Debazyfikacja… Wymyślne określenie na wyrzucenie Stanów Zjednoczonych z Bliskiego Wschodu.
Autorstwa Larry’ego C. Johnsona
Na początku kwietnia Teheran, za pośrednictwem Pakistanu, formalnie zażądał wycofania amerykańskich wojsk bojowych z baz wojskowych w całym regionie. Żądanie to było częścią pakietu, który obejmował również zniesienie wszystkich sankcji i rezolucji ONZ, uwolnienie zamrożonych aktywów irańskich za granicą, wypłatę reparacji oraz prawo Iranu do wzbogacania uranu.
Zamiast czekać na zgodę Stanów Zjednoczonych na to żądanie, Iran w ciągu ostatnich dwóch tygodni przeprowadził ukierunkowane ataki na kluczowe bazy USA w Kuwejcie, Bahrajnie, Arabii Saudyjskiej, Katarze i Zjednoczonych Emiratach Arabskich.
Doprowadziło to do ewakuacji żołnierzy i sprzętu USA z większości tych baz. Kwatera główna Piątej Floty USA w Bahrajnie leży w gruzach; Centrum Operacji Połączonych Powietrznych (CAOC) w Al Udeid w Katarze zostało zamknięte i przeniesione do bazy sił powietrznych Shaw w Karolinie Południowej. Iran kontynuuje ostrzały baz w Bahrajnie, Kuwejcie i Katarze, aby upewnić się, że żaden amerykański samolot ani wyrzutnia rakiet nie pozostanie tam sprawna.
Oprócz baz w państwach Zatoki Perskiej, Iran przeprowadził również intensywne ataki na bazy lotnicze Muwaffaq Salti i Prince Hassan w Jordanii. Rozmazane zdjęcia satelitarne pokazują, że Stany Zjednoczone usunęły wszystkie samoloty z otwartych parkingów bazy lotniczej Muwaffaq al-Salti, obawiając się, że mogą zostać zniszczone przez irańskie pociski.
Stany Zjednoczone również wysłały drona MQ-4C Triton o wartości 250 milionów dolarów. Na początku maja 2026 roku Stany Zjednoczone wysłały drona MQ-4C Triton do Jordanii.
„Drugi dron Marynarki Wojennej USA MQ-4C Triton (numer rejestracyjny 169804) wystartował wczoraj z bazy lotniczej Sigonella i został przeniesiony do bazy lotniczej Al Hussein w Jordanii. To dodatkowo zmniejsza obecność rozpoznawczą Marynarki Wojennej USA na Sycylii. Samolot, o którym mowa, zastąpił drona utraconego w ostatnich tygodniach podczas operacji związanych z kryzysem regionalnym w Zatoce Perskiej.…”
MQ-4C Triton to jeden z najważniejszych systemów rozpoznania, obserwacji i szpiegostwa Marynarki Wojennej USA, przeznaczony do długoterminowego nadzoru morskiego nad dużymi obszarami operacyjnymi. Z Sigonelli regularnie wspierał misje obserwacyjne na Morzu Śródziemnym, Morzu Czarnym, w Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie.
Przeniesienie obu pozostałych dronów Triton do Jordanii wskazuje na wyraźną reorganizację operacyjną. Z uwagi na operowanie z bazy lotniczej Al Hussein, czas lotów do obszarów operacyjnych nad Morzem Czerwonym, Półwyspem Arabskim, Irakiem i Iranem ulegnie skróceniu. Pozwoli to dronom pozostać w obszarze operacyjnym dłużej i umożliwi szybszy rozpoznanie w obliczu utrzymującej się niestabilności w regionie.
Po masowych irańskich atakach rakietowych z 11 i 12 lipca na dwie jordańskie bazy lotnicze, w których stacjonują amerykańskie myśliwce – w tym MQ-4C Triton – Stany Zjednoczone wycofały się z rozmieszczenia Tritonów w Jordanii. W poniedziałek, 14 lipca 2026 r., Defense Security Asia donosiło:
Pentagon przenosi drona Triton o wartości 240 milionów dolarów z Jordanii do Włoch po tym, jak niszczycielskie irańskie ataki rakietowe zagroziły strategicznym bazom lotniczym. … Według regionalnych planistów wojskowych, strategiczne przeniesienie wielomilionowej platformy nadzoru morskiego z baz wysuniętych w Jordanii do stałych obiektów we Włoszech odzwierciedla pilną próbę zminimalizowania ryzyka poważnych strat.
Przeniesienie bazy nastąpiło natychmiast po serii zaawansowanych ataków dalekiego zasięgu, które skutecznie przeniknęły do lokalnych sieci obrony powietrznej i zaatakowały cenną infrastrukturę. Analitycy analizujący publicznie dostępne źródła ustalili, że specjalnie zbudowane hangary, zaprojektowane do ochrony cennych systemów bezzałogowych, zostały bezpośrednio trafione podczas intensywnych ataków.
W odpowiedzi na rosnące zagrożenia militarne Marynarka Wojenna USA podjęła decyzję o przeniesieniu głównych systemów rozpoznania, nadzoru i szpiegostwa z powrotem do bezpieczniejszego regionu Europy Południowej.
W ciągu pierwszych 43 dni wojny iracko-irańskiej 2026 (operacja Epic Fury, rozpoczynająca się 28 lutego), Iran systematycznie atakował warstwę sensoryczną i komunikacyjną zintegrowanej architektury obrony powietrznej USA w Zatoce Perskiej. Zamiast po prostu przytłoczyć systemy obronne masowymi falami dronów i pocisków, Iran skupił się na niszczeniu instalacji radarowych i terminali SATCOM, które zapewniają funkcjonowanie całej sieci – strategię tę analitycy określili jako „oślepianie USA na Bliskim Wschodzie”.
Do końca pierwszych 43 dni wojny Iran zaatakował co najmniej 12–19 systemów radarowych i satelitarnych w siedmiu krajach. Całkowite straty szacuje się na kwotę od 3,15 do ponad 5 miliardów dolarów.
Schemat ataku wskazywał na wyrafinowaną koncepcję operacyjną.
- Priorytet pierwszego dnia: w ciągu kilku godzin został trafiony radar AN/FPS-132 w Al Udeid – najcenniejszy system radarowy w regionie, który został rozmieszczony specjalnie w celu obrony przed irańskimi rakietami balistycznymi.
- Następnie radary THAAD: wszystkie cztery rozmieszczone systemy AN/TPY-2 (w Jordanii, dwukrotnie w Zjednoczonych Emiratach Arabskich i Arabii Saudyjskiej) zostały trafione w ciągu 48–72 godzin, co w dużej mierze wyłączyło górny poziom obrony przeciwrakietowej.
- Infrastruktura SATCOM: Zniszczeniu uległy węzły dowodzenia i kontroli w kwaterze głównej Piątej Floty Stanów Zjednoczonych w Bahrajnie oraz w bazie Arifjan w Kuwejcie, co znacznie utrudniło koordynację obrony między rozproszonymi bazami.
- Wieloetapowe podejście: Po wyłączeniu systemów wczesnego ostrzegania i wyższej warstwy obrony Iran był w stanie zniszczyć pozostałe baterie Patriot za pomocą potężnych fal dronów – przy stosunku kosztów wyraźnie przemawiającym na korzyść Iranu (Shahed-136 kosztował od ok. 20 000 do 50 000 dolarów w porównaniu do ok. 4 milionów dolarów za pocisk przechwytujący PAC-3-MSE).
Zniszczenie zmusiło pozostałe systemy Patriot do przejęcia wszystkich zadań przechwytywania. To zaostrzyło kryzys, w wyniku którego Stany Zjednoczone i ich sojusznicy z Zatoki Perskiej zużyli 86 procent swojego łącznego arsenału Patriot w ciągu pięciu tygodni.
Teraz, gdy Memorandum of Understanding (MoU) upadło, Iran koncentruje się na uprzykrzaniu życia pozostałym bazom amerykańskim, w których stacjonują amerykańscy żołnierze i samoloty. To nie Stany Zjednoczone decydują już, kiedy opuścić Zatokę Perską – Iran podejmuje tę decyzję za nich.