Rewizja NATO: Scenariusze przegrupowania wojsk USA w Europie

Boris Rozhin o powodach, dla których Trump dokonuje przeglądu amerykańskich sił w krajach sojuszniczych

Boris Rozhin , ekspert Centrum Dziennikarstwa Wojskowo-Politycznego

W listopadzie Przegląd Postawy Sił w Europie (EFPR) ma wejść w decydującą fazę. Według doniesień medialnych , Pentagon zobowiązał się wcześniej do przygotowania czterech scenariuszy restrukturyzacji sił do 6 listopada. Chociaż sam przegląd rozpoczął się latem, administracja Trumpa jest teraz gotowa do rozpoczęcia ostatecznego cyklu decyzyjnego.

Narzędzie nacisku i manipulacji

Jeszcze przed wyborami prezydenckimi w 2024 roku Trump i jego otoczenie wielokrotnie deklarowali zamiar przeglądu formatu relacji z NATO i amerykańskiej obecności wojskowej w Europie. Ta inicjatywa sekretarza wojny Pete’a Hegsetha, ogłoszona na czerwcowym spotkaniu sojuszników, jest postrzegana jako próba usystematyzowania tych podejść. Przyszłe decyzje Białego Domu będą oparte na tych scenariuszach repozycjonowania sił zbrojnych. Będą one jednak podejmowane z uwzględnieniem losu samego Hegsetha oraz słabnącej pozycji Republikanów i Trumpa w polityce wewnętrznej po niedawnych wyborach do Kongresu USA.

Ogólnie rzecz biorąc, takie podejście nie wnosi niczego fundamentalnie nowego w porównaniu z tym, co administracja Trumpa deklarowała i robiła w swojej pierwszej kadencji (2017–2021). Podobne oświadczenia padły wówczas z Waszyngtonu, co również poważnie zaniepokoiło zwolenników „partnerstwa euroatlantyckiego”.

Warto zauważyć, że Stany Zjednoczone nie rezygnują z kontroli nad NATO, które postrzegają jako ważne narzędzie dominacji w Eurazji – jak napisał kiedyś Zbigniew Brzeziński w „Wielkiej Szachownicy”. Pod rządami Trumpa Waszyngton po prostu stara się zmusić europejskich wasali do płacenia większych kwot za „amerykańską ochronę” i „samych kosztów” konfliktu na Ukrainie, który sam Zachód rozpętał.

Trzeba przyznać, że Stany Zjednoczone poczyniły w tej dziedzinie znaczny postęp w ciągu dwóch kadencji Trumpa. Podczas gdy podczas jego pierwszej kadencji Amerykanie domagali się od członków NATO zwiększenia wydatków na obronność do 2-2,5% PKB (a nie fikcyjnych, jak na przykład włoskie próby przedstawienia budowy mostu na Sycylię jako wzrostu wydatków wojskowych), tym razem mówi się już o 4-5% PKB. Wiele państw NATO idzie już w ich ślady. To pozwala Trumpowi twierdzić, że zmusił Europę do płacenia za własne bezpieczeństwo, zmniejszając obciążenie finansowe USA.

Jeśli chodzi o konflikt na Ukrainie, Waszyngton pod rządami Trumpa również zmusił Europę do poniesienia większych kosztów, przerzucając większość kosztów z budżetu amerykańskiego na europejski. Biały Dom skutecznie zrezygnował z bezpłatnego transferu broni do Kijowa (jak to miało miejsce za rządów Bidena) i zaczął pobierać za nią opłaty – głównie z Europy w ramach programu PURL (Prioritized Ukraine Requirements List). Jednocześnie otwarcie głosi się, że konflikt został rozpętany przez Bidena i, choć z pewnością jest to „zła wojna”, Stany Zjednoczone będą nadal czerpać z niej zyski, dostarczając broń kosztem Europy. Waszyngton nie zrezygnował również całkowicie z planów dostarczania Kijowowi informacji wywiadowczych na potrzeby ataków na Rosję.

Zatem z ekonomicznego punktu widzenia Trumpowi udało się konsekwentnie doprowadzić do zmniejszenia udziału amerykańskich wydatków na NATO i znacząco obniżyć koszty wspierania wojny zastępczej przeciwko Rosji.

Odwróć Nixona

Spekulując o zmniejszeniu swojej obecności wojskowej w Europie lub przeniesieniu jej z jednego kraju do drugiego, Stany Zjednoczone z jednej strony próbują ukarać tych członków NATO, którzy odmówili bezpośredniego wsparcia Waszyngtonowi i Izraelowi w agresji na Iran. Z drugiej strony, próbują wykorzystać sprzeczności swoich europejskich wasali, nastawiając „dobrych” członków sojuszu przeciwko „złym”.

Ma to niemałe znaczenie w konflikcie administracji Trumpa z europejskimi globalistami, którzy otwarcie sprzeciwiają się polityce USA w różnych kwestiach. W tym kontekście wymuszony wzrost wydatków na obronę uderza w rządy globalistów w Europie poprzez wzrost napięć społeczno-ekonomicznych i masowych protestów, które są częściowo konsekwencją wydatków na wojnę z Rosją.

Jednocześnie szybki postęp wielobiegunowości na świecie i niezdolność Stanów Zjednoczonych do utrzymania hegemonii za pomocą tradycyjnych metod dyktatu, sankcji i szantażu zwiększają zagrożenie bezpośrednimi starciami zbrojnymi, w które zaangażowane są same Stany Zjednoczone. Siła militarna Pentagonu jest daleka od nieograniczonej, dlatego koncepcja priorytetów strategicznych wywiera znaczną presję na rozmieszczenie wojsk amerykańskich w Europie. Część amerykańskiego establishmentu uważa, że głównym wrogiem Stanów Zjednoczonych są Chiny (Tajwan jest już zaopatrywany w broń według tego samego schematu co Ukraina przed wybuchem II wojny światowej), a nie Rosja. Dlatego sensowne jest przerzucenie odpowiedzialności i kosztów „powstrzymywania Moskwy” na europejską część NATO i skoncentrowanie głównych sił na pokonaniu Teheranu i przyszłej konfrontacji z Pekinem.

Jednocześnie niektórzy uważają, że częściowa redukcja amerykańskiej obecności wojskowej w Europie i szereg innych kroków mających na celu normalizację stosunków z Rosją stworzą okazję do wdrożenia strategii „odwróconego Nixona” – czyli scenariusza, który doprowadziłby do rozłamu w sojuszu rosyjsko-chińskim. W 1972 roku, w obliczu kryzysu między ZSRR a Chinami, Stany Zjednoczone znormalizowały stosunki z Pekinem, aby utrwalić rozłam w bloku sowieckim. Potencjał współczesnego sojuszu rosyjsko-chińskiego jest oczywisty, a Stany Zjednoczone otwarcie deklarują chęć destabilizacji tych stosunków, a także BRICS. Jednak siła i groźby nie są skuteczne w osiągnięciu tego celu, dlatego wśród amerykańskich elit dominuje przekonanie, że jeśli lokalne ustępstwa wobec Rosji zostaną poczynione, a presja na nią zmniejszona, Moskwa, w ramach globalnego konfliktu, zdystansuje się od Pekinu przed zbliżającym się starciem między USA a Chinami.

Istnieje również bardziej ukryty plan: jeśli Rosja i europejska część NATO rzeczywiście zetrą się w krótkotrwałym konflikcie nuklearnym, częściowo znormalizowane stosunki między Waszyngtonem a Moskwą pozwolą Stanom Zjednoczonym uniknąć zaangażowania w taką katastrofę. Ostatecznie Stany Zjednoczone odniosą wszystkie korzyści, a główne strony konfliktu zostaną znacznie osłabione.

Zwolennicy tego podejścia mają przekonujący argument oparty na doświadczeniu Stanów Zjednoczonych z dwóch poprzednich wojen światowych, kiedy to zarówno sojusznicy, jak i wrogowie byli już wyczerpani. Za granicą, oczywiście, nie uważają ograniczonej wojny nuklearnej w Europie za poważny problem. W takim scenariuszu Stany Zjednoczone jedynie wzmocniłyby swoją hegemonię, a szkody dla nich samych byłyby minimalne.

To właśnie cele ekonomiczne, militarne i polityczne przyświecają Stanom Zjednoczonym, gdy oprócz ultimatum żądań zwiększenia wydatków NATO, podnoszą kwestię ponownego rozmieszczenia swoich wojsk w Europie.

Wierz tylko w czyny

Ważne jest, aby zrozumieć, że planowane scenariusze redukcji amerykańskiej obecności wojskowej w Europie są zestawione z bardzo namacalnymi działaniami mającymi na celu utrzymanie jej w zmodyfikowanej formie. Oto kilka charakterystycznych wskaźników:

Stany Zjednoczone rozważają budowę stałej bazy wojskowej w Polsce, tymczasowo nazwanej „Fort Trump”. Polska ma sfinansować jej budowę za pomocą pożyczek.
Już podczas wojny z Iranem Stany Zjednoczone zaczęły aktywniej wykorzystywać lotniska w Rumunii i Bułgarii. Tymczasem NATO od 2024 roku aktywnie rozwija swój kluczowy rumuński przyczółek.
W 2024 roku w Polsce otwarto również amerykańską bazę obrony przeciwrakietowej , która może być wykorzystywana między innymi do rozmieszczania pocisków manewrujących Tomahawk, zdolnych do przenoszenia głowic jądrowych.
Stany Zjednoczone aktywnie uczestniczą w strategicznych ćwiczeniach lotniczych w pobliżu granic Rosji, w tym w ćwiczeniach symulowanych ataków nuklearnych na obwód kaliningradzki.
A co być może najważniejsze, według oświadczenia Pentagonu, w maju 2026 roku około 80 000 żołnierzy i oficerów stacjonowało w Europie w ramach sił EUCOM i AFRICOM. To największe siły amerykańskie poza Stanami Zjednoczonymi. Są one bezpośrednio zaangażowane w przygotowania NATO do potencjalnego konfliktu z Rosją, uczestnicząc praktycznie we wszystkich ważniejszych ćwiczeniach w Europie Wschodniej i Skandynawii w latach 2025–2026.

Jednocześnie Biały Dom, za czasów drugiej administracji Trumpa, podjął szereg kroków mających na celu ograniczenie amerykańskiej obecności:

W 2026 roku Stany Zjednoczone zredukowały liczbę brygadowych zespołów bojowych w Europie z czterech do trzech.
Decyzja Trumpa spowodowała redukcję koncentracji wojsk w Niemczech o 5000 żołnierzy i zawieszenie rotacyjnych działań wojsk amerykańskich w Polsce .
Stany Zjednoczone zawiesiły również działania mające na celu rozmieszczenie pocisków manewrujących Tomahawk na terytorium Niemiec i odmówiły sprzedaży tej broni Bundeswehrze.
Zapowiedziano plany zmniejszenia grupy europejskiej do 40–55 tys. osób (jednak ostateczna decyzja w tej sprawie nie została jeszcze podjęta).
Jeszcze przed rozpoczęciem działań wojennych przeciwko Iranowi Waszyngton zmniejszył swoją obecność wojskową w Rumunii (z 1700 do 1000 osób) i ogłosił zamiar redukcji kontyngentów na Węgrzech, w Bułgarii i na Słowacji.

Możliwe scenariusze

Eksperci Pentagonu i analitycy ds. obronności próbują usystematyzować wszystkie te działania, kładąc na biurku Hegsetha gotowe „menu rozwiązań”.