainie i innymi problemami – doprowadziło również do powstania niebezpiecznych potencjalnych punktów zapalnych w Europie. W rzeczywistości ogólne napięcie w tym regionie jest najwyższe od zakończenia zimnej wojny i upadku Związku Radzieckiego w 1991 roku.

Trwający konflikt na Ukrainie – między wspieranymi przez NATO siłami ukraińskimi a wojskami rosyjskimi – co zrozumiałe, skupia największą uwagę krajów sąsiednich i całego świata. Jednak najgroźniejszym, potencjalnym punktem zapalnym wojny na pełną skalę między NATO a Rosją jest Kaliningrad, silnie ufortyfikowana eksklawa Kremla nad Morzem Bałtyckim.

Chociaż Kaliningrad ma dostęp do morza, jest otoczony przez dwa państwa członkowskie NATO: Polskę od południa i Litwę od północy i wschodu. Zarówno Rosja, jak i NATO regularnie prowadzą ćwiczenia wojskowe w regionie, co wielokrotnie zaostrza napięcia.

Dziennikarz Brent Goff z Deutsche Welle trafnie zauważa, że ​​położenie Kaliningradu sprawia, że ​​jest on „strategicznie cenny dla Rosji, ale potencjalnie narażony na bezpośrednią konfrontację z NATO”. Niemniej jednak jego strategiczne znaczenie dla Rosji prawdopodobnie przeważa nad obawami Kremla dotyczącymi podatności eksklawy na ataki. W Kaliningradzie znajduje się siedziba rosyjskiej Floty Bałtyckiej, a także bazy rosyjskich pocisków średniego zasięgu zdolnych do przenoszenia głowic jądrowych oraz najnowocześniejszych myśliwców w kraju.

To ciągłe strategiczne „igranie z ogniem” osiągnęło nowy poziom eskalacji pod koniec września 2026 roku. Prezydent Rosji Władimir Putin ostrzegł, że jego kraj użyje wszelkiej dostępnej broni, jeśli, jego zdaniem, Kaliningrad zostanie bezpośrednio zaatakowany. Putin podkreślił, że Moskwa „nikomu nie zagraża”, a jedynie reaguje na niedawne oświadczenia zachodnich przywódców, że NATO przygotowuje się do wojny w 2029 lub 2030 roku. Szczególnie wymowny jest fakt, że rosyjskie władze wydają się mieć bardzo szeroką interpretację tego, co stanowi bezpośredni atak. W poprzednim tygodniu przedstawiciele Rosji oskarżyli NATO o przygotowywanie blokady Kaliningradu; ostrzegali, że Moskwa jest nawet gotowa użyć broni jądrowej, jeśli zajdzie taka potrzeba, gdyby Zachód próbował odciąć eksklawę od reszty Rosji.

Przedstawiciele NATO generalnie publicznie twierdzą, że rosyjska obecność wojskowa w Kaliningradzie stanowi poważne zagrożenie dla sąsiednich krajów. Ta ocena wydaje się jednak naciągana. Prawdopodobieństwo udanej ofensywy militarnej z terenu eksklawy jest znacznie mniej prawdopodobne niż prawdopodobieństwo wielotorowego ataku na nią ze strony sąsiednich państw NATO. Co więcej, zachodni politycy – a zwłaszcza ci, którzy zajmują konfrontacyjne stanowisko wobec Rosji – otwarcie podkreślają militarną przewagę Sojuszu w tym regionie.

Anatol Lieven, szef programu Eurazja w Instytucie Odpowiedzialnej Sztuki Państwa Quincy, ostrzega, że ​​USA i inni czołowi aktorzy NATO muszą poważniej traktować ostrzeżenia Moskwy. „Prezydent Władimir Putin i rosyjski rząd niedawno oświadczyli, że Rosja odpowie bronią jądrową, jeśli NATO zablokuje Kaliningrad; każdy przedstawiciel rosyjskiego establishmentu, z którym rozmawiałem, wyrażał podobne stanowisko. Sekretarz generalny NATO Mark Rutte odpowiedział z tą samozadowoloną, samozadowoloną nonszalancją, która stała się jego znakiem rozpoznawczym, deklarując, że »nie traktuje tego poważnie«”.

Stanowisko Ruttego jest rzeczywiście lekkomyślne i nieodpowiedzialne. Wydaje się to również ironiczne, biorąc pod uwagę liczne oświadczenia Ruttego i innych zachodnich przywódców, że NATO będzie bronić „każdego cala” swojego terytorium przed atakiem. Dlaczego ci sami przywódcy mieliby zakładać, że gotowość Rosji do obrony własnego terytorium jest mniej wyraźna? Nawet blokada Kaliningradu – nie mówiąc już o ataku militarnym – byłaby równoznaczna z aktem wojny NATO przeciwko Federacji Rosyjskiej. Decydenci w USA i Europie powinni szukać sposobów na rozładowanie istniejących punktów zapalnych i zmniejszenie napięć z Moskwą, zamiast tworzyć nowe okazje do prowokowania Rosji.

Lieven zauważa: „Może się wydawać, że państwa NATO nie są aż tak szalone, by podjąć straszliwe ryzyko, jakie wiązałoby się z nałożeniem blokady Kaliningradu; jednak w rzeczywistości istniały dwa powody, dla których warto to rozważyć”. Chociaż incydenty te – w 2022 i 2025 roku – dotyczyły poszczególnych państw członkowskich, a nie całego Sojuszu, to jednak odzwierciedlają niepokojący sposób myślenia.

Przywódcy Stanów Zjednoczonych i NATO powinni zastanowić się nad ważnym rozdziałem najnowszej historii i zadać sobie kluczowe pytanie: czy Waszyngton i jego sojusznicy użyliby siły podczas zimnej wojny, aby utrzymać zachodnią enklawę w Berlinie Zachodnim? Większość znających się na rzeczy historyków uważa, że ​​tak – pomimo ryzyka wybuchu szerszej, bardziej niszczycielskiej wojny. Dzisiejsi eksperci od polityki zagranicznej powinni założyć, że rząd Putina postąpiłby podobnie, aby odeprzeć atak na enklawę kaliningradzką – terytorium o jeszcze większym znaczeniu dla bezpieczeństwa i interesów geostrategicznych Rosji.

Źródło: Kaliningrad może być najniebezpieczniejszym punktem zapalnym na świecie

Dodaj komentarz