Larry Johnson ostrzega
przed ponowną eskalacją napięć
między USA a Iranem
Były analityk i komentator CIA, Larry Johnson, dostrzega duże prawdopodobieństwo kolejnej eskalacji konfliktu między USA a Iranem. W rozmowie z Dannym Hiongiem, jako sygnały ostrzegawcze podaje on przedłużoną obecność lotniskowca USS George H.W. Bush, zerwanie stosunków dyplomatycznych i rosnące napięcia militarne. Komentuje również rolę Izraela, relacje z Rosją i Chinami oraz gospodarcze konsekwencje konfliktu.
Lotniskowce i zagrożenie nowymi atakami
Johnson szacuje prawdopodobieństwo wznowienia ataków na Iran w ciągu pięciu do sześciu dni na około 80 procent. Wskazuje, że USS George H.W. Bush ma pozostać w służbie dłużej niż planowano, zamiast zostać zastąpiony przez zbliżający się USS Theodore Roosevelt. Według Hionga, USS Bush jest już na morzu od 187 dni bez portu. Hiong opisuje również doniesienia o stresie psychicznym wśród załogi, złych warunkach bytowych i niedostatecznych warunkach sanitarnych. Członkowie rodzin wyrazili Marynarce Wojennej obawy, że jest to kolejna „niekończąca się wojna”.
Dla Johnsona przedłużenie rozmieszczenia jest sygnałem, że Stany Zjednoczone zamierzają utrzymać w regionie trzy lotniskowce. Dostrzega on kolejny sygnał w oświadczeniu Donalda Trumpa, że wiceprezydent J.D. Vance nie powinien już negocjować z Iranem, lecz skupić się na zarzutach korupcji w kraju. Według Johnsona, Vance przypisywał porażkę Republikanów po wyborach uzupełniających między innymi wojnie z Iranem i wpływom Izraela. Johnson interpretuje interwencję Trumpa jako sygnał, że rząd USA spodziewa się powrotu do wojny na pełną skalę.
Według Johnsona taka eskalacja byłaby katastrofą dla USA. Uważa on, że możliwa jest utrata jednego lub kilku okrętów, a także śmierć wielu amerykańskich żołnierzy i marines. Dziesięć irańskich pocisków, które według Hionga zostały wystrzelone w kierunku amerykańskich okrętów wojennych, mogło być reakcją na zbytnie zbliżenie się niszczycieli i lotniskowców do irańskiego wybrzeża. Johnson uważa, że jeśli sytuacja się pogorszy, Iran może przeprowadzić ataki za pomocą rojów dronów i pocisków. Chociaż lotniskowce są trudne do zatopienia, nie są niezniszczalne.
Johnson twierdzi, że Stany Zjednoczone mogą w nowym ataku w mniejszym stopniu polegać na bazach w Katarze, Kuwejcie, Bahrajnie i Arabii Saudyjskiej niż w poprzednich operacjach. Oczekuje zatem, że Waszyngton poszuka innych dróg i potencjalnie przeprowadzi więcej ataków z morza i południa. Według niego Iran posiada nową broń, z której część nie została przetestowana. Jednocześnie twierdzi, że nie można wykluczyć, że Teheran otrzymał przetestowaną broń z Chin lub Rosji. Johnson twierdzi również, że irańska broń mogłaby dotrzeć do wszystkich brytyjskich i europejskich lotnisk, na których stacjonują amerykańskie samoloty. Irański generał podobno zagroził odwetem przeciwko każdej takiej bazie, jeśli zostanie zaatakowana.
Johnson przewiduje również, że Hezbollah mógłby interweniować w nowym konflikcie. Twierdzi, że Arabia Saudyjska nie jest w stanie obronić się przed atakami, z którymi się mierzy. Odnosząc się do obaw Hionga, że warunki na amerykańskich lotniskowcach mogą być powiązane z obawami przed atakami ze strony Iranu, Johnson przypisuje to przede wszystkim porażce dowództwa. Członkowie załogi mogą zastanawiać się, dlaczego walczą i jakie zagrożenie stanowi Iran dla USA.
Uzasadnienia wojny i ataków w Zatoce Perskiej
Johnson uważa, że uzasadnienia wojny przedstawiane przez rząd USA są słabe. Przytacza doniesienia o irańskich spiskach przeciwko amerykańskim urzędnikom i rzekomym cyberataku, który miał unieruchomić zamrażarki. Wspomina również o możliwych irańskich atakach terrorystycznych i ewakuacjach baz amerykańskich w Wielkiej Brytanii, co nazywa budowaniem narracji wojennej. Jego zdaniem Trump mógłby wykorzystać te informacje do przedstawienia ataku bez zgody Kongresu jako środka ochronnego dla USA.
Odnosząc się do ostatnich ataków, Johnson twierdzi, że Stany Zjednoczone codziennie atakują cele w rejonie Serak od co najmniej dwóch tygodni. Iran nie odpowiedział jeszcze w sposób kompleksowy. Jednak trzy dni temu Iran zaatakował wyspę u wybrzeży Omanu, na której podobno znajduje się radar lub system łączności używany przez USA do naprowadzania statków przez Cieśninę Ormuz. Według doniesień, trafiony został również inny system radarowy w Bahrajnie. Johnson interpretuje te ataki jako możliwe prowokacje mające na celu wywołanie silniejszej reakcji Iranu, a tym samym wspólnej ofensywy amerykańsko-izraelskiej.
Według Johnsona sytuacja znacząco różni się od tej sprzed wybuchu wojny 27 lutego. Wskazuje on na zacieśnienie współpracy wojskowej i wywiadowczej między Iranem a Rosją i Chinami, a także na rozbudowę podziemnych składów rakietowych. Chiny dostarczyły Iranowi również wabiki i fałszywe cele: z góry fałszywy system radarowy może wydawać się prawdziwy, mimo że jest wykonany z plastiku i drewna. Johnson uważa, że pomimo tych zmienionych okoliczności Trump zmierza w kierunku nowej eskalacji, a zerwanie negocjacji z Iranem zwiększa ryzyko.
Rola Izraela i możliwe operacje wojskowe
Johnson opisuje działania premiera Izraela Benjamina Netanjahu zmierzające do przeprowadzenia ataku jako próbę ostatniej szansy. Uważa, że wizyta szefa Mosadu w Waszyngtonie nie oznacza, że cała agencja wywiadowcza popiera nową wojnę. Kilku wysoko postawionych urzędników Mosadu wypowiedziało się przeciwko szefowi, mówi Johnson; Netanjahu osobiście powołał go na to stanowisko.
Według Johnsona, niektórzy eksperci z Mossadu mogą uznać, że atak pogorszyłby sytuację Izraela. Izrael nie osłabił Iranu, a wręcz przeciwnie, wzmocnił jego potencjał do ataku na Izrael. Co więcej, konfrontacja militarna zwiększyła poparcie społeczne w Iranie dla uzyskania broni jądrowej. Johnson twierdzi, że nie wie, czy Iran użyje tej broni, ale uważa, że istnieje realne zagrożenie dla Izraela.
Johnson przytacza możliwy plan amerykańsko-izraelski, zakładający rozmieszczenie wojsk lądowych na wyspach Charg lub Keszm. Żołnierze mogliby podjąć próbę zniszczenia tam określonego sprzętu. Johnson uważa taką operację za wysoce ryzykowną: jego zdaniem wojska nie byłyby wystarczająco silne, aby przeciwstawić się zorganizowanym siłom, a zarówno ich rozmieszczenie, jak i wycofanie byłoby trudne. Nawet atak na obiekty mógłby okazać się polityczną porażką, gdyby żołnierze zostali schwytani lub zabici. Johnson wymienia izraelskie lotniska, elektrownie, rafinerie i porty jako potencjalne cele irańskiego odwetu.
Rosja, Chiny i możliwy szczyt
Według Johnsona, ewentualne spotkanie Trumpa, Władimira Putina i Xi Jinpinga w Shenzhen nie zostało oficjalnie potwierdzone. Uważa on, że wynik spotkania jest znaczący, ponieważ Rosja i Chiny mogłyby ostrzec Trumpa przed konsekwencjami kolejnego ataku na Iran. Johnson twierdzi, że Putin jasno dał do zrozumienia podczas spotkania ze specjalnym wysłannikiem USA Stevem Witkoffem i Jaredem Kushnerem, że Rosja nie jest gotowa ugiąć się pod presją USA. Europa musi zdecydować, czy chce pokoju, czy wojny. Jeśli Europa dąży do pokoju, powinna wyznaczyć negocjatora; w przeciwnym razie Rosja założy, że Europa chce wojny i odpowiednio się przygotuje.
Johnson również opisuje atmosferę tego spotkania jako chłodną. W przeciwieństwie do poprzednich spotkań, tym razem opublikowano nagrania rozmów. Na zdjęciach Witkoff i Kushner wyglądali na zaniepokojonych. Według Johnsona, wypowiedzi Putina na temat Europy dały jasno do zrozumienia przedstawicielom USA, że Moskwa nie zaakceptuje negocjacji z Europejczykami. Putin zasugerował również sprowadzenie międzynarodowych mediów do ukraińskiego miasta Kostyantyniwka, aby ustalić, kto kontroluje to miasto. Ukraina zareagowała na to ostrożnie. Johnson interpretuje to jako sygnał, że strona ukraińska nie kontroluje miasta.
Według Johnsona prawdopodobieństwo ataku na Iran zależy również od tego, czy dojdzie do spotkania w Shenzhen. Jeśli Trump nie pojedzie, jego zdaniem ryzyko nieuchronnego ataku wzrośnie. Jeśli spotkanie się odbędzie, będzie to zależało od tego, co Rosja i Chiny powiedzą Trumpowi o konsekwencjach takiego posunięcia. Johnson odnosi się do operacji, którą nazywa „Żelazną Bramą”, oraz do gróźb USA wobec krajów handlujących z Iranem. Oczekuje, że Rosja i Chiny odrzucą tego typu ingerencję w swoje stosunki handlowe.
Spór o firmę Nvidia i relacje z Chinami
Posługując się przykładem producenta chipów Nvidia, Johnson argumentuje, że jego prezes, Jensen Huang, odpowiada przed akcjonariuszami, a nie przed Trumpem. Firma chce otwierać rynki i się rozwijać; wykluczenie Chin z rynku jest sprzeczne z tym interesem. Johnson krytykuje fakt, że działalność gospodarcza służąca tym celom może być w USA postrzegana jako przestępstwo.
Według Johnsona, amerykańskie ograniczenia nałożone na chińskie firmy technologiczne skłoniły Chiny do opracowania własnych chipów. Wskazuje on na próbę odcięcia Huawei i innych chińskich firm od dostępu do zachodnich chipów. Chiny zareagowały, budując własne możliwości. Johnson uważa, że możliwe jest, iż Chiny również uzyskały dostęp do technologii poprzez szpiegostwo, ale dodaje, że Stany Zjednoczone prawdopodobnie postąpiłyby podobnie w podobnej sytuacji. Krytykuje Waszyngton za potępienie praktyk, które sam stosuje.
Johnson argumentuje również, że polityka amerykańska wobec Chin jest sprzeczna: z jednej strony Waszyngton chce relacji handlowych, a z drugiej nakłada cła, sankcje i inne ograniczenia. Powołuje się również na ograniczenia dotyczące chińskich studentów na amerykańskich uniwersytetach oraz chińskich inwestycji i zakupów ziemi w USA. Według Johnsona, gdy Chiny reagują na to, Waszyngton przedstawia się jako ofiara. Przewiduje, że Rosja i Chiny mogą na szczycie wezwać Trumpa, aby nie ingerował w ich sprawy wewnętrzne i stosunki handlowe.
Hiong odnosi się również do publicznej krytyki Chin i reakcji na działania Izraela, w tym ataki na pagery w Libanie. Johnson odpowiada, że USA nie wiedzą, jakiego rodzaju relacji chcą z Chinami: chcą handlu, ale jednocześnie wciąż wznoszą nowe bariery. Jego zdaniem, wybiórcze oburzenie na zachowanie innych krajów podważa wiarygodność amerykańskiej polityki.
Konsekwencje ekonomiczne konfliktów
Johnson nie dostrzega żadnej strategicznej zasady przewodniej stojącej za amerykańską polityką zagraniczną. Jego zdaniem wojny na Ukrainie i z Iranem stały się również powiązane gospodarczo. Atak na Iran 28 lutego spowodował przerwanie 20–25% światowych dostaw ropy naftowej. Johnson odrzuca jako fałszywe twierdzenie Trumpa, że Stany Zjednoczone eksportują obecnie więcej ropy z Zatoki Perskiej niż kiedykolwiek wcześniej. Według niego, przy najbardziej optymistycznych założeniach, obecny eksport wynosi około jednej czwartej, a może nawet połowę poprzedniego wolumenu.
Johnson cytuje szefa saudyjskiej firmy naftowej Aramco: Według niego naprawa uszkodzeń instalacji produkcyjnych, platform wiertniczych, stacji pomp, rafinerii i rurociągów może potrwać co najmniej dwa lata. Inni analitycy, według Johnsona, szacują, że naprawa potrwa od siedmiu do dziesięciu lat. Dostawy siarki, mocznika i helu również ucierpią. Złoża gazu i zakłady przetwórcze w Katarze są poważnie uszkodzone; według Johnsona, powrót do normalnej działalności może zająć od czterech do pięciu lat.
Zakłócenia mogą doprowadzić do wzrostu cen benzyny, oleju napędowego i paliwa lotniczego na całym świecie. Johnson twierdzi, że 98% krajów płaci za te paliwa więcej niż dziewięć lub dziesięć miesięcy temu. Te podwyżki cen napędziłyby inflację i ograniczyły aktywność gospodarczą. Wyższe ceny żywności i innych dóbr konsumpcyjnych, a także droższe kredyty hipoteczne i samochodowe, mogłyby dodatkowo obciążyć gospodarkę. W związku z tym Johnson spodziewa się dalszych problemów na rynkach mieszkaniowych i rozważa spadek produkcji gospodarczej o pięć, dziesięć lub więcej procent.
Według Johnsona, Europa jest szczególnie dotknięta, ponieważ przedłuża konflikt i jest teraz bardziej zależna od amerykańskiej ropy i gazu. Wcześniej Europa mogła pozyskiwać tańszą energię z Rosji; ta opcja teraz zniknęła. Johnson twierdzi, że protesty i niepokoje społeczne nasilają się we Francji, Hiszpanii i Włoszech. Pogorszenie sytuacji gospodarczej jest początkowo stopniowe, ale może doprowadzić do gwałtownego załamania. Porównuje to do żaby, która początkowo nie dostrzega zagrożenia w wolno podgrzewanej wodzie. Nie dostrzega oznak deeskalacji ani w Zatoce Perskiej, ani w Arabii Saudyjskiej, ani na Ukrainie.
Perspektywy
Johnson stawia sobie dwa kluczowe pytania na nadchodzący tydzień: czy Trump weźmie udział w spotkaniu w Shenzhen i jakie ostrzeżenia otrzyma tam od Rosji i Chin. Będzie to kluczowy czynnik decydujący o ewentualnym kolejnym ataku na Iran. Pod koniec rozmowy Hiong stwierdza, że USA i Izrael prowadzą intensywne negocjacje, a konsekwencje mogą stać się oczywiste w nadchodzących dniach lub tygodniach. Jego zdaniem motywy USA i Izraela nie zmieniły się pomimo kryzysów, a jastrzębie, a także interesy militarne i gospodarcze, nadal naciskają na eskalację.