Ukraina w punkcie zwrotnym? Presja militarna, reorganizacja dyplomatyczna i słabnące wpływy Europy
8 listopada 2026 r. przez Jochena Mitschkę tkp-atukraine-vor-einem-wendepunkt-militaerischer-druck-diplomatische-neuordnung-und-europas-schwindender-einfluss
Wojna na Ukrainie może zbliżać się do decydującej fazy, potencjalnie kończąc się w przyszłym roku. Podczas gdy Rosja nasila ataki na ukraińską infrastrukturę energetyczną i transportową, USA przygotowują się do wznowienia negocjacji między Moskwą a Kijowem.
Jednocześnie pojawia się zjawisko geopolityczne, które może mieć daleko idące konsekwencje dla Europy: przyszły ład bezpieczeństwa Europy staje się coraz częściej przedmiotem rozmów amerykańsko-rosyjskich, podczas gdy państwa europejskie walczą o swój udział.
Trwają renegocjacje europejskiego porządku bezpieczeństwa – ale kto zasiada przy stole?
Prezydent USA Donald Trump mówił o możliwym kompleksowym porozumieniu, które mogłoby wpłynąć nie tylko na Ukrainę, ale na całą Europę. Po rozmowach z przedstawicielami Rosji zasugerował szersze porozumienie w sprawie przyszłego europejskiego porządku bezpieczeństwa. Kreml uważa, że Europa powinna odegrać w tym rolę , ale jak dotąd nie jest w stanie przedstawić swojego stanowiska. Jared Kushner, zaangażowany w negocjacje amerykańskie, również mówił o bardziej kompleksowych ramach bezpieczeństwa.
Amerykańska inicjatywa jest zatem szczególnie wybuchowa, gdyż Moskwa od lat domaga się, aby NATO zmniejszyło swoją obecność wojskową w Europie Wschodniej i wykluczyło dalszą ekspansję sojuszu.
Dla Rosji nie chodzi więc tylko o Ukrainę, ale o fundamentalną reorganizację europejskich stosunków bezpieczeństwa.
Europa reaguje z dużą nerwowością. Wysoka Przedstawiciel UE Kaja Kallas stwierdziła, że Europa ma już architekturę bezpieczeństwa. Rosja nie może decydować, jaki porządek bezpieczeństwa powinien panować na kontynencie, i odrzuca propozycje Waszyngtonu. Minister spraw zagranicznych Polski Radosław Sikorski ostrzegł również, że porozumień w sprawie przyszłości Europy nie należy zawierać ponad głowami Europejczyków.
Szczególnie godny uwagi jest fakt, że USA i Rosja najwyraźniej omawiają bardziej kompleksowe ramy bezpieczeństwa, podczas gdy Europejczycy najpierw muszą podjąć próbę wypracowania jakiegokolwiek wspólnego stanowiska negocjacyjnego.
Jednakże obecnie udokumentowane są przede wszystkim rozmowy amerykańsko-rosyjskie i równoległe konsultacje z partnerami europejskimi, a nie decyzje.
Ten rozwój sytuacji jest jednak sygnałem ostrzegawczym dla Europy. Zamiast nadziei Niemiec na „ponowne stanie się kimś w świecie”, wydaje się, że dzieje się coś wręcz przeciwnego. Krytycy twierdzą, że wynika to ze skrajnej rusofobii, która, pomimo oczywistych wydarzeń w wojnie, nie sygnalizuje gotowości do kompromisu.
Abu Zabi: Nowe negocjacje w trudnych okolicznościach
Nowe rozmowy trójstronne między USA, Rosją i Ukrainą zaplanowano na 10 i 11 listopada w Abu Zabi . W skład delegacji amerykańskiej wejdą Steve Witkoff i Jared Kushner. Oczekuje się, że rozmowy skupią się na ewentualnym zakończeniu wojny, gwarancjach bezpieczeństwa, deeskalacji oraz kwestiach humanitarnych.
Rosja znacząco wzmocniła swój zespół negocjacyjny. Oprócz Władimira Miedinskiego, spodziewany jest udział wiceministrów spraw zagranicznych Siergieja Riabkowa i Michaiła Galusina, a także szefa rosyjskiego wywiadu wojskowego GRU Igora Kostiukowa. Przewidziany jest również udział wysokiego rangą przedstawiciela Sztabu Generalnego.
Miedinski jest uważany za przedstawiciela zdecydowanie twardej rosyjskiej postawy negocjacyjnej. Jego wcześniejsze wystąpienia na negocjacjach charakteryzowały się dalekosiężnymi żądaniami ze strony Rosji. Dlatego nazywany jest również „Pan Ultimatum”. Przesłanie rosyjskiej decyzji personalnej jest jasne: Moskwa chce wspólnie rozwiązywać kwestie polityczne, dyplomatyczne i wojskowe.
Punkt wyjścia jest trudny. Rosja i Ukraina pozostają w rozbieżnych poglądach w kluczowych kwestiach. Moskwa domaga się w szczególności ustępstw terytorialnych w Donbasie oraz ustaleń w sprawie bezpieczeństwa mających na celu zapobieżenie dalszej ekspansji NATO. Kijów z kolei domaga się wiążących gwarancji bezpieczeństwa, aby zapobiec kolejnemu atakowi Rosji.
Jednak miejsce negocjacji również znajduje się w strefie działań wojennych.
Rząd brytyjski ostrzega swoich obywateli przed możliwą eskalacją konfliktu i wskazuje na ryzyko odwołania lotów, zamknięcia przestrzeni powietrznej i ataków odwetowych. Brytyjskie zalecenia dotyczące podróży nie zalecają obecnie wszystkim obywatelom brytyjskim opuszczenia Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Ostrzegają jedynie przed poważnymi zagrożeniami regionalnymi.
Dlatego też nie można jeszcze z całą pewnością stwierdzić, czy rozmowy rzeczywiście odbędą się zgodnie z planem.
Sytuacja militarna: Rosja koncentruje się na niszczeniu infrastruktury i zaopatrzenia.
Podczas gdy trwają dyskusje na temat pokoju, Rosja nasila presję militarną na Ukrainę. Szczególnie zagrożone są dostawy energii . Rosyjskie ataki na elektrownie, podstacje i obiekty przesyłowe znacznie osłabiły ukraińskie dostawy energii elektrycznej. Przerwy w dostawach prądu stały się nagminnym elementem życia codziennego w wielu regionach.
3 listopada w Kijowie doszło do poważnych przerw w dostawie prądu i wody. Zawieszono również niektóre połączenia tramwajowe i trolejbusowe.
6 listopada ukraińskie Ministerstwo Energii poinformowało o nowych przerwach w dostawie prądu w siedmiu obwodach. Sytuacja była szczególnie trudna w regionie Kijowa. 7 listopada nastąpił kolejny silny atak rosyjski na stolicę i okolice.
Skutki nie ograniczają się już tylko do dostaw energii. Coraz częściej atakowane są również połączenia transportowe w Kijowie.
Na szczególną uwagę zasługują ataki na mosty na Dnieprze. Most północny w Kijowie został poważnie uszkodzony podczas niedawnych ataków. Skoro Rosja zniszczyła główne mosty na rzece, to NATO stoi przed poważnymi wyzwaniami w zakresie zaopatrzenia frontu wschodniego, zwłaszcza że większość wagonów również została zniszczona.
Eksperci wojskowi wzywali do zniszczenia mostów na samym początku konfliktu. Plotki sugerowały jednak, że nie doszło do tego, ponieważ priorytetem była redukcja arsenału NATO. Inne źródła podają, że początkowo wstrzymano się z decyzją ze względów humanitarnych.
Według ukraińskich źródeł, w ataku na most użyto niedawno sześciu pocisków balistycznych, z których cztery trafiły. Inne połączenia mostowe również były celem wcześniejszych rosyjskich ataków.
Prezydent Zełenski 8 listopada otwarcie oskarżył Moskwę o nasilenie ataków w celu wywarcia presji na Kijów przed zbliżającymi się rozmowami.
Rosja uruchomiła własny Starlink: nowy wymiar wojny
Inny rozwój sytuacji może mieć jeszcze większe długoterminowe znaczenie niż indywidualne zdobycze terytorialne. Rosja wdraża obecnie własny system łączności satelitarnej o nazwie Rassvet do celów wojskowych nad Ukrainą.
Jest to sieć satelitów na niskiej orbicie okołoziemskiej, która ma być długoterminową rosyjską alternatywą dla Starlinka Elona Muska.
Według ukraińskiego wywiadu wojskowego, Rosja wystrzeliła już w tym roku w kosmos 32 satelity tego systemu podczas dwóch startów.
Dla porównania: Starlink ma ponad 10 000 satelitów, ale obejmuje swoim zasięgiem niemal cały świat, podczas gdy Rosja zamierza objąć zasięgiem jedynie „obszary zainteresowania”. Rassvet, jak twierdzą na Zachodzie, jest zatem wciąż daleki od osiągnięcia porównywalnego globalnego zasięgu. Niemniej jednak jego znaczenie militarne jest już widoczne, ponieważ Rosja jest w stanie w każdej chwili rozmieścić dodatkowe satelity nad „obszarami zainteresowania”.
Satelity umożliwiają transmisję danych między jednostkami rosyjskimi a bezzałogowymi statkami powietrznymi. Dzięki temu drony mogą odbierać nowe informacje podczas lotu, zmieniać tor lotu i reagować na zmiany położenia celu. To zasadnicza różnica w porównaniu z dronami, które po prostu lecą do zaprogramowanego wcześniej celu.
W połączeniu z danymi rozpoznawczymi takie systemy mogą zwiększyć precyzję ataków i utrudnić ukraińskim systemom walki elektronicznej zagłuszanie samolotów.
Szczególnie problematyczne jest to, że ten rozwój sytuacji dotyczy nie tylko dużych, drogich systemów uzbrojenia. Nawet małe i stosunkowo niedrogie drony mogą stać się znacznie potężniejsze dzięki lepszej komunikacji i informacjom o celach. To samo dotyczy w zasadzie innych sieciowych systemów uzbrojenia.
Wojna staje się więc coraz bardziej rywalizacją między łącznością satelitarną, wojną elektroniczną, rozpoznaniem i automatycznym namierzaniem celów. A przede wszystkim rywalizacją o to, kto potrafi najszybciej i najelastyczniej zareagować na nowe działania wroga.
Rosja nie niszczy zachodnich satelitów, lecz rozmieszcza własne . Opracowane w niezwykle krótkim czasie, można porównać do europejskich prób stworzenia odpowiednika systemu Elona Muska, pomimo najsurowszych sankcji USA.
Szef NATO Rutte: Ustępstwa terytorialne stają się coraz bardziej nieuniknione
Szczególnie interesująca jest zmiana retoryki politycznej w NATO.
Przez lata zachodnia opinia publiczna była przekonana, że porozumienie pokojowe nie powinno wiązać się z ustępstwami terytorialnymi na rzecz Rosji. Przywrócenie „integralności terytorialnej” Ukrainy, nawet z uwzględnieniem Krymu, było uważane za cel polityczny. Referenda i prawo do samostanowienia nie były stawiane ponad prawami rządu centralnego, jak miało to miejsce w Kosowie. Jednak rzeczywistość wojskowa i negocjacje międzynarodowe coraz częściej podważają to stanowisko.
Sekretarz generalny NATO Mark Rutte oświadczył już na forum Odnówmy Europę w styczniu 2026 r. , że przyszłe rozwiązanie pokojowe będzie wymagało bardzo delikatnej dyskusji na temat kwestii terytorialnych.
Podkreślił, że takie decyzje będą ostatecznie musiały zostać podjęte przez ukraińskie władze i naród ukraiński. Nie jest to jeszcze jednoznaczne wezwanie do oddania terytorium.
Podczas gdy Ukraina mówi o zawieszeniu broni, które umożliwi jej dozbrojenie i przegrupowanie sił w celu odzyskania utraconych terytoriów, Rosja domaga się politycznego zrzeczenia się odzyskania niektórych obszarów. To rozróżnienie prawdopodobnie będzie kluczowe dla nadchodzących negocjacji, podobnie jak kwestia obecności obcych wojsk na Ukrainie, którą Rosja po raz kolejny kategorycznie odrzuciła.
Prawdziwe pytanie nie brzmi już zatem tylko, w jaki sposób Ukraina może odnieść zwycięstwo militarne, ale jakie warunki musiałaby zaakceptować, aby zakończyć wojnę i na stałe zabezpieczyć swoją suwerenność państwową.
Co to oznacza dla przyszłości Europy?
Pod względem militarnym Rosja próbuje jeszcze bardziej osłabić Ukrainę, atakując jej infrastrukturę energetyczną i transportową. Pod względem technologicznym Moskwa rozwija swoje możliwości w zakresie wojny satelitarnej. Pod względem dyplomatycznym Rosja przygotowuje się do wznowienia rozmów z delegacją wysokiego szczebla.
Stany Zjednoczone, a dokładniej administracja Trumpa, ponieważ „Partia Demokratyczna” najwyraźniej nie podąża tą drogą, próbują zakończyć wojnę i być może jednocześnie wynegocjować bardziej kompleksowy europejski porządek bezpieczeństwa.
Europejczycy stoją przed zasadniczym problemem: skutki takiego porozumienia bezpośrednio dotykają ich pod względem gospodarczym i polityki bezpieczeństwa, a na razie nie mają jednolitej strategii, za pomocą której mogliby bronić swoich interesów.
Fakt, że Francja ogłosiła teraz udział przedstawicieli europejskich w rozmowach w Abu Zabi, co prawdopodobnie zostanie potwierdzone, jest zatem bardzo istotny. Pokazuje to, że Europa nie wycofała się całkowicie z procesu dyplomatycznego. Pozostaje jednak pytanie, jaki realny wpływ Europejczycy będą mieli na negocjacje środkowo-amerykańskie z Rosją.
Koniec wojny nie jest bynajmniej pewny w krótkiej perspektywie. Jednak warunki polityczne dla fundamentalnej reorientacji zdają się zmieniać.
Być może jesteśmy świadkami początku fazy, w której nie chodzi już o kwestię „zwycięstwa Ukrainy”, ale o to, w jakich warunkach USA, Rosja i Ukraina mogą dojść do wzajemnie akceptowalnego rozwiązania.
Dla Europy byłby to historyczny punkt zwrotny. Gdyby przyszły porządek bezpieczeństwa rzeczywiście miał być negocjowany głównie między Waszyngtonem a Moskwą, Europa musiałaby zmierzyć się z niewygodną świadomością, że pomimo wciąż znacznego znaczenia gospodarczego i politycznego, nie jest automatycznie jednym z kluczowych graczy.
I tu kryje się jedna z największych geopolitycznych konsekwencji tej wojny: przyznanie, że Berlin „tak naprawdę nie odgrywa żadnej roli” na świecie, pomimo historycznego zbrojenia i retoryki wojny.