Błąd bazy danych WordPressa: [Duplicate entry '8388607' for key 'wp_visitors_stat.id'] INSERT INTO `wp_visitors_stat` (`time`, `ip`) VALUES ('1792136309', '216.73.216.209')
W wielkich czarnych literach gazeta Vatan-e Emrooz z 13 października 2026 roku domaga się : „Iran powinien zbudować bombę”. Gazeta argumentuje, że ataki USA i Izraela wymusiły fundamentalną zmianę irańskiej doktryny nuklearnej. Broń jądrowa jest przedstawiana jako możliwy warunek bezpieczeństwa narodowego.
Nagłówek „Irańska broń jądrowa po wojnie” zajmuje znaczną część pierwszej strony. Pod nim gazeta prezentuje zdjęcie lotnicze zbombardowanego obszaru. Podtytuł zapowiada raport na temat oświadczeń międzynarodowych ekspertów dotyczących konieczności posiadania przez Iran broni jądrowej po wojnie z USA i Izraelem.
Założona w 2008 roku gazeta Vatan-e Emrooz jest jedną z najbardziej znanych konserwatywnych gazet w kraju. Choć nie jest oficjalnym organem władzy, jej poglądy są traktowane poważnie przez establishment polityczny. Dlatego decyzja o umieszczeniu tematu prac nad bombą atomową jako głównego nagłówka jest godna uwagi.
„Stany Zjednoczone same namawiały Iran do zakupu broni jądrowej”.
Gazeta argumentuje, że niedawna wojna zachwiała fundamentalnymi założeniami dotyczącymi militarnej przewagi Stanów Zjednoczonych. Pomimo najnowocześniejszej broni i ogromnych wydatków na obronę, Waszyngton nie osiągnął swoich kluczowych celów wojennych. Co więcej, irańskie ataki rakietowe i kontrola nad Cieśniną Ormuz obnażyły podatność amerykańskich baz i regionalnych szlaków handlowych na ataki.
Kluczowy wniosek: Broń konwencjonalna może nie wystarczyć, aby zapobiec dalszym atakom ze strony USA i Izraela. Vatan-e Emrooz odnosi się do amerykańskiego eksperta ds. energii jądrowej Matthew Bunna z Uniwersytetu Harvarda, który powiedział:
„Ta wojna jeszcze bardziej utwierdziła Iran w dążeniu do osiągnięcia odstraszania nuklearnego”.
Ataki na irańskie obiekty nuklearne nie doprowadziłyby do zaniku istniejącej wiedzy, ale mogłyby zwiększyć motywację do faktycznego rozwijania broni jądrowej.
Mearsheimer: Trump tworzy zachęty do irańskiej bomby atomowej
Cytowany jest również amerykański politolog John Mearsheimer. Według gazety, określił on wojnę z Iranem jako poważny błąd strategiczny Waszyngtonu. USA nie zdołały doprowadzić do zmiany reżimu w Teheranie ani zakończyć irańskiego programu rakietowego i wsparcia dla sił sojuszniczych. Jednocześnie rozwiązania dyplomatyczne stały się trudniejsze. Według Mearsheimera, Trump dał Iranowi i innym państwom silną zachętę do polegania w przyszłości na własnych nuklearnych środkach odstraszających.
Korea Północna jako wzór odstraszania nuklearnego?
Argument ten staje się szczególnie wyraźny w porównaniu z innymi państwami. Vatan-e Emrooz odwołuje się do analiz Chatham House, a także do doświadczeń Iraku, Libii, Ukrainy i Korei Północnej
Podczas gdy Irak i Libia padły ofiarą ataków militarnych, a Ukraina po oddaniu sowieckiej broni atomowej stała się później celem rosyjskiej inwazji, Korea Północna, pomimo swojego programu nuklearnego, uniknęła bezpośredniego amerykańskiego ataku militarnego.
Gazeta cytuje następujące oświadczenie z analizy Chatham House: „Rozmowy nie ochroniły Iranu”.
Wskazuje w ten sposób, że kontakty dyplomatyczne nie mogły zapobiec atakom militarnym. Pytanie zatem brzmi, jaką wartość mają obietnice bezpieczeństwa, skoro nie oferują żadnej ochrony w kluczowym momencie.
„Nie wybór, lecz konieczność”
W ostatniej części gazeta przedstawia własną argumentację dotyczącą polityki bezpieczeństwa. Irańska bomba atomowa nie zagwarantuje wprawdzie absolutnego bezpieczeństwa, ale mogłaby fundamentalnie zmienić kalkulacje potencjalnych agresorów.
Gdyby Waszyngton i Izrael miały świadomość groźby odwetu nuklearnego w odpowiedzi na swoje ataki, mogłyby działać ostrożniej.
Vatan-e Emrooz interpretuje również ostatnie wypowiedzi amerykańskich polityków, w tym ministra spraw zagranicznych Marco Rubio, jako zapowiedź możliwej ponownej konfrontacji.
Gazeta stwierdza, że biorąc pod uwagę istniejące zagrożenia, zmiana doktryny nuklearnej Iranu nie jest już tylko opcją polityczną, lecz koniecznością.
A co jeśli prawdziwym polem bitwy Iranu jest rynek amerykańskich obligacji skarbowych?
Rentowność 10-letnich amerykańskich obligacji skarbowych przekroczyła 5% po raz pierwszy od 2007 roku. To gwałtowny wzrost, który nadwyręża finanse Wujka Sama, a Teheran ma w tym swój udział
Stopy procentowe rosną w Stanach Zjednoczonych, a także w Europie i Japonii. Tendencja ta wywiera presję na finanse publiczne „Kolektywnego Zachodu”. Po ponad 40 latach ogromnej akumulacji długu, rządy tych krajów muszą przeznaczać coraz większą część swoich wydatków na obsługę długu, w miarę jak rentowność obligacji rośnie. Od 2024 roku Waszyngton wydaje więcej na spłatę odsetek niż na obronę.
Najważniejsza stawka na świecie
Rentowność 10-letnich amerykańskich obligacji skarbowych jest uważana za jedną z najważniejszych stóp procentowych w globalnym systemie finansowym. W połowie września przekroczyła ona brzemienny w skutki próg 5%, osiągając najwyższy poziom od 2007 roku. Stopa ta wpływa na koszt kredytów hipotecznych dla gospodarstw domowych, a także na zadłużenie przedsiębiorstw. Wpływa również na wartość wszystkich klas aktywów: nieruchomości, akcji, obligacji, walut itp.
Posługując się metaforą Warrena Buffetta, koszt pieniądza jest dla wycen tym, czym grawitacja dla jabłka. Gdy stopy procentowe są bliskie zeru, wyceny mogą rosnąć niemal w nieskończoność. Ale gdy rosną, wywierają ogromną siłę grawitacji na różne klasy aktywów.
Zbyt dużo długu, za mało kupujących
Rentowność obligacji zmienia się odwrotnie proporcjonalnie do jej ceny. Gdy liczba sprzedających przewyższa liczbę kupujących, cena spada, a rentowność rośnie. Właśnie to obserwujemy obecnie na największym rynku obligacji na świecie.
Po stronie podaży rząd USA, stale zwiększając deficyt budżetowy, emituje coraz więcej obligacji, aby się sfinansować. Do tego dochodzi konkurencja ze strony firm hiper-skalowych, które pozyskują kolosalne kwoty na inwestycje w sztuczną inteligencję. Po stronie popytu wiele krajów, takich jak Chiny i Japonia, dąży do zmniejszenia swojego zaangażowania w dług USA.
Jednak przyczyną strukturalną tego wzrostu jest inflacja.
Wojny, zakłócenia w łańcuchach dostaw, reindustrializacja, militaryzacja i kryzys energetyczny: wszystko wskazuje na to, że wzrost cen będzie trwał nadal.
Jednak inflacja jest najgorszym wrogiem wierzycieli. Niszczy ich siłę nabywczą, ponieważ kupony i kapitał są wypłacane w zdeprecjonowanych dolarach. Kiedy posiadacze obligacji wątpią w zdolność rządu do kontrolowania inflacji, zaczynają masowo sprzedawać swoje obligacje. Wall Street nazywa tych sprzedawców „strażnikami obligacji”, egzekutorami rynku obligacji. Ta dynamika nie umknęła uwadze irańskiego rządu.
Od czasu rozpoczęcia 28 lutego izraelsko-amerykańskiego ataku na Iran rentowność 10-letnich obligacji amerykańskich wzrosła z 4% do 5,28%.
Paradoks polega na tym, że Irańczycy nie posiadają amerykańskich obligacji skarbowych. W związku z tym nie mogą ich sprzedać. Jednak zakłócając ruch w Cieśninie Ormuz – przez którą przepływa około 20% światowego zużycia ropy naftowej i handlu skroplonym gazem ziemnym – Teheran winduje ceny energii, napędza inflację i winduje rentowność amerykańskich obligacji skarbowych.
Blokada negatywnie wpływa również na popyt na amerykańskie obligacje. Kraje Zatoki Perskiej tradycyjnie reinwestowały swoje dochody z ropy naftowej w amerykański system finansowy, szczególnie w amerykański dług państwowy. Nie mogąc eksportować tak dużo jak wcześniej, zarabiają mniej dolarów, a nawet muszą sprzedawać część swoich rezerw.
Iran osłabia finanse USA na dwóch frontach: napędzając inflację dzięki kontroli nad częścią światowych dostaw ropy naftowej oraz ograniczając źródło nabywców obligacji skarbowych.
Zasada Taylora w stylu teherańskim
W połowie września Rezerwa Federalna (Fed) podniosła swoją referencyjną stopę procentową o 0,25% w celu zwalczania inflacji – była to pierwsza taka podwyżka od 2023 roku. Tego samego dnia Mohammad Bagher Ghalibaf, przewodniczący irańskiego parlamentu, opublikował tajemniczą wiadomość na X.
Ale dlaczego były generał brygady Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej, weteran wojny iracko-irańskiej, zaczął mówić o rządach Taylora?
W 1993 roku amerykański ekonomista John Taylor opracował teorię dotyczącą tego, jak bank centralny powinien ustalać stopę procentową na podstawie wzrostu gospodarczego i inflacji. Mówiąc prościej, gdy inflacja przekracza cel lub gospodarka rośnie zbyt szybko, bank centralny musi podnieść stopy procentowe, aby zwiększyć koszt kredytu i ograniczyć popyt. I odwrotnie, musi obniżyć stopy procentowe, aby stymulować popyt.
Ghalibaf ironicznie pozwala sobie na „uzupełnienie równania” poprzez dodanie dwóch członów: SOH dla Cieśniny Ormuz i BEM dla Cieśniny Bab el-Mandab, położonej u wejścia do Morza Czerwonego i w zasięgu ognia Huti, sojuszników Teheranu.
Jeśli zamknięcie tych dwóch cieśnin przyczyni się do inflacji w Stanach Zjednoczonych, reguła Taylora nakazuje Rezerwie Federalnej podniesienie stóp procentowych. Decydującym czynnikiem w amerykańskiej polityce pieniężnej nie jest już Waszyngton, ale kontrola nad dwoma przejściami morskimi, które Iran i jego sojusznicy z Huti mogą zamknąć. Ghalibaf wskazuje zatem, że bank centralny może wpływać na popyt, ale nie ma kontroli nad podażą.
Następnie dobitnie podsumowuje: „Zobaczmy, czy podwyżka mogłaby otworzyć SOH lub wyprodukować jedną baryłkę”. „Nie da się obniżyć stóp o 25 pb do wąskiego gardła” – kontynuuje, dodając, że premia za ryzyko (dodatkowa stopa zwrotu, której żądają rynki, aby zabezpieczyć się przed zakłóceniami) to „premia za ryzyko SOH, a my ją ustalamy”.
Pułapka Fed
Ciągłe deficyty budżetowe pogrążyły Stany Zjednoczone pod rekordowym długiem w wysokości 40 000 miliardów dolarów. Rezerwa Federalna, której misją jest zapewnienie stabilności cen, znalazła się w coraz bardziej nie do utrzymania sytuacji.
W obliczu rosnącej inflacji, spowodowanej częściowo wojną na Bliskim Wschodzie, oczekuje się podwyżki stóp procentowych. Jeśli inflacja się utrzyma, a Fed utrzyma obecny kurs, jeszcze bardziej zwiększy to obciążenie długiem i ostatecznie doprowadzi do gwałtownego spadku wartości wszystkich klas aktywów. Aby uniknąć krachu, Fed nie będzie miał innego wyjścia, jak obniżyć stopy procentowe i wstrzyknąć ogromne ilości płynności, aby ratować rynki – kosztem swojej waluty. W obu przypadkach rachunek będzie musiał zapłacić Waszyngton.
Wywołując szok energetyczny, Teheran napędza inflację i uderza w samo sedno amerykańskiej potęgi: hegemonię dolara. Czyż to nie Lenin podobno powiedział, że najlepszym sposobem na zniszczenie systemu kapitalistycznego jest deprawacja waluty?
Dwa dni temu, 5 października, zarówno „Wall Street Journal”, jak i „New York Times” poinformowały, że „zagrożenie irańskim atakiem dronów skłoniło Stany Zjednoczone do wycofania bombowców z brytyjskiej bazy” (> LINK )
Nagłówek *NYT* brzmiał: „Możliwy atak irańskiego drona doprowadził do wycofania amerykańskich samolotów z brytyjskiej bazy lotniczej” (> LINK )
Jak podaje *NY Times*, potrzebę przeniesienia bombowców z bazy uznano za tak pilną, że część samolotów wraz z załogami już wystartowała, a samoloty-cysterny były wciąż wysyłane w celu wsparcia ich lotu do Stanów Zjednoczonych.
Dziennik *NY Times* informuje także o „pośpiesznej ewakuacji 85 domów, robocie do usuwania bomb, który przeszukiwał furgonetki w poszukiwaniu materiałów wybuchowych i naradzie w sprawie bezpieczeństwa narodowego zwołanej przez premiera Burnhama”.
Myśliwce amerykańskich sił powietrznych w odległej Wielkiej Brytanii nie są bezpieczne przed atakami ze strony Iranu. *NY Times* donosi również, że „Izrael ostrzegł Niemcy, że amerykańskie bazy w Europie są narażone na zwiększone ryzyko ataków ze strony Iranu”.
Dziennik *Wall Street Journal* pisze, że zaplanowany atak był częścią szerszego irańskiego spisku, mającego na celu zaatakowanie samolotu i zabicie amerykańskich pilotów w bazie RAF Fairford.
„The New York Times” określił to jako „podejrzewany” lub możliwy atak. Wiceprezydent USA J.D. Vance zbagatelizował incydent, stwierdzając, że Pentagon przerzucił bombowce „wyłącznie w ramach środków ostrożności, aby chronić naszych obywateli”. Niemniej jednak Vance wykorzystał domniemany atak do propagandy przeciwko Iranowi, oskarżając ten kraj o „robienie tego, co państwo irańskie robi od 49 lat: przeprowadzanie aktów terroryzmu przeciwko Stanom Zjednoczonym i wielu innym narodom”. Vance przeinacza fakty. To Stany Zjednoczone od dziesięcioleci atakują Iran, zarówno militarnie, jak i gospodarczo, poprzez sankcje.
Waszyngton po raz pierwszy nałożył sankcje na Iran w 1979 roku – 47 lat temu – kiedy Irańczycy obalili marionetkowego amerykańskiego władcę i odzyskali samostanowienie. Utracili je 19 sierpnia 1953 roku, kiedy CIA i MI6 zorganizowały zamach stanu, w którym demokratycznie wybrany premier Iranu Mohammed Mossadeg został obalony, a jego miejsce zajął generał Fazlollah Zahedi, a Reza Pahlawi został przywrócony na stanowisko szacha.
Dwadzieścia sześć lat później Irańczycy odzyskali samostanowienie wraz z rewolucją z 1979 roku. 14 listopada 1979 roku prezydent Jimmy Carter odpowiedział na irańską rewolucję, podpisując dekret wykonawczy nr 12170, który zamroził 12 miliardów dolarów irańskich aktywów państwowych i depozytów bankowych w Stanach Zjednoczonych. Sankcja ta została następnie poparta zakazem importu i embargiem handlowym, co zapoczątkowało kolejne dekady sankcji wobec Iranu.
Iran nie zbombardował ani jednego amerykańskiego szpitala, szkoły ani osiedla mieszkaniowego, ani nie zamordował amerykańskich polityków, personelu wojskowego ani naukowców.
Waszyngton i Izrael natomiast działały jak terroryści, dokonując masakry irańskich kobiet, dzieci, personelu medycznego, naukowców i wysoko postawionych irańskich przywódców.
Panie Vance, proszę podać nam kilka faktów dotyczących irańskich „aktów terroryzmu przeciwko Stanom Zjednoczonym i wielu innym ludziom”. Fakt, że agresja Waszyngtonu na Iran musi być usprawiedliwiana kłamstwami, dowodzi, że ta agresja jest nieuzasadniona. Waszyngton nie chroni USA przed „irańską bronią jądrową”. Waszyngton wykorzystuje amerykańską krew i pieniądze, by realizować syjonistyczny plan „Wielkiego Izraela”.
A, Panie Vance: Jeśli amerykańskie samoloty nie są bezpieczne przed irańskimi atakami dronów w Wielkiej Brytanii, jak Waszyngton może utrzymać kontrolę nad Cieśniną Ormuz, jak twierdzą Centralne Dowództwo USA i Sekretarz Skarbu? Jeśli amerykańskie samoloty nie są bezpieczne w dalekiej Wielkiej Brytanii, jak mogą być bezpieczne w Zatoce Perskiej?
Iran zacieśnia kontrolę nad Cieśniną Ormuz. Według informacji ujawnionych w niedawnym wywiadzie z geopolitycznym analitykiem Pepe Escobarem, irańska Najwyższa Rada Bezpieczeństwa Narodowego podjęła dwie daleko idące decyzje: ostatnia kontr-propozycja prezydenta USA Donalda Trumpa została całkowicie odrzucona, a opłaty za przejazd przez Cieśninę Ormuz będą odtąd pobierane wyłącznie w rialach irańskich.
Informacje pochodzą z rozmowy Escobara z prowadzącym, który twierdzi, że ma bezpośrednie kontakty z władzami Iranu i Pakistanu. Escobar wyjaśnia na początku, że kanał ma bezpośredni dostęp do najwyższych rangą urzędników obu rządów i otrzymuje od nich poufne informacje.
Każdy, kto chce przejechać przez Hormus, powinien kupić Rial.
Pierwsza decyzja bezpośrednio dotyczy kontroli gospodarczej nad Cieśniną Ormuz.
Do tej pory Iran akceptował płatności w juanach chińskich, między innymi, za opłaty tranzytowe. Rozmawiano również o walucie rosyjskiej i kryptowalutach. To się teraz skończy.
Z wywiadu wynika, że irańska Rada Bezpieczeństwa Narodowego postanowiła, że w przyszłości będzie akceptować „tylko walutę irańską”. Oznacza to, że każdy, kto chce przekroczyć Cieśninę Ormuz, będzie musiał najpierw kupić irańskie riale na targu, a następnie zapłacić nimi wymaganą opłatę tranzytową.
Ekonomiczna intencja stojąca za tym działaniem została otwarcie opisana w rozmowie: Wymuszony popyt na rial ma na celu wsparcie irańskiej waluty, a jednocześnie wprowadzenie twardej waluty obcej do irańskiej gospodarki.
Transakcje przez Chiny zamiast przez Zachód
Druga część planu ma jeszcze większy zasięg.
Według źródeł, płatności mają być przetwarzane za pośrednictwem chińskiej infrastruktury finansowej. Mowa tu konkretnie o chińskim systemie płatności transgranicznych CIPS.
Escobar wyjaśnia, że Iran chce całkowicie zerwać z zachodnim systemem płatności i zamiast tego działać za pośrednictwem chińskiego systemu. Yuan mógłby na przykład zostać przeliczony na riale za pośrednictwem CIPS.
Uczyniłoby to Cieśninę Ormuz nie tylko instrumentem irańskiej polityki energetycznej i bezpieczeństwa, ale w coraz większym stopniu również instrumentem polityki monetarnej. Iran wykorzystałby swoją kontrolę geograficzną nad jednym z najważniejszych szlaków energetycznych świata, aby stworzyć międzynarodowy popyt na własną walutę, jednocześnie omijając zachodnie kanały finansowe.
Trump otrzymuje kategoryczne „nie” od Teheranu
Druga decyzja Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego bezpośrednio dotyczy negocjacji z Waszyngtonem.
Trump wysłał kontrpropozycję do Teheranu za pośrednictwem Kataru. Według źródła, oferta ta została „kategorycznie” odrzucona przez irańską Radę Bezpieczeństwa Narodowego zaledwie kilka godzin przed emisją .
Wyraźnie odmówił podania szczegółów dotyczących dokładnej treści amerykańskiej kontroferty. Stwierdził jednak, że został poinformowany, iż Iran nie zaakceptował ani jednego jej elementu.
„Nic z kontrpropozycji nie zostało przyjęte. Ani trochę” – ujawniono w rozmowie. Według osób zaangażowanych w rozmowę, irańska odpowiedź została przekazana przez ministra spraw zagranicznych Abbasa Araghchiego ministrowi spraw zagranicznych Pakistanu Ishaqowi Darowi, który następnie poinformował o tym Steve’a Witkoffa.
Wiadomość z Teheranu: Iran zamierza nadal wyłącznie przestrzegać już uzgodnionych zasad i ostatnio sformułowanych warunków.
Trzy warunki otwarcia Ormuzu
W rozmowie wspomniano o trzech kluczowych warunkach ze strony Iranu:
Amerykańska blokada morska musi zostać zniesiona, sankcje zniesione, a Iran musi otrzymać co najmniej dwanaście miliardów dolarów. Jeśli te warunki zostaną spełnione, Iran, według rozmówców, będzie gotowy ponownie otworzyć Cieśninę Ormuz w ciągu siedmiu dni.
Nie oznaczałoby to jednak całkowitego powrotu do poprzedniej sytuacji. Iran wyraźnie podtrzymuje zamiar pobierania opłat tranzytowych w przyszłości. Nazwa tej opłaty nie ma znaczenia dla Teheranu. Stanowisko Iranu zostało jednoznacznie wyrażone w wywiadzie:
„Możesz to nazywać jak chcesz, ale przepłynięcie Cieśniny Ormuz będzie ciężką próbą”.
Nazywaj to jak chcesz – za przejazd przez Hormus pobierana będzie opłata.
Kanał dyplomatyczny jest zablokowany.
Escobar wyciąga z tego daleko idący wniosek: kanał dyplomatyczny między Waszyngtonem a Teheranem jest na razie praktycznie martwy.
Jego rozmówca tylko częściowo się z tym nie zgadza. Pakistan kontynuuje rozmowy z zaangażowanymi stronami i wspólnie z innymi podmiotami stara się znaleźć rozwiązanie. Jednak amerykańska kontrpropozycja została całkowicie odrzucona.
Jednocześnie w wywiadzie opisano Iran jako kraj przygotowany militarnie na dalszą eskalację.
Według źródeł irańskich Teheran dysponuje potencjałem wojskowym, który nie został jeszcze wykorzystany ani publicznie zademonstrowany. Gdyby Izrael podjął kolejną akcję militarną, odpowiedź, według tych źródeł, będzie znacznie ostrzejsza niż dotychczas.
Iran i Jemen są postrzegane jako konflikt.
Escobar nie postrzega konfliktu irańskiego w oderwaniu od wojny w Jemenie.
Dla niego oba fronty tworzą spójny pakiet geopolityczny. Rozwój sytuacji dyplomatycznej po jednej stronie ma bezpośrednie reperkusje po drugiej.
Według raportu, Pakistan i Chiny podejmują intensywne wysiłki, aby zapobiec dalszej eskalacji. Pakistan utrzymuje wyjątkowo bliskie stosunki z Iranem, podczas gdy Chiny z kolei utrzymują bliskie relacje z Pakistanem. Chiński minister spraw zagranicznych Wang Yi utrzymuje regularny kontakt z Ishaqiem Darem; Dar z kolei rozmawia z Araghchim, czasami kilka razy dziennie. Celem pozostaje znalezienie rozwiązania dyplomatycznego.
Jednak wojna między Arabią Saudyjską a Ansarallah w Jemenie jednocześnie się zaostrza. Według źródeł, Pakistan wysłał wojska do południowej Arabii Saudyjskiej, w pobliżu granicy z Jemenem. Wojska te mają być wykorzystywane wyłącznie do celów obronnych i zareagują tylko w przypadku bezpośredniego ataku.
Hormus staje się dźwignią walutową
Według wywiadu, dwie irańskie decyzje znacząco zmieniają dotychczasową sytuację. Teheran odrzuca amerykańską kontrpropozycję i trzyma się jej warunków. Jednocześnie Iran zamierza powiązać kontrolę nad Ormuzem z własną walutą.
Uczyniłoby to opłatę tranzytową dodatkową dźwignią ekonomiczną:
Ci, którzy chcą przejechać przez Ormuz, powinni zapłacić. Ci, którzy chcą zapłacić, powinni kupić riale. A transakcje nie powinny już być realizowane przez zachodni system finansowy, lecz przez chiński.
Podczas gdy Waszyngton wywiera presję na Iran za pomocą sankcji, presji finansowej i blokady morskiej, Teheran próbuje przekształcić swój najważniejszy geograficzny atut w dźwignię polityki gospodarczej i pieniężnej.
Cieśnina Ormuz nie byłaby już tylko centrum wojny naftowej.
Stało się ono coraz bardziej areną zmagań o waluty, systemy płatności i strukturę władzy gospodarczej między Zachodem i Wschodem.
Wojna amerykańsko-irańska wkracza w nową fazę w ósmym miesiącu. Podczas gdy prezydent Donald Trump wielokrotnie mówi o „zagładzie”, a retoryka przeciwko Teheranowi eskaluje, eksperci twierdzą, że rzeczywisty strategiczny punkt ciężkości konfliktu przesuwa się z samego Iranu w stronę jego sąsiadów.
Ostatni wzrost liczebności wojsk amerykańskich jest realny i znaczący. Jak donosi Al Jazeera , powołując się na przedstawiciela władz USA, grupa uderzeniowa lotniskowca USS Theodore Roosevelt została wysłana w ten region z bazy w San Diego, a następnie jednostka ekspedycyjna piechoty morskiej z wyspy Makin z ponad 2000 żołnierzy piechoty morskiej.
Do końca listopada w pobliżu Iranu mają zostać rozmieszczone trzy lotniskowce i dwie grupy desantowe – według Associated Press oznacza to około 9000 dodatkowych żołnierzy, co zwiększy liczebność amerykańskiej marynarki wojennej do ponad 20 000 marynarzy i żołnierzy piechoty morskiej.
Ale do czego właściwie mają służyć te siły? Lądowa inwazja na Iran jest militarnie mało realna. 10 000 dodatkowych żołnierzy nie podbije kraju wielkości Iranu. I właśnie tu zaczyna się prawdziwe pytanie: po co właściwie te siły są tworzone?
Oman i Cieśnina Ormuz
W rozmowie z Dannym Haiphongiem analityk geopolityki Patrick Henningsen z 21st Century Wire przedstawił scenariusz praktycznie nieobecny w głównych mediach zachodnich: operację wojskową USA w Omanie, a konkretnie po omańskiej stronie Cieśniny Ormuz.
Logika tej wypowiedzi jest przekonująca, gdy się nad nią głębiej zastanowić:
Najbardziej wysunięta na północ część półwyspu, tworząca Cieśninę Ormuz, należy do Omanu – nie do Emiratów ani do Iranu. (Zobacz także klasyfikację geograficzną w ABC News ).
Stany Zjednoczone od miesięcy prowadzą tajną operację przeładunku tankowców przez południowy kanał żeglugowy wzdłuż wybrzeża Omanu. Według Axios , USA transportują w ten sposób około 10 milionów baryłek ropy dziennie – mniej więcej połowę wolumenu sprzed wojny.
Oficer amerykański powiedział wprost w rozmowie z Axios : „Kontrolujemy południowy kanał żeglugowy Cieśniny Ormuz od dwóch miesięcy. Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej może być utrapieniem, ale to nie oni kontrolują cieśninę. My tak”.
Operacja ta jest koordynowana z Fort Bragg – grupa zadaniowa sporządza codzienne listy statków i kieruje konwojami szlakami żeglugowymi. Siły Powietrzne USA zapewniają ochronę przed irańskimi dronami i pociskami manewrującymi.
Ale tajna operacja eskortowa to nie kontrola terytorialna. I właśnie w tym miejscu Oman staje się interesujący: fizyczna obecność USA na terytorium Omanu – „posunięcie alfa”, jak to nazywa Henningsen – postawiłaby Iran w trudnej sytuacji.
Oman tradycyjnie utrzymuje dobre stosunki z Teheranem. Gdyby Iran zaatakował terytorium Omanu, aby uderzyć na pozycje USA, straciłby jednego z niewielu pozostałych sojuszników regionalnych.
Pozostaje jednak pytanie, czy to prawda, czy tylko amerykańska propaganda. Ceny oleju napędowego i benzyny mówią co innego. Ale to sprawia, że jakiś sukces jest dla USA tym pilniejszy.
Incydent Flydubai: atak terrorystyczny czy czynnik geopolityczny?
30 września 2026 roku drugi pilot samolotu Flydubai lecącego z Dubaju do Tel Awiwu zaatakował swojego kapitana siekierą i próbował przejąć kontrolę nad samolotem. Na pokładzie znajdowały się 182 osoby, głównie Izraelczycy.
Fakty, o ile zostały oficjalnie potwierdzone:
Drugim pilotem okazał się Hamam al-Hammami, 29-letni obywatel Omanu. ( Al Jazeera )
Wcześniej został zawieszony w obowiązkach lotniczych w liniach lotniczych Oman Air z powodu obaw o jego „ekstremistyczne” poglądy. Został przeniesiony na stanowisko administracyjne, a następnie zatrudniony w liniach Flydubai. ( AP via PBS )
Zjednoczone Emiraty Arabskie opisują incydent jako próbę „aktu terrorystycznego”. ( ABC News )
Premier Izraela Beniamin Netanjahu mówił o „radykalizacji islamistycznej” i oświadczył: „Badamy, czy został wysłany, a ktokolwiek go wysłał, zapłaci bardzo wysoką cenę”.
Flydubai budzi więcej pytań niż daje odpowiedzi
——————————————————-
Jak on w ogóle potrafił latać?
Oman nie utrzymuje stosunków dyplomatycznych z Izraelem. Niemniej jednak, obywatel Omanu pełnił funkcję pierwszego oficera w samolocie do Tel Awiwu. Według doniesień Haaretz, władze Izraela otrzymują listy załogi i pasażerów na 48 godzin przed odlotem – a Mossad i Szin Bet są w rzeczywistości odpowiedzialne za weryfikację zagranicznych załóg. ( Haaretz za pośrednictwem Al Jazeera )
Netanjahu nazwał to „luką prawną”. Luką, która mogła kosztować życie 182 osób.
Kto korzysta na przypisywaniu go Iranowi?
Natychmiastowe działania propagandowe Netanjahu – „kto go wysłał” – automatycznie kierują uwagę na Teheran. I rzeczywiście: gdyby Iran stał za atakiem na izraelski samolot, byłby to casus belli – i znacznie wzmocniłby argument za eskalacją konfliktu przeciwko Iranowi.
Henningsen dostrzega tu pewien schemat: izraelskie informacje wywiadowcze są celowo „wprowadzane” do stolic zachodnich i stamtąd rozpowszechniane. Nawiązuje do byłego amerykańskiego koordynatora ds. zwalczania terroryzmu Joe Kenta , który w swoim liście rezygnacyjnym opisał dokładnie ten „ekosystem” izraelskich służb, amerykańskiej polityki i mediów.
W przypadku tego rodzaju incydentów geopolitycznych pytanie rzadko dotyczy tego, co się wydarzyło, ale raczej tego, kto na tym skorzystał.
Kontekst omański
I tu koło się zamyka: obywatel Omanu, który przeprowadziłby atak na samolot lecący do Izraela, – gdyby przeważyła oficjalna interpretacja – postawiłby Oman jako państwo w centrum uwagi. Dokładnie ten sam Oman, który jest tak strategicznie cenny dla operacji USA w Cieśninie Ormuz.
To nie jest dowód na nic. Jest to jednak schemat, który rodzi pytanie, czy incydent z Flydubai nie pełni również funkcji pretekstu – ramy, dzięki której obecność USA w Omanie jest „uzasadniona”.
Arabia Saudyjska: Prawdziwy przegrany
Podczas gdy oczy wszystkich zwrócone są na Iran i Oman, na południu rozgrywa się cicha katastrofa. Ansar Allah (Huti) zintensyfikowali ofensywę w przygranicznych prowincjach Arabii Saudyjskiej: Dżizan, Asir i Nadżran. Terytoria te – zaanektowane przez Arabię Saudyjską w 1934 roku – są przedmiotem sporów historycznych i plemiennych.
Według Henningsena Arabia Saudyjska nie ma możliwości militarnych, aby obronić te terytoria:
„Gdyby udało im się zebrać 100 000 ludzi – ilu z nich faktycznie byłoby zdolnych do walki? Może jeden na dziesięciu. A Ansar Allah jest równie zdolny jak talibowie – może nawet lepszy”.
Państwa Zatoki Perskiej – zwłaszcza Arabia Saudyjska – finansują izraelski przemysł zbrojeniowy za pośrednictwem funduszu private equity Jareda Kushnera , Affinity Partners. Fundusz Kushnera jest głównym udziałowcem w Phoenix Financial , który z kolei inwestuje w setki izraelskich firm, w tym w Elbit Systems . W ten sposób saudyjskie pieniądze pośrednio trafiają do przemysłu, który napędza wojny nękające region.
To niekończący się cykl samo-sabotażu: państwa Zatoki Perskiej finansują własną strategiczną marginalizację.
„To, co widzimy w Waszyngtonie, to nie jest wielka strategia. To seria manewrów taktycznych, sprzedawanych jako strategia”.
Stany Zjednoczone nie mają spójnej strategii wobec Iranu, Jemenu ani Zatoki Perskiej. Mają opcje – i je testują. Oman jest jedną z nich. Incydent w Flydubai może – świadomie lub nieświadomie – stać się impulsem do podjęcia właśnie tej opcji.
Czy do tego dojdzie, czas pokaże. Jasne jest jednak, że logika eskalacji w Zatoce Perskiej nie wynika z konieczności militarnej, lecz z kalkulacji politycznej – przed wyborami uzupełniającymi w USA, przed wyborami w Izraelu i w obliczu wojny, która nie przynosi korzyści nikomu poza przemysłem zbrojeniowym.
Dla tych, którzy chcą posłuchać ciekawego wywiadu:
List jest prawdziwy – co jasno wynika z jego początku:
„Ponieważ pierwszą ofiarą niekończących się wojen prowadzonych przez rząd USA była niezmiennie prawda, a naród amerykański zawsze ponosił największe straty w wyniku kampanii oszustwa prowadzonej przez rząd USA, pragniemy zwrócić uwagę na niektóre fakty, które są ukrywane przed amerykańską opinią publiczną. W końcu to amerykańscy podatnicy muszą ponosić koszty niesprawiedliwych wojen Ameryki i dlatego zasługują na poznanie prawdy”.
List można przeczytać w różnych miejscach, m.in. tutaj :
Problem z listem nie polega na jego prawdziwości. Problemem jest jego naiwność. List ujawnia, że rząd irański ma błędne pojęcie o swoim zastępczym przeciwniku, z którym Izrael pozwala Iranowi walczyć, podczas gdy Izrael, prawdziwe źródło konfliktu, unika szkód wyrządzonych przez konflikt.
Irański list zakłada, że to naród amerykański sprawuje władzę, ponieważ Ameryka jest demokracją. Rząd irański, uwięziony w demokratycznych iluzjach, nie rozumie, że to nie naród amerykański, ale pieniądze kontrolują rząd USA. Jeśli chodzi o politykę Ameryki wobec Bliskiego Wschodu, nie jest ona determinowana ani przez naród amerykański, ani przez wybory, lecz przez lobby izraelskie i amerykański kompleks bezpieczeństwa militarno-przemysłowego.
Lobby izraelskie z powodzeniem wykorzystywało Stany Zjednoczone przez cały XXI wiek do prowadzenia wojen w Izraelu w imię syjonistycznego planu Wielkiego Izraela. Amerykański kompleks bezpieczeństwa militarno-przemysłowego jest niezwykle zadowolony z ćwierćwiecza wojen prowadzonych w imieniu Izraela, ponieważ wojny z Irakiem, Libią, Syrią, a teraz z Iranem i Libanem przyczyniły się do jego zysków.
Absurdalne przekonanie irańskiego rządu, że rząd USA służy interesom narodu amerykańskiego, jest wręcz absurdalne – i dowodzi niezrozumienia przez Iran swojego zastępczego przeciwnika. W rzeczywistości Iran nie rozumie konfliktu, w którym uczestniczy, ponieważ walczy z zastępczym przeciwnikiem, a nie z prawdziwym wrogiem Iranu – Izraelem.
Od 2014 roku Putin w Rosji daje się nabrać na ten sam trik. Rosja marnuje swoje zasoby, a także życie żołnierzy i cywilów, walcząc z siłami zastępczymi swojego prawdziwego wroga. To głupota tej skali niszczy kraje.
Jak można wytłumaczyć tak całkowitą błędną ocenę rzeczywistości przez Irańczyków i Rosjan?
Jesteśmy na drodze do kolejnej wojny . Trump mógł (i powinien) ogłosić zwycięstwo i po prostu odejść od Iranu, ale to postawiłoby go w roli „przegranego” (perspektywy, której nie może tolerować). Po drugie, z jakiegoś powodu jest on w niewoli Netanjahu i Izraela.
Tucker Carlson w sierpniu 2024 roku zwrócił się bezpośrednio do Trumpa: „Nie wygrasz tej wojny [z Iranem]. Przegrasz ją, a to zniszczy twoją prezydenturę. Co więcej, Netanjahu i syjonistyczna klasa darczyńców cię nie lubią. Nienawidzą cię”. „Wiem” – to była jedyna odpowiedź Trumpa. To było wtedy.
Z przemówienia Trumpa w Zgromadzeniu Ogólnym ONZ, w którym stwierdził, że Iran musi albo skapitulować po wyborach uzupełniających w USA, po których grozi on ultimatum, albo będzie musiał zdecydować, czy „szybko unicestwić” Iran. Wszyscy, którzy to usłyszeli, odebrali to jako groźbę użycia broni jądrowej. I rzeczywiście, od tego czasu Trump wielokrotnie nawiązywał do tej groźby unicestwienia, używając tego czy innego synonimu – stale podkreślając, wraz ze swoimi bliskimi współpracownikami, powtarzające się żądanie, aby Iran nigdy nie posiadał broni jądrowej.
Jednocześnie Netanjahu twierdzi, że Izrael dysponuje nowymi informacjami wywiadowczymi, które wprost wskazują na to, że Iran podejmuje konkretne kroki w kierunku posiadania broni jądrowej (choć izraelska społeczność ds. bezpieczeństwa i obrony twierdzi, że nie ma takich dowodów ). „Próbują opracować broń jądrową i środki umożliwiające jej dostarczenie do każdego miasta w USA” – powtórzył Netanjahu w tym tygodniu w wywiadzie dla CBS .
Sedno sprawy polega na tym, że Trump pragnie zwycięstwa nad Iranem i nie potrafi znaleźć „cudownego środka”, który by go pokonał. Narracja wojenna przed wyborami do Kongresu zmieniła się zatem, podkreślając, że irańska władza nad Ormuzem została złamana ( Bloomberg „potwierdza”, że rzeczywiście wróciliśmy do poziomu bliskiego przedwojennemu przepływowi ropy naftowej z Bliskiego Wschodu) i że amerykańskie oblężenie finansowe doprowadzi Iran do bankructwa w ciągu dwóch tygodni – twierdzi sekretarz skarbu Bessent.
Na początku tego tygodnia wybuchła szeroko zakrojona kampania propagandowa, mająca na celu przekonanie ludzi, że Cieśnina Ormuz jest praktycznie otwarta. Jak pisze Philip Pilkington :
„»80% otwarcia« to hasło reklamowe Javiera Blasa z Bloomberga… [to] wyglądało jak najnowsza medialna operacja nadwyżki ropy naftowej: ropa kosztuje blisko lub powyżej 100 dolarów za baryłkę, a mimo to przepływ przez Cieśninę powrócił do poziomu sprzed wojny. Nazwijmy to Nadwyżką Ropy 2.0”.
Pilkington opisuje , jak przeprowadził dogłębne badania, aby ustalić, skąd „wzięła się narracja o nadwyżce ropy naftowej 2.0” —
„Zadałem serię kluczowych pytań. Jakie jest źródło tych danych? … Jak zostały zinterpretowane? Jak [one] mają się do weryfikowalnych faktów? Co reakcja zarówno rynku kontraktów terminowych na ropę naftową – skupiającego jednych z najlepiej poinformowanych analityków rynku naftowego na świecie – jak i rządu USA mówi nam o wiarygodności raportu? … Głównym twierdzeniem jest to, że przewoźnicy znaleźli ukryty sposób transportu ropy przez Cieśninę Ormuz… Głównym źródłem była Kpler, wysoko ceniona… firma analityczna… często nazywana „Bloombergiem rynków fizycznych”.
„Wykres Kplera mówi nam, że od początku września przez Cieśninę Ormuz przepływa ogromna ilość ropy… [To] wydawało się dziwne… Kiedy zagłębimy się w źródła danych i metodologię Kplera, znajdziemy poważne powody do obaw. W normalnych czasach dane Kplera wydają się wiarygodne… Jednak sam Kpler przyznaje, że nie da się przeprowadzić [swoich standardowych procedur weryfikacji] w przypadku statków… próbujących transportować ropę w sposób ukryty. Zamiast tego [Kpler] twierdzi, że do liczenia statków przepływających przez Cieśninę wykorzystuje zdjęcia satelitarne. Wysokiej rozdzielczości zdjęcia satelitarne aktywnych stref konfliktu to gorący towar geopolityczny… [Jednak] kiedy to zbadałem, odkryłem, że Kpler nie podaje, skąd pochodzą te zdjęcia… Starsi pracownicy firmy [również powiedzieli], że używają tych zdjęć do wykrywania flot cieni, „gdy jest to dozwolone”… co sugeruje, że nie mają pełnej kontroli nad dostarczanymi danymi…”.
Pilkington uważa jednak, że ta nowa kampania propagandy wojennej wydaje się znacznie mniej skuteczna – „Narracja o nadwyżce ropy naftowej 2.0 po prostu nie sprawdziła się tak dobrze, jak pierwsza wersja”. Zauważa, że w lipcu, gdy czołowi komentatorzy prowadzili „narrację o nadwyżce ropy naftowej”, ceny ropy spadły o 30 dolarów za baryłkę; tym razem spadły tylko o 10 dolarów. Co istotne, osoby zorientowane w sytuacji były znacznie bardziej sceptyczne.
Biorąc pod uwagę wyraźne dowody na niemal codzienne irańskie ataki rakietowe i dronowe na statki naruszające irańskie przepisy, zarówno w cieśninie Ormuz, jak i w całym Zatoce Perskiej, nie jest to zaskakujące.
Wojna propagandowa jest zresztą raczej dodatkiem do „wojny w połowie kadencji”, a nie do wojny z Iranem, którą Trump ustawił wokół kwestii nuklearnej. Kwestia otwarcia Ormuzu ma wywrzeć psychologiczny wpływ na obawy amerykańskich wyborców dotyczące cen oleju napędowego i inflacji w okresie poprzedzającym wybory.
Trump wyraźnie zapowiedział, że zaatakuje Iran (jeśli ten nie skapituluje) po wyborach uzupełniających. Jednak w tym kontekście sam wynik wyborów uzupełniających staje się kwestią sporną: jeśli Trumpowi pójdzie lepiej niż oczekiwano, prawdopodobnie potraktuje wynik wyborów jako potwierdzenie jego twardego stanowiska w sprawie wojny z Iranem. Ale jeśli Trumpowi pójdzie gorzej – tj. jeśli Republikanie przegrają zarówno w Izbie Reprezentantów, jak i w Senacie – czy nie mógłby wtedy zdecydować się na „podwojenie stawki”?
Podwoić wysiłki, aby osiągnąć co? Jest mało prawdopodobne, aby wznowienie bombardowań na wzór wcześniejszej fazy wojny doprowadziło do kapitulacji Iranu. Ale użycie broni jądrowej dotyka najczulszych punktów i kwestii moralnych. Niemniej jednak, Colby Elbridge, Podsekretarz Stanu ds. Polityki Obronnej, pracuje nad nowelizacją amerykańskich protokołów dotyczących „użycia broni jądrowej”, aby zezwolić na użycie taktycznej broni jądrowej jako „pomostu” do „Wielkiej Wojny”.
Jednym ze sposobów obejścia tej publicznej wrażliwości byłoby, gdyby Izrael jako pierwszy użył broni jądrowej przeciwko celom irańskim – najprawdopodobniej wystrzelonej z okrętów podwodnych dostarczonych przez Niemcy. Jednak nawet gdyby izraelskie pociski Tomahawk z głowicami jądrowymi zostały wystrzelone z okrętów podwodnych, te ostatnie – ze względu na konieczność wynurzenia się w celu odpalenia – prawdopodobnie naraziłyby okręty i pociski na irańskie działania wyprzedzające. Niewątpliwie obserwują to obserwatorzy satelitarni.
A co z Iranem? Dlaczego Iran miałby czekać, aż Izrael i Stany Zjednoczone będą w pełni gotowe na eskalację po wyborach uzupełniających? Czy Iran czekałby w nadziei, że wybory uzupełniające doprowadzą do zmiany paradygmatu politycznego w USA? A może Iran mógłby uprzedzić plany ataku USA i Izraela?
Jeśli dojdzie do kolejnej fazy wojny — co teraz wydaje się nieuniknione — rozprzestrzeni się ona szerzej i głębiej niż poprzednie rundy wojny, zmieniając zarówno geografię polityczną Azji Zachodniej, jak i prawdopodobnie również stanowisko Rosji i Chin wobec Stanów Zjednoczonych.
Irański Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) podjął nietypowy krok: zamiast apelować do rządu USA, wystosował obszerny list otwarty bezpośrednio do narodu amerykańskiego. List został wręczony 29 września w Teheranie przez rzecznika IRGC, generała brygady Hosseina Mohebbiego. Press TV podaje, że dokument liczy 25 stron .
List jest wyraźnie adresowany do „szanowanego narodu Stanów Zjednoczonych”, w tym naukowców, studentów i przedstawicieli mediów.
Jego głównym przesłaniem jest to, że według Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) Amerykanie powinni kwestionować to, co ich własny rząd mówi im o wojnie z Iranem, irańskim programie nuklearnym, Izraelu i sytuacji w Cieśninie Ormuz.
Warto zauważyć, że Mehr News opublikował już znaczną część listu w wersji anglojęzycznej. W nim Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej wysuwa daleko idące twierdzenia dotyczące przebiegu wojny i strat amerykańskich, które nie zostały niezależnie zweryfikowane i dlatego należy je rozumieć jako reprezentujące stronę irańską.
Najważniejsze przesłania listu
„Dlaczego świat pali waszą flagę?” IRGC wzywa Amerykanów do zastanowienia się, dlaczego Stany Zjednoczone spotykają się z odrzuceniem w tak wielu krajach. Mohebbi przypisuje to dekadom wojen USA i wsparciu dla Izraela. Interwencje wojskowe, jak argumentuje, nie przyniosły Amerykanom ani bezpieczeństwa, ani dobrobytu, lecz raczej zadłużenie, wrogość i dodatkowe zagrożenia.
IRGC ogłasza Iran zwycięzcą wojny. W liście argumentuje się, że Waszyngton i Izrael nie osiągnęły swoich pierwotnych celów – które, według Iranu, obejmowały zmianę reżimu i zniszczenie Iranu. IRGC twierdzi zatem, że Iran wygrał wojnę strategicznie. Podane dane dotyczące zniszczonych amerykańskich samolotów, dronów, baz i innych strat militarnych pochodzą od IRGC i nie zostały niezależnie zweryfikowane.
Trump jest oskarżany o oszukiwanie narodu amerykańskiego. Mohebbi nazwał Trumpa „wielkim kłamcą”. Według Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) rząd USA wie, że Iran nie dąży do uzyskania broni jądrowej. Spór nuklearny jest jedynie pretekstem; prawdziwym celem Waszyngtonu jest kontrolowanie geopolitycznej pozycji i wpływów Iranu. Agencja Reuters dokumentuje te oświadczenia, ale ich nie potwierdza.
Cieśnina Ormuz w żadnym wypadku nie wróciła pod amerykańską kontrolę. IRGC przeczy twierdzeniom Waszyngtonu, że Stany Zjednoczone w dużej mierze złamały irańską kontrolę nad strategicznym szlakiem wodnym. Fakt, że pojedyncze tankowce mogą przepływać przez cieśninę przy znacznym wysiłku militarnym, nie oznacza, że Ormuz jest ponownie w pełni otwarty, wyjaśnił Mohebbi. Jednak niezależne dane Kplera pokazują, że dostawy ropy wzrosły ponownie do prawie dziesięciu milionów baryłek dziennie – około połowy poziomu sprzed wojny.
Amerykanie powinni zdystansować się od polityki izraelskiej. Centralna część listu dotyczy relacji między Waszyngtonem a Izraelem. Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej twierdzi, że naród amerykański płaci finansowo i politycznie za politykę, która przynosi korzyści przede wszystkim Izraelowi i amerykańskiemu przemysłowi zbrojeniowemu. Przesłanie brzmi: Amerykanie mogliby żyć pokojowo z Iranem, gdyby Stany Zjednoczone zdystansowały się od Izraela.
IRGC krytykuje globalną obecność wojskową USA. Mohebbi wskazuje na setki amerykańskich baz wojskowych na całym świecie i budżet obronny USA wynoszący około 1,1 biliona dolarów. Według niego, korzystają na tym przede wszystkim producenci broni i bogate grupy interesu, a rachunek płacą Amerykanie.
Bezpośredni apel do narodu amerykańskiego. Mohebbi posuwa się szczególnie daleko w swoich oświadczeniach dla AP: Amerykanie powinni protestować przeciwko temu, co nazywa wojowniczą polityką Trumpa, i przemyśleć swoje decyzje polityczne. AP zwraca uwagę, że przesłanie to pojawia się zaledwie kilka tygodni przed wyborami uzupełniającymi w USA.
Waszyngton powinien zakończyć wojnę i opuścić region. Według Mohebbiego, konflikt może się zakończyć tylko wtedy, gdy Waszyngton przyzna się do porażki i wycofa. Jednocześnie jednak rozmowy między Iranem a Stanami Zjednoczonymi na temat możliwego zakończenia wojny, która trwa już siedem miesięcy, są kontynuowane za pośrednictwem mediatorów.
Niezwykły krok w środku wojny
Prawdziwy dynamit polityczny tkwi nie tylko w treści listu, ale także w jego adresacie: Strażnicy Rewolucji Islamskiej demonstracyjnie omijają rząd USA i zwracają się bezpośrednio do jego obywateli.
Mohebbi oświadczył nawet, że zagraniczni dziennikarze powinni pomóc w rozpowszechnianiu listu wśród Amerykanów. Iran nie ma dostępu do globalnej sieci medialnej Stanów Zjednoczonych i dlatego wybrał list otwarty jako swój środek przekazu.
List jest zatem jednocześnie przesłaniem politycznym, irańską relacją z dotychczasowych postępów wojny i próbą wpłynięcia na debatę publiczną w USA. Wiarygodność zawartych w nim twierdzeń wojskowych pozostaje niejasna pod wieloma względami.
Jedno jest jednak pewne: w trakcie wojny IRGC nie rozmawia już tylko z Waszyngtonem – stara się rozmawiać bezpośrednio z Amerykanami.
Cieśnina Ormuz mogła być dopiero początkiem. Analityk geopolityczny Pepe Escobar ostrzega przed kluczowym tygodniem w wojnie z Iranem: Po fiasku inicjatywy dyplomatycznej w Nowym Jorku, nadchodzące dni mogą zapoczątkować nowy etap eskalacji.
Według jego informacji, Teheran rozważa rozszerzenie presji militarnej poza Zatokę Perską na Ocean Indyjski. Jednocześnie zbliżają się dwa irańskie terminy – 28 i 30 września.
Pepe Escobar na początku swojej analizy jasno zaznacza, że nie zamierza formułować prognoz. Mówi raczej o trendach i „sygnałach ostrzegawczych”, które wywnioskował z własnych rozmów i kontaktów. Zaledwie kilka dni wcześniej był w Rosji; wspomina również o rozmowach z irańskimi, jemeńskimi i amerykańskimi kontaktami.
A na podstawie tych informacji uważa, że sytuacja jest wyjątkowo niebezpieczna.
Dwa terminy – a 30 września jako data kluczowa.
Escobar początkowo wspomina o dwóch irańskich datach: 28 września i 30 września .
30 września jest szczególnie ważny. Według niego, irański termin rozpoczął się 16 sierpnia. Jeśli środek, który Teheran określa jako amerykańską blokadę morską, nie zostanie zniesiony do tego czasu, Iran może „przejść do ofensywy”.
Escobar odwołuje się również do oświadczenia Mohsena Rezaei, z którego wywodzi kolejny termin, upływający 28 września.
Ten tydzień może okazać się punktem zwrotnym.
Escobar ujmuje to drastycznie:
„To jest próba generalna. To jest to. Coś wielkiego się wydarzy”.(„To jest kluczowa faza. Teraz się zaczyna. Coś wielkiego się wydarzy”).
Jego zdaniem Iran może najpóźniej do 30 września wysłać jasny sygnał Waszyngtonowi, że obecna strategia amerykańska w Zatoce Perskiej nie może być kontynuowana bez natychmiastowych kosztów.
Iran zaproponował wyjście z sytuacji – Waszyngton je odrzucił.
Jednak analiza Escobara początkowo skupia się na dyplomacji.
Według Escobara, podczas Tygodnia ONZ w Nowym Jorku minister spraw zagranicznych Abbas Araghchi zaproponował możliwość otwarcia Cieśniny Ormuz w ciągu siedmiu dni.
Warunek: Waszyngton musiał powrócić do kluczowych punktów wcześniej wynegocjowanego Memorandum of Understanding. Według Escobara obejmowały one w szczególności ustępstwa finansowe i częściowe złagodzenie sankcji.
W tych warunkach Cieśninę Ormuz można by w pełni otworzyć w ciągu tygodnia.
Jednak Waszyngton odrzucił tę ofertę.
Dla Escobara było to właśnie dyplomatyczne zwycięstwo Teheranu: Iran mógł teraz przekonywać kraje Globalnego Południa, że zaproponował kompromis, podczas gdy Waszyngton odrzucił proponowaną drogę wyjścia z eskalacji.
Jego podsumowanie brzmi:
„Iran otworzył drzwi, a Waszyngton je zamknął”.
Iran otworzył drzwi – Waszyngton je zamknął.
Mówi się, że Chiny osobiście naciskały na Trumpa, żeby ustąpił.
Jeszcze bardziej wybuchowy jest sposób, w jaki Escobar przedstawił rolę Chińczyka.
Według jego informacji, prezydent Chin Xi Jinping osobiście wskazał Donaldowi Trumpowi, że możliwe rozwiązanie zostało już omówione w ramach Memorandum of Understanding.
Xi zasadniczo powiedział Trumpowi: Wróć do memorandum, a Chiny poprą tę drogę.
Escobar interpretuje to jako wspólne chińsko-irańskie stanowisko. Kwestia ta była wcześniej kilkakrotnie omawiana między Pekinem a Teheranem – zarówno przed Zgromadzeniem Ogólnym ONZ, jak i w bezpośrednich rozmowach między Araghchim a Wang Yi.
Trump jednak odrzucił tę propozycję.
Według Escobara, dla Pekinu było to coś więcej niż tylko spór dyplomatyczny. Mówi on o „utracie twarzy” przez Azję i dlatego oczekuje, że wsparcie Chin dla Iranu stanie się jeszcze bardziej wyraźne i znaczące.
Tę ocenę podziela drugi uczestnik rozmowy. Powołując się na własne kontakty w Pakistanie i Iranie, twierdzi on również, że Pekin był skrajnie zirytowany przebiegiem spotkania i w przyszłości udzieli Iranowi silniejszego wsparcia. Są to jednak wyraźne oświadczenia pochodzące z prywatnych sieci uczestników, a nie publicznie udokumentowane stanowiska chińskiego rządu.
Cieśnina Ormuz: Escobar mówi o ataku na 19 tankowców.
Mówi się, że równolegle z nieudaną dyplomacją pogorszyła się sytuacja na morzu.
Escobar twierdzi, że Irańska Straż Rewolucyjna zaatakowała lub podpaliła 19 tankowców w ciągu zaledwie 48 godzin , które próbowały przepłynąć przez Cieśninę Ormuz, nie stosując się do procedur i nie uiszczając opłat wymaganych przez Iran.
Powołuje się na kanały monitoringu, które obserwował i mówi o wyjątkowej intensywności użytych materiałów wybuchowych.
Jednakże ta konkretna liczba to jedynie twierdzenie Escobara w obecnej rozmowie i nie jest poparta żadnymi weryfikowalnymi źródłami.
Jednakże jego główny przekaz jest jasny: irańskie władze chcą pokazać, że Waszyngton nie jest w stanie dowolnie kontrolować Cieśniny Ormuz.
Prawdziwa niespodzianka: Ocean Indyjski
Następnie Escobar przechodzi do prawdopodobnie najważniejszej części swojej analizy.
W jego ocenie kolejnym miejscem konfliktu nie będzie Zatoka Perska .
Mówi:
„Następną granicą pola bitwy nie będzie Zatoka Perska. Będzie nią Ocean Indyjski”.
Już w tym tygodniu istnieje poważne prawdopodobieństwo, że Iran „zaostrzy grę” i przeniesie uwagę z Zatoki Perskiej na Ocean Indyjski .
Oznaczałoby to znaczące rozszerzenie geograficzne konfliktu.
Warto zauważyć, że drugi uczestnik rozmowy wyraźnie potwierdza tę ocenę. Twierdzi, że rozmawiał z co najmniej trzema osobami w Iranie zaangażowanymi w procesy decyzyjne. Według nich, jeśli napięte stosunki nie poprawią się do końca tygodnia, Iran jest w pełni gotowy do rozszerzenia konfliktu poza cieśninę Ormuz na Ocean Indyjski.
Opisuje nastrój panujący w Teheranie jednym określeniem:
Chociaż oświadczenia te nadal pochodzą od anonimowych kontaktów i nie zostały niezależnie zweryfikowane, w ramach rozmowy są przedstawiane przez dwie różne sieci kontaktów jako kluczowy rozwój sytuacji.
Konflikt o Iran nabiera więc coraz bardziej globalnego charakteru.
Przeniesienie konfliktu na Ocean Indyjski miałoby zupełnie inny wymiar niż obecny konflikt o Ormuz.
Cieśnina Ormuz to wąskie, ograniczone geograficznie przejście. Z kolei Ocean Indyjski łączy Zatokę Perską z najważniejszymi szlakami morskimi do Indii, Azji Południowo-Wschodniej i dalej.
Teza Escobara w zasadzie sprowadza się do tego: Iran mógłby spróbować zmusić Waszyngton do wyboru między renegocjacjami a stawieniem czoła znacznie większej strefie konfliktu morskiego.
Jego analiza nie opisuje zatem wycofania się Teheranu po odrzuceniu oferty, ale wręcz przeciwnie: najpierw dyplomacja, a potem eskalacja.
W tym samym czasie w Jemenie grozi otwarcie kolejnego frontu.
Ale Hormus i Ocean Indyjski to tylko część obrazu.
Escobar opisuje sytuację w Jemenie jako kolejną „gorącą” strefę kryzysową. Według niego niedawne ataki na cele cywilne jeszcze bardziej zaostrzyły sytuację.
W związku z tym spodziewa się dalszych kontrataków ze strony Ansarallah i jemeńskich sił zbrojnych, wyraźnie wspominając o możliwych atakach na strategiczną infrastrukturę Arabii Saudyjskiej, a także o dłuższych operacjach wojskowych w południowych regionach przygranicznych Arabii Saudyjskiej.
Później wspomina nawet o możliwej ofensywie mającej na celu odzyskanie trzech południowych prowincji, które określa jako historycznie jemeńskie terytorium. To również ocena Escobara, a nie oficjalne ogłoszenie operacyjne udokumentowane w transkrypcji.
Może to postawić Waszyngton w obliczu kilku powiązanych ze sobą kryzysów jednocześnie: Ormuz, Ocean Indyjski, Jemen i Arabia Saudyjska.
Pakistan najwyraźniej nie chce iść na wojnę z Ansarallah.
Kolejna ważna część rozmowy dotyczy Pakistanu.
Escobar pyta konkretnie, czy Pakistan i Turcja mogłyby podjąć działania militarne przeciwko Ansarallah w ramach sojuszu pod przywództwem Arabii Saudyjskiej.
Odpowiedź jego rozmówcy była niezwykle jasna jak na Pakistan.
Po rozmowach z osobami, które według niego są zaangażowane w podejmowanie decyzji w Islamabadzie, Pakistan nie poprze ofensywnej akcji militarnej przeciwko Ansarallah .
Może okazać solidarność polityczną z Rijadem, lecz według jego szacunków nie zaatakuje ani Ansarallah, ani sił sojuszniczych.
Jako kluczowe powody podaje dużą populację szyitów w Pakistanie i wcześniejszą rolę Islamabadu jako mediatora w stosunkach z Iranem. Przystąpienie Arabii Saudyjskiej do wojny zniweczyłoby tę pozycję.
Sytuacja mogłaby być jednak inna, gdyby doszło do bezpośredniej inwazji lądowej na terytorium Arabii Saudyjskiej, uznane przez społeczność międzynarodową. W takim przypadku pakistańscy decydenci jedynie oświadczyli, że ponownie ocenią swoje stanowisko – a nie, że automatycznie podejmą interwencję militarną.
Drugi teatr wojny: sankcje i dolar
Escobar przewiduje również konflikt ekonomiczny, którego długoterminowe konsekwencje mogą okazać się jeszcze poważniejsze.
Wskazuje na kraje, które jego zdaniem coraz częściej ignorują amerykańskie sankcje wtórne wobec irańskich linii lotniczych. Wymienia między innymi Turcję, Malezję, Wietnam, Uzbekistan, Tadżykistan, Kazachstan, a zwłaszcza Chiny.
Jako przykład podaje lot linii Mahan Air do Kantonu, który sam zaobserwował podczas pobytu w Chinach.
Dla Escobara chodzi o coś więcej niż tylko o połączenia lotnicze.
Jeśli kraje Globalnego Południa zaczną coraz bardziej ignorować amerykańskie sankcje wtórne, uznają to za możliwy początek długotrwałego osłabienia dominacji dolara w handlu międzynarodowym.
Z jego punktu widzenia Chiny dysponują również znaczną siłą ekonomiczną: gdyby Stany Zjednoczone nałożyły sankcje na chińskie lotniska lub dostawców usług z powodu irańskich połączeń lotniczych, Pekin mógłby zareagować np. w kwestii strategicznych surowców.
Według analizy Escobara oznacza to, że równolegle toczą się dwa konflikty: militarny spór o szlaki morskie i ekonomiczny o egzekwowanie amerykańskich sankcji.
Tydzień, który może zadecydować o kolejnym etapie eskalacji
Głównym przesłaniem Escobara nie jest zatem to, że podjęto już decyzję o konkretnym ataku.
Wyraźnie stwierdza, że nie posiada szklanej kuli i nie zamierza formułować żadnych klasycznych przewidywań. Zamiast tego identyfikuje trendy, terminy i sygnały ostrzegawcze.
Jednak jego wniosek jest jednoznaczny:
Po fiasku inicjatywy dyplomatycznej w Nowym Jorku, uważa on sytuację za bardziej niebezpieczną niż zaledwie kilka dni wcześniej. Nie widać żadnej nowej struktury mediacyjnej. Jego zdaniem Pakistan jest osłabiony jako mediator, Katar nie jest wystarczająco silny, a Turcja nie nadaje się do mediacji ze względu na członkostwo w NATO.
W tym samym czasie terminy obowiązujące w Iranie dobiegają końca.
28 września.
30 września.
A za tym kryje się kluczowe pytanie: Czy konflikt będzie koncentrował się w Cieśninie Ormuz, czy też Iran faktycznie zacznie rozszerzać presję militarną na Ocean Indyjski?
Jeśli informacje Escobara okażą się prawdziwe, nie będzie to po prostu kontynuacja trwającej konfrontacji.
Oznaczałoby to przejście do nowej, morskiej fazy wojny – ze znacznie większym obszarem operacyjnym i odpowiednio większym ryzykiem dla międzynarodowej żeglugi, dostaw energii i całej architektury bezpieczeństwa między Bliskim Wschodem a Azją.
Escobar podsumowuje zatem swoje oczekiwania na nadchodzące dni drastyczną formułą:
„To jest tygiel. To jest to.” Rozpoczęła się decydująca faza.
Prezydent Iranu Masoud Pezeshkian – dzień po tym, jak Donald Trump z tej samej mównicy nazwał Iran głównym sponsorem terroryzmu i zagroził „unicestwieniem” Islamskiej Republiki, jeśli nie dojdzie do porozumienia – wygłosił w środę na forum 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ jedno z najbardziej wyczekiwanych przemówień tegorocznej debaty generalnej.
Pezeshkian przemawiał jako pierwszy w historii ONZ przywódca kraju będącego w stanie wojny z gospodarzem siedziby organizacji – Stanami Zjednoczonymi. Konflikt trwa od lutego 2026 r. Amerykańska delegacja opuściła salę na początku wystąpienia, a delegacja Izraela je zbojkotowała.
Prezydent Iranu trzymał w ręku zdjęcia: portret zamordowanego na początku wojny ajatollaha Alego Chameneiego oraz fotografie dzieci zabitych w ataku na szkołę w Minab. „Zbombardowali i zabili te dzieci bronią dostarczoną przez Amerykę i Izrael. Nie były niczego winne. Nie popełniły żadnego przestępstwa” – powiedział.
Rdzeniem wystąpienia była ostra riposta na oskarżenia o terroryzm. „Ci, którzy są terrorystami i szkolą terrorystów, mówią nam, że my jesteśmy terrorystami” – stwierdził Pezeshkian. „Przez dwieście lat Iran nie zaatakował żadnego kraju. Przez dwieście lat zawsze się broniliśmy”. Dodał, że Iran został zaatakowany, gdy siedział przy stole negocjacyjnym. „W Gazie zamordowali ponad osiemdziesiąt tysięcy niewinnych ludzi. Potem mówią, że to inni są terrorystami, że to oni powodują niestabilność – czy to my powodujemy niestabilność? Kogo chcą zniszczyć, tego nazywają terrorystą”.
Palestyna, według irańskiego prezydenta, „pozostaje raną na ciele sumienia społeczności międzynarodowej”, a Gaza – „symbolem porażki mechanizmów międzynarodowych w zapobieganiu cierpieniu cywilów”. „Izrael morduje tysiące ludzi w Gazie co tydzień. A Iran został zbombardowany, gdy siedział przy stole negocjacyjnym. Tymczasem Izrael otrzymuje miliardy dolarów darmowej broni jako nagrodę i ma licencję na bombardowanie dowolnej stolicy, jakiej zapragnie”.
Szczególnie ostro Pezeshkian uderzył w to, co nazwał hipokryzją Zachodu w sprawie broni jądrowej. „Bomby atomowe są w Izraelu, a inspektorzy – w Iranie. Izrael zabija, a Iran jest objęty sankcjami. To tragedia, która każdego, komu się o tym opowie, doprowadzi do śmiechu”. Iran – powtórzył – nie chce broni jądrowej, ale nie zamierza rezygnować z pokojowej technologii nuklearnej. „Nie ugniemy karku i nie oddamy prawa, które jest nam przyrodzone. Mówimy jasno: żadnej broni jądrowej i żadnych ograniczeń dla pokojowej technologii jądrowej”. Pezeshkian odrzucił język siły, ale jednocześnie ogłosił, że Iran wyciągnął wnioski z ostatnich miesięcy. „Nie wolno budować świata, w którym siła militarna zastępuje legitymację, sankcje zastępują dyplomację, terror zastępuje politykę, a wojna zastępuje dialog”. I dodał: „Znaleźliśmy naszą odpowiedź. Potrzebujemy siły. Bo naród, który nie potrafi się bronić, w tym świecie miażdżą”.
Zwracając się bezpośrednio do Trumpa, powiedział: „Pan Trump i ci, którzy próbują nas zastraszać, muszą zrozumieć, że jesteśmy gotowi na dialog, dyplomację i negocjacje, ale nie przyjmujemy języka siły. Naród irański wobec siły nie pochyli głowy i sprawi, że agresorzy tego pożałują”. „Tak, uderzyli nas. Ale nie ugięliśmy kolan. Nie pochyliliśmy głowy”.
Wystąpienie Pezeshkiana było jednocześnie gestem oporu i ostrożnym otwarciem drzwi. Iran – podkreślał – nie prosi nikogo o zgodę na obronę własnego kraju, a jednocześnie deklaruje gotowość do rozmów, o ile nie będą one prowadzone pod groźbą zniszczenia.
Podczas przemówienia protest dyplomatyczny ograniczył się zasadniczo do dwóch delegacji. Relacje są zgodne co do tego, że w momencie wystąpienia w loży USA siedział tylko jeden dyplomata, który wstał i wyszedł we wczesnej części mowy, gdy Pezeshkian oskarżył USA o terroryzm i pokazywał zdjęcia zabitych dzieci. Było to lustrzane odbicie sytuacji z wtorku: podczas wystąpienia Donalda Trumpa miejsca delegacji Iranu były niemal puste.
Z kolei delegacja izraelska zbojkotowała przemówienie i nie była obecna na sali. Nie doszło natomiast do masowego wyjścia kilkudziesięciu krajów, jak bywało przy niektórych historycznych wystąpieniach irańskich przywódców – relacje nie wskazują, by oprócz USA i Izraela inne delegacje demonstracyjnie opuszczały salę z powodu Pezeshkiana.
Jedyną sztuką, którą książę musi w pełni opanować, jest sztuka wojny.
To miała być cisza przed burzą. „Syndykat Epsteina” schlebiałby przedstawicielom Globalnego Południa, którzy zebrali się w Nowym Jorku na – pogrążonym w letargu – Zgromadzeniu Ogólnym ONZ, i uwodziłby ich wszelkiego rodzaju „prezentami”, aby odwrócić ich uwagę od zbliżającej się wielkiej katastrofy i odwrócić ich uwagę od zapierającej dech w piersiach szybkości upadku Pax Americana.
Przenieśmy się do środy, pierwszego dnia debaty w Zgromadzeniu Ogólnym ONZ, kiedy to Neo-Krassus/Neo-Kaligula/Goldfinger/Psycho-Toddler ma wygłosić przemówienie.
Tego samego dnia spotyka się z szejkami naftowymi z regionu Zatoki Perskiej. Spotkanie to może przerodzić się w swego rodzaju pakt samobójczy.
A w piątek Xi Jinping osobiście przybędzie do USA z oficjalną wizytą państwową. Iskry będą gwarantowane (i często niewidoczne).
Wszystko to gwarantowałoby, że niemal nieunikniona nowa, szalona ofensywa przeciwko Iranowi i państwom Osi Oporu mogłaby zostać opóźniona o kilka dni.
Jednak histeria wybuchła ponownie, gdy spanikowani aktorzy imperialni zostali skonfrontowani z przerażającymi faktami na miejscu – od zerowego eksportu saudyjskiej ropy naftowej po „Płoń, kochanie, płoń” na lotnisku w Rijadzie.
Kluczowe słowo: ogłuszający dźwięk pędzących karaluchów „błyskotki”. Wydaje się, że rozumieją, że kolejny atak na Iran byłby teraz bardziej niż niebezpieczny, ponieważ drabina eskalacji wymknęłaby się spod kontroli – w tym końcowa rozgrywka Teheranu z przerażonymi szejkami naftowymi.
Karaluchy musiały się więc przekonać na własnej skórze, że bez względu na wszystko Iran nieuchronnie stanie się hegemonem naftowym w Zatoce Perskiej.
Teraz czas na Pakistan i Turcję – dwaj pozostali członkowie podejrzanego Sojuszu Obrony Mekki – którzy wspólnie wpadli w panikę i obiecują bronić Arabii Saudyjskiej, nawet przy użyciu siły fizycznej.
Dla kontekstu przytaczamy wypowiedź rzecznika Ansarallah, Mohammada Al-Bukhaitiego:
„Na Boga, jeśli Turcja lub Pakistan się wtrącą, rozprawimy się z nimi żelazną ręką. I tak jak dziś sprowadzamy Arabię Saudyjską do parteru, tak samo i ich do parteru”.
Taka była uprzejma rada starszego al-Buchaitiego. Młodszy al-Buchaiti, Hussain, dziennikarz, zaatakował znacznie ostrzej: Gdyby Pakistan zaatakował Jemen, Jemen nie zezwoliłby na przeprawę pakistańskich statków handlowych przez Morze Czerwone, przypuściłby bezpośredni atak na Pakistan i uznałby go za partnera syjonistycznego.
Jak upada Dom Saudów
Teraz drabina eskalacji przyspiesza z pełną prędkością. „Szok energetyczny i strach” jest nieunikniony. Wszystkie bufory zostały wyczerpane: amerykańskie strategiczne rezerwy ropy naftowej (SPR), saudyjski rurociąg Wschód-Zachód (na co najmniej miesiąc, a może dłużej) oraz systematyczna, drastyczna redukcja importu ropy przez Chiny.
Pozostaje Fudżajra w Zjednoczonych Emiratach Arabskich – z przepustowością zaledwie 2 milionów baryłek dziennie. Ale jeśli USA zaatakują „oś oporu”, to i ona zniknie w mgnieniu oka.
Arabia Saudyjska nie może eksportować ropy naftowej ani gazu. Dlatego nieudolny decydent MbS ma tylko jedno wyjście: poddać się. Zaakceptować warunki Jemenu. I należy się spodziewać, że obejmie to również trzy południowe prowincje, które zostały zdobyte przez Brytyjczyków i przekazane Saudyjczykom w 1934 roku.
Brak kapitulacji oznacza, że szansa na przetrwanie Domu Saudów jest niezwykle mała.
Alastair Crooke, w najlepszym wydaniu, podsumował to idealnie. Błyskawiczna ofensywa sił Ansarallah/Jemenu była planowana od siedmiu lat. Sana’a myśli bardzo długoterminowo. Oznacza to, że Jemen ma pełną kontrolę nad procesem; jednak wynik jest całkowicie zgodny z wolą Teheranu.
Istnieje uderzająca analogia do sytuacji w Afganistanie sprzed pięciu lat – historii, którą śledziłem z uwagą. Markizowy rząd Ghaniego upadł w ciągu zaledwie dziesięciu dni dzięki cierpliwie budowanym sojuszom między plemionami pasztuńskimi pod patronatem generała Solejmaniego.
Teraz ten sam proces ma miejsce, z udziałem arabskich przywódców plemiennych. Łatwo to sprzedać. Hybrydowe państwo „Arabia Saudyjska” zostało zbudowane wokół skrajnie sekciarskiego rdzenia wahhabickiego, grupy niepiśmiennych, pasterskich Beduinów, w którym jedna rodzina monopolizuje pieniądze, władzę polityczną i wszelkie decyzje.
Wiele z około 100 plemion bez trudu weźmie udział w procesie, który zintegruje królestwo z tym, co można by nazwać „kompleksem Iran-Ansarallah”. Odzyskają swoją ropę; Arabia nie będzie już sprowadzona do roli amerykańskiego substytutu perskiej potęgi; a to oznacza koniec „darmowego posiłku” dla amerykańskich firm naftowych. Chiny mogą tylko z zadowoleniem przyjąć tę wizję.
Szejkowie naftowi wybrali już swój stół.
Sana wysłała jasny sygnał do USA za pośrednictwem Omanu: Jemen zaatakuje tylko statki saudyjskie – a nie amerykańskie czy międzynarodowe. To obowiązuje, dopóki Waszyngton nie zaatakuje Jemenu. Jeśli jednak do tego dojdzie, Jemen zniszczy amerykańską bazę w Dżibuti, niezbędną do monitorowania całego Rogu Afryki.
Kluczowe pytanie brzmi teraz, czy Stany Zjednoczone – i Pakt Mekka – rzeczywiście porzuciły Arabię Saudyjską. Czy też jest to jedynie zasłona dymna dla reorganizacji przed skoordynowanym atakiem – w tym na Radę Współpracy Zatoki Perskiej (GCC) – na Ansarallah.
Gdyby do tego doszło, Teheran jasno dał do zrozumienia, że zaatakuje amerykańskie cele wojskowe i gospodarcze w całym regionie Zatoki Perskiej, szczególnie w Zjednoczonych Emiratach Arabskich i Arabii Saudyjskiej, sięgając aż po Irak.
Generał dywizji Mohsen Rezaee, sekretarz Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego Iranu i osobisty przedstawiciel Najwyższego Przywódcy Mojtaby Chameneiego, podsumował kontekst jednym zdaniem:
„Zaprosiliśmy ich [państwa Rady Współpracy Zatoki Perskiej] na spotkanie w Salalah [w Omanie]… a oni odwzajemnili się tajnym spotkaniem w Niemczech z Centralnym Dowództwem USA i Izraelem”.
Wszystko jest tutaj. Iran zaprosił szejków naftowych Rady Współpracy Zatoki Perskiej (GCC) do wspólnego regionalnego stołu negocjacyjnego. GCC zdecydowała się jednak na rozmowy przy stole negocjacyjnym w Waszyngtonie i Tel Awiwie.
Rezaee opisał również, w jaki sposób Iran zmodernizował swoje rakiety naddźwiękowe, zwiększając ich prędkość z 6 do 10 Machów, rozszerzył możliwości walki elektronicznej i obrony powietrznej i obecnie jest w stanie atakować amerykańskie okręty w dowolnym miejscu na odległym Oceanie Indyjskim.
Jest też pocisk kierowany na okręty, który dzieli się na 80 pocisków i został pomyślnie przetestowany na amerykańskim lotniskowcu. Pentagon milczy w tej sprawie.
Rezaee ostrożnie radził Marynarce Wojennej USA na wiele sposobów, aby wycofała się z drogi – jeśli tak można powiedzieć, z Oceanu Indyjskiego – zanim znów iskry polecą.
Młody al-Bukhaiti zabiera głos po raz kolejny: „W nadchodzących dniach należy spodziewać się znacznej eskalacji ze strony Arabii Saudyjskiej… Po tym nastąpi zaskakujący akt odwetu, który sprawi, że Arabia Saudyjska i jej sojusznicy zapomną, że stracili Mochę i Bab al-Mandab”.
Syndykat Epsteina mógł zatem zaplanować samodzielną operację w Jemenie, tylko po to, by odkryć, że Iran i Jemen zawarły umowę zbiorową.
Szanuj warunki Iranu. W przeciwnym razie…
Teheran przekazał nowe warunki Stanom Zjednoczonym za pośrednictwem Kataru, chociaż Rezaee nadal powołuje się na „szanowany rząd pakistański” jako na wiarygodnego partnera do konsultacji.
Warunki obejmują uwolnienie zamrożonych aktywów i zakończenie blokady morskiej nałożonej przez Trumpa. Rezaee powiedział, że warunków jest siedem, ale wymienił tylko sześć. Lista nie obejmowała „zniesienia sankcji gospodarczych”. Pierwszym publicznie wymienionym punktem jest „zakończenie wojny na wszystkich frontach”.
Dokładnie to zostało powiedziane na początku listu intencyjnego „Martwego Kota”.
Porozumienie z czerwca zawierało już wyjątki dla eksportu ropy naftowej i klauzulę o powstrzymaniu się od nowych sankcji.
Następnie pojawia się kwestia wzajemności w odniesieniu do Cieśniny Ormuz. Jest to element strategii negocjacyjnej Teheranu. Rezaee powiedział, że Iran jest „tylko o krok” od ogłoszenia porozumienia z Omanem w sprawie zarządzania Cieśniną Ormuz, co może wymagać zgody regionu.
Opis przedstawiony przez Tasnim określił porozumienie jako „krok w kierunku realizacji przez Iran suwerenności nad cieśniną”. Równocześnie minister spraw zagranicznych Araghchi poinformował w Pekinie swojego odpowiednika i przyjaciela Wang Yi, że Iran „uzgodnił z Omanem plan otwarcia cieśniny”. Następnie, w niedzielę, Ghalibaf powtórzył, że Cieśnina Ormuz pozostanie zamknięta do czasu spełnienia warunków Iranu.
Reakcja Waszyngtonu w niedzielę była – jak zwykle – szaloną retoryką. Neo-Krassus/Psycho-Maluch powiedział w Fox News, że jest w „trybie decyzyjnym”. A potem rzucił międzygalaktyczną ripostę: Decydował, „czy i kiedy wysadzę cały naród w powietrze”.
Dalszy komentarz nie jest potrzebny.
Ma w zasadzie trzy opcje: 1. Więcej nalotów. 2. Pozwolić Iranowi „zgnić” gospodarczo (taki jest na razie plan). 3. Porozumienie. W przypływie zdrowego rozsądku powiedział również, że „prawdopodobnie jest otwarty” na spotkanie z prezydentem Pezeshkianem w Zgromadzeniu Ogólnym ONZ.
Irańskie siły zbrojne ze swej strony twierdziły, że posiadają informacje, iż Waszyngton zdecydował się wznowić działania „za zgodą niektórych krajów w regionie” i zagroziły „ciągłymi, skutecznymi i bolesnymi atakami”.
Patrząc na szerszy kontekst, Pakistan upierał się, że nie jest przedmiotem dyskusji na temat odpowiedzi militarnej na Jemen. Turcja „nie chce ingerować w konflikt”. Niemniej jednak rzecznik pakistańskiego wojska obiecał „doprowadzić sprawę do końca”, a ministerstwo spraw zagranicznych potwierdziło „pewne rozmieszczenie wojsk” w ramach Sojuszu Obronnego Mekki. Wtajemniczeni w Islamabadzie przysięgają, że to tylko pozory: Pakistan nie może pozwolić sobie na wciągnięcie w wojnę z Ansarallah.
Sedno sprawy polega na tym, że syndykat Epsteina po prostu nie może sobie pozwolić na bezczynność (podkreślenie moje). Rozważmy ich rozpaczliwą sytuację: stracili już kontrolę nad załamaniem waluty, załamaniem łańcucha dostaw żywności i powszechnym niedoborem ropy naftowej i oleju napędowego. Potrzebują ogromnej odskoczni.
Tymczasem rewolucyjny wzrost w Jemenie przyspiesza termin decydującej konfrontacji. Podczas gdy Iran koncentruje się na zapewnieniu ostatecznej katastrofy neo-Krassusa/Goldfingera/psycho-maluchów w perspektywie średnioterminowej, jednocześnie dopracowuje swoją nową ofensywną doktrynę: gotowość do wyprzedzającego ataku przy najmniejszym sygnale niepokojów ze strony USA.
Praktycznie niemożliwe jest znalezienie sensu w nielogicznym geopolitycznym wszechświecie, gdzie nic już się nie liczy, a hegemon całkowicie wymknął się spod kontroli. Mimo to nie poddajemy się.
Nie godzi się, doprawdy, nazywać wojny huśtawką. Na huśtawce, co do zasady, ludzie nie giną, bomby nie wybuchają, domy się nie walą, statki nie toną. Co innego na wojnie. Ale, nie trywializując sytuacji, jak inaczej odnosić się do dziwacznego przebiegu wydarzeń w konfrontacji Stanów Zjednoczonych z Iranem? Jak scharakteryzować wojnę która trwa od ponad pół roku, ale przez większość tego czasu nie ma działań wojennych? Jak opisać rozejm, którego nie przestrzegano, ale którego zakończenie nie oznaczało też powrotu do wojny?
Doprawdy więc, mamy w Iranie do czynienia z czymś zupełnie dziwacznym.
Wojną Schrödingera, której rzekomo nie ma, a która jest, i rozejmem Schrödingera, który rzekomo był, a którego realnie nie było, i negocjacjami Schrödingera, które… były, albo i nie były, albo czasem były a czasem nie były, albo miały formę niezobowiązującej wymiany zdań przez pośredników.
Mamy też cieśninę Schrödingera, przez którą przepływają tankowce ale nie przepływają, albo nie przepływają ale przepływają… tak, trudno to nazwać inaczej niż tylko jakąś szaloną huśtawką. Zwłaszcza, jeśli spojrzymy na wykresy cen ropy, które wprawdzie powoli podnoszą swój minimalny pułap, ale jednak ciągle skaczą i spadają – i wydawałoby się, że ich ruchy zależą bardziej od deklaracji Donalda Trumpa na mediach społecznościowych niż od realiów.
Jest to, swoją drogą, zupełnym szaleństwem, które nie ma prawa zaistnieć miejsca na „racjonalnym” wolnym rynku, a które widzimy gołym okiem – jeśli po tym wszystkim, ktoś mi jeszcze będzie próbował mówić o rzekomej racjonalności „ukrytej ręki” wolnego rynku, zaśmieję się w twarz. Ale przecież sedno sprawy to temat zupełnie nie do śmiechu. Wciąż mówimy o wojnie, która trwa, i mimo odległości, wywiera na nas wpływ choćby tylko poprzez ceny paliwa. Co dalej?
Niepewność tylko narasta
Gdy ostatni raz pisałem o Iranie – jak się okazuje, było to już prawie trzy miesiące temu – właśnie udało się wprowadzić w życie wstępne porozumienie, dwumiesięczny rozejm który w domyśle miał pozwolić na negocjacje prawdziwego zakończenia konfliktu. Już wtedy pisałem, że rozejm ten będzie zagrożony, że ogromne siły w Stanach i w Izraelu będą dążyć do zerwania go, lub sprowokowania Iranu do wznowienia wojny, ponieważ dla Izraela i jego amerykańskich stronników, porozumienie, które de facto było znaczącym irańskim zwycięstwem, było po prostu niemożliwe do zaakceptowania.
Dokładnie tak się stało. Nie minęło kilka tygodni, a wojna została wznowiona. Ale, jak już wspomnieliśmy, była to wojna Schrödingera. Sporadyczne wymiany ciosów, bombardowań, a pomiędzy rundami, wiadomości o tym że w tle trwają negocjacje, ale może nie trwają – albo przeciwnie, że teraz to już lada chwila zacznie się prawdziwa burza, ale może jednak się nie zacznie. Że Trump gra na zwłokę, gromadząc siły na ostateczne uderzenie, ale że w gruncie rzeczy, nie ma już sił, i desperacko szuka wyjścia z całej sytuacji.
Każdy z tych scenariuszy, każda z tych wiadomości, mimo całej ich pozornej sprzeczności, była prawdziwa.
Potem zaś przyszedł największy „cios” Ameryki – sławetny D-Day, nazwany na cześć niegdysiejszego lądowania w Normandii, ale tym razem, zgoła bezobjawowy. Chodzi o blokadę gospodarczą Iranu, wprowadzoną przez Amerykę – bezobjawową o tyle, że wszelkie sankcje jakie można było nałożyć na Iran dawno już Stany nałożyły, statki handlowe Iranu też już od miesięcy blokowały, a jeśli chodzi o wtórne sankcje, mające dotknąć państwa trzecie za karę za handel z Iranem… cóż, poza paroma drobnymi wyjątkami dotyczącymi nawet nie państw, co pojedynczych banków, Stany nie odważyły się na nic podobnego.
Nie da się zdusić Iranu bez uderzenia w Chiny, Indie i Rosję, a na to Stany nie są gotowe. Więc blokada też jest blokadą Schrödingera, istnieje i nie istnieje. I znowu sprzeczne wieści – jedni mówią że teraz to już tylko kwestia czasu nim Iran się zawali jako państwo, inni mówią że cała ta blokada nie wpłynęła ani trochę na stanowisko irańskiego rządu, i że nie mają cienia zamiaru ustępować Trumpowi.
Nie żeby to miało znaczenie, bo od dawna już Trump nawet nie przedstawia żądań wobec Iranu. Więc z jednej strony, Stany blokują Iran i czekają na jego upadek, a z drugiej, Iran blokuje ropę z Zatoki Perskiej, i czeka aż inflacja zada Trumpowi bolesny cios w wyborach uzupełniających. Ale jednocześnie, Stany nie czekają na upadek Iranu, bo zamierzają uderzyć ponownie ze zdwojoną siłą gdy tylko miną – w listopadzie – wspomniane wybory uzupełniające, zaś z kolei Iran też nie czeka pasywnie, i zamierza uderzyć na Stany jeszcze przed wyborami, aby zadając Trumpowi i rządowi Republikanów bolesny medialnie cios, zapewnić mu definitywną przegraną w wyborach, i w ten sposób uniemożliwić dalsze działania w późniejszym terminie.
Sprzeczność goni sprzeczność. I znowu: każdy z tych scenariusz, każda z tych wiadomości, albo jest prawdziwa, albo przynajmniej może być.
Zmierzając do katastrofy
Proszę się więc nie dziwić, że tak rzadko ostatnio piszę o tych sprawach. To po prostu nie miało sensu, można było tylko prowadzić bieżący komentarz, kto kogo i gdzie uderzył – a ja schlebiam sobie przynajmniej, że jestem analitykiem, a nie komentatorem sportowym. Niemniej, trzeba spróbować z tego chaosu wydobywać jakieś prognozy. Trzeba spróbować określić kto realnie tutaj wygrywa – jeśli ktokolwiek – i kto przegrywa – jeśli nie wszyscy. I określić co może wydarzyć się dalej.
Na dobry początek, zauważmy że, cóż – wojna wojną, ale dla reszty świata, nie wybuchy i śmierć, a odcięcie ropy jest tutaj największym problemem. Znowu – oj, powtarzam się dzisiaj, powtarzam – problemem Schrödingera. Bo ropy już miało zabraknąć z dziesięć razy, więc można powiedzieć że ropy nie ma – a jednak jest. Nie powinno to nas jednak dziwić. Świat faktycznie stoi na krawędzi katastrofy, faktycznie rezerwy ropy kurczą się, i faktycznie w niektórych częściach świata już teraz paliwo jest racjonowane, a w Europie – cóż, trzeba się modlić o łagodną zimę.
Ale przecież, cokolwiek by nie myśleć o umiejętnościach przywódczych i zdolnościach myślenia Donalda Trumpa – mam wrażenie że przestałem być osamotniony na prawej stronie w swojej ambiwalencji względem tego prezydenta – to jednak ma do swojej dyspozycji całą machinę administracji i Pentagonu. Nic dziwnego że prognozy katastrofy udaje się ciągle odwlekać – cała ta machina robi co może aby to osiągnąć. Faktycznie więc, pomimo działań Iranu, Amerykanie zdołali przywrócić, z wielkim wysiłkiem, ograniczony przepływ tankowców przez cieśninę Ormuz – pod osłoną nocy, w konwojach, z silną eskortą – co pozwoliło trochę odwlec katastrofę.
A jednak znowu ceny ropy przekroczyły $100 za baryłkę, i choć nadal daleko nam do pesymistycznych prognoz z marca i kwietnia, gdy mówiono że lada chwila grozi nam $200 za baryłkę, to jednak kierunek zmian jest nieubłagany. Próżno też mówić, że niedobór jest tylko ograniczony. To trochę jak z jedzeniem – jeśli każdego dnia zabraknie mi kilkuset kalorii, to przez czas jakiś, będę to spokojnie znosił, ale skutki będą się kumulować.
W tym zaś przypadku, kumulują się niedobory wywołane przez wojnę w Iranie, przez wojnę na Ukrainie, oraz ich dalsze skutki, takie jak rosnące ceny transportu napędzające rosnące ceny jedzenia i nawozów, napędzające ceny żywności i jej niedobory, co z kolei może – nie wiemy kiedy, nie wiemy gdzie – doprowadzić do wybuchu kolejnych kryzysów, które mogą napędzać dalsze negatywne skutki. Dosyć wspomnieć że właśnie w ten weekend widzieliśmy bardzo poważną zmianę polityczną w Niemczech, która jest niczym innym jak tylko bardzo opóźnionym skutkiem wywołanej ponad dekadę wcześniej wojny domowej w Syrii.
Gdzieś na horyzoncie w dalszym ciągu majaczy katastrofa spowodowana kryzysem paliwowym. Ten kryzys wciąż się udaje odłożyć w czasie. Oby jak najdłużej się udawało, ale – no właśnie, jak długo da się to robić? Zwłaszcza że przecież nic nie wskazuje na możliwość rychłego i polubownego zakończenia wojny między Ameryką a Iranem. Przeciwnie.
Nowy wybuch –w październiku, czy w listopadzie?
Co właściwie sprawia, że odkąd zakończyła się główna faza działań wojennych, widzieliśmy na przestrzeni miesięcy zaostrzenie stanowisk po obu stronach? Na tyle na ile jesteśmy w stanie wniknąć w umysły przywódców, wydaje się że obydwie strony uważają nadal że mogą osiągnąć swoje cele, wygrywając wojnę. Oczywiście, Iran nie liczy na realne zwycięstwo militarne – ale z ich perspektywy, zwycięstwem będzie wymuszenie zapaści politycznego projektu Trumpa, i nauczenie Amerykanów raz na zawsze, że nie mogą bezkarnie atakować ich kraju. Aby to zrobić, Irańczycy uważają – tak się wydaje – że potrzebują uderzyć mocno jeszcze przed listopadowymi wyborami, tym bardziej że mają powody aby sądzić że jeśli oni nie uderzą pierwsi, wówczas Ameryka uderzy w dogodnym dla siebie momencie.
Z drugiej strony, Trump wciąż liczy chyba na szansę obalenia władzy w Iranie, i wcale nie musi to być oparte tylko na chciejstwie i fałszywych przesłankach suflowanych przez Izrael. Mimo wszystko, rząd w Iranie pozostaje niepopularny, i mimo wszystko blokada wyniszcza gospodarkę Iranu, co może doprowadzić do kolejnego wybuchu. Ktoś powie że to mrzonki, bo przecież jeszcze nikt nigdy nie zmusił kraju do kapitulacji ani nie wywołał rewolucji blokadą czy bombardowaniami – ale przecież to nie do końca tak. Niszczenie infrastruktury, handlu, prowadzi koniec końców do destabilizacji, osłabia wolę walki, i pobudza opozycję.
Czyż trochę tak nie było właśnie w Syrii? Taki scenariusz wydaje się absolutnie niemożliwy w Iranie. Ja również uważam go za skrajnie mało prawdopodobny – ale przecież nie znamy realnej sytuacji w Iranie, nie wiemy czy gdzieś w tle nie są kontynuowane jakieś próby uzbrojenia tej czy innej szajki jako ruchu oporu. Tu nie musi przecież chodzić o skuteczne doprowadzenie do zmiany władzy – zarówno Izrael jak i Ameryka zadowoliłyby się po prostu chaosem, niezdolnością centralnego rządu do natychmiastowego zduszenia rebelii, sytuacją którą można od zewnątrz podsycać. Niezależnie zaś od tego, czy to jest prawdopodobne czy nie, liczy się coś innego – wydaje się przynajmniej, że Donald Trump autentycznie uważa taki scenariusz za możliwy, a jego determinacja żeby nie przegrać, może go motywować do kolejnego uderzenia. Choć więc twierdzenia Trumpa, że zwycięstwo w Iranie przyjdzie natychmiast po wyborach można traktować jako czczą przechwałkę, to warto jednocześnie te słowa potraktować jako deklarację woli.
O ile więc nie nastąpi coś zupełnie nieoczekiwanego – wydaje się nieuniknione że na przestrzeni następnych dwóch miesięcy, działania wojenne będą coraz częściej powracać, eskalować, a prawdziwy wybuch nastąpi albo wkrótce – jeśli inicjatorem będzie Iran – albo zaraz po wyborach, jeszcze chyba w listopadzie, jeśli Iran pozostawi inicjatywę Ameryce.
Z tymi kalkulacjami obu stron jest jednak poważny problem, który – jeśli dobrze czytam sytuację – jak najgorzej wróży dla przyszłości tego konfliktu. Po stronie Iranu, błędem byłoby sądzić że doprowadzenie do porażki Republikanów i Trumpa w nadchodzących wyborach zakończy wojnę. Przeciwnie: pokonany Trump może chcieć tym mocniej i tym szybciej uderzyć na Iran, aby zdążyć nim nowy kongres zostanie zwołany, aby udowodnić że wcale nie przegrał, i aby zwyczajnie się zemścić.
Po stronie Ameryki z kolei, błędem byłoby sądzić, że potężna runda nowych nalotów, a może nawet lądowania piechoty morskiej, zdołają złamać irański opór tak szybko, że irańskie kontruderzenia nie pogrążą Zatoki Perskiej w chaosie, ani nie zadadzą Ameryce dalszych bolesnych strat.
Tyle razy tutaj wspominałem Schrödingera – ale kończę… Pyrrusem.
Wczoraj wieczorem Iran przypuścił kolejny zmasowany atak na amerykańskie aktywa w regionie, największy od początku roku. Celem była baza lotnicza Muwaffaq Salti w Jordanii, a także amerykańskie jednostki morskie w regionie. Jak widać na poniższym filmie, Stany Zjednoczone zużyły ogromną liczbę pocisków Patriot, niektórzy szacują, że ponad 100, co stanowiłoby znaczną część pozostałego zasobu:
Could not load video.
Bezpośrednie trafienia w bazę omijają obronę Patriotów:
Could not load video.
Jak widać [no, nie widać… md] , wiele irańskich pocisków balistycznych przedostało się przez tarczę antyrakietową i trafiło w swoje cele. Pojawiły się doniesienia o dziesiątkach rannych żołnierzy amerykańskich, które CENTCOM stanowczo zdementował.
Iran twierdził, że uderzył w amerykański lotniskowiec, ale w przeszłości takie twierdzenia okazywały się fałszywe.
Ciekawym wydarzeniem w związku z dwoma ostatnimi atakami jest to, że Iran po raz pierwszy użył przeciwokrętowego pocisku balistycznego przeciwko amerykańskim okrętom wojennym. Poinformował o tym irański sekretarz Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego, generał dywizji Mohsen Rezai:
Could not load video.
Niektóre raporty wskazują, że „tajemniczą” rakietą, o której wspomina, jest Kassem Bassir , która zostanie zaprezentowana w 2025 roku. Podobno ma zasięg 1200 km, co jest znacznie więcej niż około 300 km, jakie mają typowe irańskie rakiety, co szczegółowo przeanalizowaliśmy wcześniej tutaj:
W poprzednim odcinku poruszyliśmy jeden z najczęściej omawianych tematów – ostateczną opcję eskalacji konfliktu, jaką jest atak na amerykański lotniskowiec, i o tym, czy Iran jest w stanie to zrobić. W związku z tym postanowiłem poświęcić szczegółowy artykuł bardziej złożonym kwestiom związanym z taką operacją i wyjaśnić, dlaczego Iran może nie być tak zdolny do jej przeprowadzenia, jak większość ludzi zakłada.
WANA (9 września)–Rzecznik Sił Zbrojnych Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) w oświadczeniach złożonych reporterom na marginesie spotkania oświadczył, że wszystkie okręty USA wycofały się co najmniej 400 kilometrów od irańskich wód przybrzeżnych w następstwie zaawansowanych ataków irańskich.
Zauważył, że przed operacją „Ramadan” w Zatoce Perskiej przebywało około 30–40 amerykańskich okrętów wojennych, ale twierdził, że do dziś w regionie nie pozostał ani jeden.Dodał, że wszystkie amerykańskie jednostki wycofały się co najmniej 400 kilometrów od wybrzeża Iranu.
Ostatni taki atak, który miał miejsce 5 września, został potwierdzony przez CENTCOM i zmusił amerykański lotniskowiec do wykonania manewrów unikowych, co potwierdza twierdzenia Iranu, że amerykańskie okręty miały przynajmniej powody do ucieczki:
Przeczytaj ostatnią część artykułu z irańskich wiadomości:
Rzecznik przypisał ten odwrót rozmieszczeniu przez Iran nowego uzbrojenia i zaawansowanych pocisków rakietowych, twierdząc, że siły irańskie zachowały zdolność do atakowania celów w odległości przekraczającej 400 kilometrów. Dodał również, że siły irańskie niedawno zaatakowały amerykański lotniskowiec znajdujący się 500 kilometrów dalej, utrzymując, że Cieśnina Ormuz pozostaje centrum irańskiej siły militarnej, odstraszającej agresję z zewnątrz.
Sekretarz Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego (SNSC), generał dywizji Mohsen Rezaei ogłosił, że w najbliższych dniach zostanie ogłoszona nowa strefa zamknięta poza Cieśniną Ormuz, ostrzegając, że każdy statek wpływający na ten obszar bez porozumienia z Teheranem zostanie wpisany na irańską listę sankcji.
Warto zwrócić uwagę na poniższe informacje – nowa blokada rozpocznie się nie tuż przy samej Cieśninie, ale od linii blokady Marynarki Wojennej USA, która biegnie aż na zewnątrz Zatoki Omańskiej:
W wywiadzie telewizyjnym w niedzielny wieczór Rezaei powiedział, że strefa „rozpocznie się od linii blokady Marynarki Wojennej USA i rozciągnie się na części Zatoki Perskiej”, obejmując odcinek w kierunku portów przeładunkowych. Dodał, że statki, które zbliżą się do cieśniny z obu stron i wpłyną na wyznaczony obszar, będą podlegać sankcjom, które będą miały konsekwencje dla ubezpieczenia i przyszłej żeglugi.
Iran ograniczył tranzyt przez Cieśninę Ormuz od samego początku wojny między USA i Izraelem, która rozpoczęła się pod koniec lutego i zakończyła się zawieszeniem broni na początku kwietnia w wyniku udanych odwetowych operacji wojskowych Republiki Islamskiej.
Przypomnijmy, że czerwona linia poniżej wyznacza linię blokady USA, a niebieska pokazuje głównie miejsca, gdzie koncentrowała się blokada Iranu:
Teraz Iran zamierza zwiększyć skalę własnej blokady aż do i poza amerykańską linię blokady.
Jak już wspomniano w tym artykule, jedną z dominujących teorii jest to, że blokada nałożona przez USA zaczyna wiązać się z wymiernymi kosztami ekonomicznymi dla Iranu, który zmaga się z poważną inflacją i innymi problemami. Może to zmusić Iran do szybszego podjęcia działań mających na celu wyrzucenie USA z regionu i zakończenie blokady.
To może być prawdą, jednak nie oznacza to, że Iran „przegrywa wojnę”, lecz raczej, że Iran dokonał analizy kosztów i ryzyka utrzymania status quo w porównaniu ze strategiczną eskalacją i prawdopodobnie wywnioskował, że ma już wystarczająco dużo kart, aby eskalacja była mniej ryzykowna niż utrzymywanie niekorzystnego pod względem ekonomicznym status quo.
Z drugiej strony, mocnym kontrargumentem jest to, że Iran stał się o wiele bardziej pewny siebie po zdominowaniu USA w tej wojnie, a Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej po prostu coraz bardziej cenił swoje szanse w wymianach z USA, szczególnie biorąc pod uwagę znane problemy z zapasami pocisków przechwytujących oraz wiele innych niedźwiedzich sygnałów dla regionalnych sił USA:
Według raportów wywiadu USA z ostatnich tygodni Iran nabrał większej pewności co do swoich możliwości atakowania celów na Bliskim Wschodzie i wydaje się zdecydowany kontynuować konflikt przez wiele miesięcy, aby irytować Stany Zjednoczone.
Według urzędników poinformowanych o danych wywiadowczych, Iran wyszedł z miesięcy niestabilnej wojny z dużo lepszym zrozumieniem swojej siły militarnej i większą pewnością co do swoich możliwości.
Autorzy piszą, że obecnie Iran jest mniej skłonny niż kiedykolwiek do zawarcia umowy, biorąc pod uwagę, że pewność siebie Irańczyków wzrosła po serii zwycięstw do tego stopnia, że Stany Zjednoczone wydają się teraz słabsze niż kiedykolwiek, a jakakolwiek umowa z nimi byłaby w zasadzie niepotrzebnym kompromisem z ich strony.
„Irańczycy są dość optymistycznie nastawieni do swojego stanowiska” –powiedział kongresmen Jason Crow, demokrata z Kolorado i członek Komisji ds. Wywiadu. „Ponieśli znaczne straty, ale to zawsze było wpisane w ich system. Rozumieją, że mogą ponieść straty i grają tu o wiele dłużej”.
Dlaczego więc czują się tak „byczo nastawieni”?
Pan Crow odmówił komentarza w sprawie tajnych ocen, ale powiedział, że Irańczycy uważają, że mają silniejszą pozycję z kilku powodów. Po pierwsze, dodał, dawniej podzielone kierownictwo Iranu jest teraz bardziej zjednoczone, a wewnętrzna opozycja została uciszona. Iran nadal posiada również zapasy pocisków rakietowych i dronów.
Wydaje się również, że władze Iranu lepiej rozumieją, jak sprawować kontrolę nad Cieśniną Ormuz, przez którą przed wojną przepływała jedna piąta światowych zasobów ropy naftowej.
W ostatnim zdaniu artykułu „rząd Iranu” można by w zasadzie zamienić na „rząd USA”:
Spór o to, kto ponosi większe straty gospodarcze w ujęciu ogólnym i długoterminowym, ożywiła dzisiejsza wiadomość, że cena ropy Brent po raz pierwszy od lipca wzrosła do ponad 100 dolarów za baryłkę:
Były dowódca amerykańskiego CENTCOM i były dyrektor CIA David Petraeus przyznał mimochodem, że bazy USA we wschodniej części Zatoki Perskiej „nie są już opłacalne”:
Could not load video.
Tymczasem FT donosi, że „największe narody morskie świata” ostrzegają, iż cała globalna żegluga zaczyna się rozpadać z powodu bezprawia będącego wynikiem rozpadu tak zwanego porządku opartego na zasadach (Ruse Based Ordure):
Największe państwa morskie świata ostrzegają, że zasady regulujące światową żeglugę ulegają rozpadowi,zakłócane przez wojny i rosnącą flotę cieni, która działa poza zachodnim nadzorem.
Sektor żeglugowy od dziesięcioleci chroniony jest przepisami gwarantującymi swobodną żeglugę i neutralność statków handlowych, jednak załamanie się tych zasad stwarza poważne ryzyko dla handlu światowego, jak twierdzi grupa 18 supermocarstw żeglugowych.
Ciekawe, jak próbują to przedstawić powyżej, gdy w rzeczywistości duże konsorcjum wydaje się pośrednio zrzucać winę na USA i ich kolesi:
Oświadczenie jest pierwszą publiczną interwencją CSG od czasu jej powstania ponad 60 lat temu. Do grupy należą Grecja, Singapur, Dania, Japonia, Kanada, Wielka Brytania, Holandia i Korea Południowa.
„Szlaki żeglugowe stają się coraz częściej instrumentami nacisku i ryzyka” –ostrzega CSG, dodając, że ostatnie wydarzenia pokazują, jak „kruchy” może być system handlu morskiego.
Kto zamienia morza w instrumenty nacisku ? Agresorzy z Zachodu, którzy wykorzystali ubezpieczenie Lloyd’s jako broń do ostracyzmu wobec każdego państwa sprzeciwiającego się narzuconemu imperializmowi? Która strona agresywnie i nielegalnie dokonuje abordaży i zatrzymuje statki, czego dowodem są cotygodniowe ataki na statki rosyjskie w ostatnim czasie?
Ilekroć Zachód nadużywa i łamie zasady na swoją korzyść, traktuje się je po prostu jako „część gry” – rodzaj „nabytych praw” geopolitycznych. Ale kiedy inne państwa zaczynają wyrównywać szanse, stosując ten sam zestaw „niepisanych zasad”, które przysługują jedynie uprzywilejowanym państwom Zachodu, nagle największe, najstarsze i najbardziej poważane konsorcja świata muszą krzyczeć: „Ale prawa ogrodu i dżungli nie są zamienne!”.
Artykuł kończy się stwierdzeniem, że bunt zrodzony z przestępczej hipokryzji Zachodu doprowadził do tego, że światowa „flota cieni” – należąca głównie do Rosji i Iranu – rozrosła się do jednej piątej wielkości całej globalnej floty tankowców:
Jednocześnie sankcje USA, UE i Wielkiej Brytanii nałożone na Rosję i Iran spowodowały gwałtowny wzrost floty tankowców-cieni, która obecnie liczy ponad 1500 jednostek, według TankerTrackers.com, co stanowi prawie jedną piątą światowej floty tankowców. Prawie wszystkie z nich nie posiadają tradycyjnych polis ubezpieczeniowych.
Zachód powinien uważać, by nie prowokować dalej całego świata. W tym tempie „cień” może wkrótce urosnąć do rozmiarów przewyższających to, co go rzuca – a wtedy sam Zachód może zostać zredukowany do swego rodzaju zwiędłego królestwa cieni, daremnie machającego rękami w obliczu wschodzącego świtu Wschodu.
W wywiadzie dla Trends Journal profesor Seyed Mohammad Marandi z Uniwersytetu w Teheranie mówił o gwałtownej eskalacji konfliktu między Iranem a Stanami Zjednoczonymi. Po ponad sześciu miesiącach wojny, którą Marandi przypisuje Trumpowi, Netanjahu i ich regionalnym sojusznikom, Iran grozi atakami na tankowce i porty w Kuwejcie i Bahrajnie, atakami na bazy amerykańskie oraz strategią „nieproporcjonalnego” odwetu. Marandi uważa, że deeskalacja jest spóźniona i ostrzega przed poważnymi konsekwencjami dla państw Zatoki Perskiej i gospodarki światowej, które i tak już borykają się z problemami.
Zagrożenie dla tankowców i baz
Według doniesień tureckiej agencji prasowej Anadolu, irańska marynarka wojenna zagroziła atakami na tankowce w Kuwejcie i Bahrajnie w odpowiedzi na doniesienia o atakach USA. Marandi uważa, że nie jest to odosobniony incydent, lecz kolejny krok w szybko eskalującej sytuacji.
Stany Zjednoczone zerwały Memorandum of Understanding i rozpoczęły nową falę wojny gospodarczej. Sekretarz Skarbu Bessent oświadczył, że USA zamierzają „udusić” naród irański. Teheran przeszedł do ofensywy. USA zaatakowały następnie trzy tankowce – z oburzenia po utracie bezzałogowego pojazdu podwodnego oraz w odpowiedzi na irańskie ataki rakietowe na amerykańskie okręty. Iran planuje obecnie zmasowane ataki na amerykańskie bazy i tankowce w Kuwejcie i Bahrajnie.
Krótko przed wywiadem Marandi napisał na X, że jeśli Trump jeszcze bardziej zaostrzy sytuację, tankowce, statki i porty w Arabii Saudyjskiej, Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Kuwejcie, Bahrajnie i Katarze nie będą już bezpieczne. Mieszkańcy tych krajów powinni przygotować się na mroczne czasy; Iran będzie bezkompromisowy. W wywiadzie powtórzył, że jest już za późno na deeskalację. Tej samej nocy siły irańskie zaatakują cele należące do dwóch z tych reżimów, a także bazy amerykańskie w regionie. Irańskie ataki będą dotkliwsze niż amerykańskie. Od teraz reakcje będą „nieproporcjonalne”. Celem było wywołanie głębokiego żalu w USA pod rządami Trumpa za prowadzenie tej wojny i zapobieżenie przyszłym atakom na Iran przez dziesięciolecia.
Złapany amerykański dron podwodny
Marandi dostrzega kluczowy sukces w przechwyceniu amerykańskiego bezzałogowego pojazdu podwodnego w Cieśninie Ormuz. Opisuje go jako najnowocześniejszą, najnowocześniejszą technologię. Stany Zjednoczone zbagatelizowały incydent, twierdząc, że był to pojazd drugiej generacji, pozbawiony najnowszych systemów. Marandi się z tym nie zgadza: to ogromna porażka dla Marynarki Wojennej USA i dla Trumpa. Iran przechwycił pojazd za pomocą walki elektronicznej. To pokazuje zarówno możliwości Teheranu, jak i to, kto tak naprawdę kontroluje Cieśninę Ormuz. Rosja i Chiny mogłyby skorzystać na analizie tego urządzenia.
Niestabilne państwa Zatoki Perskiej i niestabilna gospodarka światowa
Region i gospodarka światowa są znacznie bardziej narażone po miesiącach wojny niż na początku. Sprzymierzone z USA reżimy w Kuwejcie, Bahrajnie, Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Katarze i Arabii Saudyjskiej stoją teraz na jeszcze bardziej niepewnym gruncie. Jeśli obecna tendencja się utrzyma, globalna gospodarka ucierpi znacznie mocniej niż wcześniej.
Marandi bezpośrednio łączy eskalację działań militarnych ze szlakami naftowymi. Ataki na tankowce i porty Zatoki Perskiej dodatkowo nadwyrężyłyby rynek energetyczny, a tym samym i tak już nadwyrężoną gospodarkę światową.
Negocjacje: „Bierzesz albo odrzucasz”
Zapytany o pole manewru dyplomatycznego, Marandi odwołuje się do rozmów między czołowym irańskim dyplomatą a jego japońskim odpowiednikiem. Teheran nalega, aby Stany Zjednoczone powróciły do pierwotnie uzgodnionego memorandum i w pełni je wdrożyły – zgodnie z interpretacją Iranu. Obejmuje to zakończenie wojny w Strefie Gazy, zakończenie okupacji Libanu i zaprzestanie wszelkich wojen w regionie. Nie będzie żadnych ustępstw. To sytuacja typu „bierz albo odpuść”.
Retoryka Trumpa dotycząca 11 września i kontrnarracja Marandiego
Na krótko przed rocznicą ataków z 11 września Trump oświadczył w Waszyngtonie, że wojna toczy się, ponieważ pewien naród pragnął i prawie posiadł broń jądrową; Iran nigdy nie będzie miał broni jądrowej. Marandi uważa, że powiązanie z 11 września jest przewidywalne, ale nieścisłe.
Stany Zjednoczone twierdziły, że to Al-Kaida przeprowadziła ataki. Jednocześnie Al-Kaida była szkolona i finansowana przez Stany Zjednoczone oraz regionalnych sojuszników, w tym Arabię Saudyjską. Dziesięć lat po 11 września Stany Zjednoczone współpracowały z Al-Kaidą, obalając rządy w Libii i Syrii, a ostatecznie osadziły w Syrii przywódcę Al-Kaidy. Jake Sullivan napisał do Hillary Clinton w 2012 roku, że Al-Kaida jest „po naszej stronie” w Syrii. Dla Irańczyków rodzi to fundamentalne pytania dotyczące oficjalnej narracji o 11 września – w tym o tzw. „tańczących Izraelczykach”, zawaleniu się budynku bez bezpośredniego trafienia i innych okolicznościach. Al-Kaida jest wrogiem Iranu, ale sojusznikiem USA – pomimo 11 września.
Ten fragment odzwierciedla poglądy Marandiego i stanowi część jego argumentacji politycznej, a nie niezależne oświadczenie wydarzeń historycznych.
Żadnego stagnacji, ale wyraźnej eskalacji.
Zapytany, czy sytuacja utknęła w schemacie sporadycznych ataków i kontrposunięć, a Cieśnina Ormuz pozostaje faktycznie pod kontrolą Iranu, Marandi odpowiedział jednoznacznie: Kraj zmierza w kierunku wyraźnej i szybkiej eskalacji. Oświadczenia Trumpa, Hegsetha, a ostatnio Sekretarza Skarbu, wskazywały, że Stany Zjednoczone zamierzają kontynuować wojnę z zapowiadaną intensywnością. W takim przypadku szkody dla światowej gospodarki wzrosłyby znacznie szybciej niż dotychczas.
Wniosek według interpretacji Marandiego
Profesor Marandi opisuje fazę, w której Iran przejął inicjatywę: przechwycenie amerykańskiego okrętu podwodnego, zapowiedź nieproporcjonalnego odwetu oraz zagrożenie dla tankowców uderzeniowych i infrastruktury państw Zatoki Perskiej, a także baz amerykańskich. Uważa, że deeskalacja została zignorowana. Jego zdaniem dyplomatyczne podejście Teheranu jest maksymalistyczne i związane z pierwotnym porozumieniem oraz regionalnymi rezolucjami wojennymi.
Jednocześnie ostrzega, że kruche reżimy w Zatoce Perskiej i i tak już napięta gospodarka światowa raczej nie przetrwają kolejnej eskalacji bez szwanku. Czy zapowiedziane nocne ataki zmaterializują się na skalę, którą nakreśla, dopiero się okaże; jego przesłanie do Waszyngtonu i stolic sojuszniczych w Zatoce Perskiej jest jednoznaczne: od teraz Iran będzie reagował ostrzej niż ataki drugiej strony.
W ostatnich godzinach napięcia między Waszyngtonem a Teheranem ponownie wzrosły. Departament Skarbu USA, w ramach operacji „Economic Outcast”, nałożył sankcje na turecki Golden Global Bank i jego spółki zależne, odcinając go od dostępu do amerykańskiego systemu finansowego. Jednocześnie Iran ostrzeliwuje rakietami balistycznymi statki płynące po omańskiej stronie Cieśniny Ormuz – co stanowi eskalację wcześniejszych ataków dronów i pocisków manewrujących. W wywiadzie dla Mario Nawfala, profesor Seyed Mohammad Marandi ocenia te wydarzenia jako część kompleksowej wojny gospodarczej, na którą Teheran odpowie militarnie.
Sankcje wobec Golden Global Yatirim Bankasi Anonim Sirketi (Golden Global Bank) i dwóch spółek zależnych zostały ogłoszone 4 września 2026 r. Biuro Kontroli Aktywów Zagranicznych (OFAC) oskarża bank o ułatwianie transakcji o wartości dziesiątek milionów dolarów na rzecz Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC-QF) oraz zapewnianie reżimowi irańskiemu dostępu do płatności międzynarodowych za pośrednictwem banków korespondentów. Bank rzekomo transferował dochody z irańskiej ropy naftowej z Chin do Turcji, gdzie były one wymieniane na gotówkę i złoto. Sekretarz Skarbu Scott Bessent nazwał ten krok częścią kampanii mającej na celu systematyczne blokowanie irańskich kanałów finansowych. Licencja na likwidację daje partnerom biznesowym czas do 19 września na rozliczenie istniejących transakcji. Bessent zapowiedział nałożenie kolejnych sankcji na kolejny bank w przyszłym tygodniu.
Dla Marandiego nie jest to odosobniony akt finansowy, lecz wojna. Stany Zjednoczone próbują zagłodzić i zdemontować irańskie społeczeństwo. Takie oblężenie to akt wojny. Iran nie może nałożyć na USA sankcji, ponieważ nie ma porównywalnej siły nacisku finansowego. Dlatego pozostaje tylko opcja militarna. Czołowi irańscy politycy otwarcie o tym mówili w ostatnich tygodniach: przewodniczący Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego, przewodniczący parlamentu i pierwszy wiceprezydent. Ten ostatni w dosadnym oświadczeniu ogłosił „mroczne czasy” dla amerykańskiej gospodarki. Marandi postrzega to również jako próbę położenia kresu spekulacjom na temat wewnętrznych podziałów w Iranie, które od miesięcy rozpowszechniają zachodnie i niektóre arabskie media.
Niedawne ataki rakietowe wpisują się w ten schemat. Według wywiadu Iran kilkukrotnie wystrzelił balistyczne pociski przeciwokrętowe w statki po omańskiej stronie Cieśniny Ormuz. Trafienia pociskami balistycznymi powodują znacznie większe szkody niż drony czy pociski manewrujące. Marandi postrzega to jako kolejny krok na drodze eskalacji. Celem nie jest koniecznie całkowite zamknięcie Cieśniny Ormuz – znaczna część handlu odbywa się już za zgodą Iranu – ale raczej jej ograniczenie lub, w dłuższej perspektywie, blokada, jeśli Stany Zjednoczone będą kontynuować swoje działania.
Iran jasno dał do zrozumienia: jeśli Teheran nie będzie mógł eksportować ropy i przeznaczać dochodów na budżet, leki i żywność, to nikt nie będzie eksportował ropy. Dotyczy to również Morza Czerwonego.
Eskalacja zależy od Waszyngtonu, a zwłaszcza od Bessenta i Trumpa. Bessent zajął ostatnio zdecydowanie twarde stanowisko i posługuje się agresywnym językiem. Iran jest gotowy do ostrej odwetowej reakcji. Irańczycy przygotowują się do niej od dziesięcioleci i postrzegają konflikt jako walkę o przetrwanie. USA, Izrael i lobby syjonistyczne chcą udusić Iran. Dlatego Teheran będzie „walczył do końca”. Marandi nie wierzy, że wojna potrwa lata. Konsekwencje ekonomiczne dla gospodarki światowej i amerykańskiej są większe i bardziej bezpośrednie, niż wielu przypuszcza. Powszechne zakłócenia w handlu ropą naftową przez Cieśninę Ormuz i Morze Czerwone spowodowałyby gwałtowny wzrost cen ropy naftowej, oleju napędowego i innych surowców, destabilizację rynków obligacji i walut oraz wywarłyby presję na sojuszników USA w regionie Zatoki Perskiej. Ich państwa nie byłyby w stanie przetrwać w takich warunkach.
Centralnym punktem spornym jest Porozumienie o Porozumieniu (MOU), zawarte po wcześniejszych fazach konfliktu. Marandi oskarża USA o podważanie samego porozumienia: odmowę zwrotu irańskich aktywów, ciągłe groźby, sankcje wobec irańskiej ropy naftowej, próby otwarcia własnego korytarza w Cieśninie Ormuz oraz współpracę niektórych państw Zatoki Perskiej. Iran wydał dwutygodniowe ostrzeżenie przed atakiem na statki. Z perspektywy Iranu jedynym wyjściem jest wdrożenie Porozumienia i jego żądań. Opłaty za przeprawę nie są prawdziwą kwestią sedna. Iran chce utrzymać Zatokę Perską jako centrum handlu.
Prawdziwym problemem jest Izrael i projekt „Wielkiego Izraela”: kontynuacja działań w Strefie Gazy i południowym Libanie. Bez zakończenia wydarzeń w Strefie Gazy i bez wycofania się Izraela z Libanu do granic ustalonych przed 7 października, nie będzie normalizacji.
Komentarze Marandiego na temat sytuacji w Libanie były ostrożne, ale jednoznaczne. Wzgórze Ali al-Taher (znane również jako Ali Alaher lub Ali Taher) w południowym Libanie, które siły izraelskie ogłosiły pod swoją kontrolą operacyjną po miesiącach działań, było mniej istotne, niż często przedstawiano. Kompleks został ewakuowany jakiś czas temu. Prawdziwe fortyfikacje Hezbollahu znajdowały się gdzie indziej. Hezbollah był lepiej przygotowany niż kiedykolwiek wcześniej. Iran wyznaczył Bejrut jako czerwoną linię i monitorował wydarzenia na południu. W pewnym momencie kalkulacje miały się zmienić. Marandi odrzucił doniesienia Reutera o irańskiej czerwonej linii specjalnie dla tego wzgórza i obecności tam Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej jako niewiarygodne. Opierając się na swoim doświadczeniu z negocjacji nuklearnych, Reuters często powoływał się na anonimowe „irańskie źródła”, które były nieprecyzyjne. Twierdził, że raport został podłożony przez Izrael. Prawdziwy konflikt, jak twierdził Marandi, toczył się w regionie Zatoki Perskiej. Los Libanu i Gazy zależy od wyniku konfliktu między Iranem i USA.
Marandi umieszcza politykę sankcji w szerszym kontekście historycznym. Badanie opublikowane w czasopiśmie „The Lancet Global Health” szacuje, że jednostronne sankcje Zachodu w latach 1971–2021 wiązały się z około 38 milionami dodatkowych zgonów – więcej niż liczba ofiar śmiertelnych bezpośrednio na wojnie od wielu lat. Sankcje zabijają po cichu: brak leków, tlenu i specjalistycznej żywności dla dzieci. W Strefie Gazy i innych miejscach ludzie umierają z powodu uleczalnych chorób, podczas gdy bombardowania przykuwają uwagę opinii publicznej. Ta sama logika ma zastosowanie w Iranie, na Kubie, w Wenezueli, Syrii, Iraku i Afganistanie. Słynne stwierdzenie Madeleine Albright o 500 000 zabitych irackich dzieciach („cena jest tego warta”) jest tego symbolem.
Pod koniec rozmowy wspomniano o doniesieniach o irańskich wystrzeleniach rakiet w kierunku Jordanii i kolejnych atakach na okręty marynarki wojennej USA. Marandi obarcza Jordanię i innych aktorów regionalnych częściową odpowiedzialnością, ponieważ są częścią zjednoczonego frontu przeciwko Iranowi. „Grzech” Iranu, jak powiedział, leży w jego niepodległości i nazywaniu ludobójstwa w Strefie Gazy po imieniu. Oś oporu jest po prawej stronie, ponieważ dokonuje poświęceń, aby położyć kres temu, co się dzieje. Ci, którzy milczą lub współpracują, są po drugiej stronie.
Marandi wielokrotnie podkreśla, że Iran nie chciał wojny. Teheran zgodził się na zawieszenie broni i podpisał Memorandum o Porozumieniu (MOU) po 40 dniach walk, aby uniknąć zniszczenia światowej gospodarki. Stany Zjednoczone i Izrael zmusiły Iran do znalezienia się w sytuacji, w której nie ma on innego wyjścia.
Jeśli Iran teraz zaatakuje militarnie – przeciwko okrętom, w regionie Zatoki Perskiej lub gdzie indziej – to dlatego, że Waszyngton próbuje udusić 90 milionów Irańczyków, a Trump publicznie chełpi się upadkiem irańskiej waluty i niedoborami żywności. Iran będzie walczył do końca.
Nadchodzące dni i tygodnie pokażą, jak daleko obie strony zdołają się posunąć. Ryzyko gospodarcze i militarne jest znaczne. Dalsze zaostrzanie sankcji lub ataki na żeglugę mogłyby jeszcze bardziej obciążyć Cieśninę Ormuz, a tym samym kluczowy element globalnego handlu ropą naftową – z konsekwencjami wykraczającymi daleko poza region.
Sekretarz Skarbu USA Scott Bessent ogłosił dziś, że Unia Europejska „oficjalnie przyłączyła się” do amerykańskiej kampanii sankcji przeciwko Iranowi – operacji Economic Outcast – i sformułował wybór Teheranu w oparciu o typowe absoluty: całkowita globalna izolacja i gospodarka oparta na samowystarczalności albo droga powrotu do normalności.
Nagłówek stał się chwytliwym tytułem. Jest on pusty. Nie można nałożyć embarga na partnera handlowego, z którym już się nie handluje, a w istocie ekonomicznej Europa zrobiła to właśnie lata temu. Dziś wydała jedynie komunikat prasowy w tej sprawie.
Handel, którego wycofaniem Europa grozi , praktycznie nie istnieje
Jedna liczba oddaje istotę całej sprawy. W 2025 roku cała Unia Europejska handlowała z Iranem towarami o wartości około 3,7 miliarda euro – około 4 miliardów dolarów – przy całkowitym handlu zagranicznym Iranu wynoszącym około 182,6 miliarda dolarów. Na Europę przypada zatem około 2 procent handlu irańskiego. To jest suma obecnie wykorzystywanej dźwigni: błąd zaokrąglenia przedstawiony jako piorun.
I to są puste 2 procent, ponieważ przepływ jest prawie wyłącznie jednokierunkowy. Europa nadal sprzedaje Iranowi trochę maszyn, chemikaliów i produktów farmaceutycznych – około 3 miliardów euro, czyli 4 do 5 procent irańskiego rachunku za import. Nie skupuje prawie niczego: import UE z Iranu wyniósł 0,76 miliarda euro, czyli mniej niż 1 procent irańskiego eksportu, ponieważ Europa nie przyjmuje już znaczących ilości irańskiej ropy naftowej. Niemcy, Włochy i Holandia stanowią prawie dwie trzecie nawet tej resztkowej części. Wycofanie jej w całości spowoduje znacznie większe straty dla kilku eksporterów w Stuttgarcie i Mediolanie niż dla skarbu państwa w Teheranie.
Europa straciła swoje wpływy lata temu.
Upadek, który Europa teraz formalizuje, nastąpił już, powoli, na przestrzeni ponad dekady. Obroty handlowe UE–Iran przekroczyły 27 miliardów euro w 2011 roku i osiągnęły 20,7 miliarda euro w 2017 roku, w okresie „okna nuklearnego” – okresu, w którym Europa była rzeczywiście ważnym partnerem Iranu, odpowiadając za 15–20 procent handlu Teheranu. Wycofanie się USA w 2018 roku rozpoczęło proces wyczerpywania się tego potencjału; trend ten nigdy się nie odwrócił; nowy pakiet sankcji UE w styczniu 2026 roku jeszcze bardziej go uszczuplił. Do 2025 roku wyniosły 3,7 miliarda euro. Europa przez siedem lat stopniowo rozbierała swój most z Iranem, a Iran dawno temu zbudował nowe – przede wszystkim z Chinami, które pobierają większość jej ropy, a także z ZEA, Turcją i Irakiem po resztę. Marginalna cena irańskiej baryłki jest ustalana w Szantungu, a nie w Rotterdamie. Europa nie ma już nic do zabrania.
Sankcje z łoża boleści
Oto, co sprawia, że gest ten jest jeszcze bardziej pusty: Europa wypowiada Iranowi wojnę gospodarczą w momencie, gdy jej własne, główne gospodarki najmniej na to stać – i to w czasie, gdy krwawią z powodu tej samej wojny, którą Europa obecnie toleruje.
Strefa euro przeszła przez pierwszy kwartał 2026 roku z 0,1% wzrostu, najsłabszym od prawie roku, przy skumulowanym wskaźniku PMI, który utknął w recesji, i inflacji cen energii sięgającej prawie 11%. Ta ostatnia wartość jest wymowna, ponieważ jest bezpośrednim przejawem tej wojny: szok irański i ograniczenie Cieśniny Ormuz spowodowały gwałtowny wzrost cen paliw w gospodarkach, które w przeciwieństwie do Stanów Zjednoczonych importują energię. Europejski Bank Centralny ostrzegł, że przedłużający się konflikt może wpędzić Niemcy i Włochy w techniczną recesję do końca roku.
Szczegóły są ponure. Niemcy – największy europejski partner handlowy Iranu, a tym samym kraj, który ma do stracenia większość tego nikłego handlu – są również największą ofiarą na kontynencie. Kraj ten zmaga się już z recesją od dwóch lat z rzędu, jego baza produkcyjna skurczyła się o około 15 procent od szczytu z 2017 roku, co ekonomiści nazywają obecnie całkowitą deindustrializacją, jego motoryzacyjny klejnot w koronie traci dziesiątki tysięcy miejsc pracy, a bezrobocie utrzymuje się na najwyższym poziomie od dwunastu lat. Recesja w 2026 roku byłaby czwartą recesją w ciągu czterech lat, co nie ma precedensu w okresie powojennym. Francja jest sparaliżowana – deficyt bliski 5,1 procent PKB, piąty premier w ciągu dwóch lat, wzrost gospodarczy obniżony do 0,4 procent. Włochy kuleją na poziomie blisko 0,5 procent, a ich konsumenci są dotkliwie narażeni na wahania cen energii wywołane przez tę wojnę.
Obraz przedstawia się więc następująco: blok, którego największa gospodarka deindustrializuje się pod wpływem szoku energetycznego, którego druga co do wielkości gospodarka jest niekontrolowana pod względem fiskalnym, a trzecia jest o jeden kwartał od recesji, dobrowolnie zgodził się na przedłużenie konfliktu, który napędza jego rachunki za energię – rezygnując z niewielkiej części handlu, która kosztuje Teheran prawie nic, a własnych eksporterów znacznie więcej. Niemcy podpalają most, z którego mogłyby skorzystać, stojąc w domu, który również płonie.
Jedno zastrzeżenie i powód, dla którego się nie udaje
Sprawiedliwie rzecz biorąc, operacja „Economic Outcast” nigdy tak naprawdę nie dotyczyła wąskiego handlu Europy z Iranem. Jest to broń sankcji wtórnych – groźba wykluczenia każdej firmy lub państwa prowadzącego interesy z Iranem z systemu dolarowego – a teoretyczna wartość Europy nie leży w towarach, których sprzedaży zaprzestaje, ale w kontrolowanych przez nią punktach newralgicznych w finansach i transporcie: clearingu w euro, europejskich bankach, klubach reasekuracyjnych i ubezpieczeniowo-odszkodowawczych, które ubezpieczają tankowce.
Jednak ta dźwignia nacisku jest skierowana na handel Iranu z krajami trzecimi, głównie z Chinami – a Bessent wyraźnie odmówił odpowiedzi na pytanie, czy Waszyngton faktycznie nałoży sankcje na chińskie banki, ponieważ wszyscy wiedzą, ile by to kosztowało. Tymczasem Iran od siedmiu lat odbudowuje swój handel, korzystając z chińskich banków, rozliczeń w juanach, barteru i floty tankowców-widmo, zaprojektowanej tak, aby była nietykalna dla europejskiej biurokracji. Amerykańska blokada morska najwyraźniej przyczyniła się w tym roku do ograniczenia irańskiego eksportu bardziej niż jakakolwiek lista krajów objętych sankcjami. Podpisanie umowy przez Europę zwiększa ryzyko nieprzestrzegania przepisów przez garstkę europejskich firm, które wciąż kusi Iran. Nie robi to praktycznie nic chińskim rafineriom, które stanowią rzeczywisty rynek zbytu.
Sankcja ma wartość, jeśli wyklucza osiągnięcie celu, którego nie da się łatwo zastąpić. Pod tym względem Europa ma praktycznie puste ręce: jej bezpośredni handel z Iranem zmniejszył się do około 2 procent handlu Teheranu, w towarach, które Iran już sprowadza z Chin, Turcji i Zatoki Perskiej, a jedyny kanał, na który Europa mogłaby mieć wpływ, wskazuje na Pekin, z którym Waszyngton nie będzie chciał się konfrontować.
To, co sprawia, że ten krok jest nie tylko daremny, ale wręcz autodestrukcyjny, to fakt, że Europa usiłuje wygrzebywać się z choroby – jej silnik przemysłowy gaśnie, a koszty energii rosną w wyniku tej właśnie wojny – aby przedłużyć walkę, która te koszty podnosi. Ogłoszenie sygnalizuje jedność Zachodu i demaskuje UE. Cios zadany Iranowi jest jak nabój wystrzelony z drżącej ręki.
W obszernej rozmowie z Dannym Haiphongiem analityk geopolityczny Pepe Escobar uważa, że ten kontrast stanowi sedno obecnej sytuacji: z jednej strony mamy do czynienia z budowaniem systemu wielobiegunowego, a z drugiej – powrót do drabiny eskalacji, którą mediatorzy z Pakistanu, Kataru i Omanu chcieli jedynie porzucić.
Wywiad odbył się bezpośrednio po ataku USA na pozycje na wyspie Larak w Zatoce Perskiej i irańskim odwecie na jordańskie bazy, w których stacjonowały wojska amerykańskie. Escobar opisuje, jak obudził się „w piekle” po weekendzie spędzonym w Bretanii: zdjęcia ataku na Larak, kontrataki na bazy Muwaffaq Salti (Al-Azraq) i króla Husajna oraz drony zmierzające w kierunku bazy Al-Minhad na południe od Dubaju. Zdjęcia satelitarne i irańskie twierdzenia dotyczące hangarów, w których rzekomo stacjonowały F-35, są sporne; Jordania i Waszyngton mówią o przechwytach, Teheran o bezpośrednich trafieniach. Escobar postrzega eskalację nie jako odosobniony incydent, lecz jako symptom.
Escobar celowo nie zaczyna od pocisków rakietowych, ale od szczytu SCO w Biszkeku. Miasto, jak zauważa Escobar, szybko się modernizuje; szczyt zbiega się z 25. rocznicą istnienia organizacji i kontynuuje wątek zeszłorocznego szczytu w Tianjinie. Ważne spotkania dwustronne już się odbywają: Putin i Xi, Putin i Modi. Oczekuje on, że następnego dnia zostanie wydana deklaracja potwierdzająca wielobiegunowe ambicje SCO. Jednocześnie we Władywostoku rozpoczyna się Wschodnie Forum Ekonomiczne – dla Escobara, centralne miejsce, gdzie Rosja, Chiny i partnerzy będą dyskutować o Syberii, Arktyce i Północnej Drodze Morskiej (nazywanej przez Pekin „Polarnym Jedwabnym Szlakiem”).
Na Zachodzie, jak twierdzi, oba aspekty są ledwo dostrzegane. Jeśli zapytasz setkę ekspertów z Waszyngtonu, czym jest SCO, kiedy powstała i kim są jej członkowie, w 99 przypadkach spotkasz się z pustymi spojrzeniami. Jednak, obok BRICS, SCO jest najważniejszą organizacją wielostronną w świecie wielobiegunowym. Założona w 2001 roku jako „Szanghajska Piątka” – Chiny, Rosja i trzy państwa Azji Środkowej – zaledwie trzy miesiące przed 11 września, początkowo zwalczała „trzy zła”: terroryzm, separatyzm i ekstremizm religijny. Escobar zwraca uwagę, że w tym czasie Pekin walczył już z wpływami CIA i MI6 w Sinciangu, a Moskwa zwalczała siatki wahhabicko-salafickie na Kaukazie Północnym. Później dołączyły Indie, Pakistan i Iran. To, co zaczęło się jako platforma antyterrorystyczna, stało się organizacją geoekonomiczną: w latach 2010. jej spotkania wypełnione były dyskusjami biznesowymi, często bez udziału przedstawicieli Zachodu. Deklaracja Tianjin 2025 umieściła już w centrum budowę porządku wielobiegunowego.
Łukaszenka przewidział dwa lata temu, że BRICS i SCO w końcu się połączą lub połączą. Escobar uważa to za logiczne: Rosja, Chiny i Iran są członkami obu formatów, Indie i Pakistan należą do SCO, a Pakistan mógłby zbliżyć się do BRICS. Jest jeszcze Eurazjatycka Unia Gospodarcza. Wszystkie trzy państwa wyznaczają plan integracji euroazjatyckiej. Relacje zachodnich mediów sprowadzają to do „spotkania autokratów” – i na tym historia się kończy.
Zawalona bezpieczna strategia
Potem nastąpił zwrot akcji. Pośrednicy z Pakistanu, wspierani przez Katar i Oman, z Turcją w tle i wsparciem Chin, pracowali w poprzednich dniach nad tymczasowym systemem żeglugi w Cieśninie Ormuz i uwolnieniem zamrożonych irańskich funduszy. Escobar i Larry Johnson śledzili ten proces niemal co godzinę. Oczekiwano, że Waszyngton powróci do Porozumienia o Porozumieniu w ciągu 24 do 72 godzin – aby „poskładać Humpty Dumpty’ego do kupy”. Zamiast tego, cios został zadany Larakowi.
Stany Zjednoczone uzasadniają to tym, że siły IRGC przygotowywały pociski z minami morskimi na Cieśninę Ormuz. Escobar uważa, że moment był wymowny: miny zostały już położone, co czyniło atak militarnie nieskutecznym, ale politycznie stanowiło przesłanie. Teheran chciał uniemożliwić Waszyngtonowi przejęcie kontroli nad transportem morskim. Irańska odpowiedź na bazy jordańskie i drony wymierzone w ZEA była nieuniknioną kontrą. Trump zapowiedział kolejne ataki. Drabina, z której wszyscy chcieli zejść dziesięć dni wcześniej, została odbudowana.
Wniosek Escobara jest surowy: pokojowe, dyplomatyczne rozwiązanie wojny z Iranem jest niemożliwe w obecnych warunkach. Każdy mediator jest skazany na porażkę, ponieważ Waszyngton nie dąży do dyplomacji, a do bombardowań i sankcji. Nawet gdyby Pakistan, Oman i Iran zaoferowały szansę – powrót do porozumienia, a następnie negocjacje – doszłoby do kolejnej eskalacji.
Zegar Teheranu i amunicja Waszyngtonu
Dla Iranu to żaden problem; wręcz przeciwnie. Według Escobara, niepisana linia nowej doktryny polega na tym, by pozwolić Trumpowi „zaszaleć” w ciągu dwóch miesięcy poprzedzających wybory parlamentarne. Teheranowi się nie spieszy. Mohsen Rezaee powiedział, że nowe systemy nie zostały jeszcze nawet zademonstrowane. Produkcja pocisków rakietowych podobno znacznie przekracza poziom sprzed wojny.
Irańskie media otwarcie argumentują, że ataki odwetowe przynoszą „korzyści” Stanom Zjednoczonym: wyczerpują zapasy pocisków przechwytujących, podnoszą ceny ropy i zmuszają Waszyngton do wyczerpania zapasów. Escobar uważa to za strategicznie prawdopodobne. IRGC czasami komunikuje się bezpośrednio („wyczerpywanie amerykańskich zapasów działa”), a czasami jedynie poprzez samo uderzenie. Ataki na bazy jordańskie są szczególnie istotne, ponieważ część amerykańskiej infrastruktury w regionie nadal tam się znajduje, zanim została przeniesiona do Izraela. Interpretacja irańskiego planu według Escobara: im więcej amerykańskich aktywów trafi do „izraelskiego pudełka”, tym bardziej skoncentrowany staje się cel. Odpowiedź nie będzie indywidualna, ale co najmniej dwustronna – „jak remake The Doors: Nikt stąd nie wyjdzie żywy”.
Escobar odnosi się do roli Izraela zwięźle i ostro. Nie chce zwracać uwagi na „aparat ludobójczy”, ponieważ jego modus operandi jest dobrze znany: kontrola nad Waszyngtonem, groźby kontynuacji ataków nawet w przypadku porozumienia amerykańsko-irańskiego. Typowa „retoryka syjonistyczna”.
Iran mógłby „zamienić Izrael w parking”, ale jeszcze nie użył niezbędnej broni. Dlatego w praktyce Stany Zjednoczone zazwyczaj atakują, a Netanjahu zapewnia retorykę. Zapowiedź Trumpa o kolejnych atakach w Fox News wydaje się Escobarowi dziecinna; dobrze poinformowani obserwatorzy na całym świecie się z niej śmiali.
Nieudana wojna gospodarcza
Co stało się z przepowiedzianym „ekonomicznym D-Day”? Narracja ta zniknęła z obiegu medialnego w ciągu kilku dni. Jego zdaniem, impulsem było wyraźne odrzucenie ze strony Pekinu i Moskwy: sankcje wobec firm handlujących z Iranem dotyczą przede wszystkim Chin – które odpowiadają za około 90 procent irańskiego eksportu ropy naftowej i gazu – a także partnerów z Azji Środkowej i Eurazji. Argumentuje, że nie jest to polityka wobec Iranu, lecz atak na całą euroazjatycką sieć handlową i na państwa BRICS. Dlatego SCO i BRICS muszą zjednoczyć swoje podejście. Za Trumpa dyplomacja oznacza bombardowanie i sankcje. To zmusza Globalne Południe do organizacji.
Jako odpowiedź instytucjonalną Escobar przewiduje postęp w zakresie banku rozwoju SCO: pożyczki w walutach członkowskich, obejście dolara, logiki petrodolara i architektury sankcji. Iran i tak często otrzymuje płatności w juanach. Escobar porównuje to do Nowego Banku Rozwoju BRICS, którego statuty nadal są powiązane z dolarem – wady konstrukcyjnej, którą Paulo Nogueira Batista, jeden ze współzałożycieli, od dawna krytykuje w swoim środowisku. NDB jest zbyt mały, zbyt powolny, nękany wewnętrznymi impasami i „koniami trojańskimi”. Bank SCO, o innej strukturze od samego początku, mógłby działać szybciej, również dla partnerów stowarzyszonych, takich jak Afganistan, pod warunkiem, że Rosja i Chiny powstrzymają konflikty wewnątrz-afgańskie i afgańsko-pakistańskie. Delegacje talibów już uczestniczą w forach w Sankt Petersburgu i Władywostoku – nie jako terroryści, ale jako potencjalni inwestorzy.
Nowa architektura bezpieczeństwa: Sojusz Obronny Mekki
Kolejnym elementem układanki, na który zwrócił uwagę Escobar, jest oświadczenie tureckiego ministra spraw zagranicznych Hakana Fidana: porozumienie między Turcją, Arabią Saudyjską i Pakistanem nosi teraz nazwę Sojusz Obrony Mekki (MDA). Jego sekretariat będzie mieścił się w Rijadzie, a jego pierwszym sekretarzem generalnym na trzyletnią kadencję będzie Pakistan. Podobno zainteresowanych jest pięć lub sześć innych państw; potwierdzono udział Bangladeszu i Syrii, a Egipt jest rozważany jako kandydat. Zjednoczone Emiraty Arabskie, będące członkiem BRICS, najwyraźniej nie chcą dołączyć. Escobar postrzega to jako kolejny poziom samoorganizacji euroazjatycko-zachodnioazjatyckiej – rozciągającej się od Azji Zachodniej po Południową – która nieuchronnie będzie negocjowana na szczytach SCO i BRICS.
Wszystko to razem tworzy dla niego obraz: Szanghajska Organizacja Współpracy w Biszkeku, Forum Ekonomiczne we Władywostoku, instytucjonalizacja MDA, BRICS w Nowym Delhi 12 i 13 września. Integracja wszędzie. Z drugiej strony, zamachy bombowe i prezydent zmierzający w kierunku możliwej fazy „kaczki milczenia”. „Nawet wielbłądy na pustyni Gobi to widzą”.
CIA w Moskwie i iluzja siły
Escobar interpretuje wizytę dyrektora CIA w Moskwie – przylot w ciągu dnia, z międzylądowaniem na Łotwie i praktycznie bez wycieku informacji – jako przejaw desperacji, a nie wyższości. Pieskow nazwał spotkanie rutynowym, bez obecności Putina. Naryszkin mówił o normalnych kontaktach wywiadowczych, ale wspomniał o szczególnie wrażliwym dossier, nie wymieniając go z nazwy. Escobar widzi dwa prawdopodobne tematy: NATO/Ukraina lub Iran/USA.
Odnosząc się do polityki wobec Ukrainy, wyjaśnił rosyjską piramidę decyzyjną: najpierw Ławrow, potem głosowanie w Dumie (Komisji Obrony), a na końcu Putin. Dopiero gdy Putin przemawia, decyzja zostaje podjęta – i często już wdrożona. Tematem jest rosyjska odpowiedź na ataki NATO na terytorium Rosji. Z perspektywy Moskwy Brytyjczycy już toczą otwartą wojnę z Rosją; faza „na niby” dobiegła końca. Lot CIA odzwierciedla amerykańską nerwowość, a nie siłę.
Escobar dostrzega ten sam schemat w retoryce Trumpa o „prawdach społecznych”: Iran jest państwem upadłym bez marynarki wojennej ani sił powietrznych – a mimo to musi być nadal bombardowany. Twierdzi, że jest to sprzeczność z imperium, które obiecywało izolację gospodarczą, a doprowadziło do eskalacji militarnej.
Co pozostaje
Przesłanie Escobara do zachodniej opinii publicznej jest praktyczne: Biszkek, potem Władywostok, wliczając w to długą sesję plenarną Putina, a następnie Nowe Delhi. Tam, za dwa tygodnie, stanie się jasne, jak daleko Eurazja zaszła już w omijaniu dolara, sankcji i jednostronnej siły. W tej interpretacji wojna z Iranem to nie tylko regionalna potyczka o Ormuz i hangary na F-35. To próba zatrzymania, za pomocą bomb, dynamiki integracyjnej, która jest już bardziej zaawansowana dyplomatycznie i gospodarczo niż drabina eskalacji, do której Waszyngton wielokrotnie powraca.
To, czy zdjęcia satelitarne Muwaffaqa Saltiego pokazują zniszczony hangar, czy tylko ciemną plamę w niskiej rozdzielczości Copernicusa, niewiele zmienia w ogólnym obrazie Escobara. Dla niego liczy się struktura: podczas gdy Szanghajska Organizacja Współpracy tworzy bank rozwoju, centra bezpieczeństwa i korytarze handlowe, wojna powraca do Zatoki Perskiej – nie dlatego, że dyplomacja była niemożliwa, ale dlatego, że Waszyngton postrzega ją nie jako zjazd, lecz jako oznakę słabości.
Wysoko postawiony irański urzędnik dodał, że bezpieczeństwo regionu zależy od wycofania wojsk amerykańskich.
Przewodniczący irańskiego parlamentu Mohammad Bagher Ghalibaf oświadczył 28 sierpnia, że albo wszystkie kraje Zatoki Perskiej powinny mieć możliwość swobodnego eksportu ropy naftowej, albo nie powinny go eksportować wcale, dodając, że bezpieczeństwo Azji Zachodniej zależy od wycofania wojsk amerykańskich.
„Równanie tej wojny jest jasne: albo wszystko, albo nic!” powiedział Ghalibaf, dodając: „W regionie, w którym my nie sprzedajemy ropy, nikt inny też nie będzie jej sprzedawał”.
„Jeśli nie zagwarantujemy naszego bezpieczeństwa, żadna infrastruktura nie będzie bezpieczna” – podkreślił rzecznik.
„Bezpieczeństwo cieśniny zależy od wycofania sił amerykańskich. Wielokrotnie oświadczaliśmy, że sytuacja w cieśninie nie będzie już taka sama jak przed wojną”.
Oświadczenia te były odpowiedzią na twierdzenia dowódcy Centralnego Dowództwa Stanów Zjednoczonych (CENTCOM), admirała Brada Coopera, który twierdził, że siły amerykańskie przejęły całkowitą kontrolę nad Cieśniną Ormuz i wstrzymały eksport irańskiej ropy naftowej.
W oświadczeniu wydanym tego samego dnia irańskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych wezwało wszystkie państwa, aby odmówiły egzekwowania tego dnia nowego pakietu sankcji USA, ostrzegając, że podporządkowanie się tym sankcjom uczyniłoby rząd współwinnym łamania prawa międzynarodowego i suwerennej równości państw.
Waszyngton wprowadził te środki pod nazwą „Operacja Economic Outcast” po tym, jak nie udało mu się osiągnąć celów wojny z Iranem za pomocą siły militarnej.
Ministerstwo potępiło pakiet sankcji, nazywając go aktem terroryzmu ekonomicznego, stwierdzając, że ujawnia on „przestępcze zamiary tych, którzy go opracowali i wdrożyli, mające na celu zadanie cierpienia narodowi irańskiemu i pozbawienie obywateli Iranu podstawowych praw człowieka; w związku z tym jest to zbrodnia międzynarodowa i zbrodnia przeciwko ludzkości”.
Twierdzono, że USA wykorzystują dolara jako broń, aby naciskać na inne rządy, naruszając w ten sposób Kartę Narodów Zjednoczonych i zasadę nieinterwencji, aby poparły ich politykę wobec Iranu.
Teheran oświadczył również, że sankcje naruszają postanowienie Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości (MTS) z 3 października 2018 r., które nakłada na Waszyngton obowiązek usunięcia przeszkód w przepływie żywności, leków i sprzętu medycznego.
Ministerstwo powiązało wojnę ekonomiczną z szerszą ofensywną polityką USA i Izraela przeciwko Iranowi prowadzoną w ciągu ostatniego półtora roku, stwierdzając, że niezdolność ONZ i jej członków do przeciwdziałania tym naruszeniom doprowadziła do „niezwykle niebezpiecznego wzorca bezprawia”.
Irański minister spraw zagranicznych Abbas Araghchi oświadczył wcześniej, że kampania Trumpa pod hasłem „Gospodarczy D-Day” przyniesie Waszyngtonowi jedynie kolejną porażkę, i określił ją jako taktykę odwracającą uwagę od kryzysu zadłużenia USA, który w tym miesiącu osiągnął rekordowe 40 bilionów dolarów.
Wiceminister spraw zagranicznych Kazem Gharibabadi stwierdził, że zwrot w stronę wojny gospodarczej był konsekwencją nieosiągnięcia przez Waszyngton celów militarnych i że USA teraz zwracają się do swoich sojuszników o pomoc, twierdząc, że Iran stoi na skraju upadku.
Wiosną 2025 roku towarzyszyłam z kamerą polskim motocyklistom w drodze do Iranu. Owocem wyprawy zorganizowanej przez Stowarzyszenie Kocham Polskę jest film „Iran: Druga Ojczyzna Polaków”:
W Iranie wszędzie towarzyszyły nam tamtejsze telewizje, ponieważ nasza wyprawa została uznana za wielką sensację i historyczne wydarzenie, ukazujące niezwykłą przyjaźń dwóch narodów. Niestety, media w Polsce zignorowały ten fantastyczny rajd.
Tymczasem dla mnie realizacja takiego materiału to spełnienie dziennikarskiego marzenia.
W związku z tym, że nie mam dostępu do mediów głównego nurtu, a moje zasięgi są obcinane, zwracam się z osobistą prośbą do odbiorców, których poruszył ten film: proszę, pokażcie go swoim znajomym i udostępnijcie w mediach społecznościowych.
Film został zrealizowany w ramach działalności społecznej, co oznacza, że jego twórcy nie otrzymali za niego wynagrodzenia.
