Nowe miliardy dla Ukrainy: Merz kontra Europa

Dziesiątki miliardów więcej dla Kijowa –

ultimatum Merza dzieli UE

Komentarz  Rainera Ruppa. apolut/neue-milliarden-fur-die-ukraine-merz-gegen-europa

Kanclerz Niemiec Friedrich Merz uzależnia zatwierdzenie kolejnego budżetu UE od wspólnego sfinansowania miliardów dolarów dodatkowej pomocy dla Ukrainy. Słowacja, Czechy, Węgry i Bułgaria odmawiają jednak tego. Premier Słowacji Fico publicznie oskarżył UE o szantaż. Spór grozi przerodzeniem się w walkę o władzę nad przyszłością europejskiej polityki fiskalnej, potencjalnie pogrążając UE w poważnym kryzysie budżetowym i zaufaniu.

Merz wykorzystuje budżet UE jako narzędzie nacisku.

Kanclerz Niemiec Friedrich Merz wywołał niezwykle ostry konflikt w Unii Europejskiej. W liście do przewodniczącego Rady UE António Costy oświadczył, że udział wszystkich państw członkowskich w dalszej pomocy finansowej dla Ukrainy jest warunkiem wstępnym negocjacji w sprawie kolejnego siedmioletniego budżetu UE na lata 2028–2034.

Za tym zagrożeniem kryje się fakt, że Niemcy są zdecydowanie największym płatnikiem netto funduszy UE, na przykład na dotacje dla rolnictwa w państwach członkowskich UE lub inwestycje w infrastrukturę regionalną. Jeśli Niemcy zablokują regularny budżet UE, tj. nie wpłacą składek, pozostałe kraje nie otrzymają żadnych pieniędzy. Za pomocą tego zagrożenia Merz chce szantażować pozostałe kraje, aby wniosły wkład, zgodnie z ich wkładem do budżetu UE, w pokrycie prognozowanego deficytu finansowego Ukrainy wynoszącego około 70 miliardów euro do 2027 roku. Z tej kwoty państwa członkowskie UE mają pokryć około 45 miliardów euro. Jednak kilka rządów odmawia dalszego wspólnego zadłużenia Kijowa.

Merz argumentuje, że wsparcie dla Ukrainy jest kwestią wspólnego bezpieczeństwa europejskiego. Dlatego też ciężar finansowy musi być również rozłożony. W swoim liście określił sprawiedliwy udział wszystkich państw członkowskich jako niezbędny warunek dalszych negocjacji budżetowych UE.

Berlin łączy w ten sposób dwie niezwykle kontrowersyjne kwestie polityczne: dalsze finansowanie Ukrainy i długoterminowy budżet UE. Obie wymagają jednomyślności w kluczowych kwestiach.

Fico: „Podręcznikowy przykład szantażu”

Reakcja Bratysławy była niezwykle silna. Premier Słowacji Robert Fico, przemawiając 10 listopada na spotkaniu ze swoim czeskim odpowiednikiem Andrejem Babišem, określił działania Merza jako

„Podręcznikowy przykład szantażu”.

Fico przypomniał kanclerz Niemiec, że Słowacja, jako suwerenne państwo członkowskie, ma takie samo prawo weta jak Niemcy.

„Musimy odpowiedzieć na szantaż”

Wyjaśnił, że Słowacja nie pozwoli Niemcom dyktować, jakie zobowiązania w zakresie polityki finansowej ma przyjąć.

Fico od dawna jest jednym z najgłośniejszych krytyków europejskiej polityki wobec Ukrainy. Sprzeciwia się dostawom broni przez państwo i utrzymuje stosunki dyplomatyczne z Rosją. Co więcej, Fico podobno powiedział:

„Niemcy myliły się w sprawie masowej migracji i energii jądrowej, a teraz mylą się także w sprawie wojny na Ukrainie”.

Prezydent Czech: Merz także blokuje Ukrainę.

Premier Andrij Babiš również zareagował ostrą krytyką. Zwrócił uwagę, że planowany budżet UE przewiduje już około 100 miliardów euro dla Ukrainy. Środki te będą jednak dostępne dopiero w 2028 roku. Babiš zwrócił jednak uwagę na sprzeczność w strategii Merza: zablokowanie całego budżetu UE jednocześnie uniemożliwiłoby udzielenie pomocy przeznaczonej dla Ukrainy. Czeski premier nie widzi zatem sensu łączenia tych dwóch kwestii finansowania.

Czechy, Słowacja i Węgry uzyskały już zwolnienie z 90-miliardowej pożyczki europejskiej dla Ukrainy, uzgodnionej w grudniu 2025 roku, co oznacza, że ​​są zwolnione z zobowiązań finansowych. Teraz chcą zapobiec próbie Merza, zmierzającej do unieważnienia tego specjalnego porozumienia w sprawie przyszłych programów pożyczkowych dla Ukrainy.

Węgry i Bułgaria: Żadnego nowego wspólnego długu!

Premier Węgier Péter Magyar również sprzeciwił się Merzowi. Podczas wspólnego wystąpienia z kanclerz Niemiec w Berlinie 10 listopada, Magyar unikał użycia określenia „szantaż”. Niemniej jednak kategorycznie odrzucił powiązanie finansowania Ukrainy z budżetem UE. Wyjaśnił, że Węgry nie mogą przejąć dodatkowych zobowiązań z tytułu zadłużenia europejskiego ze względu na własne problemy budżetowe. Stanowi to ostry kontrast z otwartą konfrontacją Fico z Merzem.

Premier Bułgarii Rumen Radew zwrócił również uwagę na napiętą sytuację budżetową swojego kraju. Bułgaria chce nadal wspierać Ukrainę, na przykład poprzez dostawy energii, ale nie może uczestniczyć w kolejnych wspólnych programach pożyczkowych.

Cztery państwa Europy Wschodniej, które ze względu na swoje położenie bliżej granicy z Rosją powinny bać się Putina Groźnego o wiele bardziej niż np. Niemcy, zgadzają się co do kluczowej kwestii: nie będzie nowych ryzyk finansowych w związku z nową pomocą finansową i wojskową dla Ukrainy.

Dla kanclerza Merza to jednak dopiero początek dylematu, który sam sobie narzucił. Jak przekonać niemieckie społeczeństwo do zaciskania pasa, bo potrzebuje pieniędzy dla Ukrainy, która broni naszej wolności i wartości przed Rosjanami, skoro cztery państwa Europy Wschodniej, geograficznie znacznie bliższe Rosji, odmawiają wpłacenia choćby jednego euro na szaleństwo Merza? Co więcej, AfD gra właśnie na tej politycznej agendzie i z każdym dniem zyskuje coraz większe poparcie.

Zatwierdzono 90 miliardów – a teraz trzeba już zapłacić kolejny rachunek?

W grudniu 2025 roku UE zatwierdziła linię kredytową dla Ukrainy w wysokości 90 mld euro. Finansowanie jest zapewniane za pośrednictwem wspólnych obligacji rynku kapitałowego, zabezpieczonych marginesem bezpieczeństwa budżetu UE. Ten margines bezpieczeństwa stanowi różnicę między faktycznie wymaganymi środkami z budżetu UE a prawnie dopuszczalnym górnym limitem wkładów państw członkowskich. Służy on jako zabezpieczenie pożyczki. W związku z tym pożyczki nie muszą być bezpośrednio ujęte jako odpowiadające im pozycje wydatków w bieżącym budżecie UE. Niemniej jednak pojawią się zobowiązania finansowe i koszty odsetkowe.

Ważna różnica: 30 października Komisja Europejska zaproponowała uwolnienie pozostałych 45 miliardów euro z istniejącej linii kredytowej. Nadal jednak nie jest jasne, kiedy i w jakim stopniu Ukraina będzie w stanie spłacić pożyczki. UE uzależnia spłatę istniejącego programu od przyszłych rosyjskich reparacji, które Rosja będzie musiała wypłacić Ukrainie po jej kapitulacji. W jakim domu wariatów żyją unijni planiści finansowi?!

Perspektywy

Merz chce wymusić bardziej równomierny rozkład kosztów Ukrainy w UE. Jego krytycy postrzegają to jednak jako próbę narzucenia krajowych decyzji budżetowych poprzez presję ekonomiczną i polityczną ze strony Brukseli oraz dalszego osłabiania suwerenności narodowej.

Kluczowym pytaniem jest teraz, czy ultimatum kanclerz Niemiec rzeczywiście doprowadzi do większej solidarności, czy też zwiększy opór wobec dalszej pomocy dla Ukrainy.

Ponieważ jego strategia może jeszcze bardziej oddalić tę jedność, której pragnie. Dla UE zagraża to nie tylko finansowaniu Kijowa, ale także pytaniu o to, jak silna jest jedność i solidarność finansowa, gdy państwa członkowskie realizują zasadniczo różne priorytety polityczne.