Ruch z lat 30. chciał połączyć USA, Kanadę i Grenlandię. Oto dlaczego ma nowoczesny rezonans.
Ruch, który chciał połączyć Amerykę Północną w jeden naród i rozszerzyć jej granice tak daleko, jak Kanał Panamski, może brzmieć niezwykle znajomo. Ale ta grupa, zwana „ruchem technokratycznym”, była grupą nonkonformistów z lat 30. XX wieku z wielkimi pomysłami na to, jak zreorganizować społeczeństwo amerykańskie. Zaproponowali wizję, która pozbyłaby się odpadów i uczyniłaby Amerykę Północną wysoce produktywną dzięki wykorzystaniu technologii i nauki.
Technokraci – czasami nazywani także Technocracy Inc. – zaproponowali połączenie Kanady, Grenlandii, Meksyku, USA i części Ameryki Środkowej w jedną jednostkę kontynentalną. To nazwali „Technate”. Miało to być rządzone przez zasady technokratyczne, a nie przez granice państwowe i tradycyjne podziały polityczne.
Te pomysły wydają się rezonować z niektórymi ostatnimi oświadczeniami administracji Trumpa na temat połączenia USA z Kanadą. Tymczasem Departament Efektywności Rządowej USA (Doge) powołany przez Trumpa i kierowany przez miliardera technologicznego Elona Muska, nakreślił również wizję zwiększenia wydajności poprzez ograniczanie biurokracji, miejsc pracy i pozbycie się liderów organizacji i urzędników państwowych, którzy według niego rozwijają „przebudzone” wartości (takie jak inicjatywy różnorodności). To podejście typu slash-and-burn (odetnij i wypal) pasuje również do niektórych idei technokratów.
W lutym Musk powiedział: „Naprawdę mamy tutaj rządy biurokracji w przeciwieństwie do rządów ludzi – demokracji”. Technokraci uważali wybranych polityków za niekompetentnych. Opowiadali się za zastąpieniem ich ekspertami w dziedzinie nauki i inżynierii, którzy „obiektywnie” zarządzaliby zasobami z korzyścią dla społeczeństwa.
„Ludzie głosowali za poważną reformą rządu i to dostaną” – powiedział Musk dziennikarzom po wizycie w Białym Domu w zeszłym miesiącu.
Czego Technokraci chcieli się pozbyć?
Ruch lat 30. XX wieku był organizacją edukacyjną i badawczą, która opowiadała się za fundamentalną reorganizacją struktur politycznych, społecznych i gospodarczych w USA i Kanadzie. Czerpał z książki o nazwie „Technocracy” opublikowanej w 1921 roku przez inżyniera Waltera Henry Smyth, która uchwyciła nowe pomysły na temat zarządzania i nauki.
Ruch zyskał znaczną uwagę podczas Wielkiego Kryzysu, okresu masowego bezrobocia i problemów gospodarczych trwających od 1929 do 1939 roku. Był to czas, w którym powszechne niepowodzenia gospodarcze wyłoniły radykalne pomysły na zmiany systemowe. Technokracja przemawiała do tych, którzy postrzegali postęp technologiczny jako potencjalne rozwiązanie nieefektywności ekonomicznej i nierówności.
Technokraci zyskali popularność głównie dzięki pracy Howarda Scotta, inżyniera i ekonomisty, wraz z grupą inżynierów i naukowców z Uniwersytetu Columbia. W 1932 roku Scott założył Technical Alliance, która później przekształciła się w Technocracy Inc.
Scott i jego zwolennicy prowadzili wykłady, publikowali broszury i przyciągnęli znaczących zwolenników, szczególnie wśród inżynierów, naukowców i postępowych myślicieli. Ruch mógł wpłynąć na projektowanie przyszłych koncepcji, takich jak planowane społeczności i gospodarki wykorzystujące większą automatyzację.
Ideologiczne podstawy ruchu zbudowano na przekonaniu, że produkcja przemysłowa i dystrybucja powinny być zarządzane naukowo. Zwolennicy argumentowali, że tradycyjne systemy gospodarcze, takie jak kapitalizm i socjalizm, są nieefektywne i podatne na korupcję, ale naukowo zaplanowana gospodarka może zapewnić obfitość, stabilność i sprawiedliwość.
W latach 30. XX wieku członkowie Technocracy Inc starali się zastąpić gospodarki rynkowe i zarządzanie polityczne systemem, w którym eksperci podejmowali decyzje w oparciu o dane, wydajność i wykonalność technologiczną. Technokraci dążyli do regulowania konsumpcji i produkcji w oparciu o efektywność energetyczną, a nie siły rynkowe.
Technokraci wierzyli również, że mechanizacja i automatyzacja mogą wyeliminować znaczną część zapotrzebowania na ludzką pracę, skracając godziny pracy przy jednoczesnym utrzymaniu produktywności. Towary i usługi byłyby dystrybuowane w oparciu o naukowe obliczenia potrzeb i zrównoważonego rozwoju.
Podczas gdy ruch odnotował szybki wzrost na początku lat 30. XX wieku, szybko stracił impet w połowie do końca lat 30. XX wieku. Powtarzając niektóre obawy współczesnych Amerykanów, krytycy obawiali się, że rząd prowadzony przez niewybranych ekspertów doprowadzi do formy autorytarnych rządów, w której decyzje byłyby podejmowane bez udziału społeczeństwa lub demokratycznego nadzoru.
Technokracja odrodziła się?
Czy widzimy odrodzenie niektórych tego rodzaju pomysłów w 2025 roku? Musk ma rodzinny związek z ruchem, więc prawdopodobnie jest tego świadomy. Jego dziadek ze strony matki, Joshua N. Haldeman był znaną postacią w ruchu technokracji w Kanadzie w latach 30. i 40.
Przedsięwzięcia Muska, takie jak gigant samochodów elektrycznych Tesla, jego program kosmiczny SpaceX i firma neurotechnologiczna Neuralink, priorytetowo traktują innowacje i automatyzację, co jest zgodne z wizją technokratów w zakresie optymalizacji ludzkiej cywilizacji za pomocą środków naukowych i technologicznych.
Na przykład nacisk Tesli na autonomiczne pojazdy napędzane energią odnawialną jest zgodny z wczesnymi aspiracjami ruchu do energooszczędnego, zarządzanego maszynowo społeczeństwa. Dodatkowo, ambicja SpaceX kolonizacji Marsa odzwierciedla przekonanie, że pomysłowość technologiczna może przezwyciężyć ograniczenia życia na Ziemi.
Z czym Trump by się nie zgodził
Istnieją jednak pewne znaczące różnice między obecnym rządem USA a technokratami. Podejście Muska do handlu pozostaje mocno zakorzenione w wolnym rynku.
Jego przedsięwzięcia rozwijają się dzięki konkurencji i prywatnemu przedsiębiorstwu, a nie dzięki scentralizowanemu, eksperckiemu planowaniu. I podczas gdy technokraci wierzyli w zniesienie pieniędzy, płac i tradycyjnych form handlu, administracja Trumpa najwyraźniej w to nie wierzy.
Trump uważa, że politycy tacy jak on powinni prowadzić kraj, wraz z partnerami takimi jak Musk. Technokraci martwią się, że wybrani politycy kierują się własnym interesem, ale obecna administracja USA wydaje się cenić mieszanie interesów biznesowych z decyzjami rządu.
Chociaż ruch technokracji nigdy nie stał się dominującą siłą, jego idee wpłynęły na późniejsze dyskusje na takie tematy, jak zarządzanie naukowe i planowanie gospodarcze. Koncepcja zarządzania opartego na danych, popierana przez ruch Technokracji, jest częścią nowoczesnego planowania, szczególnie w obszarach takich jak efektywność energetyczna i planowanie miejskie.
Rozwój sztucznej inteligencji i dużych zbiorów danych ponownie rozpalił dyskusje na temat roli (i zasięgu) technokracji we współczesnym społeczeństwie. W Singapurze i Chinach, zarządzanie jest zdominowane przez departamenty kierowane przez osoby z doświadczeniem technologicznym, które zyskują status elitarny.
W latach 30. XX wieku technokraci spotkali się ze znaczną krytyką. Związki zawodowe, potężniejsze niż obecnie, prawie całkowicie popierały postępowy Nowy Ład i jego ochronę praw pracowniczych, a nie technokratów. Odradzająca się wiara społeczeństwa USA w rząd USA w erze Nowego Ładu była znacznie większa niż dzisiejsze malejące poparcie w jego instytucjach politycznych, więc instytucje te byłyby lepiej przygotowane do przeciwstawienia się wyzwaniom niż dzisiaj.
Ruch technokracji lat 30. XX wieku mógł wyblaknąć, ale jego główne idee nadal kształtują współczesne debaty na temat związku technologii i planowania rządowego. I, być może, kto powinien być odpowiedzialny.