Irak pompuje więcej ropy – Ale kto jest właścicielem pieniędzy?

Irak pompuje więcej ropy – Ale kto jest właścicielem pieniędzy?

17 listopada 2026 r.przez Jochena Mitschkę tkp/irak-pumpt-mehr-oel-aber-wem-gehoert-das-geld


Losy Iranu i Iraku są ze sobą ściśle powiązane. Iran chronił stolicę Iraku przed przejęciem jej przez ISIS, gdy Stany Zjednoczone wciąż odmawiały wsparcia. Energia elektryczna i gaz były dostarczane, aby umożliwić odbudowę Iraku, a relacje między Irakiem a Iranem rozwijały się coraz bliższe i przyjaźniejsze, a Stany Zjednoczone obecnie poważnie je zakłócają.

Niedawno premier, wybrany w wyborach, został zablokowany, ponieważ uznano go za zbyt „proirańskiego”. Teraz być może nadszedł czas, aby Irak odwzajemnił tę przyjaźń. Ten artykuł wyjaśnia, dlaczego jest to trudne.

Produkcja ropy naftowej w Iraku wzrosła w październiku o około 13%. Według dostępnych danych osiągnęła ona 4,6 mln baryłek dziennie, o około 540 tys. więcej niż we wrześniu i około 170 tys. baryłek powyżej celu OPEC+. Złoża na południu kraju wydobywają więcej ropy, a eksport z Zatoki Perskiej odbudowuje się po zakłóceniach spowodowanych wojną iracko-irańską. Dane OPEC, oparte na danych rządu irackiego, wskazują na podobny wzrost, a mianowicie o 11,1% do 4,888 mln baryłek. Według agencji Reuters eksport wynosił około 3,5 mln baryłek dziennie, z czego około 400 tys. baryłek trafiało do tureckiego portu Ceyhan. To dobra wiadomość dla kraju nękanego przez agresywne wojny i terroryzm USA.

Bagdad ma teraz trzy drogi do rynku globalnego: przez Basrę i Cieśninę Ormuz, ponieważ Iran udziela specjalnych zezwoleń, choć Stany Zjednoczone starają się temu zapobiec; rurociągiem do Ceyhan; oraz, jak donoszą źródła, ciężarówkami do Banijas w Syrii.

Te dwie ostatnie trasy mają na celu zmniejszenie zależności od Ormuz. Dochodzi jeszcze kwestia gazu. Przez lata gaz towarzyszący był spalany w trakcie produkcji ropy, podczas gdy Irak importował irański gaz do swoich elektrowni. Projekt TotalEnergies w pobliżu Basry ma to zmienić. Irak wydobywa więcej ropy i chce generować energię elektryczną oraz dochody z marnowanego gazu.

Brzmi to tak, jakby kraj w końcu przejął kontrolę nad swoim bogactwem. Ale kto tak naprawdę jest właścicielem pieniędzy generowanych z każdej z tych baryłek?

Konto w Nowym Jorku

Odpowiedź jest niewygodna. Znaczna część dochodów Iraku z ropy naftowej pochodzi nie z Bagdadu, lecz z Manhattanu. Po wojnie agresji i inwazji pod wodzą USA w 2003 roku, amerykańska administracja okupacyjna (którą Zachód nazywa „administracją koalicyjną”) utworzyła „Fundusz Rozwoju dla Iraku”, który mieścił się w Banku Rezerwy Federalnej w Nowym Jorku. Jego celem było gromadzenie dochodów z ropy naftowej na odbudowę i rozwój. Według oświadczenia agencji Reuters z 30 września 2026 roku, stało się to kontem irackiego banku centralnego w nowojorskim oddziale Rezerwy Federalnej i pozostaje nim do dziś.

Podstawą była rezolucja ONZ 1483, która po zakończeniu sankcji Saddama nakazywała, aby wszystkie dochody z ropy naftowej były deponowane na jednym koncie. Krytyczna analiza przeprowadzona przez MR Online wskazuje, że rezolucja nie wymieniła ani Rezerwy Federalnej ani Nowego Jorku jako lokalizacji i wyraźnie przypisała fundusz Centralnemu Bankowi Iraku. Decyzję o ulokowaniu go w Nowym Jorku podjęła administracja okupacyjna pod przewodnictwem Paula Bremera. Dekret wykonawczy 13303, wydany przez George’a W. Busha w maju 2003 r., chroni te fundusze przed zajęciem. Według Internazionale/Reuters, był on odnawiany przez każdego prezydenta od tamtej pory. Trump również go przedłużył , a tym źródłem jest Press TV, irańska telewizja państwowa. Konto to jest kluczowe dla Bagdadu, ponieważ ropa naftowa stanowi około 90% budżetu państwa, według AFP .

Rząd iracki nie otrzymuje pieniędzy po prostu przelewem bankowym. Żąda gotówki w dolarach, która następnie jest przesyłana do Bagdadu. Według ówczesnych danych irackich, kwota ta wynosiła od około jednego do dwóch miliardów dolarów miesięcznie, a saldo rachunku wynosiło około 35 miliardów. A ten, kto kontroluje dostęp do tych funduszy, sprawuje władzę.

Jak używać dźwigni

Fakt, że Waszyngton korzysta z tej dźwigni, jest udokumentowany, nawet jeśli na Zachodzie w odniesieniu do słowa „szantaż” słyszy się określenie „kontrowersyjny”.

2020: Po tym, jak iracki parlament zażądał wycofania wojsk amerykańskich, Waszyngton zagroził zamrożeniem dostępu do konta, jak donosi „ Wall Street Journal” . Iracki urzędnik rządowy opisał rozmowę telefoniczną w rozmowie z AFP: Jeśli żołnierze USA zostaną wypuszczeni, konto zostanie zablokowane. Sam Trump zagroził sankcjami „jakich nigdy dotąd nie widziano”. Urzędnik Departamentu Stanu USA potwierdził w rozmowie z AFP, że taka możliwość była „rozważana”. Bagdad ostrzegł przed „załamaniem” gospodarczym i ustąpił. De facto okupacja trwała nadal. Ostatnie wojska amerykańskie całkowicie wycofały się z Iraku 30 września 2026 roku, po zawarciu porozumienia w 2024 roku.

2025: Na początku roku Irak zniósł system aukcji dolarowych pod wpływem znacznej presji ze strony USA. Oficjalnie posunięcie to miało na celu zwalczanie odpływu dolarów do krajów objętych sankcjami, głównie Iranu. Według analizy Reutersa, skutkiem tego była mniejsza podaż dolara i zawyżone ceny na czarnym rynku.

2026: Od początku wojny USA-Izrael z Iranem 28 lutego presja narasta. W kwietniu „Wall Street Journal” doniósł, że Departament Skarbu USA wstrzymał lot z prawie 500 milionami dolarów w gotówce . Była to druga opóźniona dostawa od początku wojny. Celem było wywarcie presji na Bagdad, aby zajął bardziej zdecydowane stanowisko wobec grup wspieranych przez Iran. Bank centralny oświadczył, że dysponuje wystarczającymi rezerwami. Co więcej, agencja Reuters donosiła wcześniej, że Stany Zjednoczone zagroziły odcięciem dostaw ropy do Iraku, jeśli wpływy Iranu w Bagdadzie nie zostaną ograniczone.

Groźba ta rzadko jest spełniana. Według agencji Reuters, Waszyngton nigdy całkowicie nie odciął dopływu dolarów; nie było takiej potrzeby, groźba była wystarczająca. Źródła AFP wcześniej określiły to jako zbyt szkodliwe dla sojusznika. Broń, która nigdy nie jest używana, ale może być w każdej chwili pokazana, jest skuteczniejsza niż ta, która jest zużyta.

Paradoks boomu naftowego

To zamyka koło. Każda dodatkowa baryłka zwiększa dochody Iraku, ale nie jego swobodę działania. Plan gazowy, mający na celu uniezależnienie Iraku od Iranu, jest również politycznie uzasadniony. Zależność od Teheranu ma się zmniejszyć, podczas gdy zależność od systemu dolarowego musi pozostać niezmieniona. I to właśnie ten irański import jest tym, o co Waszyngton oskarża Irak od lat.

I jest drugi paradoks. W tym tygodniu kończy się największa misja wojsk amerykańskich; wycofanie wojsk było już uzgodnione na 2024 rok. Żołnierze odchodzą, ale rachunek pozostaje. Artykuł Reutersa opisuje to rzeczowo: od inwazji w 2003 roku Stany Zjednoczone utrzymują kontrolę nad dolarem naftowym kraju, a tym samym nadzwyczajną siłę nacisku na Bagdad. Kraj, którego budżet państwa w dziewięciu dziesiątych zależy od przemysłu naftowego, a dochodami zarządza Nowy Jork, jest suwerenny formalnie. W praktyce jednak musi zwrócić się do Waszyngtonu o zgodę na wydanie tych pieniędzy.

Argument Waszyngtona

Waszyngton twierdzi, że kontrola ta chroni jedynie przed „praniem pieniędzy” i „odpływem dolarów do Iranu”.

Odpowiedź: Oba działania służą jedynie prowadzeniu wojny z Iranem i są nie do obrony w świetle prawa międzynarodowego. W zasadzie jest to kontynuacja okupacji po wojnie agresywnej przeciwko Irakowi.

Twierdzenie: Ponadto konto oferowało Irakowi ochronę przed wierzycielami i przejęciem mienia po 2003 roku. Fakt, że Irak nigdy nie zerwał umowy, wynikał również z potrzeby Bagdadu dostępu do dolarów.

Odpowiedź: Ochronę przed wierzycielami i przejęciem mienia zapewniałyby również konta w innych instytucjach, które przyznałyby Iranowi wyłączną kontrolę nad funduszami, bez warunków politycznych i bez wymogu prowadzenia rachunku w dolarach amerykańskich. Jest to jednak prawdopodobnie istotna kwestia: przymus tkwiący w tym środku, który mógłby uniemożliwić Irakowi fakturowanie ropy w innej walucie.

Streszczenie

Siły irańskie wielokrotnie zwalczają infiltrujące z Iraku grupy terrorystyczne, a stratedzy Pentagonu postrzegają Irak jako potencjalny poligon rekrutacyjny dla bojowników w wojnie lądowej z Iranem, a nawet jako miejsce przygotowań do inwazji. Rząd Iraku jest kontrolowany za pośrednictwem swojego konta w Rezerwie Federalnej, które może zostać w każdej chwili zamrożone.

W Iranie opór wobec okupacji amerykańskiej jest podsycany przez milicje, które zostały uzbrojone, wyszkolone i zindoktrynowane ideologicznie przez Iran do walki z terroryzmem ISIS. Te milicje są głównym powodem, dla którego inwazja USA przez Irak jest trudna. W związku z tym rośnie presja na rząd iracki, aby przejął kontrolę nad tymi grupami wojskowymi, nie tylko formalnie, ale i de facto. Gdy to się uda, droga do ataku na „miękką flankę” Iranu będzie otwarta. Podstawową bronią w osiągnięciu tego celu jest konto w Rezerwie Federalnej.