„To śmierdzi”: Były analityk CIA twierdzi, że przeciek informacji o śmierci Rosjan nastąpił w „idealnym momencie”.
- Larry C. Johnson uncutnews-ch/das-riecht-verdaechtig-ex-cia-analyst-sagt-das-leak-zu-den-russischen-todesopfern-kam-genau-zur-rechten-zeit
W branży wywiadowczej najważniejszy jest czas. 5 lutego 2026 roku Fiński Uniwersytet Obrony Narodowej, który z pewnością nie jest powiązany z Kremlem, opublikował artykuł Aleksandra Grable’a zatytułowany „Niezastąpione straty: ofiary wojny rosyjsko-ukraińskiej (od 2022 roku do chwili obecnej)”. Grable doszedł do wniosku, że liczba zabitych Ukraińców znacznie przewyższa liczbę zabitych Rosjan i że Kijów przegrywa wojnę na wyniszczenie. W kulturalnym społeczeństwie zachodnim jest to uważane za herezję.
Artykuł został zaprezentowany tydzień później na uniwersyteckim seminarium poświęconym Rosji. Jesienią został włączony do materiałów konferencyjnych i pod koniec października zaczął być szeroko rozpowszechniany. I wtedy, w samą porę, nadeszła kawaleria. Dwie grupy hakerów ogłosiły, że włamały się do Rosstatu, rosyjskiej państwowej agencji statystycznej, i uzyskały dane wskazujące na liczbę ofiar śmiertelnych od 393 881 do 450 100 Rosjan. 8 listopada „Moscow Times” i „Euronews” opublikowały tę historię. Narracja została przywrócona. Wszyscy mogli odetchnąć z ulgą.
Nie oddycham z ulgą tak łatwo. Pracowałem w CIA wystarczająco długo, żeby wiedzieć, jak pachnie spreparowana historia. Ta pachnie podejrzanie. Ale zanim przejdę do przecieku, chcę poruszyć kwestię, której kalkulatory ofiar zawsze pomijają w swoich arkuszach kalkulacyjnych: Kto oddał więcej strzałów?
Obliczenia, których nikt nie chce wykonać
Broń powoduje ofiary. Dlatego wszelkie szacunki strat, które ignorują broń, są czystą spekulacją. W tej wojnie Rosja miała wyraźną przewagę w niemal każdej kategorii, która zabija żołnierzy : artylerii, moździerzach, rakietach i bombach ślizgowych FAB. Przez większość wojny Rosja miała również przewagę w dronach.
Zacznijmy od artylerii. Estoński wywiad zagraniczny, który nie jest szczególnie przychylny Moskwie, szacuje, że Rosja wyprodukowała lub odnowiła około 400 000 pocisków w 2022 roku i 4,5 miliona w 2024 roku – dziesięciokrotny wzrost. W tym samym roku Stany Zjednoczone i Europa łącznie wyprodukowały około 1,2 miliona. Mamy też Koreę Północną: informacje ujawnione przez południowokoreański wywiad, o których media donosiły w zeszłym roku, wskazują na dostawy Pjongjangu na poziomie 12 milionów sztuk amunicji kalibru 152 mm. Według moich obliczeń, od 2022 roku Rosja dostarczyła około 24 milionów sztuk amunicji, w porównaniu z około 7 milionami dla Ukrainy. To więcej niż trzy do jednego.
Bomby ślizgowe i pociski rakietowe opowiadają tę samą historię. Ukraina nie ma niczego, co choćby w przybliżeniu można by porównać z rosyjskimi pociskami FAB-500 i FAB-1500 z zestawami skrzydeł, zrzucanymi tysiącami z bezpiecznej odległości, poza zasięgiem obrony przeciwlotniczej, na ukraińskie pozycje.
Kluczowe znaczenie ma tu również czas. Na początku wojny artyleria była najgroźniejszą bronią, powodując około 80 procent ofiar – dokładnie wtedy, gdy rosyjska przewaga pocisków była największa. Drony przewyższyły artylerię dopiero w 2024 roku. Często cytowane szacunki, że drony będą przyczyną 70 do 80 procent ofiar na polu bitwy, pochodzą z 2025 roku, a nie z 2022 roku. Kijów twierdzi obecnie, że produkuje więcej dronów FPV niż Rosja. Być może to prawda. Ale nawet ukraiński urzędnik przyznał, że w pierwszej połowie 2025 roku Ukraina wciąż była daleka od dorównania Rosji w dronach szturmowych.
Wyścig dronów toczy się również w fabrykach. Rosja wielokrotnie atakowała ukraińską produkcję dronów: zakłady montażowe dronów dalekiego zasięgu Liutyj w okolicach Kijowa, strefy przemysłowe w Charkowie i Dnieprze, produkujące komponenty sterowania i łączności, a w październiku zakład należący do producenta Generał Czeresznia. Ukraina odpowiedziała, atakując fabrykę dronów Atlant Aero w Taganrogu trzykrotnie w okresie od stycznia do kwietnia i wielokrotnie atakując strefę Ałabuga w Tatarstanie. Niemniej jednak rosyjska produkcja nadal rośnie. Według szacunków ukraińskiego wywiadu, rosyjska produkcja dronów w kwietniu była o 117 procent wyższa niż w roku poprzednim, a Moskwa planuje wyprodukować w tym roku 7,3 miliona dronów FPV. Ataki Kijowa nie przerwały tego trendu.
Typową reakcją Zachodu jest to, że atakujący tracą więcej ludzi niż obrońcy, a Rosja zaatakowała. Ta zasada praktyczna zakłada, że obie strony mogą odpowiedzieć ogniem mniej więcej po równo. Jeśli jedna strona wystrzeli trzy lub cztery razy więcej pocisków niż otrzyma, zasada ta przestaje obowiązywać. Obrona pod takim ostrzałem wyniszcza armie.
Co tak naprawdę odkrył Grable
Grable zaczął od amputacji – sprytnego podejścia, ponieważ amputowanych trudniej ukryć niż zmarłych. Zastosował historyczne proporcje zgonów do amputacji, aby obliczyć liczbę amputacji po obu stronach. W przypadku Ukrainy, 93 566 na 120 000 amputacji spowodowało szacunkowo 403 269 na 517 200 zgonów do listopada 2024 roku. Wskazuje również na wymianę ciał, w ramach której Ukraina otrzymywała około 12,5 swoich zmarłych za każdego wydalonego Rosjanina.
Grable szacuje również liczbę zgonów Rosjan do połowy 2024 roku na około 35 264. Powiem szczerze: ta liczba jest zaniżona. Jest niższa niż liczba zgonów Rosjan, które Mediazona i BBC Russian zidentyfikowały już wtedy z imienia i nazwiska. Jego mnożnik dla Rosji, wyliczony na podstawie wojny w Wietnamie, nie wytrzymuje krytyki, a jego krytycy słusznie go ostro krytykują.
Ale zauważmy, co robią dalej krytycy. Biorą słabą liczbę i wykorzystują ją, by zdyskredytować całą pracę – łącznie z częścią, która odpowiada skali ostrzału. Jeśli Rosja wystrzeliła trzy lub cztery razy więcej amunicji, nie jest bezpodstawne twierdzenie, że liczba ofiar po stronie ukraińskiej jest wielokrotnie wyższa niż liczba ofiar po stronie rosyjskiej. Tak przewidują prawa fizyki. Szacunek Grable’a dotyczący liczby ofiar po stronie ukraińskiej odpowiada skali ostrzału. To właśnie ta część musiała zostać zamieciona pod dywan.
Rozważmy źródło
A teraz do przecieku. Przyjrzyjmy się, kto go ujawnił. Jedną z grup jest Silent Crow, która przyznaje się do około 450 100 ofiar wśród Rosjan. Drugą jest Belarus Cyber Partyzanci, która przyznaje się do 393 881 ofiar. Żadna z grup nie jest neutralnym archiwistą. Obie otwarcie walczą z Moskwą i Mińskiem i mówią o tym z dumą. Mamy uwierzyć, że ci partyzanci wydobyli 23 terabajty z Rosstatu, posegregowali je i w ciągu kilku dni opracowali dokładne dane. Zachodnie media opublikowały następnie wyniki jako „oficjalne dane”.
Oficjalnie, według kogo? Meduza i Mediazona, niechętne Kremlowi, twierdzą, że wciąż weryfikują autentyczność danych. Nikt poza samymi hakerami nie zweryfikował tych danych.
„The Moscow Times” donosi, że sprawdził 50 nazwisk z listy znanych rosyjskich ofiar śmiertelnych Mediazony i znalazł każde z nich w wyciekłych plikach. To ma wyjaśnić sprawę. Niczego nie wyjaśnia. Lista Mediazony jest publiczna. Każdy, kto tworzy falsyfikat, najpierw wypełniłby ją nazwiskami, które mógłby znaleźć weryfikator faktów. Zgodność nazwisk dowodzi, że fałszerz odrobił pracę domową. Nie dowodzi jednak, że dane są poprawne.
Jak zorganizowana jest operacja wpływu
Obrońcy wycieku mają jeszcze jeden argument: harmonogram jest zbyt napięty. Praca Grable’a stała się viralem 26 i 27 października, a ataki hakerskie datowane są na 29 października i 1 listopada. Twierdzą, że nikt nie byłby w stanie skonfigurować operacji o wielkości 23 terabajtów w ciągu jednego tygodnia.
Ten argument zakłada, że osoby sprzeciwiające się niewygodnym wynikom badań dowiadują się o nich tylko za pośrednictwem Substacka. Nie dowiadują się. Artykuł znajdował się w fińskim archiwum rządowym od 5 lutego. Każdy, kto pracuje dla zachodniej agencji zajmującej się Rosją, a już na pewno wszyscy w departamentach wojny informacyjnej, uzyskali do niego dostęp w ciągu kilku dni. Mieli na to osiem miesięcy, a nie tydzień. Uwaga opinii publicznej to moment, w którym rozpoczyna się operacja, a nie moment, w którym rozpoczyna się jej planowanie.
Pracowałem nad tego typu sprawami w CIA. Moim zdaniem ten przeciek ma klasyczne cechy operacji wpływu. Jest nieweryfikowalne źródło, a informacja jest rozpowszechniana przez pośrednika, który realizuje własne cele. Materiał jest rozpowszechniany za pośrednictwem mediów, którym czytelnicy ufają. Wypływa na powierzchnię akurat w momencie, gdy niechciana analiza nabiera rozpędu. I pojawia się wraz z dużą, okrągłą liczbą, która kończy debatę, zanim ktokolwiek zapyta o broń. Nie mogę udowodnić, kto napisał ten scenariusz. Widziałem wystarczająco dużo scenariuszy, żeby rozpoznać jeden.
Pytanie, którego woleliby nie widzieć
Oto pytanie, które zadałbym każdemu, kto macha liczbami z Rosstatu: Wyjaśnij, jak armia, która miała trzy lub cztery do jednego przewagę liczebną w artylerii, nie mająca odpowiedzi na bomby ślizgowe i do niedawna słabsza w dronach, w jakiś sposób straciła mniej ludzi niż strona, która oddała większość strzałów. Jeśli nie znasz odpowiedzi na to pytanie, arkusz kalkulacyjny od kolektywu hakerów również ci jej nie da.
Grable pomylił się co do liczby Rosjan. Prawidłowo zidentyfikował szerszy kontekst i to właśnie ten szerszy kontekst powinien zatuszować przeciek. Ukraina krwawi bardziej niż Rosja, ponieważ Rosja ma więcej broni, więcej pocisków, więcej bomb i, przez większość tej wojny, więcej dronów. Żadna ilość skradzionych danych nie zmieni balistyki.