Wojna rosyjsko-ukraińska: „Witamy w prawdziwym świecie”

Autor: Sabiene Jahn apolut/russland-ukraine-krieg-willkommen-in-der-realen-welt

W zeszłą sobotę korespondent FAZ Michael Martens zapytał, jak Europa mogłaby pomóc Ukrainie w zabiciu większej liczby rosyjskich żołnierzy, po czym otwarcie bronił tego sformułowania. Problem nie polega już więc na przejęzyczeniu. Chodzi o postawę, w której ludzie stają się zbędni w wojnie na wyniszczenie.

Artykuł publicystyczny autorstwa Sabiene Jahn.

Wojny nie niszczą tylko domów, ciał i krajobrazów. Niszczą przede wszystkim język. Pojęcia się zmieniają, zahamowania maleją, a ludzie znikają za kategoriami takimi jak „cele”, „potencjał”, „straty” i „stopy odnowy”. Być może dlatego wojna tak naprawdę pożera najpierw część swojego intelektualnego potomstwa – tych, których zadaniem jest zachowanie dystansu i uważna obserwacja.

Michael Martens, wieloletni korespondent „Frankfurter Allgemeine Zeitung”, zadał pytanie na wspólnej konferencji prasowej prezydenta Serbii Aleksandara Vučicia i prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego w Belgradzie 8 sierpnia 2026 roku, które przekroczyło tę granicę. (1) Chciał dowiedzieć się od Zełenskiego, co „my, Europejczycy”, moglibyśmy konkretnie zrobić, aby pomóc Ukrainie „zabić więcej Rosjan”. Natychmiast dodał: „oczywiście więcej rosyjskich żołnierzy”. (2)

Można by to zignorować jako pomyłkę. Zdanie, które wymknęło się z jego ust szybciej, niż umysł był w stanie je opanować. Późniejsze wyjaśnienie można by zinterpretować jako spóźniony szok z powodu jego własnego doboru słów. Ale sam Martens wyeliminował właśnie to wyjaśnienie. Po konferencji prasowej ponownie opisał swoje pytanie na swoim koncie X. Zapytał Zełenskiego, co Europa może zrobić, „aby pomóc Ukrainie zabić więcej rosyjskich żołnierzy”. (3) Bez żalu, bez dystansu. Skonfrontowany z jego sformułowaniem, dodał: „Jak kończą się wojny? Zabijając żołnierzy i niszcząc infrastrukturę wroga”. I wreszcie: „Tylko jeśli wolny świat zabije więcej rosyjskich żołnierzy, niż Putin jest w stanie uzupełnić, będzie zmuszony zakończyć wojnę. Witamy w realnym świecie”. (4) Innymi słowy, tylko jeśli „wolny świat” zabije więcej rosyjskich żołnierzy, niż Putin jest w stanie zastąpić, będzie zmuszony zakończyć wojnę. Witamy w realnym świecie. Martens mówił poważnie. Dobór słów jest niedopuszczalny.

Oczywiście, żołnierze giną na wojnie. Oczywiście, strategia wojskowa obejmuje również obezwładnianie sił wroga. Nikt nie musi tego ukrywać. Korespondent wojenny ma prawo pytać o broń, zasięg, straty, zaopatrzenie i skuteczność militarną. Musi być w stanie to zrobić. Istnieje jednak zasadnicza różnica między opisywaniem zabijania a traktowaniem go jako celu samego w sobie.

Martens nie pytał, czego Ukraina potrzebuje, aby utrzymać swoje pozycje, jak Europa może zwiększyć swoje zdolności obronne ani jakie środki mogłyby zmusić Rosję do wycofania się. Pytał, co możemy zrobić, aby zapewnić śmierć większej liczby rosyjskich żołnierzy. A później „my, Europejczycy”, stajemy się nawet „wolnym światem”. Tak zwany wolny świat jako aktywny sprawca zabójstw. Dziennikarz FAZ jako jego rzecznik. Tutaj obserwacja się kończy. Tutaj opowiadają się po którejś ze stron, nawet do momentu ustalenia pożądanej liczby ofiar.

Serbski prezydent był wyraźnie zbulwersowany – uniósł brwi – po czym spokojnie odpowiedział zaskakująco zwięzłym zdaniem. Vučić najpierw stwierdził, że współpraca wojskowa z Ukrainą nie była tego dnia omawiana. Następnie dodał: „Jeśli chodzi o zabijanie, mam nadzieję, że się skończy”. (5) W istocie, w tym momencie konferencja prasowa mogłaby być lekcją dziennikarstwa. Vučić bowiem wyraził oczywistą prawdę, którą Martens stracił z oczu. Z ludzkiego punktu widzenia celem wojny nie może być coraz skuteczniejsze zabijanie ludzi. Celem musi być położenie kresu zabijaniu.

Są też ludzie po stronie rosyjskiej. To brzmi banalnie. Najwyraźniej trzeba to powtórzyć. Rosyjscy żołnierze mają rodziców. Wielu ma żony i dzieci. Niektórzy są niewiele starsi od dzieci. To samo dotyczy ukraińskich żołnierzy. Za każdą liczbą ofiar stoi rodzina, która pewnego dnia dowie się, że syn, ojciec, brat czy mąż nie wróci. Wojna zamienia je w liczby. Dziennikarstwo nie powinno robić tego samego. Każdy, kto myśli tylko o tym, czy jedna strona może zabijać ludzi szybciej niż druga może sprowadzić na front nowych ludzi, przyjmuje logikę wojny na wyniszczenie. W tej logice człowiek jawi się jako zwykła amunicja – dostępna, zużywana i możliwa do zastąpienia.

Powołanie się Martensa na II wojnę światową nie czyni jego argumentów bardziej przekonującymi. (3) Analogie historyczne nie są skrótem od analizy politycznej. Rosja w 2026 roku nie jest Rzeszą Niemiecką z 1941 roku, a wojna na Ukrainie nie jest powtórką wojny na wyniszczenie ze Związkiem Radzieckim. Każdy, kto odrzuca wszelkie pytania dotyczące negocjacji, odwołując się do Hitlera, tworzy świat, w którym dyplomacja jest zasadniczo postrzegana jako ustępstwa, a eskalacja militarna jako moralny obowiązek. To sprawia, że wojna potencjalnie nie ma końca. I to nie wszystko.

Narracja, że wojna ta rozpoczęła się 24 lutego 2022 roku z historycznej nicości, jest fałszywa. Wojna w Donbasie toczyła się już od 2014 roku. (6) Po zamachu stanu w Kijowie, żądaniach większej autonomii regionalnej lub specjalnego statusu dla wschodu, a wreszcie po proklamowaniu Donieckiej i Ługańskiej Republik Ludowych, ukraińskie władze wysłały siły zbrojne, Gwardię Narodową i artylerię na tereny opanowane przez rebelię. Rosja zapewniła wsparcie logistyczne i materialne początkowo samoorganizującym się bojówkom w Donbasie. (7) Każdy, kto ignoruje tę historię, nie rozumie ani zahartowania ludności, ani dynamiki eskalacji, która ostatecznie doprowadziła do otwartej wojny między Rosją a Ukrainą.

W swoim najnowszym artykule niemiecki dziennikarz Patrik Baab zwraca również uwagę na wymiar, który niemal całkowicie znika w moralnie nacechowanym dyskursie wokół tej wojny – interesy materialne. Jeszcze przed 2014 rokiem międzynarodowe koncerny energetyczne miały znaczne udziały w ukraińskich rezerwach gazu i surowców. (8) Baab odnosi się między innymi do projektów gazu łupkowego Shella w regionie między Charkowem a Donieckiem, a także do planowanych inwestycji Chevronu i innych koncernów energetycznych. (9) Donbas to również region z dużymi złożami węgla, rud i minerałów. Baab jednoznacznie umieszcza ten wymiar ekonomiczny w centrum konfliktu. (10) (11) Dlaczego ludzie zamieszkujący tę ziemię mieliby być ostatecznie postrzegani wyłącznie jako żołnierze, których liczebność należy jak najszybciej zmniejszyć?

Baab jest szczególnie krytyczny wobec związku między interesami surowcowymi, kapitałem finansowym i kontrolą polityczną nad Ukrainą. Wskazuje na inwestycję Huntera Bidena w Burismę 12 maja 2014 r. oraz na ówczesne interesy Zachodu w ukraińskiej polityce energetycznej, wojnę napędzaną przede wszystkim interesami finansowymi i surowcowymi. (11) Trudno zaprzeczyć, że energia, surowce, rynki, infrastruktura, a teraz gigantyczna produkcja zbrojeniowa generują interesy ekonomiczne. Właśnie dlatego oświadczenie Martensa jest tak niepokojąco szokujące.

Ci, którzy umierają, nie są właścicielami surowców. Nie zasiadają w zarządach firm energetycznych. Nie handlują kontraktami zbrojeniowymi, nie negocjują programów pożyczkowych ani nie podpisują wielomiliardowych umów o odbudowie. Leżą w okopach. A potem pojawia się niemiecki dziennikarz i pyta, jak „my, Europejczycy”, możemy sprawić, że umrze jeszcze więcej z nich. To upadek moralny i wypaczenie tej wojny.

Rosyjscy żołnierze nie decydują o kontraktach na surowce, strategiach NATO ani geopolitycznych strefach wpływów bardziej niż ukraińscy żołnierze w okopach. Obaj podejmują decyzje, które zapadają gdzie indziej: w gabinetach prezydenckich, zarządach banków, ministerstwach, sztabach wojskowych, siedzibach korporacji i departamentach strategii. Dlatego ci, którzy przedłużają wojnę pomimo istniejących politycznych możliwości jej zakończenia, ponoszą inną odpowiedzialność niż ci, którzy zostali powołani do wojska, przymusowo zmobilizowani lub wysłani na front pod presją społeczną.

To właśnie na tym powinna koncentrować się dziennikarska agresja. Nie na pytaniu, jak można zabić jeszcze więcej Rosjan. Na pytaniach takich jak: Kto zapobiega dalszym mordom? Które oferty negocjacyjne zostały odrzucone? Które maksymalistyczne żądania uniemożliwiają kompromisy? Kto korzysta na kontynuacji wojny? Które rządy deklarują zwycięstwa militarne jako warunek wstępny do rozmów? Które firmy już kalkulują, jeśli chodzi o linie produkcyjne, zamówienia i odbudowę? Którzy aktorzy polityczni, siedzący daleko od pola bitwy, deklarują konieczność kolejnych lat wojny? Właśnie tu potrzebna jest stanowczość.

Osoby odpowiedzialne politycznie powinny zostać wyciągnięte z ciepłych biur i klimatyzowanych miejsc pracy i skonfrontowane z konsekwencjami swoich decyzji. Z cmentarzami. Z rannymi. Z rodzicami. Z wdowami. Z dziećmi, które znają ojca tylko ze zdjęcia.

Nie chodzi o to, że narody muszą się nienawidzić. Trzeba je zmusić, by się nienawidziły. Każda przedłużająca się wojna wymaga obrazów wroga. W pewnym momencie śmierć żołnierzy przestaje być tragedią, staje się strategicznym sukcesem. Wtedy osiąga się próg, w którym sam język staje się zdolny do prowadzenia wojny. Martens jest zatem nie tyle przyczyną, co objawem. Objawem atmosfery, w której nienawiść uchodzi za realizm, a pragnienie mniejszej liczby ofiar za naiwność. „Witamy w prawdziwym świecie” – pisze.

Być może prawda jest taka, że dwanaście lat wojny w Donbasie wystarczy. Że żaden dodatkowy martwy Rosjanin nie przywróci życia żadnemu Ukraińcowi. Że żaden dodatkowy martwy Ukrainiec nie przywróci życia żadnemu Rosjaninowi. Czy najbrutalniejsza prawda o wojnie nie jest może znacznie prostsza niż wyliczenia Martensa dotyczące wskaźników zastępowalności? Wojna nie kończy się, gdy zginie wystarczająca liczba ludzi. Kończy się, gdy ci, którzy ją prowadzą i finansują, zdecydują, że nikt więcej nie powinien zginąć.

Nie wymaga to większego wysiłku w zabijaniu. Wymaga woli politycznej. I przynajmniej minimum tego, czego dziennikarstwo nigdy nie może stracić: człowieczeństwa.

+++

Źródło obrazu: PhotoChur / shutterstock

+++

Artykuł został pierwotnie opublikowany 11 sierpnia 2026 r. na portalu globalbridge.ch: https://globalbridge.ch/willkommen-in-der-realen-welt/

+++

Źródła i krótkie notatki: (dostęp: 9 sierpnia 2026 r.)

Wspólna konferencja prasowa Aleksandara Vučicia i Wołodymyra Zełenskiego, Belgrad, 8 sierpnia 2026 r. Udokumentowana data, miejsce i kontekst polityczny spotkania: https://www.reuters.com/business/leaders-serbia-ukraine-pledge-closer-economic-ties-2026-08-08/
Brzmienie pytania Michaela Martensa i odpowiedzi Aleksandara Vučicia: RTRS dokumentuje zarówno pytanie Martensa, jak i serbskie sformułowanie Vučicia: „A što se tiče ubijanja ja se nadam da će ubijanje da prestane”.  https://lat.rtrs.tv/vijesti/vijest.php?id=655747 ; https://x.com/vladi2726/status/2086122127883698559
Dokumentacja pytania Martensa i jego późniejszej obrony na X. Tekst w języku angielskim brzmi: „Czy możesz nam, Europejczykom, powiedzieć, co konkretnie możemy zrobić, aby pomóc ci zabić więcej Rosjan?”, a także „oczywiście więcej rosyjskich żołnierzy”, i dokumentuje jego późniejsze wypowiedzi na X: https://www.bignewsnetwork.com/news/279228308/how-can-we-help-you-kill-more-russians-german-reporter-asks-zelensky ; https://x.com/Andric1961/status/2086050674886799785 ; https://x.com/Andric1961/status/2086100782055637350 ; (Zrzut ekranu zapisany)
Oficjalna ukraińska dokumentacja rozpoczęcia „operacji antyterrorystycznej” na wschodzie Ukrainy w 2014 roku. Ukraiński rząd podaje datę oficjalnego ogłoszenia operacji ATO na 14 kwietnia 2014 roku: https://dn.gov.ua/en/news/14-kvitnia-2014-roku-oholosheno-provedennia-antyterorystychnoi-operatsii-na-skhodi-ukrainy
Ukraińskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych o rozpoczęciu konfliktu zbrojnego w kwietniu 2014 r. Decyzja o rozpoczęciu „pełnej operacji antyterrorystycznej”: https://mfa.gov.ua/en/news/21521-zajava-mzs-ukrajini
Shell i złoże gazu łupkowego Jużowska w obwodach donieckim i charkowskim. Ośrodek Studiów Wschodnich dokumentuje 50-letnią umowę o podziale produkcji podpisaną 24 stycznia 2013 roku między Ukrainą a Shell. Złoże Jużowska rozciągało się na części obwodów charkowskiego i donieckiego: osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2013-01-30/ukraine-agreement-shell-shale-gas-extraction
Zasoby węgla i energii w Donbasie. Międzynarodowa Agencja Energetyczna opisuje znaczne zasoby węgla na Ukrainie i zauważa, że większość ukraińskiego węgla znajduje się w regionie Donbasu, a konkretnie w Zagłębiu Donieckim: https://www.iea.org/reports/ukraine-energy-profile/energy-security
Baza surowcowa Ukrainy: Amerykańska Służba Geologiczna dokumentuje m.in. ukraińskie złoża i produkcję rudy żelaza, minerałów tytanu, grafitu, uranu i innych surowców mineralnych: https://www.usgs.gov/centers/national-minerals-information-center/ukraine
Hunter Biden i Burisma: Agencja Reuters podaje, że Hunter Biden dołączył do zarządu ukraińskiej firmy energetycznej Burisma w 2014 roku, gdy Joe Biden był wiceprezydentem USA.  https://www.reuters.com/legal/pivotal-moments-leading-up-trial-joe-bidens-son-hunter-2024-06-03/
Raport na temat dołączenia Huntera Bidena do Burismy: Raport z 14 maja 2014 r. opisuje Burismę jako dużego prywatnego ukraińskiego producenta gazu i rolę Bidena w firmie: https://www.theguardian.com/business/shortcuts/2014/may/14/hunter-biden-job-board-ukraine-biggest-gas-producer-burisma
Patrik Baab: W swoim artykule omawia londyńskie sceny przestępcze: jak City of London, jako strefa poza prawem i najpotężniejsze lobby finansowe świata, finansuje wojny i czerpie zyski z chaosu. Wojny bankierów: dlaczego zasoby takie jak ropa naftowa, gaz i pierwiastki ziem rzadkich stanowią podstawę handlu instrumentami pochodnymi z dźwignią finansową i dlaczego system finansowy upadłby bez nowych grabieży. Rola oligarchów: jak ukraińskie aktywa znikają w zachodnich rajach podatkowych, podczas gdy kraj pochodzenia zubaża się i deindustrializuje. Decyzje geopolityczne: interesy wielkich koncernów energetycznych (Shell, Exxon, Chevron) i zaangażowanie postaci takich jak Hunter Biden w ukraiński holding Burisma, a także krwawe żniwo: dlaczego konflikt na Ukrainie i jego przyszłe eskalacje należy uznać za gigantyczne „opóźnienie bankructwa” systemu kapitalistycznego: www.youtube.com/watch?v=bLA0a0xiy_g