Ks. prof. Waldemar Rakocy CM: Szatan i siły zła

[KATECHEZY DLA DOROSŁYCH]

14 listopada 2026 pch24/ks-prof-waldemar-rakocy-cm-szatan-i-sily-zla

Pierwsze pytanie, jakie nasuwa się, dotyczy powodu odwrócenia się Anioła Światłości od Boga.  Wydaje się, iż dokonało się to w związku z naturą Boga, czyli w związku z Jego miłością.

Szatan jako pierwszy i najdoskonalszy z duchów anielskich wniknął swym intelektem najgłębiej w naturę Boga.  Zrozumiał jak żaden inny duch, w jakim stopniu Bóg jest miłością, czyli że jest tylko miłością i nikim innym (my poznaliśmy to dopiero w Chrystusie).  Szatan wiedział zatem, że jeżeli odwróci się od Boga, taka miłość nie wyrządzi mu żadnej krzywdy, bo jest do tego niezdolna.  A jeżeli będzie chciał wrócić do Boga, jest to taka miłość, że go nie odepchnie.  Jedno i drugie jest prawdą.

Miłość Boga, Jego dobroć, stała się dla Anioła Światłości pokusą.  Zrozumiał, że może zostać jedynym panem swego losu.  Nie wiedział jednak jednej rzeczy, tj. czym skutkuje odwrócenie się od Boga, ponieważ nikt przed nim nie dokonał takiego wyboru.  I to stało się dla niego pułapką, w jaką wpadł.

Otóż Boża rzeczywistość jest zero-jedynkowa:  albo z Bogiem, albo staję się Jego zaprzeczeniem.  I tak też stało się w wypadku szatana:  jeżeli Bóg jest miłością, on odwracając się od Niego, stał się nienawiścią;  jeżeli Bóg jest pokorą, on stał się pychą;  jeżeli Bóg jest prawdą, on stał się ojcem kłamstwa;  jeżeli Bóg jest czystością, on stał się plugastwem;  jeżeli Bóg jest pięknem, on stał się brzydotą;  jeżeli Bóg jest szczęściem, on stał się szczytem nieszczęścia.  Anioł Światłości odwracając się od Boga, znalazł się na przeciwległej pozycji.  Stał się wszystkim tym, czym Bóg nie jest, czyli samym złem.

W szatanie nie ma zatem nic z Boga – tym samym nic z dobra – i dlatego jest niezdolny naprawić swój wybór.  Żeby wrócić do Boga, trzeba okazać skruchę i poprosić o wybaczenie – a to jest owocem działania Bożej łaski, której w nim już nie ma.  Jego natura jest przesiąknięta złem i niezdolna do skruchy.  Dlatego chociaż Bóg by mu wybaczył (tak, wybaczyłby mu, bo jest to taka miłość), on nigdy nie poprosi o pojednanie.  Jest to stan całkowitego zapętlenia się i zamknięcia w złu – pułapka, jaką sam zastawił na siebie.  Słusznie założył, że Bóg mu wybaczy, ale nie wiedział, czym skutkuje odwrócenie się od Boga: że skutkuje niezdolnością do skruchy i prośby o pojednanie.

Występuje tu istotna różnica między szatanem a nami.  My nie mamy bezpośredniego poznania Boga, jakie miał Anioł Światłości, a ponadto nasza wolna wola jest w jakimś zakresie ograniczona, ponieważ szatan wpływa na nią, nakłaniając do zła.  Mamy ograniczone poznanie Boga, a ponadto kusi nas jeszcze Zły.  Ponosimy oczywiście odpowiedzialność za nasze czyny (bo możemy się przeciwstawić złu), ale winnym naszych grzechów jest również szatan (w tym sensie on stale grzeszy).

Stąd nasze odwrócenie się od Boga przez grzech nie skutkuje zajęciem całkowicie przeciwległej pozycji, co odwrócenie się szatana.  Miał bezpośrednie poznanie Boga i pełną świadomość tego, co czynił.  My nie jesteśmy w takiej samej sytuacji.  Dlatego nikt z ludzi tu na ziemi nie oddala się całkowicie od Boga – tym samym jest zawsze możliwość okazania skruchy i pojednania się (przykład: nawet ludobójcy byli zdolni kochać najbliższych; była w nich jeszcze odrobina dobra, a tym samym zdolność do skruchy i nawrócenia).

Anioł Światłości użył swej niebywałej inteligencji, aby tak skomplikować relację Stwórcy ze stworzeniem, iż będzie to nie do naprawienia.  W przeciwnym razie byłoby szaleństwem z jego strony podejmować taki krok.  W tym celu wprowadził zło moralne, czyli grzech.  Wpadł na nieszczęsny pomysł, że można postępować inaczej niż zgodne z wolą Boga.  Wiedział, że jeżeli przez zło moralne odciągnie od Boga inne stworzenia (aniołów, ludzi), to znajdą się one w opozycji do Jego świętości, a on zostanie ich panem.  Najpierw zapragnął zostać jedynym panem swego życia, a następnie panem innych stworzeń.  Chciał wejść w rolę Boga.  Bóg znalazł jednak wyjście w dziele odkupienia.  Miłość Boga stała się dla niego najpierw pokusą, a następnie kamieniem potknięcia.

Słyszy się niekiedy o tzw. apokatastazie, czyli teorii, że Bóg, który jest Miłością, wybaczy kiedyś szatanowi i potępionym, i tym samym piekło przestanie istnieć.  Wszyscy z piekła przejdą do nieba.  Teoria ta opiera się na fałszywym założeniu.  Bierze pod uwagę wolę Boga, ale nie bierze woli potępionych.  Wola Boga pragnie ich zbawić, lecz wola potępionych jest niezdolna do skruchy i poproszenia o pojednanie.  A Bóg nie zbawi nikogo na siłę, bo pogwałciłby jego wolną wolę.

Spotkałem człowieka, który z racji grzesznego życia i braku woli zerwania z nim powiedział mi, iż spodziewa się potępienia, ale jednocześnie liczy na to, że będzie druga szansa.  Tu wspomniał o teorii apokatastazy.  Apokatastaza jest teorią demoniczną, bo łudzi, że będzie druga szansa (szansa jest stale, ale potępieni nie są zdolni z niej skorzystać, bo są niezdolni do skruchy).  W tym sensie drugiej szansy nie będzie nigdy.  Wszystkim tym, którzy mają taką nadzieję, szatan roześmieje się w twarz.  Jest to jeden z jego sposobów zastawienia na nas sideł.

Znam z relacji egzorcysty przypadek kobiety, która w swej naiwności chciała dobrocią nawrócić szatana.  Uległa opętaniu.  Jak można pozyskać go dobrocią, skoro gardzi on wszelkim przejawem dobra;  dobro budzi w nim odrazę, wstręt.  Dlatego nikt nie wejdzie z nim w relację, w której okazałby się lojalny.  Oszuka każdego – także tych, którzy stali się jego wspólnikami w złu.  Trzeba wiedzieć, że szatan nie ma skrupułów ani nie zna umiaru w złu.  Jako samo zło niszczy wszystko, co może zniszczyć.  Gdyby Bóg nie chronił przed nim świata, nic by się nie ostało.

Czy Bóg, który jest Miłością, kocha szatana?  Oczywiście.  Jest Jego stworzeniem.  Kocha jak rodzic swoje najgorsze dziecko.  Szatan odrzuca jednak każdy przejaw Bożej miłości poza jednym, którego nie jest zdolny odrzucić – darem życia.  Wszystko istnieje dzięki temu, że Bóg podtrzymuje to przy życiu – również szatan.  Tego przejawu Bożej miłości nie jest on w stanie odrzucić.  Stale korzysta z daru życia.  Bóg jako Miłość nigdy nie odmówi mu prawa do życia, a on jako samo zło nigdy nie poprosi o pojednanie.

Rzeczywistość, o jakiej mówimy, jest zero-jedynkowa:  albo z Bogiem, albo przeciwko Niemu.  W owej rzeczywistości nie ma niezagospodarowanej przestrzeni.  Kto usuwa Boga z życia choćby o centymetr, zaraz to miejsce zajmuje Zły.

Szatan działa dzisiaj inaczej niż kiedyś.  Ludzie są obecnie wykształceni – i w to uderza.  Podpowiada ludziom, że są zdolni do samodzielnego myślenia, że sami mogą rozstrzygnąć, czy coś jest dobre moralnie czy złe: ‘Co będziesz słuchał innych, co będziesz słuchał nauczania Kościoła’.  Kto temu ulega, szatan podsuwa błędny tok rozumowania i błędne rozstrzygnięcia.  I tak się zdarza, że ktoś uważa się za wierzącego, praktykuje, a nie zgadza się z pewnymi aspektami oficjalnego nauczania Kościoła.

Jest to tzw. omamienie intelektualne, z którym coraz częściej się spotykamy.  Jest to dzieło szatana, a glebą jest ludzka zarozumiałość.  Częściej ulegają temu ludzie z wykształceniem (bo oni częściej ulegają przekonaniu, że sami wiedzą lepiej).  Zbytnia pewność siebie gubi.  W ten sposób szatan odciąga od Boga.  Po co ma kimś targać po ziemi, skoro może go omamić i sprowadzić na manowce.

Kiedy jesteśmy chorzy, idziemy do lekarza i ufamy, że wie on lepiej od nas, jak nas wyleczyć.  Kiedy mamy sprawę natury prawnej, idziemy do prawnika, ufając, że wie on lepiej, jak ją rozwiązać.  I podobnie jest w kwestiach wiary.  Trzeba zaufać nauczaniu Kościoła.

My, którzy trwamy przy Bogu, nie musimy się obawiać szatana.  Nie ma on do nas dostępu.  On nie wie nawet, o czym myślimy.  Nie ma dostępu do naszych myśli, naszego serca, bo to królestwo Boga.  Ale nade wszystko chroni nas Ciało Chrystusa, czyli Kościół.  Przez ten pancerz nie jest w stanie się przebić, o czym będzie jeszcze okazja napisać w związku z tematem Kościoła.

Możemy jednak dopuścić szatana do siebie, a wtedy zacznie siać zamęt.  Ale stanie się to na nasze życzenie, za naszym przyzwoleniem.  Skoro szatan jest pychą, zarozumiałością, to najbezpieczniejsza jest droga pokory, oddania każdemu tego, co mu się należy, czyli stosowanie się do rad lekarza, porad prawnika i też nauczania Kościoła.

Na koniec powiem jeszcze, że należy bardziej ufać Bogu, niż lękać się szatana.

Ks. prof. Waldemar Rakocy CM