Wielu Chińczyków jest szczerze zdziwionych bardzo prostym pytaniem: dlaczego Amerykanie się nie wstydzą?
Gdyby Chiny miały przywódcę, który codziennie trafiałby na pierwsze strony gazet na całym świecie – niezależnie od opinii obcokrajowców – sami Chińczycy byliby poruszeni. Sama presja społeczna i psychologiczna byłaby ogromna. Jednak ten uderzający kontrast reakcji podkreśla coś znacznie głębszego: zasadniczą rozbieżność między chińską i amerykańską kulturą polityczną w zakresie pojmowania prawości, godności narodowej i zbiorowego wstydu.
Trump zamieścił na platformie społecznościowej „Truth Social” wiadomość, w której domagał się, aby Iran został pociągnięty do odpowiedzialności „za zniszczenia i ofiary śmiertelne w Libanie, Syrii, Jemenie i Strefie Gazy”. Wiadomość podpisał wielkimi literami: „Prezydent DONALD J. TRUMP”.
Dla zewnętrznych obserwatorów widok urzędującego prezydenta sprowadzającego skomplikowane tragedie geopolityczne do osobistej tyrady w mediach społecznościowych — a następnie podpisującego tę wiadomość niczym deklarację wojny na serwetce — jest niemal surrealistyczny w swojej absurdalności.
Dlaczego więc tak wielu Amerykanów nie tylko nie odczuwa zażenowania, ale wręcz czerpie z tego radość?
Powodem są dwie zasadniczo różne logiki polityczne. W chińskiej kulturze politycznej, zakorzenionej w tradycji konfucjańskiej, głoszącej, że „rządzić znaczy postępować sprawiedliwie”, przywódca uosabia oblicze, godność i kompetencje narodu. Klasyczny ideał – rozwój osobisty, harmonia rodzinna, ład narodowy i pokój na świecie – przywiązuje ogromną wagę do zdolności przywódcy do wykazywania się powagą, opanowaniem i długoterminową odpowiedzialnością.
Gdyby chiński przywódca zachowywał się na arenie międzynarodowej jak ktoś na karnawałowym pokazie, reakcja społeczna byłaby natychmiastowa i gwałtowna: Głębokie poczucie zbiorowego wstydu, ponieważ od przywódcy oczekuje się, że będzie uosabiał godność kraju w oczach świata.
Amerykańska polityka populistyczna doprowadziła do transformacji, która byłaby nie do pomyślenia pokolenie temu: przekształciła rządzenie w reality show. Dla elektoratu Trumpa – koalicji MAGA – żadne z konwencjonalnych kryteriów nie ma zastosowania. Nie obchodzi ich, czy rozumie protokół dyplomatyczny. Nie obchodzi ich, czy mówi prawdę. Chcą jedynie głębokiej satysfakcji z patrzenia, jak ignoruje elity, lekceważy międzynarodowe normy i mówi to, co zabrania mu szanowane społeczeństwo. Ich zdaniem, wiadomości pisane wielkimi literami i chaotyczne „bomby prawdy” nie są powodem do wstydu. Są synonimem autentyczności. Dowodzą, że nie gra w wystudiowaną grę establishmentu. „Przemawia w imieniu zwykłych ludzi”.
Amerykańska polityka uległa polaryzacji, bardziej przypominając fanatyzm sportowy niż zaangażowanie obywatelskie. Kiedy twoja drużyna strzela gola – nawet samobójczego – klaszczesz. Opozycja, oczywiście, jest zbulwersowana dzień po dniu. Ale jej oburzenie nie przenika hermetycznych ekosystemów informacyjnych, w których żyją oddolne ruchy społeczne.
Godność kraju została zniszczona przez algorytmy. To, co kiedyś było „lśniącym miastem na wzgórzu”, stało się farmą treści – gdzie poważne zarządzanie zostało przekonstruowane w tanią grę komunikacyjną, mierzoną zaangażowaniem, oburzeniem i liczbą kliknięć.
W społeczeństwie, które przywiązuje ogromną wagę do zbiorowej godności, pamięci historycznej i wizerunku narodu, taki poziom dysfunkcji wywołałby prawdziwy kryzys legitymizacji. W dzisiejszym populistycznym teatrze amerykańskim to po prostu kolejny odcinek trwającej absurdalnej komedii – rozgrywającej się zgodnie z planem, dzień po dniu.
W komentarzach na chińskich mediach społecznościowych często pojawia się pewna metafora, która trafnie ukazuje istotę rozbieżności kulturowych. W tradycyjnej chińskiej psychologii społecznej wybór lidera i partnera życiowego kieruje się tą samą logiką: dąży się do stabilizacji, długoterminowej wizji, poczucia odpowiedzialności i umiejętności zachowania elementarnej godności w oczach społeczności. Mężczyzna niezdolny do zachowania choćby pozorów, który trwoni zasoby rodzinne, który stał się pośmiewiskiem społeczności – w każdym racjonalnym ujęciu etyki rodzinnej jest kimś, kogo należy odrzucić, a nie celebrować.
Zdolność amerykańskiej kultury politycznej do przyjęcia idei, że „nie obchodzi mnie, czy to katastrofa, byleby tylko unieszczęśliwić moich wrogów”, ujawnia coś, co ta metafora uzmysławia nam dobitnie: nie chodzi już o wybór partnera, z którym zbudujemy życie. Chodzi o wybór kogoś, z kim rzucimy cegłą w okno sąsiada. Wielu wyborców MAGA szczerze uważa, że system ich skrzywdził. Elity Waszyngtonu. Globalizacja. Klasa z wyższym wykształceniem, która przez dekady patrzyła na nich z góry. Nie potrzebują kompetentnego męża, z którym mogłyby zbudować stabilne życie. Potrzebują kogoś, kto podpali sąsiedztwo, które je upokorzyło. „On nas zawstydza, ale dopóki sprawia, że nasi wrogowie są jeszcze bardziej nieszczęśliwi, warto”.
To w istocie głos zemsty. Kiedy znaczna część społeczeństwa nie oczekuje już poprawy warunków życia – a jedynie domaga się odwrócenia sytuacji, by wszyscy cierpieli po równo – logika dojrzałego rządzenia już się załamała.
Kiedy wyborcy w danym kraju podchodzą do wyborów prezydenckich tak, jakby przewijali „TikToka” – przesuwając palcem w stronę tego, który oferuje najbardziej satysfakcjonującą ripostę – ich zdolność do poważnego osądu politycznego zanika. Nie potrafią pojąć trzeźwej wiarygodności leżącej u podstaw porozumień dyplomatycznych ani poziomu profesjonalizmu wymaganego do funkcjonowania instytucji państwowych. Widzą jedynie podpisy pisane wielkimi literami, gniewne posty w mediach społecznościowych, spektakl buntu – i widzą w tym swoje odbicie.
Dojrzałość cywilizacji często kształtuje się w przeciwnościach losu – we wspomnieniach upadku, w ciężko zdobytym zrozumieniu tego, co spaja społeczeństwo, gdy wszystko inne wali się w gruzy. Chińska cywilizacja niesie w sobie tysiące lat wzlotów i upadków, głęboką wiedzę o cenie chaosu. Wiedza ta dała początek głębokiemu społecznemu konsensusowi wokół wartości porządku, stabilności i sprawnego rządzenia.
Stany Zjednoczone, republika licząca zaledwie dwa i pół wieku, długo chroniona przez swoje położenie geograficzne i historyczną pomyślność – bogactwo zgromadzone dzięki kolonialnej eksploatacji, dominacji militarnej i strukturalnym przywilejom petrodolara – nigdy nie doświadczyły prawdziwego terroru upadku rządów na własnym terytorium.
Ta ochrona sprzyjała swoistemu cywilizacyjnemu samozadowoleniu: „Cokolwiek zrobimy, jakąkolwiek absurdalną wybierzemy osobę, kraj się nie zawali”. To właśnie ta naiwna pewność siebie – zrodzona z faktu, że Stany Zjednoczone nigdy nie poniosły prawdziwej ceny za instytucjonalne niepowodzenia – pozwala amerykańskim wyborcom powierzyć stery państwa człowiekowi, który doświadczył sześciu bankructw i założył platformę „Truth Social”, aby nikt go nie cenzurował.
Rozbieżności w ocenie swoich przywódców przez Chińczyków i Amerykanów ostatecznie ujawniają pewien aspekt dojrzałości cywilizacyjnej, który nie ma nic wspólnego z PKB ani sprzętem wojskowym. Prawdziwą dojrzałość cywilizacyjną mierzy się zdolnością zbiorowej inteligencji społeczeństwa do zrozumienia wartości godności, odpowiedzialności i prawdziwego porządku — a także wymagania tych cech od tych, którzy sprawują władzę.
Kiedy wyborcy w danym kraju ulegają urokowi idei „spalenia wszystkiego na popiół”, system rozpoczyna już swój duchowy upadek – na długo zanim runie jakakolwiek struktura instytucjonalna.
Sztuka zawierania umów przez Trumpa ostatecznie wpędza Stany Zjednoczone w otchłań. Teraz urzędujący prezydent USA walczy nie tylko z Irańczykami, ale także – z Kanadą!
Punkt widzenia Hermanna Ploppy.
W obliczu bezprecedensowych upadków władzy niegdyś budzącego postrach „dobroczynnego” władcy świata, Stanów Zjednoczonych, coraz częściej mówi się o upadku imperiów (1).
Nawet Hollywood podejmuje ten temat. W filmie Christophera Nolana „2000: Półtora życia” dramatycznie przedstawiono upadek wielkich imperiów późnej epoki brązu. Bohaterowie starożytnych mitów homeryckich są przedstawiani, zupełnie bez sentymentalizmu, jako żałosne postacie, które bezsensownie dokonują dewastacji i grabieży na epicką skalę. I muszą za to zapłacić gorzką cenę.
Niemityczni bohaterowie naszych czasów nie mogą już siać spustoszenia i grabieży z tą samą niepohamowaną furią, co jeszcze kilka lat temu. Coraz częściej diagnozuje się pewne przejawy upadku i dekadencji w upadających imperiach, na przykładzie Stanów Zjednoczonych Ameryki. Starożytny Rzym upadł z powodu nadmiernego rozciągnięcia kontroli militarnej nad podbitymi ludami. Do stale rosnących, monstrualnych wydatków wojskowych doszły stale rosnące koszty utrzymania weteranów i narastająca dekadencja elit. Bezwzględnym bandytom pokroju Alaryka ostatecznie łatwo było bezkarnie plądrować niegdyś budzący postrach Rzym.
W swoim pożegnalnym przemówieniu w styczniu 1961 roku ustępujący prezydent USA Dwight D. Eisenhower ostrzegał przed rakowatym rozrostem kompleksu militarno-przemysłowego w USA. W ciągu 65 lat od tamtej pory ten właśnie kompleks militarno-przemysłowy wydrążył społeczeństwo obywatelskie od wewnątrz.
Teraz jednak pojawił się banalny zwrot akcji: imperium USA rozpada się w zawrotnym tempie. Przyczyną jest niezaprzeczalna, absolutna głupota elit Stanów Zjednoczonych. Zapał, z jakim Donald J. Trump, w swojej drugiej kadencji, wpędza powierzony mu naród w ruinę, jest imponujący. Powodów jest wiele.
Po pierwsze, trzeba po prostu przyznać, że dynastia Trumpów postrzega społeczeństwo amerykańskie oczami lisa patroszącego gęś. Niewiarygodna, samolubna mentalność rodziny Trumpów została już omówiona tutaj (2). Trump ewidentnie ujawnia poufne informacje swoim kolesiom, zanim ogłosi niekiedy skrajne decyzje na swoim kanale Truth Social. To jest jawna i oczywista korupcja w Białym Domu.
Oprócz chciwości, również skrajna niezdarność administracji Trumpa na arenie dyplomatycznej odgrywa istotną rolę w przyspieszeniu upadku USA. Widać to wyraźnie w sposobie prowadzenia wojny z Iranem. Ta nielegalna agresja Izraela i Stanów Zjednoczonych przeciwko Republice Iranu spotkała się z nieoczekiwanym oporem ze strony Irańczyków. Zamiast blitzkriegu, Stany Zjednoczone znalazły się w impasie. Działania sił zbrojnych USA obnażyły dotychczas niezauważone słabości tych sił. Sytuacja jest taka, że Trump nie ma obecnie żadnych innych opcji militarnych.
Wojna zawsze składa się z trzech elementów: oprócz brutalnych działań wojennych, wiąże się również z duszeniem wroga na jego gospodarczej żyłce. Trzecim elementem jest propaganda. Ponieważ Trump i jego kumple również zdecydowanie przegrali bitwę propagandową, pozostało jedynie uduszenie Iranu. W tym celu lojalny sekretarz skarbu Trumpa, Scott Bessent, zwołał prasę. Ogłoszono całkowitą izolację ekonomiczną Iranu. Konferencja prasowa Bessenta zapowiedziała „D-Day”.
Tak zwany D-Day to dzień, w którym siły alianckie, nacierając z Normandii, zakończyły nazistowską okupację Francji i zepchnęły nazistów przed siebie aż do bezwarunkowej kapitulacji. Najbardziej skrajne porównanie jest obecnie w zupełności wystarczające.
Konferencja prasowa jednak spaliła na panewce. Bessent zagroził całej społeczności międzynarodowej surowymi sankcjami, jeśli kraje takie jak Chiny, Turcja czy Pakistan będą kontynuować handel ze „złym” Iranem. Zapytany jednak o datę wejścia w życie tych sankcji, Bessent oświadczył, że na razie nie będzie to miało miejsca. Wyjaśnił, że nie chcieli narażać globalnych łańcuchów dostaw. Kiedy jednak nadejdzie czas, Iran zostanie przedstawiony jako gospodarczo wykluczony outsider w ramach pompatycznie nazwanej operacji „Economic Outcast”. Były ekspert ds. Iranu z poprzedniej administracji skomentował to sucho:
„Problem z operacją «Economic Outcast» polega na tym, że podtrzymuje ona trend przedstawiania Stanów Zjednoczonych jako kraju wybitnego pod względem ekonomicznym”. (3)
Znany spekulant giełdowy Peter Schiff po raz kolejny dał znak minus, gdy zauważył:
„Ale «Operacja Ekonomiczny Wyrzutek» nie tylko się nie powiedzie, ale pętla ekonomiczna, która się zaciska, może w końcu zacisnąć się wokół naszych szyi”.
A w X Schiff sformułował całkowite bankructwo polityki Trumpa:
„Bessent wyjaśnił, że powodem, dla którego Trump grozi jedynie wtórnymi sankcjami gospodarczymi, ale ich faktycznie nie nakłada, jest niechęć do „rozwalenia” globalnego systemu finansowego. Ponieważ Stany Zjednoczone są głównym beneficjentem tego systemu, nikt nie potraktuje tej groźby poważnie”. (4)
Zamiast wyczekiwanego „D-Day”, ten wybryk Bessenta okazał się idealnym „Waterloo” dla administracji Trumpa. Takie wpadki z pewnością nie poprawią i tak już niskiego poparcia dla obecnego rządu USA. Co trzeba było palić, żeby wpaść na tak katastrofalne pomysły?
Trump, wielki negocjator
Nawet w pierwszej kadencji Trumpa wielokrotnie podkreślano, że były deweloper nieruchomości traktował politykę jak targ, czyli, mówiąc delikatnie, jak „umowę”. Na przykład, Trumpa nagle zauważono w stolicy Korei Północnej, Pjongjangu, rozmawiającego po przyjacielsku z dyktatorem Kim Dzong Unem. Cóż, stosowanie niekonwencjonalnych taktyk poza ustalonymi kanałami dyplomatycznymi może być z pewnością orzeźwiające. W końcu John F. Kennedy ominął establishment polityki zagranicznej podczas kryzysu kubańskiego, po prostu wysyłając swojego młodszego brata Roberta na spotkanie z Chruszczowem, zapobiegając w ten sposób poważnej konfrontacji.
Jednak druga kadencja Trumpa bezlitośnie obnaża słabości tak nieortodoksyjnego podejścia.
W latach 80. Trump podzielił się swoją mądrością z oszołomioną opinią publiczną w książce napisanej przez ghostwritera Tony’ego Schwarza (5). Książkę zatytułowaną „Sztuka zawierania transakcji” można streścić w jednym zdaniu:
Trzeba stawiać sobie skrajnie wygórowane wymagania, aby ostatecznie osiągnąć znacznie więcej, niż można by osiągnąć stosując strategię miękką.
Brzmi to następująco:
„Najlepsze, co możesz zrobić, to działać z pozycji siły – a dźwignia to największa siła, jaką możesz posiadać… Dźwignia oznacza posiadanie czegoś, czego druga osoba pragnie. Albo jeszcze lepiej: potrzebuje. Albo – co najlepsze – po prostu nie może się bez tego obejść”. (6)
No cóż, tak. Trump doprowadził sztukę dźwigni finansowej do perfekcji. Budował luksusowe hotele, korzystając z niezwykle wysokiego poziomu finansowania dłużnego. Niezliczeni fachowcy oczywiście potrzebowali pieniędzy, które Trump im był winien. To była jego dźwignia. Ale Trump umiejętnie wykorzystywał amerykańskie prawo upadłościowe, a konkretnie Rozdział 11, aby uniknąć płacenia zaległych faktur. Tysiące fachowców zostało oszukanych z pieniędzy przez ten proceder (7). Trump zorganizował w ten sposób sześć bankructw i w ten sposób stał się jeszcze bogatszy.
Teraz Trump stosuje swój maksymalistyczny styl negocjacyjny również w polityce międzynarodowej, wykorzystując drugą dźwignię wojny: propagandę. Na przykład, Trump ogłosił 2 kwietnia 2025 roku „ Dniem Wyzwolenia ”. W tym „Dniu Wyzwolenia” na całym świecie na import z Chińskiej Republiki Ludowej nałożono cła podstawowe w wysokości 10% oraz cła dodatkowe w wysokości 125%. Szacuje się, że ten środek wygenerował 166 miliardów dolarów dochodu dla budżetu federalnego USA. Oczywiście, ta podwyżka ceł była niczym więcej niż tylko znaczną podwyżką podatków dla zwykłych Amerykanów, ponieważ korporacje po prostu przerzuciły te cła na konsumentów.
Nawet Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych, pod silnym wpływem Trumpa, uznał, że była to jedynie podwyżka podatków. Uznał podwyżki taryf wprowadzone przez Trumpa za nieważne. Trump potrzebowałby bowiem zgody obu izb Kongresu, aby powołać się na ustawę o międzynarodowych nadzwyczajnych uprawnieniach gospodarczych (IEEPA). W związku z tym pieniądze zebrane przez rząd federalny muszą zostać zwrócone. Zostaną one jednak zwrócone jedynie korporacjom, które następnie będą mogły swobodnie decydować, czy przekazać je konsumentom. Przynajmniej sieć supermarketów Walmart zamierza zwrócić pieniądze konsumentom, oferując znacznie niższe ceny. Sto miliardów dolarów zostało już zwróconych, choć z dużymi trudnościami. Zamiast zwiększonych dochodów rząd stoi teraz w obliczu ogromnych kosztów i równie ogromnego obciążenia biurokratycznego związanego z odzyskiwaniem nielegalnie zebranych funduszy.
Następny teatr wojny: Kanada
Kanada, dotychczas jeden z najwierniejszych sojuszników USA, jest niepotrzebnie odpychana przez USA. Zamiast ostatecznie złagodzić swoją maksymalistyczną taktykę negocjacyjną, Trump wręcz nasila ataki na Kanadę. To, co mogłoby być obiecującą strategią w mętnych wodach nowojorskich rekinów rynku nieruchomości, okazuje się straszną katastrofą w stosunkach międzynarodowych. Stawką jest życie i cierpienie milionów niewinnych ludzi. A teraz Trump mimochodem oświadcza, że Kanada to „straszny kraj” i tak dalej. My, Amerykanie, wcale nie potrzebujemy tych Kanadyjczyków. Ale Kanadyjczycy potrzebują nas. Trump po raz kolejny wygłasza swoją teorię nacisku. Grozi Kanadyjczykom ekstremalnie wysokimi cłami.
Pierwsza część jego strategii zadziałała: kanadyjska delegacja handlowa odbyła trzydniowe rozmowy z delegacją amerykańską. Kanadyjczycy dołożyli wszelkich starań, aby sprostać wymaganiom maksymalistycznego Trumpa. Przynajmniej tak wynika z późniejszych raportów premiera Kanady Marka Carneya.
A teraz Trump, blitzkrieger, powraca. Pod koniec trzeciego dnia negocjacji amerykańska delegacja wysuwa zupełnie nowe, wygórowane żądania, które wcześniej nie były nawet w programie. Albo się na to zgodzić, albo nie. Nagle mówi się o 50-procentowych cłach na części samochodowe produkowane w Kanadzie. Co więcej, Kanadyjczycy mają teraz zwrócić się do USA o pozwolenie na sprzedaż wszelkich kluczowych minerałów innym krajom.
Prawo pierwokupu: Stany Zjednoczone mają umowne prawo pierwokupu wszystkich istotnych materiałów. Ponadto, Kanadyjczycy są proszeni o ograniczenie używania języka francuskiego. Angielski i francuski są językami urzędowymi Kanady od lat 60. XX wieku. Jednak amerykańskie firmy mają dość konieczności deklarowania wszystkich opakowań i korespondencji z Kanadą w obu językach urzędowych. Dlatego administracja Trumpa domaga się, aby Kanada ograniczyła używanie języka francuskiego.
Taktyka targowania się Trumpa przyniosła Kanadyjczykom odwrotnie – spektakularny skutek. Politycy ze wszystkich partii w Kanadzie są szczególnie krytyczni wobec tych rażących naruszeń suwerenności narodowej i, co zrozumiałe, wykorzystują je dla korzyści politycznych. Kanadyjczycy są wściekli. W sondażu 59% Kanadyjczyków wskazało Stany Zjednoczone jako swoje największe zagrożenie, znacznie wyprzedzając Rosję i Chiny (8). Nic więc dziwnego, że Carney był już w Chinach w styczniu tego roku, aby zawrzeć daleko idące porozumienia gospodarcze z Xi Jinpingiem. Na Światowym Forum Ekonomicznym w Davos Carney wygłosił historyczne przemówienie, w którym jasno dał do zrozumienia, że mocarstwa średniej wielkości muszą teraz zjednoczyć się przeciwko mocarstwom z czołówki, w przeciwnym razie znajdą się w menu mocarstw z czołówki.
Administracja Trumpa zdaje się nie zdawać sobie sprawy, że jej działania przeciwko Kanadzie są samobójcze. Nie pomaga fakt, że sekretarz transportu USA Sean Duffy grozi Kanadzie użyciem siły militarnej (9).
Agencja Reuters trafnie skomentowała groźbę 50-procentowych ceł na kanadyjskie części samochodowe:
„Eskalacja grozi zakłóceniem jednego z najbardziej powiązanych łańcuchów dostaw w branży motoryzacyjnej na świecie. Produkcja samochodów w USA jest silnie uzależniona od części i pojazdów produkowanych w Kanadzie; wyższe cła mogą podnieść koszty dla amerykańskich producentów samochodów i konsumentów, jednocześnie zaostrzając konflikt handlowy, który już odbił się negatywnie na cenach akcji samochodowych”. (10)
W rezultacie akcje producentów samochodów gwałtownie spadły. Konsekwencje mogłyby być jednak o wiele bardziej katastrofalne, gdyby Kanada ograniczyła lub wręcz wstrzymała eksport ropy naftowej do USA. Oczywiście doprowadziłoby to również do ogromnych strat dla Kanady. Kanadyjska prowincja Alberta jest obecnie całkowicie przekształcana w pustynię. Koparki przeczesują lasy borealne w poszukiwaniu piasków roponośnych, z których wydobywa się ropę naftową. Ropa ta jest pompowana rurociągami do rafinerii w USA, gdzie jest rafinowana na ciężką, tzw. kwaśną ropę. Chociaż Stany Zjednoczone eksportują ogromne ilości ropy na cały świat, jest to tzw. słodka ropa, która jest bezużyteczna dla amerykańskiego przemysłu. Stany Zjednoczone pozyskują w ten sposób cztery piąte swojej ciężkiej ropy z Kanady. Jeśli dopływ tej ciężkiej ropy ustanie, amerykański przemysł może ulec zahamowaniu.
Jak nazwać coś takiego? Oczywiście, administracja Trumpa również w tym przypadku poniesie porażkę ze swoją strategią targowania się. Ponieważ świat działa nieco inaczej niż nowojorska bańka spekulacyjna na rynku nieruchomości. Nie da się zaprzeczyć: strukturalne czynniki upadku amerykańskiego imperium są w ogromnym stopniu przyspieszane przez kompletny idiotyzm elit.
Hermann Ploppa jest politologiem i publicystą. Jego książka „Nowy feudalizm – prywatyzacja, BlackRock, kapitalizm platformowy” została niedawno opublikowana. Ponieważ Amazon nie oferuje jeszcze tej książki, najlepiej zamówić ją bezpośrednio od autora, pisząc na adres: liepsenverlag@gmail.com
Realpolitik? Poważne nieporozumienie? A może wycofanie się bez nazywania tego wycofaniem?
Oto, co naprawdę dzieje się za zamkniętymi drzwiami – a właściwie za kilkoma drzwiami: wysoce uprzywilejowane, poufne informacje z obu ośrodków ciężkości obecnego dramatu, Teheranu i Islamabadu, wskazują na rodzącą się architekturę, która wykracza daleko poza typową spektakularną inscenizację Waszyngtonu. W obecnej sytuacji możemy wykorzystać uzyskane informacje, aby zrozumieć tę architekturę, wyostrzyć nasze pytania i nakreślić niezwykle spójny obraz.
Krótko mówiąc, administracja Trumpa zasadniczo ogranicza swoją ofensywę militarną, podczas gdy Teheran nadal utrzymuje w gotowości drabinę eskalacji. Zagrożeń jest wiele. Różnica polega na tym, że po największej ze wszystkich podróży na początku tego tygodnia – feldmarszałek Asim Munir udał się do Teheranu, aby porozmawiać ze wszystkimi kluczowymi graczami – Pakistan ponownie przejmuje praktyczne mechanizmy możliwego wyjścia z bezpardonowej konfrontacji Trumpa z Iranem.
Munir udał się do Teheranu z propozycją amerykańską: Trump dzwonił do niego wcześniej i dosłownie błagał go, żeby znalazł jakiś bodziec, który pozwoli Teheranowi powrócić do stołu negocjacyjnego – stołu negocjacyjnego, który sam Waszyngton rozbił.
Islamabad poinformował później Teheran, że nowe sankcje USA mogą zostać cofnięte przed wznowieniem negocjacji lub w ich trakcie.
W tym samym czasie Departament Skarbu USA, za pośrednictwem odrażającego byłego człowieka Sorosa, Scotta Bessenta – uosobienia arogancji i ignorancji – ogłosił niezwykle agresywną kampanię maksymalnej presji ekonomicznej, mającą na celu uduszenie irańskiej gospodarki, ale powstrzymał się od podjęcia środków finansowych – na przykład wobec chińskich firm i banków – które natychmiast uczyniłyby tę „kampanię” systemową i praktycznie nieodwracalną.
I co najważniejsze, ograniczono zakres ukierunkowań wojskowych.
Łącznie – i patrząc na to, co mówią nam źródła z obu ośrodków grawitacyjnych – środki te tworzą coraz bardziej spójną architekturę: na bieżąco powstaje wyjście z sytuacji.
Trump – lub Neo-Krassus – kurczowo trzyma się retoryki maksymalnej presji z powodów wewnętrznych i politycznych. Waszyngton utrzymuje odwracalne sankcje jako narzędzie negocjacyjne. Pakistan zarządza komunikacją polityczną między Waszyngtonem a Teheranem. Oman omawia specyficzny mechanizm dotyczący Cieśniny Ormuz. Teheran utrzymuje kontrolę nad cieśniną, presję na żeglugę i opcje eskalacji, jednocześnie oceniając, czy Waszyngton jest wreszcie gotowy do poważnych negocjacji.
Oto więc kluczowa informacja: Iran się nie poddaje, a Trump nie ustępuje.
Obie strony starają się stworzyć sobie wystarczająco dużo swobody politycznej, aby móc się wycofać, bez konieczności publicznego przyznawania się do tego.
To sprawia, że nowe okno czasowe jest realną, choć jednocześnie niezwykle kruchą szansą.
Jak utrzymać drabinę eskalacji bez wchodzenia po niej
Munir udał się do Teheranu z konkretnym amerykańskim przesłaniem, które Waszyngton chciał przekazać irańskim przywódcom.
Możliwość, że Waszyngton cofnie nowe sankcje przed wznowieniem negocjacji lub w ich trakcie, pokazuje, że sankcje są w istocie narzędziem wywierania nacisku: instrumentem przymusu, który można jednocześnie zawiesić, zmniejszyć, a nawet wymienić w ramach sekwencji negocjacji.
Jak zadrukowane opakowanie z wbudowanymi drzwiami wyjściowymi.
Amerykański „Gospodarczy Dzień D” był dotychczas typowym retorycznym cyrkiem, przesiąkniętym bombastycznymi groźbami – i wywołał niezliczone żarty w całym Globalnym Południu. Waszyngton powstrzymał się od podjęcia kroków, które mogłyby bezpośrednio przekształcić presję ekonomiczną w systemową konfrontację.
Tłumaczenie: Trump utrzymuje otwartą pozycję negocjacyjną. Most powrotny do dyplomacji nie został całkowicie spalony. Można to nazwać taktyczną pauzą w warunkach ekstremalnej presji militarnej.
Tymczasem Iran i Oman podjęły działania w celu utworzenia tymczasowego korytarza żeglugowego i wspólnego mechanizmu rozminowywania.
Teheran jasno i jednoznacznie stwierdza jedną rzecz: nNie oznacza to, że Cieśnina Ormuz zostanie ponownie otwarta.
Tłumaczenie: Iran wykazuje elastyczność, utrzymując jednocześnie swoją strategiczną pozycję.
Tak więc, powtórzę: Teheran nie ugiął się. Wręcz przeciwnie:
Żądania pozostają niezwykle surowe, w tym znaczące ustępstwa ze strony Stanów Zjednoczonych w sprawie sankcji, zamrożenia aktywów, blokady morskiej i przymusu militarnego. A co najważniejsze: wszystkie te zobowiązania są zapisane w martwym punkcie Porozumienia o Porozumieniu – podpisanego dwustronnie – i muszą zostać spełnione, zanim będzie możliwa jakakolwiek normalizacja stosunków wokół Cieśniny Ormuz.
Wreszcie Iran nadal dysponuje praktycznie wszystkimi istotnymi instrumentami przymusu: kontrolą żeglugi, czarnymi listami, zatrzymaniami, możliwością wywierania presji na żeglugę oraz potencjałem eskalacji działań przeciwko interesom USA.
Kluczowym sygnałem jest obecnie to, czego Teheran celowo nie robi. Teheran koncentruje się na budowaniu korytarzy, mediacji, wymianie informacji oraz dyplomacji telefonicznej i osobistej. Żadnej strategicznej eskalacji. Teheran ma gotową drabinę eskalacji, ale świadomie – przynajmniej na razie – decyduje się po niej nie wspinać.
Kto rusza się pierwszy, nie sprawiając wrażenia, że to on wykonał pierwszy ruch?
Cóż, to trudne. Waszyngton chce, żeby Iran wykonał pierwszy krok. Teheran chce, żeby Ameryka wykonała pierwszy krok.
Politycznie Trump nie może pozwolić sobie na stwarzanie wrażenia, że Teheran zmusił go do wycofania się. Teheran jednak nie przejmuje się pozorami: potrzebuje namacalnego dowodu, że negocjacje doprowadzą do wzajemnych działań ze strony Stanów Zjednoczonych, a nie staną się kolejnym mechanizmem, za pomocą którego Waszyngton wymusza ustępstwa Iranu, zachowując jednocześnie wszystkie swoje środki przymusu.
Pakistan, znajdujący się dokładnie pośrodku, próbuje załagodzić tę lukę, odpowiadając na kluczowe pytanie: Kto działa pierwszy, nie sprawiając przy tym wrażenia, że zrobił to pierwszy?
Informacje, które otrzymaliśmy, pozwalają nam porównać to, co Islamabad uważa za transmitowane, z tym, co Teheran uważa za odbierane. To właśnie tam znajdują się naprawdę cenne informacje.
Kluczowe pytania brzmią: Co Islamabad chciał, żeby Teheran zrozumiał? I co Teheran faktycznie zrozumiał?
Jaką odpowiedź Teheran wysyła tym kanałem?
Co mogłoby realnie sprowadzić Pakistan z powrotem do Waszyngtonu?
Jest nowa pętla komunikacyjna. Wygląda na to, że działa.
Trump potrzebuje wyniku, który będzie mógł przedstawić jako zwycięstwo. Potrzebuje powrotu Iranu do stołu negocjacyjnego, ponieważ presja amerykańska rzekomo odniosła skutek. Potrzebuje deeskalacji w Cieśninie Ormuz, nie stwarzając wrażenia, że Teheran jest za to nagradzany. Musi wiarygodnie podtrzymywać zagrożenie militarne, nie wszczynając jednocześnie kolejnej, potencjalnie niekontrolowanej wojny.
Przede wszystkim potrzebuje wyjścia, które nie będzie wyglądało jak wyjście.
Teheran z kolei potrzebuje widocznych ustępstw ze strony USA. Potrzebuje dowodu, że sankcje rzeczywiście można znieść, a nie tylko mówić. Potrzebuje zakończenia blokady morskiej. Potrzebuje zapewnienia, że negocjacje nie staną się pułapką, w której Iran zrzeknie się swoich wpływów, a Waszyngton pozostawi całą swoją architekturę przymusu nienaruszoną.
A przede wszystkim Teheran potrzebuje wiarygodnej formuły dla Cieśniny Ormuz, która zachowa wystarczającą kontrolę suwerenności, aby ani w jego własnym kraju, ani w całej Azji Zachodniej nie powstało wrażenie kapitulacji.
I to doprowadza nas do Pakistanu, który próbuje pogodzić te dwa zasadniczo sprzeczne i prawie niemożliwe do rozwiązania żądania polityczne gdzieś pośrodku.
To sprowadza nas z powrotem do możliwego wyjścia. Niewielkiego otwarcia. Ale do porozumienia wciąż daleka droga.
Cały proces dyplomatyczny toczy się w obliczu bardzo poważnej i trwającej konfrontacji militarnej. Amerykańska blokada morska nadal obowiązuje. Teheran oficjalnie uznaje Cieśninę Ormuz za zamkniętą. Żegluga handlowa jest całkowicie odsłonięta. Ryzyko wojny pozostaje dość wysokie. Iran nadal dysponuje znacznymi możliwościami eskalacji. Stany Zjednoczone nadal dysponują przytłaczającą siłą militarną. Jeden błąd w obliczeniach może zniszczyć cały kanał komunikacyjny.
W obecnej sytuacji wydaje się, że inicjatywa przejęła ścieżka dyplomatyczna: tak wąska, tak niepewna, ale mimo to realna. Kolejny kluczowy krok będzie miał charakter polityczny – a nie militarny. Chyba że, oczywiście, któryś z aktorów celowo zamknie to okno możliwości zawczasu.
Islamabad uważa – za pośrednictwem kręgu premiera Shehbaza Sharifa, który rozmawiał bezpośrednio z Trumpem i irańskimi przywódcami – że istnieje znaczna szansa na wznowienie porozumienia, przy czym okno negocjacyjne wynosi od 60 do 90 dni, w ciągu których obie strony mogłyby wypracować bardziej kompleksowe porozumienie i zerwać z drabiną eskalacji, zanim przerodzi się ona w całkowicie niekontrolowaną wojnę.
I nagle coś przychodzi z biura prezydenta Iranu Pezeshkiana. Jest on niezwykle zadowolony z wizyty pakistańskiej delegacji i przesłania, które Munir przekazał mu od Trumpa:
„Ta wojna może wreszcie dobiec końca – a zwycięzcą będzie Iran”.
Realpolitik? Poważne nieporozumienie? A może wycofanie się bez nazywania tego wycofaniem?
Rzeczy są w toku, o czym świadczy nagła i niespodziewana wizyta dyrektora CIA Johna Ratcliffe’a w Moskwie wojskowym samolotem transportowym C-17.
W komentarzach krąży mnóstwo plotek na temat tego, co jego podróż może oznaczać. Najpierw jednak spójrzmy na kontekst, przypominając, że jest to pierwsza wizyta dyrektora CIA w Rosji od pamiętnego przyjazdu dyrektora CIA Williama Burnsa w listopadzie 2021 roku, który naznaczony był ostatnią próbą USA, by powstrzymać Rosję przed rozpoczęciem inwazji nieco ponad dwa miesiące później.
W związku z tym wielu słusznie przypisało temu ostatniemu spotkaniu duże znaczenie.
Według teorii WSJ wizyta może mieć coś wspólnego z informacjami wywiadowczymi USA, że Rosja przygotowuje się do jakiejś nowej kampanii na szeroką skalę:
Stany Zjednoczone zebrały informacje wywiadowcze wskazujące na wczesne przygotowania Rosji do ewentualnej mobilizacji wojskowej na Ukrainie oraz plany przetestowania determinacji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego, poinformował „The Wall Street Journal”.
Analitycy twierdzą, że Ratcliffe może spotkać się z prezydentem Rosji Władimirem Putinem, aby przekazać ostrzeżenie. „Może to oznaczać: »Wiemy, co zamierzasz zrobić i lepiej, żebyś tego nie robił«” –powiedziała Beth Sanner, była zastępczyni dyrektora amerykańskiego wywiadu narodowego ds. integracji misji. „Może to również dotyczyć zawieszenia broni z Iranem i włączenia kogoś innego do dyskusji” – dodała, dodając, że Ratcliffe może również poruszyć kwestię wsparcia Kremla dla Iranu po kolejnej kampanii sankcji USA przeciwko temu reżimowi.
Inne internetowe agregatory donoszą, że może to mieć coś wspólnego z rzekomymi „wtargnięciami dronów” Rosji na terytorium NATO, choć osobista wizyta dyrektora CIA w tej sprawie wydaje się nieco naciągana:
Wizyta dyrektora CIA Ratcliffe’a na Kremlu była ultimatum w związku z niedawnymi wtargnięciami dronów na terytorium NATO. Miała ona odstraszyć Rosję od eskalacji ataków na Kijów po ukraińskich atakach na magazyny łańcucha dostaw komercyjnych. Powiedział to wysoki rangą urzędnik USA portalowi Faytuks Network.
Rosyjski kanał RVoenkor podaje, że ukraińskie źródła uważają, że spotkanie jest odpowiedzią na jakąś „znaczącą tajną operację” przygotowywaną przez Rosję:
W Moskwie odbyły się rozmowy z dyrektorem CIA dotyczące ważnej tajnej operacji.
▪️ Według kijowskich mediów, strona ukraińska jest świadoma pewnych aspektów i kwestii, które były dziś omawiane w Moskwie. ▪️ Chodzi o ważną operację, której przygotowania trwają w tajemnicy od pewnego czasu. Jej wyniki mogą mieć istotny wpływ na dalszy rozwój sytuacji.
Na czym mogłaby polegać taka operacja?
Cóż, po pierwsze, wciąż krążą silne pogłoski o potencjalnej dużej operacji rosyjskiej w obwodzie czernihowskim na północy Ukrainy, graniczącym z Kijowem:
Uwaga: Informacje te pochodzą ze źródeł rosyjskich i ukraińskich, z którymi rozmawiałem. Oba źródła wyraziły zgodę na ich opublikowanie. Szczegóły, które mogłyby zostać wykorzystane przez Rosję lub Ukrainę do atakowania się nawzajem, zostały pominięte. Wszystkie wymienione tu informacje są już znane obu stronom. Strzałki pokazane na mapie mają charakter poglądowy.
Bardziej prawdopodobnym powodem może być to, że CIA po prostu próbuje ratować Ukrainę, która obecnie zmaga się z problemami i chwieje się pod falą rosyjskich ataków, niszczących resztki jej gospodarki. To właśnie dlatego w zeszłym tygodniu USA i Ukraina podobno opracowały kolejny z długiej serii desperackich planów, mających na celu nakłonienie Rosji do zawieszenia broni:
Prezydent Ukrainy powiedział w niedzielę, że Kijów współpracował z wysłannikami prezydenta Trumpa i europejskimi urzędnikami nad planem. Dodał, że plan ten zakładałby zawieszenie broni, wzajemne wycofanie się wojsk rosyjskich i ukraińskich z linii frontu oraz utworzenie strefy buforowej.
„Z tego, co wiemy, strona amerykańska ma jeszcze kilka pomysłów. Chcą znaleźć odpowiedni moment, żeby się nimi podzielić. Czekamy na nie” – dodał Zełenski.
Do Moskwy podobno przybył „urzędnik watykański”, aby przekazać wiadomość i wezwać Putina do zakończenia wojny. Putin oświadczył wczoraj , że nadal otrzymuje „ekstremalne i nie do przyjęcia” oferty od USA dotyczące przedwczesnego zakończenia konfliktu.
Możemy jedynie przypuszczać, że sytuacja na Ukrainie stała się jeszcze gorsza niż kiedykolwiek, zwłaszcza wraz z nadejściem zimy, która obnaży na oczach świata wszystkie najgorsze słabości Ukrainy. W związku z tym, są to desperackie próby Zachodu, by powstrzymać narastającą ofensywę Rosji.
Bez względu na prawdziwy charakter spotkania, po jego zakończeniu doszło do szeregu dziwnych zdarzeń. Pojawiły się twierdzenia, że ambasada USA w Moskwie miała zdjąć swoją flagę amerykańską natychmiast po odejściu Ratcliffe’a. Później jednak sprostowano, że była to flaga „Amerykańskiego Centrum” w Moskwie.
==================================
Amerykańskie „samoloty zagłady” nagle zauważono wzbijające się w powietrze nad Środkowym Zachodem:
Nie wspominając już o tym, że Putin miał podpisać trzy „tajne dekrety” po wizycie szefa CIA:
Putin podpisał 3 tajne dekrety w dniu wizyty dyrektora CIA w Moskwie.
* Rosyjskie liberalne media donoszą o tej „sensacji”. * Zauważyli lukę między dekretami 604 i 608 na oficjalnej liście dekretów prezydenckich. * Treść dokumentów jest nieznana, ale ewidentnie nie ma ona związku z wizytą dyrektora CIA. Po tajnych dekretach podpisano dekret nr 608, dotyczący dymisji irackiego ambasadora E. Kutraszewa, który ujawniono wcześniej rano. * Niejawne dokumenty mogą dotyczyć ochrony infrastruktury krytycznej.
Grafika z oficjalnej strony Kremla przedstawia dekrety ponumerowane w kolejności chronologicznej, przy czym brakuje numerów 605, 606 i 607, co ponownie wywołało burzliwe plotki i histerię:
Oto, co na temat całego zdarzenia powiedział jeden rosyjski analityk:
Samolot z amerykańską delegacją, na czele której stał dyrektor CIA John Ratcliffe, opuścił Moskwę.
„Wall Street Journal” donosi, że mogła to być wizyta podobna do tej sprzed SMO, kiedy to amerykańscy urzędnicy podobno ostrzegali Kreml przed podjęciem działań.
W tym przypadku przesłaniem byłoby powstrzymanie się od mobilizacji w Rosji, o której poważnie dyskutowano przez ostatnie trzy lub cztery miesiące i do której istnieją dowody sugerujące, że trwają przygotowania. Wyobrażam sobie, że decyzja o mobilizacji zostanie podjęta w zależności od wyników wyborów za miesiąc.
Z drugiej strony, dyrektor CIA próbowałby również ostrzec Kreml przed prowokacją lub testowaniem determinacji NATO, co również było rozważane.
Bezpośrednio po spotkaniuPutin podpisał trzy „tajne dekrety”. Powodem ich opisania jest fakt, że istnieją publicznie dostępne dekrety nr 604 i 608, podczas gdy trzy poprzednie dekrety zaginęły. Znajduje to odzwierciedlenie w rejestrze na oficjalnym portalu informacji prawnej. (A może to po prostu zbieg okoliczności)
Rosyjski teoretyk polityki Henry Sardaryan również przedstawia kilka ciekawych argumentów na temat charakteru wizyty Ratcliffe’a:
Podkreślając desperację za kulisami, która prawdopodobnie jest motorem najnowszych działań Ukrainy, zaskakujące nowe oświadczenie byłego ministra obrony Fiodorowa stwierdził, że Ukraina w rzeczywistości „przegrywa wojnę z Rosją” i ma tylko kilka miesięcy, aby odwrócić sytuację:
Kijów stopniowo zbliża się do porażki w konflikcie z Moskwą, powiedział były minister obrony Nikołaj Fiodorow.
„Myślę, że osiągnęliśmy punkt zwrotny, który zadecyduje o naszej dalszej trajektorii. Wygląda jednak na to, że stopniowo, powoli przegrywamy” – powiedział w wywiadzie dla Reutersa.
Ukraina ma więc zaledwie kilka miesięcy – dokładnie zsynchronizowanych z nadejściem, jak się obecnie przewiduje, brutalnej i bezkompromisowej zimy, podczas której wyniszczona Ukraina, pozbawiona obrony powietrznej i z resztkami energii elektrycznej, będzie próbowała odeprzeć niepowstrzymany, nieustępliwy rosyjski atak balistyczny na swoją kluczową infrastrukturę krytyczną. Wygląda na to, że ukraińskie elity widzą, co się dzieje, a CIA i inni zachodni sponsorzy oraz popychacze spieszą się, by podjąć ostatnią próbę odstraszenia rosyjskiego molocha od odłączenia jałowego białego karła, znanego dawniej jako Proxy-404.
Szczury teraz spadają w przepaść.
Zupełnie zrozumiałe jest, że przybycie Ratcliffe’a zwiastuje ostateczny upadek gryzonia Bankova.[?? nie znalazłem, nie domyślam się.. md]
Jak już wspomniałem, wybryki prezydenta Donalda J. Trumpa niemal co tydzień mogą rozbawiać, ale rozbawienie często przeradza się w gniew, a nawet w obrzydzenie, gdy konsekwencje jego zachowania stają się oczywiste. Z pewnością trudno przebić niedawno ujawnioną relację z lutowej „Parady Jastrzębi”, podczas której Air Force One został zamieniony po spotkaniu NATO w Ankarze. Było to wydarzenie bezprecedensowe w swoim jawnym, egocentrycznym braku szacunku dla biedaków zmuszonych podróżować z prezydentem i znosić jadowity bełkot największego amerykańskiego oszusta golfowego. Kiedy rzeczniczka prasowa Trumpa, Karoline Leavitt, złożyła rezygnację kilka dni później – prawdopodobnie w związku z tym, że prezydent przedstawił ją jako jedną z ofiar potencjalnego ataku terrorystycznego – Trump opublikował swoje zdjęcie na swojej stronie internetowej „TruthSocial” z podpisem „Najlepszy rzecznik prasowy”. Obraził Leavitta i sam się nominował!
Donald Trump jest ciągle w ruchu, kiedy nie gra w golfa ani nie przesypia spotkań. Terroryzuje swoich wrogów w kraju i za granicą groźbami i przekleństwami. Wystarczy spojrzeć, jak Trump, z pomocą swojej Rady Pokoju, wynegocjował porozumienie w sprawie Gazy: Hamas zobowiązałby się do rozbrojenia, a w zamian armia izraelska wycofałaby się z 70% okupowanego terytorium i zostałaby zastąpiona międzynarodowymi siłami pokojowymi. Po tym, jak Hamas zgodził się na ten plan, Trump wysłał swojego syjonistycznego zięcia, Jareda Kushnera, do Izraela, aby porozmawiał z premierem Benjaminem Netanjahu i sfinalizował porozumienie. Głupi ruch, Donald!
Netanjahu oczywiście odrzucił porozumienie, a Kushner natychmiast zobowiązał się do bezwarunkowego wsparcia dla Izraela. To, co robi Izrael, Jared, to zabijanie Palestyńczyków każdego dnia po tym, jak ukradli im ziemię i zniszczyli ich źródła utrzymania.
Na nagraniu wideo widać, jak izraelski osadnik brutalnie bije pałką starszego Palestyńczyka Saeeda Al-Omoura w Hebronie, na okupowanym Zachodnim Brzegu. Al-Omour stracił nogę postrzelony przez izraelskich osadników ponad rok temu. W innym, szczególnie makabrycznym incydencie, również zarejestrowanym na wideo, izraelscy osadnicy pobili palestyńskiego rolnika na Zachodnim Brzegu, a następnie ukradli mu osła. Ciągnęli osła za ciężarówką, aż zdechł – bolesna śmierć dla łagodnego i spokojnego zwierzęcia.
Tak, to właśnie z takimi ludźmi mamy do czynienia, którzy nie zadowalają się zabijaniem nas, „podludzi”; muszą nawet torturować nasze zwierzęta na śmierć, aby zademonstrować swoją wyższość. Izraelski minister bezpieczeństwa Itamar Ben-Gvir chce zabijać od 30 do 40 Palestyńczyków dziennie, ponieważ uważa to za uzasadnione, ponieważ są „podludźmi”. Cały świat zdaje się rozumieć, że dochodzi do ludobójstwa, ale Donald Trump i szumowiny, którymi się otacza, najwyraźniej tego nie pojmują lub nie przejmują się tym.
Trump ponownie zagroził uduszeniem Iranu bezprecedensową presją ekonomiczną. Sekretarz Skarbu Scott Bessent ogłosił „środki, jakich nigdy nie widziano w historii izolacji gospodarczej kraju”. Tym razem szkody będą pochodzić z blokady morskiej irańskich portów przez USA, a także nowych, niszczycielskich sankcji, które prawdopodobnie zostaną rozszerzone do drugiego poziomu, dotykając kraje takie jak Rosja i Chiny, które ośmielą się handlować z Iranem pomimo zakazu USA.
Tak więc, robisz wroga z Iranu, atakując go w imieniu Izraela, mimo że nie stanowił on żadnego zagrożenia dla Stanów Zjednoczonych, a następnie pogarszasz sytuację, próbując podżegać inne kraje do tego niesprawiedliwego zachowania, grożąc im i zmieniając je również we wrogów. I, nawiasem mówiąc, kłamiesz na ten temat. Trump jednocześnie ogłasza trzy zwycięstwa. Mówi, że Iran jest „bardzo mocno bity”; Cieśnina Ormuz jest w istocie amerykańska — „należy do nas”; I wreszcie, Stany Zjednoczone miałyby „pełną kontrolę” nad szlakiem wodnym, który, według niego, jest otwarty po tym, jak Iran oczyścił go z min. Bardzo sprytne, ale nikogo to nie oszuka, kto wygrał wojnę, i raczej nie przyniesie Donaldowi Trumpowi „zwycięstwa”!
A skoro już o wojnach handlowych mowa: Trump nałożył 50% cła na produkty kanadyjskie, co skłoniło Ottawę do podjęcia podobnych działań, zerwania wszelkich negocjacji i nałożenia własnych ceł. Amerykańskie cła są po części reakcją na odmowę Kanady sprzedaży wody pitnej Stanom Zjednoczonym po drastycznie obniżonej cenie, której żądał prezydent. To przekształciło jednego z tradycyjnie najbliższych sojuszników i sąsiadów Ameryki we wroga. W poście na Truth Social Trump oskarżył Kanadyjczyków o „pragnienie korzyści płynących z bycia państwem federalnym, nie będąc nim” – nawiązując do jego wcześniejszych komentarzy na temat sugerowania Kanady jako 51. stanu.
A skoro o wrogach mowa: minister spraw zagranicznych Marco Rubio i prezydent umieścili Kubę na liście krajów objętych zaostrzonymi sankcjami. Jakie zagrożenie stanowi Kuba dla Stanów Zjednoczonych? Ma komunistyczny rząd! Minister spraw zagranicznych Marco Rubio ogłosił w czwartek nowe sankcje, które dotyczą zarówno Kubańczyków, jak i instytucji państwowych. Krok ten jest postrzegany jako element narastającej kampanii nacisków administracji Trumpa, mającej na celu zmianę reżimu komunistycznego w Hawanie.
Wśród wymienionych znaleźli się liderzy Kubańskiego Instytutu Przyjaźni z Narodami (ICAP). Rubio w oświadczeniu stwierdził, że grupa ta wykorzystuje wymianę edukacyjną ze Stanami Zjednoczonymi i innymi krajami do „identyfikacji, promowania i radykalizacji wywrotowców… Administracja Trumpa nie będzie biernie przyglądać się, jak wrogie mocarstwo zagraniczne wykorzystuje nasze wolności – wolności odmawiane własnym obywatelom – wprowadzając w błąd i korumpując obywateli amerykańskich kłamstwami, szpiegostwem i innymi przestępstwami. Jest to część racji bytu reżimu, jakim jest eksport marksizmu, nienawiści rasowej i przemocy komunistycznej na cały świat”.
Według Sekretarza Stanu USA, nowe sankcje są wymierzone w organizacje, „które utrzymują aparat represji reżimu poprzez kontrolę kluczowych sektorów gospodarki”. Można by pomyśleć, że lepiej byłoby po prostu zostawić Kubańczyków w spokoju, skoro nie stanowią oni zagrożenia dla Stanów Zjednoczonych. Ale Trump i Rubio nie postępują w ten sposób.
W kraju, a dokładniej w Białym Domu, w zeszłym tygodniu można było dostrzec mnóstwo typowego dla Trumpa uroku – można by to nazwać grą słów. Trump kazał ponownie umieścić swoje nazwisko na Kennedy Center for the Performing Arts i, jak się okazuje, teraz widnieje ono dwukrotnie na budynku, aby nikt go nie przeoczył. Zamknął również budynek na czas rzekomego „remontu”, więc nikt nie może go odwiedzić. Międzynarodowy Port Lotniczy Dulles w pobliskiej Wirginii również ma przejść gruntowny remont i być może zostanie przemianowany w ramach tego remontu!
W Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych pojawił się jeszcze bardziej intrygujący scenariusz nazewnictwa. Obecnie trwają prace nad lotniskowcem, który nie ma jeszcze oficjalnej nazwy. Spekuluje się, że mógłby on zostać nazwany na cześć Doris Miller, czarnoskórej marynarki, która ostrzelała z działa przeciwlotniczego atakujące japońskie samoloty w Pearl Harbor. Później została odznaczona Krzyżem Marynarki Wojennej za odwagę. Byłaby pierwszą czarnoskórą osobą, która nadałaby swoje imię lotniskowcowi, największemu i najbardziej prestiżowemu okrętowi w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych. Jest jednak pewien problem. Plotka głosi, że Donald Trump chce nazwać okręt, którego ukończenie planowane jest dopiero na rok 2034, swoim imieniem, prawdopodobnie po to, aby mógł on kiedyś dołączyć do floty pancerników klasy Trump, budowanych obecnie kosztem 275 miliardów dolarów. Nie chcemy wywoływać niepokoju, ale większość marynarek wojennych na świecie nie posiada już pancerników, a tym bardziej lotniskowców, ponieważ są one niezwykle kosztowne w eksploatacji, a jednocześnie narażone na ataki pocisków balistycznych i manewrujących, które są powszechne zarówno na lądzie, jak i na morzu.
Odnosząc się do ich lotniskowca, jeden z komentatorów na Facebooku zauważył: „Obie nazwy są nieodpowiednie. Tradycyjnie lotniskowce nazywano od szlachetnych idei (niepodległość, przedsiębiorczość itp.), następnie od postaci politycznych związanych z wojskiem (Nimitz, Dwight D. Eisenhower, John F. Kennedy), a na końcu od innych prezydentów lub polityków, którzy byli bohaterami ludowymi lub zbierali fundusze na wojsko (George Washington, John C. Stennis). Nadanie lotniskowcowi imienia pierwszego Afroamerykanina, który otrzymał Krzyż Marynarki Wojennej, jest politycznie przesadne; zazwyczaj niszczyciel lub inny mniejszy okręt nosi imię takiej osoby. A nadanie imienia prezydenta, który uniknął służby wojskowej i pracuje dla rządu Izraela, jest świętokradztwem”.
A skoro mowa o obronie narodowej z perspektywy zwolenników Trumpa, w zeszłym tygodniu pojawił się kolejny raport dotyczący często wyrażanego przez Trumpa gniewu, że członkowie NATO nie popierają jego wojny agresywnej przeciwko Iranowi w imieniu Izraela. Można by zaprotestować, twierdząc, że NATO jest sojuszem obronnym, ale to subtelne rozróżnienie najwyraźniej umknęło uwadze wielkiego myśliciela w Gabinecie Owalnym. W tamtym czasie język Trumpa był, nazwijmy to, niedyplomatyczny, a niektórzy obawiali się, że jego zwyczajowe wybuchy gniewu mogą doprowadzić do upadku NATO.
Teraz Trump ponownie uderza w tę samą strunę. Polecił swoim łącznikom w różnych zagranicznych kwaterach głównych NATO, aby pytali swoich kontaktów o gotowość do „politycznej lojalności” za każdym razem, gdy Stany Zjednoczone zajmą twardą linię gdziekolwiek na świecie. Podobno Pentagon przedstawił sojusznikom Stanów Zjednoczonych z NATO długą listę pytań, aby ocenić, czy podzielają „wizję” prezydenta Donalda Trumpa dotyczącą sojuszu. Trzystronicowy dokument zatytułowany „Pytania do sojuszników z NATO i innych kluczowych aktorów” stawia pytanie, czy poszczególne państwa publicznie poparły priorytety polityki zagranicznej USA i czy „zdecydowanie, jasno i powściągliwie” opowiedziały się za amerykańskim podejściem. To ostatnie wydaje się nawiązywać do dosadnego sformułowania użytego przez Sekretarza Obrony Pete’a Hegsetha w jego przemówieniu otwierającym konferencję Shangri-La Dialogue w maju.
Dokument wydaje się być wytycznymi Departamentu Wojny USA dotyczącymi potencjalnych interakcji między urzędnikami USA a ich odpowiednikami z NATO, rozważanymi w ramach trwającego sześciomiesięcznego przeglądu amerykańskiej obecności wojskowej w Europie, prowadzonego przez Pentagon. Szczególnie kontrowersyjne pytanie dotyczy sojuszników w kwestii potencjalnych ograniczeń dostępu USA do baz NATO i/lub autoryzacji amerykańskich lotów wojskowych nad ich krajami – kwestii, która zyskała na znaczeniu w obecnej wojnie między USA a Izraelem z Iranem.
Kilka krajów europejskich nałożyło takie ograniczenia po wybuchu wojny pod koniec lutego. Kwestionariusz zawiera pytanie: „Czy jesteście Państwo gotowi na zmniejszenie lub zniesienie takich ograniczeń?”. Wysoki rangą urzędnik europejski zauważa, że dokument wysyła sygnał do sojuszników, aby „zapewnili sobie dobrą wolę Białego Domu, oczekując ścisłego powiązania z jego programem”. To powiązanie obejmowałoby trwającą wojnę z Iranem i zbliżające się potencjalne partnerstwo w planowaniu obronnym z Państwem Izrael, gdyby obecne projekty ustawy o autoryzacji wydatków na obronę narodową (NDAA) na rok 2027 i powiązanej z nią ustawy o wywiadzie zostały uchwalone przez Kongres.
Dlaczego władza Waszyngtonu jest nieskuteczna, a porządek globalny ulega przekształceniu.
Artykuł Dirka Ellerbrocka.
Wprowadzenie: Beczka prochu i puste skrzynie
Rozbieżność między amerykańskimi roszczeniami do potęgi a ich rzeczywistą siłą finansową rzadko była tak wyraźna, jak w tych sierpniowych dniach 2026 roku. Podczas gdy sekretarz skarbu Scott Bessent, w imieniu Donalda Trumpa, ogłasza „Operację Wygnańców” przeciwko Iranowi i mówi o „gospodarczym D-Day”, dług publiczny Stanów Zjednoczonych po raz pierwszy przekroczył granicę 40 bilionów dolarów – wzrastając z 39 bilionów dolarów do ponad 40 bilionów dolarów w ciągu zaledwie pięciu miesięcy, w tempie około 7 miliardów dolarów dziennie. W tym tempie próg 41 bilionów dolarów prawdopodobnie zostanie osiągnięty przed końcem roku; Biuro Budżetowe Kongresu szacuje obecny deficyt budżetowy na sam rok 2026 na około 1,9 biliona dolarów, z czego 1,8 biliona dolarów zgromadziło się już w ciągu pierwszych dziesięciu miesięcy.
Ale nie tylko malejące możliwości finansowe malują obraz supermocarstwa w cichym upadku. To coraz bardziej absurdalna retoryka maskująca ten upadek. Zapytany o możliwe środki stabilizacji rynku obligacji rządowych, sam Trump oświadczył, że dysponuje licznymi narzędziami interwencji – „najważniejszym z nich są nasze siły zbrojne”. Siła militarna jako środek wpływania na rentowność obligacji? To sformułowanie jest nie tylko dziwne, ale wręcz groteskowe, biorąc pod uwagę, że według emerytowanego czterogwiazdkowego generała Barry’ego McCaffreya, Stany Zjednoczone faktycznie i trwale utraciły dostęp do 15 baz wojskowych w Zatoce Perskiej.
„Najpotężniejszego narzędzia”, którego użycie jest publicznie zagrożone, praktycznie nie da się już wykorzystać w żadnym miejscu w regionie. Próba dyktowania geopolityki za pomocą systemu dolara amerykańskiego osiąga swoje fizyczne i ekonomiczne granice.
Iluzja izolacji: dlaczego „Operacja Wyrzutek” kończy się niepowodzeniem
Zapowiedź Bessenta, że wdroży „zasadę zerowego wycieku” w odniesieniu do sankcji wobec Iranu i całkowicie odetnie każdy kraj, który kontynuuje interesy z Teheranem, od systemu dolara amerykańskiego, nie ma żadnych realnych podstaw. Reakcje były szybkie.
Chiny natychmiast odrzuciły amerykańską wojnę gospodarczą z Iranem i zapowiedziały, że będą chronić własne interesy. Władze Iranu oświadczyły, że partnerzy handlowi kraju jasno dali do zrozumienia, zarówno w mediach, jak i w wiadomościach bezpośrednich, że nie będą już zwracać uwagi na amerykańskie groźby.
W tym kontekście mamy do czynienia z postępującym rozwojem równoległych, bez-dolarowych struktur handlowych. Iran od dawna handluje chińską walutą i współpracuje z chińskimi bankami – omijając zachodni system finansowy. Kraje BRICS rozwijają swoje alternatywne mechanizmy płatności, Korytarz Północ-Południe zyskuje na znaczeniu, a kraje takie jak Pakistan, niegdyś podporządkowane Waszyngtonowi, dawno temu zdały sobie sprawę, że ich kluczowe zaopatrzenie w energię przebiega przez Iran.
Sankcje USA nie działają jako broń przeciwko Iranowi, lecz raczej jako katalizator globalnej dedolaryzacji. Z perspektywy USA może to wyglądać na operację mającą na celu wydalenie Iranu. W rzeczywistości to same Stany Zjednoczone coraz bardziej wycofują się z globalnego systemu gospodarczego.
Geografia twierdzy: asymetryczna obrona i logistyka Iranu
Pomysł, że Iran można pokonać poprzez izolację gospodarczą lub militarną, kłóci się z rzeczywistością geograficzną. Kraj ma 15 sąsiadów lądowych i dostęp do Morza Kaspijskiego – okoliczność, która obiektywnie komplikuje wszelkie próby całkowitej blokady.
Ale nie tylko geografia czyni Iran odpornym. Jego potencjał militarny przeszedł w ostatnich latach transformację jakościową i ilościową. Władze Iranu niedawno zaprezentowały podziemną fabrykę pocisków balistycznych. Takie podziemne ośrodki produkcyjne i badawcze są rozproszone po całym kraju, co czyni je niezwykle trudnym celem dla ingerencji z zewnątrz. Tempo produkcji nowych systemów rakietowych już teraz przewyższa amerykańskie możliwości rozwoju obrony przeciwrakietowej.
Jednocześnie rozbudowa irańskiej infrastruktury handlu lądowego nie jest już tylko zapowiedzią, ale trwającym procesem: linia kolejowa Raszt–Astara – kluczowy element międzynarodowego korytarza transportowego północ–południe – której budowa rozpoczęła się na początku 2026 roku po latach opóźnień związanych z sankcjami, już teraz służy do transportu towarów; w czerwcu 2026 roku wolumen przewozów przez przejście graniczne w Astara wzrósł o 3,5% w porównaniu z rokiem poprzednim.
Towary, które wcześniej trafiały do Iranu przez Zatokę Perską i Dubaj, są obecnie coraz częściej przekierowywane szlakami środkowoazjatyckimi – nie jako projekt na przyszłość, ale jako wymierna zmiana.
Podatność Zatoki Perskiej na szantaż i bezbronność baz USA są oczywiste dla każdego podmiotu regionalnego. Znaczna część krytyki ze strony Iranu skierowana jest pod adresem krajów, które pomimo własnych deklaracji solidarności z Palestyńczykami, nadal współpracują ze stroną amerykańską i izraelską. Przesłanie jest jednoznaczne: jeśli wojna gospodarcza będzie trwała, ani jedna kropla ropy nie zostanie wyeksportowana – ani przez samą cieśninę, ani z żadnego innego punktu w Zatoce Perskiej.
Przesunięcie tektoniczne w Azji Zachodniej: koniec starego systemu sojuszy
Być może najważniejsze wydarzenia ostatnich tygodni rozgrywają się nie na polach bitew ani na giełdach, ale w pałacach królewskich i ośrodkach rządowych Azji Zachodniej. Tradycyjny wizerunek sunnicko-szyickiego wroga, który Stany Zjednoczone od dziesięcioleci wykorzystują jako narzędzie swojej polityki regionalnej, rozpada się.
Pakt obronny podpisany w Mekce 7 sierpnia między Arabią Saudyjską, Turcją i Pakistanem zburzył dotychczasowy porządek. Oficjalny autoportret jest już wymowny: wszystkie trzy państwa-sygnatariusze publicznie podkreślają, że porozumienie „nie jest skierowane przeciwko żadnemu konkretnemu państwu”. To stwierdzenie stoi w wyraźnej sprzeczności z faktem, że wszystkie państwa członkowskie są bezpośrednimi sąsiadami Iranu, a pakt został zawarty w trakcie najpoważniejszego od dziesięcioleci konfliktu obronnego w Zatoce Perskiej – to doskonały przykład tego, jak deklarowana funkcja sojuszu i jego strukturalny charakter mogą się rozmijać.
Według doniesień medialnych, powołujących się na źródła irańskie, Teheran został zaproszony do przystąpienia do paktu; oficjalne potwierdzenie ze strony Rijadu, Ankary lub Islamabadu wciąż oczekuje na potwierdzenie, ale same władze Iranu już zapowiadają ponowne rozpatrzenie zaproszenia. Bahrajn, państwo Zatoki Perskiej, które gości również Piątą Flotę USA, podobno negocjuje przystąpienie do paktu. 25 sierpnia wiceminister spraw zagranicznych Bangladeszu Humajun Kobir oficjalnie potwierdził zainteresowanie swojego kraju przystąpieniem do paktu, powołując się na rosnące międzynarodowe uznanie dla nowego przywództwa premiera Tarique Rahmana; wizyta Rahmana w Rijadzie na zaproszenie następcy tronu, księcia Mohammeda bin Salmana, jest spodziewana po lecie.
Według spójnych doniesień wiarygodnych źródeł, rozmowy między dowódcą pakistańskiej armii Asimem Munirem a irańskim kierownictwem w Teheranie przebiegały „entuzjastycznie”. Nie chodzi tu o jednorazowe porozumienie, ale o rozszerzającą się regionalną architekturę bezpieczeństwa, która obejmuje coraz więcej państw – od bezpośrednich sąsiadów Iranu po Azję Południową.
Historia powstania paktu podkreśla ten pragmatyzm: nie powstał on jako emocjonalna reakcja na wojny w Strefie Gazy czy Syrii, ale jako chłodna kalkulacja po saudyjskich atakach na Jemen – w czasie, gdy zaatakowano międzynarodowe lotnisko w Sanie, a irański samolot pasażerski miał tam lądować.
Państwa Zatoki Perskiej znajdują się w pozornie nierozwiązywalnym dylemacie: rozdarte między niepłynnymi rezerwami amerykańskimi a bezpośrednim zagrożeniem regionalnym. Coraz bardziej zdają sobie sprawę, że Stany Zjednoczone nie są już w stanie dotrzymywać obietnic dotyczących ich ochrony. Stany Zjednoczone nie zwiększają bezpieczeństwa swoich sojuszników, lecz sprowadzają na nich większe zagrożenie
Wnioski: Zmiana epoki – przymus kontra pragmatyczne sieciowanie
To, co się tu wyłania, to coś więcej niż regionalna zmiana układu sił. To koniec porządku jednobiegunowego – i narodziny świata wielobiegunowego, w którym finansowa i militarna hegemonia USA zostaje zastąpiona regionalną inicjatywą.
Asymetria nie mogłaby być bardziej oczywista: z jednej strony mamy amerykańskie cła, groźby i reżimy sankcji, z drugiej – bezwarunkowe inwestycje infrastrukturalne i pragmatyczne korytarze handlowe. Tam, gdzie Waszyngton oferuje przymus i warunki, pojawiają się alternatywy bez porozumień ograniczających politycznie.
Iran nie tylko oparł się natarciu, ale także rozbudował swoją infrastrukturę wojskową i logistyczną we współpracy z partnerami w Azji. Siedemdziesięcioletnia, niekwestionowana dominacja Stanów Zjednoczonych nad Zatoką Perską i Azją Zachodnią dobiega końca.
Ten koniec nie nadchodzi z hukiem – nadchodzi cicho. Nie nagle, ale nieubłaganie. Upadek supermocarstwa rzadko następuje w wyniku pojedynczej spektakularnej porażki, lecz poprzez stopniową erozję jego wiarygodności, fundamentów finansowych i strategicznej obecności. Świat się zmienia, podczas gdy Waszyngton pozostaje uwięziony w retoryce przeszłości. A gdy trwa „Operacja Wyrzutek”, historyczna ironia tego procesu staje się oczywista: ostatecznie to same Stany Zjednoczone są wygnane.
Groźby nuklearne Elbridge’a Colby’ego wobec Chin wykraczają daleko poza kwestie psychotyczne.
Dobry znajomy z Substack opowiedział mi grecki żart, komentując mój esej o filmie Nolana Odyseja .
Ateńczyk oglądał obraz przedstawiający bitwę, w której Ateńczycy pokonali i wymordowali spartańskich wojowników.
Mężczyzna zawołał: „Odważni, dzielni Ateńczycy!”
„Tak” – przerwał mu sucho stojący obok Spartanin – „– w obrazach”.
Każdy, kto czytał historię wojny peloponeskiej autorstwa Tukidydesa , wie, że Spartanie sprawili Ateńczykom prawdziwą klęskę w bitwie – „zmietli” Ateny na proch.
Ta historia jest klasycznym przykładem „lakonicznego dowcipu” – suchego, dosadnego humoru, z którego słynęli Spartanie. Została ona opisana w „ Słowach Spartan” Plutarcha .
Ten żart przypomina mi jak „niezwyciężona” jest armia amerykańska – w hollywoodzkich filmach .
Podobnie jak w przypadku Ateńczyków, zachowanie Amerykanów w realnym świecie nieco różni się od tego w Hollywood.
Jedną z ludzkich cech, która mnie bawi, jest szalony zapał hazardzisty, który podwaja swoją stawkę, mimo że stracił już koszulę .
Mam niechętny szacunek i jednocześnie rozbawione niedowierzanie dla wieloryba, który jest gotów stracić nawet własną bieliznę .
Współczesne imperium USA, z jego polityką finansową i przywództwem na poziomie „republiki bananowej”, coraz bardziej przypomina gracza, który po serii pecha stawia wszystko na jedną kartę.
Stany Zjednoczone podwajają swoje zaangażowanie wobec Chin
W połowie sierpnia Elbridge Colby wybrał się w podróż do Azji, odwiedzając Manilę, Seul i Tokio.
Colby, jako podsekretarz obrony USA, jest numerem 3 w Pentagonie. Jest autorem Strategii Obrony Narodowej (NDS). Jego głównym obszarem zainteresowania są Chiny.
Colby, 46-latek, uchodzi za najinteligentniejszego człowieka w Departamencie Wojny – w przeciwieństwie do napędzanego testosteronem Hegsetha, którego iloraz inteligencji jest na poziomie temperatury pokojowej. [w USA – to ok. 70 stopni Fahrenheita; md]
Stany Zjednoczone musiały wycofać znaczną liczbę „zasobów” z regionu, aby wykorzystać je w Azji Zachodniej, w tym THAAD, lotniskowiec „George Washington” i znaczną część swojego arsenału rakietowego.
Wizyta Colby’ego miała rzekomo przekonać „sojuszników i partnerów” USA w Azji Wschodniej o ich „zaangażowaniu” w obliczu przedłużającej się wojny z Iranem.
Colby wygłosił przemówienie otwierające w Manili. Potwierdził w nim amerykańską politykę odstraszania Chin w regionie „Indo-Pacyfiku” – fikcyjnej koncepcji geograficznej, której celem jest utrzymanie Chin w ryzach poprzez włączenie Indii. Choć taka wiadomość od władz USA brzmi jak banał, wojownicza ostrość doboru słów jest zaskakująca.
Większość obserwatorów spodziewała się ograniczenia agresji ze strony USA, biorąc pod uwagę mierne osiągnięcia militarne USA w Iranie i perspektywę kolejnej „nieustającej wojny” w Azji Zachodniej.
Zakłada się, że Stany Zjednoczone utrzymają „strategiczną stabilność” w Azji Wschodniej, radząc sobie jednocześnie ze skutkami nieudanej przygody z Iranem.
Zamiast tego Colby poszedł jeszcze dalej. Potwierdził „niezachwiane zaangażowanie Stanów Zjednoczonych w obronę Pierwszego Łańcucha Wysp”.
Wezwał państwa azjatyckie do podjęcia działań na pierwszej linii frontu w konflikcie z Chinami poprzez zwiększenie wydatków na obronność, rozbudowę baz USA i zwiększenie zapasów broni.
Najbardziej alarmującym komunikatem jest obniżenie progu nuklearnego USA.
Colby ogłosił, że Pentagon dokonuje rewizji amerykańskiej doktryny nuklearnej, aby „dać prezydentowi więcej opcji”, ponieważ reżim USA zdaje sobie sprawę, że szanse na wygranie wojny konwencjonalnej stają się coraz mniej realne.
Od momentu dołączenia do klubu nuklearnego w 1964 roku Chiny stosują doktrynę nuklearną „No First Use” (NFU). Istnieje tylko jedno wytłumaczenie dla rewizji amerykańskiej doktryny – Stany Zjednoczone rozważają przeprowadzenie ataku nuklearnego jako pierwszy.
Wiadomość ta wywołała oczywiście duże zaniepokojenie w chińskich kręgach wojskowych.
Później omówię, w jaki sposób pierwszy atak nieuchronnie doprowadziłby do całkowitego zniszczenia USA w wyniku chińskiego kontrataku.
Diagnoza urojeniowego imperium
Nie wiem, który konkretny medyczny „syndrom” opisuje stan, w którym człowiek staje się coraz bardziej skłonny do wojny po wielokrotnych porażkach.
Istnieje jednak szereg zaburzeń psychicznych, które odpowiadają objawom wykazywanym przez Colby’ego i reżim amerykański.
W psychologii ewolucyjnej i zachowaniu zwierząt „efekt przegranego” zwykle prowadzi do tego, że osobniki stają się uległe po porażce, aby uniknąć dalszych szkód.
Jednak w sytuacjach rozpaczy lub słabej kontroli impulsów następuje odwrócenie sytuacji, w którym powtarzające się porażki prowadzą do eskalacji zamiast poddania się.
Zjawisko to znane jest jako „odwrotny efekt przegranego ”.
Istnieje również mniej dyplomatyczne określenie „ efekt pułapki na szczury ”, które opisuje reakcję na zagrożenie, w której tryb reakcji zmienia się z „ucieczki” na „walkę”, gdy powtarzające się porażki eliminują wszelkie postrzegane możliwości odwrotu.
U osób wysoce narcystycznych występuje „narcystyczna wściekłość ”, w której powtarzające się porażki powodują „narcystyczną krzywdę”, która zagraża ich zawyżonemu obrazowi własnej osoby.
W takiej „narcystycznej wściekłości” pacjent zamiast się poddać, reaguje narastającą wrogością, intensywnym gniewem i niekończącymi się aktami odwetu, aby odzyskać poczucie dominacji.
Specjaliści z dziedziny medycyny klasyfikują takie chroniczne tendencje do przemocy jako zaburzenia osobowości – zaburzenie eksplozywne przerywane (IED) i zaburzenie opozycyjno-buntownicze (ODD).
W naukach politycznych i stosunkach międzynarodowych używa się kilku mniej przenośnych określeń, aby opisać supermocarstwo zachowujące się jak szaleniec.
Należą do nich „eskalacja zaangażowania”, „agresja kompensacyjna” lub „błędy utopione”.
Jednakże nie da się opisać takiego zachowania psychotycznego – w historii doświadczyliśmy już poważnych implozji władzy, które można porównać z obecnym zachowaniem USA.
———————–
W latach 431–404 p.n.e., podczas wspomnianej wojny peloponeskiej, Ateny toczyły wyczerpującą walkę ze Spartą i traciły wpływy.
Zamiast dążyć do pokoju, duma i pycha Ateńczyków skłoniły ich do ataków na sąsiadów.
Ateny wysłały flotę na małą wyspę Melos, neutralną wyspę, która po prostu chciała, żeby ją zostawiono w spokoju.
Ateńscy posłowie zażądali, aby Melijczycy poddali się i zapłacili trybut – w przeciwnym razie groziła im całkowita zagłada.
Gdy Melijczycy próbowali dyskutować o moralności, sprawiedliwości i bogach, Ateńczycy uciszyli ich czystą, nieskażoną realpolityką:
„Silni robią, co mogą, a słabi znoszą, co muszą”.
Melijczycy odmówili poddania się. Ateńczycy oblegali wyspę, zamordowali wszystkich dorosłych mężczyzn, a kobiety i dzieci sprzedali w niewolę.
W 415 r. p.n.e. Ateny zebrały to, co zasiały.
Zaślepieni pychą i przekonaniem, że ich niesłabnąca potęga czyni ich niezwyciężonymi, Ateny rozpoczęły potężną, agresywną inwazję morską na Sycylię, aby zdobyć Syrakuzy – znacznie potężniejszego rywala.
Wyprawa zakończyła się katastrofalną porażką.
Ateńska flota została zniszczona, dziesiątki tysięcy żołnierzy dostało się do niewoli, a Ateny utraciły większość swojej floty.
Ateny nigdy już nie odzyskały przewagi na morzu i ostatecznie całkowicie przegrały wojnę ze Spartą.
Tukidydes napisał w swojej książce, że imperia bazujące na logice brutalnej siły, hipokryzji i zasadzie „silniejszy ma prawo” ostatecznie niszczą się same z powodu własnej arogancji.
Kolejnym imperium, które upadło z powodu własnej pychy, było francuskie imperium Napoleona w 1812 roku.
Armia Napoleona utknęła w Hiszpanii podczas wojny półwyspowej i nie była w stanie przełamać lokalnego oporu ani zmusić Wielkiej Brytanii do kapitulacji.
Kierowany potrzebą wprowadzenia Systemu Kontynentalnego i zademonstrowania absolutnej przewagi w Europie, Napoleon zaostrzył sytuację, tworząc Wielką Armię (ponad 600 000 ludzi) w celu dokonania inwazji na Rosję.
Taktyka spalonej ziemi i surowa rosyjska zima zniszczyły armię francuską.
Przeżyło mniej niż 100 000 ludzi, co wywołało wojnę z VI koalicją, abdykację Napoleona i koniec Cesarstwa Francuskiego.
=============================================
Podczas II wojny światowej, od 1937 r., Cesarstwo Japońskie uwikłało się w kosztowną i niemożliwą do wygrania wojnę lądową z Chinami, która poważnie uszczupliła zasoby tego kraju i doprowadziła do paraliżujących embarg handlowych.
Zamiast negocjować wycofanie wojsk z Chin, japońskie dowództwo wojskowe posunęło się jeszcze dalej.
W 1941 roku zaatakowali Stany Zjednoczone w Pearl Harbor, aby zabezpieczyć rezerwy ropy naftowej w Azji Południowo-Wschodniej, licząc na to, że ta agresja położy kres znacznie potężniejszemu mocarstwu.
Decyzja ta zmobilizowała największą potęgę przemysłową świata przeciwko Japonii, co doprowadziło do całkowitego zniszczenia japońskiej marynarki wojennej, sił powietrznych i głównych miast, a także zrzucenia na Japonię dwóch bomb atomowych.
Równolegle do Japonii można wymienić jej sojusznika z czasów II wojny światowej, nazistowskie Niemcy.
Po tym, jak Niemcom nie udało się zmusić Wielkiej Brytanii do wycofania się z wojny w bitwie o Anglię, kraj stanął w obliczu nieokreślonej blokady i możliwej wojny na dwóch frontach.
Niemcy przecenili swoją niezwyciężoność i, powodowani ideologiczną arogancją, w 1941 r. przypuścili niespodziewany atak na Związek Radziecki w ramach operacji Barbarossa.
Hitler stanął twarzą w twarz z narodem, który dysponował znacznie większą siłą roboczą, powierzchnią ziemi i potencjałem produkcji wojennej.
Niemcy uwikłały się w wojnę na wyniszczenie na froncie wschodnim, która zniszczyła Wehrmacht i ostatecznie doprowadziła do całkowitego zdobycia Berlina i rozpadu „Tysiącletniej Trzeciej Rzeszy”.
============================================
Coraz bardziej wygląda na to, że imperium USA podąża śladami swoich imperialnych poprzedników.
Elbridge Colby i jego przełożeni mogliby skorzystać ze studiowania własnej „zachodniej” historii.
Ale oczywiście wiadomo, że kolonialne i osadnicze imperia w swojej końcowej fazie są rządzone przez ignoranckich i złośliwych błaznów, dla których nauka jest czymś dla „przegranych”.
Co się stanie, jeśli na Pierwszym Łańcuchu Wysp wybuchnie wojna?
Napisałem już wiele esejów na Substacku o tym, dlaczego z militarnego punktu widzenia USA nie mają szans na wygranie wojny z Chinami na zachodnim Pacyfiku.
Więc nie będę się powtarzać.
Zamiast tego porównam Chiny do Iranu, który obecnie wygrywa z USA.
Chiny są sześć razy większe od Iranu i mają ponad 14 razy większą populację.
Gospodarka Chin jest 40 razy większa od gospodarki Iranu.
Chiny mają armię liczącą 2 miliony żołnierzy, największą na świecie.
Chiny dysponują zintegrowanym systemem obrony powietrznej, większą marynarką wojenną od USA i siłami powietrznymi o możliwościach porównywalnych z siłami powietrznymi USAF.
Chiny dysponują potencjałem w przestrzeni kosmicznej i cyberprzestrzeni, który w niczym nie ustępuje potencjałowi USA.
Chiny dysponują triadą nuklearną i wystarczającą ilością broni jądrowej, aby zniszczyć USA w ataku odwetowym. [Lądowy, Morski, Powietrzny]
Chiny dysponują arsenałem rakiet i dronów, który przewyższa Iran i USA zarówno pod względem jakościowym, jak i ilościowym.
Chińskie systemy bezzałogowe (na lądzie, w powietrzu, na morzu i pod wodą) oraz wojskowa sztuczna inteligencja są światowej klasy.
W rzeczywistości wojna u wybrzeży Chin byłaby tak jednostronna, że sam Pentagon przyznaje, że armia amerykańska nie jest w stanie przetrwać dłużej niż kilka tygodni w grach wojennych.
Wyniki gier wojennych zostały szczegółowo opisane w tajnym badaniu zatytułowanym „Overmatch Brief ”.
Przyjrzyjmy się teraz, co mogą wnieść „sojusznicy” USA do wojny na zachodnim Pacyfiku, zgodnie z żądaniem Colby’ego.
Po pierwsze, mało prawdopodobne jest, aby Korea Południowa, będąca jednym z „sojuszników” USA w regionie, ingerowała w konflikt.
Seul wie, że jego gospodarka opiera się na handlu z Chinami. Kraj leży tuż u progu Chin. Na północy ma sąsiada, który już teraz wymaga od niego więcej, niż jest w stanie udźwignąć.
W związku z tym możliwe jest, że w akcji militarnej wezmą udział Japonia, Filipiny i Australia.
Niezależnie od aktualnej pozycji politycznej, gdy tylko kule zaczną naprawdę latać, Waszyngton dowie się, kto jest jego prawdziwym poplecznikiem, a kto chętnie służy jako mięso armatnie.
Załóżmy, że wszyscy wezmą udział, i przeanalizujmy, co by się stało.
Chiny z radością rozliczą się z Japończykami za barbarzyńskie okrucieństwa popełnione w czasie wojen chińsko-japońskich w XX wieku.
Cały obszar Japonii znajduje się w zasięgu konwencjonalnych ataków Chin – od rakiet po drony.
Japonia „gości” 130 amerykańskich baz wojskowych, najwięcej na świecie, a Chiny mają pełne prawo zamknąć każdą japońską infrastrukturę, jeśli zostanie ona wykorzystana do wsparcia wojny.
Tokio musi spodziewać się zmasowanych ataków rakietowych i rojów dronów na wyspy japońskie.
Pekin może również zablokować Japonii dostęp do energii i żywności. Japonia importuje 90% swojej energii i 60% żywności.
Chińczycy nie okazują żadnego współczucia, gdy chodzi o wymierzanie najsurowszej kary Japonii, która zachowywała się jak zwierzęta, dopuściła się niewypowiedzianych zbrodni wojennych i nigdy nie okazała skruchy.
Gdyby Japonia zaangażowała się w wojnę, należy spodziewać się całkowitego zniszczenia jej gospodarki i infrastruktury.
Australia jest jak chihuahua, merdający ogonem i podążający za swoim panem krok w krok za każdym razem, gdy w grę wchodzą wojny rozpętywane przez USA od czasów wojny koreańskiej.
Ale lojalny piesek jest militarnie nieistotny. Niewielka populacja, odległość od zachodniego Pacyfiku i znikoma siła militarna sprawiają, że jest raczej utrapieniem niż zagrożeniem.
Australia jest w ogromnym stopniu uzależniona od handlu z Chinami, który polega głównie na wydobywaniu surowców z ziemi i sprzedaży ich do Chin.
Udział Canberry w wojnie z Chinami będzie zagrożony, jeśli przetrwa ona gospodarczo.
Jeśli Australia jest szczekającym Chihuahua, to Filipiny jako potęga militarna są po prostu żartem.
Kraj ten ma najbardziej skorumpowany rząd i najsłabsze wojsko w Azji Południowo-Wschodniej, siły powietrzne i marynarkę wojenną wyposażone w przestarzałą broń amerykańską z lat 50. i 60. XX wieku.
W Manili znajdują się także niezwykłe bronie pochodzące ze złomowisk z II wojny światowej, jak na przykład „Sierra Madre”, która osiadła na mieliźnie na rafie Ren’ai na Morzu Południowochińskim.
Oprócz braku sprzętu wojskowego Filipiny mają niewielką tożsamość narodową, gdyż archipelag nigdy nie był państwem narodowym aż do 1946 roku.
Krajem rządzili kolejni kolonialni okupanci, a po uzyskaniu niepodległości – najbardziej skorumpowani dyktatorzy i oligarchowie na świecie.
Można to dosłownie nazwać „republiką bananową”.
Dysponując mniejszą siłą ognia niż Katar czy Kuwejt, które wydają na obronę dziesięć razy więcej niż Filipiny, Manila nie nadaje się nawet na mięso armatnie.
Będzie on służył przede wszystkim do przechwytywania chińskich rakiet wymierzonych w bazy amerykańskie.
Krótko mówiąc: amerykańska „sieć sojuszy”, na której polegają Colby i Pentagon, nie stanowi znaczącej „przewagi” w wojnie totalnej.
A co z innymi zachodnimi „instrumentami”, jeśli wybuchnie wojna?
Inne chwalone zachodnie „strategie” przeciwko Chinom obejmują blokowanie importu chińskiej energii przez Cieśninę Malakka i nakładanie sankcji gospodarczych.
Wojna w Iranie i na Ukrainie pokazała, że takie manewry przynoszą odwrotny skutek, gdy mamy do czynienia z zdeterminowanymi przeciwnikami.
Co więcej, jeśli chodzi o zdolność do odwetu, Chiny znajdują się w zupełnie innej lidze niż Iran i Rosja.
Gdyby USA i ich wasale zamknęli regionalne wąskie gardła lub zakłócili ruch morski, aby wywrzeć presję na Pekin, w zamian natychmiast odcięliby swój krajowy przemysł od dostaw energii, komponentów i żywności.
Chiny dysponują rozległą, samowystarczalną siecią zasobów rolniczych i lądowych; odizolowane państwa wyspiarskie, takie jak Japonia i Filipiny, w tych samych warunkach mogłyby doświadczyć gwałtownego paraliżu społecznego.
Chiny są największym producentem rolnym na świecie, odpowiadając za 37% globalnej produkcji rolnej. Są również największą potęgą przemysłową, generując 33% światowej produkcji przemysłowej.
Ponadto wszystkie państwa biorące udział w blokadzie Cieśniny Malakka musiałyby stawić czoła chińskim hipersonicznym pociskom przeciwokrętowym, myśliwcom, okrętom podwodnym i eskorcie morskiej.
Trudno sobie wyobrazić, aby USA mogły zbudować sieć państw regionalnych w celu narzucenia Chinom monopolu na rynku energetycznym i embarga handlowego.
W przeciwieństwie do Iranu i Rosji, które nie są zaangażowane w krytyczne globalne łańcuchy dostaw, Chiny są największą potęgą przemysłową świata i mogą podjąć działania odwetowe, które zaszkodziłyby znacznie bardziej każdemu, kto zgodziłby się na sankcje.
Zdrowy rozsądek podpowiada nam, że sąsiednie kraje raczej nie będą skłonne poświęcić własnego przetrwania w zamian za hegemonię USA lub „demokrację” Tajwanu.
Wysoce zfinansjalizowane i zorientowane na usługi gospodarki zachodnie same w sobie opierają się na globalnych łańcuchach dostaw, w których dominują Chiny.
W przypadku całkowitego załamania gospodarczego spowodowanego wojną, gospodarka światowa się załamuje, ale skutki polityki wewnętrznej są niesymetryczne.
Chiny dysponują potencjałem rolniczym, dostępem do surowców (przez szlaki lądowe z Rosji i Azji Środkowej) oraz infrastrukturą przemysłu ciężkiego, co pozwala im na przekształcenie gospodarki nastawioną na wojnę.
Stany Zjednoczone i Zachód, które od dziesięcioleci przenoszą swoją produkcję za granicę, stanęłyby w obliczu natychmiastowych, katastrofalnych niedoborów wszystkiego, od podstawowych leków i elektroniki po minerały niezbędne do produkcji broni.
Jeśli wybuchnie wojna, Chiny nie będą musiały wykorzystywać swojej globalnej potęgi, żeby wygrać; wystarczy, że będą kontrolować ograniczony odcinek morza znajdujący się w ich zasięgu.
Wykorzystując swoją ogromną przewagę przemysłową, bliskość geograficzną i absolutną determinację polityczną, Chiny mają strukturalne atuty, z którymi USA po prostu nie mogą się równać.
Gwarancja zniszczenia ojczyzny USA sprawia, że szantaż nuklearny staje się pustym i samobójczym zagrożeniem.
Colby i Pentagon są w pełni świadomi rzeczywistości, którą właśnie opisałem.
Wiedzą doskonale, że USA nie mają szans na wygranie wojny konwencjonalnej z Chinami.
Doprowadziło to do szokującego publicznego ogłoszenia, że Pentagon dokonuje rewizji swojej doktryny nuklearnej w celu obniżenia progu użycia broni jądrowej.
Tutaj zdrowy rozsądek umierającego imperium zostaje w pełni uwypuklony – nie jest on po prostu szalony, jest samobójczy.
Jak powiedział Trump, Stany Zjednoczone zostałyby całkowicie „unicestwione”, gdyby odważyły się przeprowadzić pierwszy atak nuklearny.
Ponieważ Chiny dysponują absolutną możliwością przeprowadzenia „drugiego uderzenia”, przed którym USA nie są w stanie się obronić.
Chiński arsenał zawiera standardową triadę nuklearną przeznaczoną do kontrataków – międzykontynentalne pociski balistyczne (ICBM) z głowicami jądrowymi, wystrzeliwane z lądu, powietrza i okrętów podwodnych.
Co więcej, istnieje unikalna platforma ataku nuklearnego, z której korzystają jedynie Chiny i przed którą nie ma obrony.
To jest system frakcyjnego bombardowania orbitalnego (FOBS) .
W przeciwieństwie do konwencjonalnych międzykontynentalnych pocisków balistycznych, które poruszają się po stałej, mocno zakrzywionej trajektorii parabolicznej, platforma FOBS umieszcza głowicę nuklearną na niskiej orbicie okołoziemskiej (LEO).
Dzięki temu może okrążyć kulę ziemską – na przykład przez Biegun Południowy – zanim zostanie wytrącony z orbity, a także ominąć stałe, zwrócone na północ instalacje radarów wczesnego ostrzegania w USA z dowolnego kierunku.
Ponieważ FOBS znajduje się na tymczasowej orbicie, dokładny cel pozostaje nieznany przeciwnikom aż do momentu wystrzelenia pocisków hamujących w celu wybicia głowicy bojowej z orbity.
Platforma FOBS jest sprzężona z hipersonicznym pojazdem szybującym (HGV) poruszającym się z prędkością Mach 20–Mach 25 (około 24 tys – 28 tys km/h) i charakteryzującym się wyjątkową zwrotnością przed uderzeniem.
Obecnie jest to najszybsza metoda rozmieszczania rakiet.
Nie ma obrony przed atakiem nuklearnym za pomocą systemu FOBS połączonego z HV. Ta niszczycielska siła nie pozostawia wątpliwości, że atak odwetowy byłby druzgocący.
Gwarantuje, że nawet jeśli tylko niewielka część chińskich sił nuklearnych przetrwałaby pierwsze uderzenie, pozostałe głowice ominęłyby obronę USA i zniszczyły swoje cele.
To nie jest broń teoretyczna, taka jak „Złota Kopuła”. Chiny testowały już system FOBS latem 2021 roku.
Kiedy w październiku 2021 r. Financial Times poinformował o wystrzeleniu satelity, zaskoczyło to amerykańskie służby wywiadowcze i skłoniło Pentagon do porównania tego wydarzenia do współczesnego „momentu Sputnika”.
Wydaje się, że w ostatnich latach Stany Zjednoczone doświadczyły wielu „momentów Sputnikowych”.
Czy pamiętasz start DeepSeek w styczniu 2025 roku? Albo pojawienie się dwóch chińskich prototypów myśliwców szóstej generacji 26 grudnia 2024 roku?
Można się zastanawiać, ile „momentów Sputnika” musi być potrzebnych, aby psychotyczne, umierające imperium zdało sobie sprawę, że może lepiej porzucić iluzję panowania nad światem i dać szansę pokojowi.
Agencja TASS informuje o wizycie szefa amerykańskiego wywiadu w stolicy Rosji.
25 sierpnia uwaga rosyjskich i międzynarodowych mediów skupiła się na amerykańskim wojskowym samolocie transportowym Boeing C-17A Globemaster III. Według źródeł, samolot wystartował tego ranka z bazy lotniczej Andrews pod Waszyngtonem i przez Rygę skierował się do Moskwy. „Samolot skierował się w stronę granicy z Rosją” – podało źródło agencji.
Według internetowych systemów monitorowania ruchu lotniczego, Globemaster III wylądował w stolicy Rosji około godziny 10-tej Korespondentka CBS News Jennifer Jacobs poinformowała w programie X, że na pokładzie znajdował się dyrektor Centralnej Agencji Wywiadowczej (CIA) USA, John Ratcliffe. Jacobs twierdziła, że Ratcliffe przybył do Rosji na spotkania. Podobną informację podała agencja Axios . CIA nie odpowiedziała jeszcze na prośbę agencji TASS o potwierdzenie tych informacji.
Około 18:50 samolot odleciał w przeciwnym kierunku. „Amerykański Boeing C-17A Globemaster III wleciał w łotewską przestrzeń powietrzną przez punkt kontrolny OPOKA na granicy z Rosją, po czym wylądował na lotnisku w Rydze” – poinformowało TASS źródło w unijnej kontroli ruchu lotniczego.
Reakcja na wizytę
W związku z doniesieniami o wizycie Ratcliffe’a w Moskwie, rosyjska giełda przyspieszyła wzrost o ponad 2,4% podczas głównej sesji . Według Moskiewskiej Giełdy Papierów Wartościowych, o godzinie 17:00 czasu moskiewskiego tego dnia, przed wiadomością o przyjeździe szefa CIA, indeks Moskiewskiej Giełdy Papierów Wartościowych wzrósł o 0,65%, osiągając 2084,76 punktów, podczas gdy indeks RTS wzrósł o 0,65%, osiągając 788,52 punktów. Do godziny 17:34 czasu moskiewskiego indeks Moskiewskiej Giełdy Papierów Wartościowych przyspieszył wzrost do 2121,09 punktów (wzrost o 2,41%), podczas gdy indeks RTS osiągnął 802,27 punktów (wzrost o 2,41%).
Reprezentantka Izby Reprezentantów USA Anna Paulina Luna (republikanka z Florydy) pochwaliła doniesienia o podróży Ratcliffe’a do Rosji. „Dyrektor CIA robi wspaniałe rzeczy dla USA” – napisała amerykańska parlamentarzystka w X, dodając wizerunek gołębicy pokoju. W marcu 2026 roku, na zaproszenie Luny, delegacja Dumy Państwowej odbyła robocze spotkania w Waszyngtonie. W ten sposób rosyjsko-amerykański dialog międzyparlamentarny, który pozostawał zamrożony przez ostatnie kilka lat, został skutecznie wznowiony.
Republikanka również wcześniej chwaliła pracę Ratcliffe’a. W marcu 2026 roku, komentując doniesienia o manipulacjach wywiadem przez poprzednie administracje USA, stwierdziła, że doprowadziło to do osłabienia relacji z Rosją. „Doskonała praca, dyrektorze Centralnego Wywiadu Johnie Ratcliffe i dyrektorze Wywiadu Narodowego Tulsi Gabbard (która piastowała to stanowisko w latach 2025-2026 – TASS). Rzuciliście światło na to, co obecnie uważa się za najgłośniejszy skandal korupcyjny w historii amerykańskiego rządu” – zauważyła Luna.
Komentarz Kremla
Następnego dnia rzecznik prasowy prezydenta Rosji Dmitrij Pieskow powiedział dziennikowi „The Washington Post” ( WP), że wtorkowa podróż Johna Ratcliffe’a do Moskwy miała związek z kontaktami między służbami wywiadowczymi obu krajów. Według rzecznika Kremla, cytowanego przez gazetę, były to „kontakty między służbami wywiadowczymi”. WP donosi, że rzecznik prasowy rosyjskiego przywódcy nie podał żadnych dalszych szczegółów dotyczących tej podróży.
W komentarzu dla TASS Pieskow wyjaśnił , że kontakty między dyrektorem CIA a prezydentem Rosji nie były planowane.
„Jest za wcześnie, by stwierdzić, jak bardzo wpłynie to na ogólny proces wychodzenia naszych stosunków dwustronnych z głębokiego kryzysu, w jakim się obecnie znajdują” – powiedział później dziennikarzom Pieskow. Zauważył jednak, że kontakty między służbami wywiadowczymi są same w sobie „pozytywnym zjawiskiem, pozytywnym procesem”. „Te kontakty często trwają nawet w najtrudniejszych momentach w stosunkach dwustronnych. Nawiasem mówiąc, nasz prezydent również o tym mówił” – dodał rzecznik Kremla.
Dyrektor CIA
Ratcliffe ma 60 lat. Objął stanowisko Dyrektora Wywiadu Narodowego w maju 2020 roku i odszedł 20 stycznia 2021 roku, po odejściu Donalda Trumpa z Białego Domu. Objął stanowisko Dyrektora CIA 23 stycznia 2025 roku, po nominacji Trumpa.
Obserwatorzy polityczni uważają Ratcliffe’a za prawicowego przedstawiciela Partii Republikańskiej. Opowiadał się za zaostrzeniem polityki imigracyjnej i zakazem wjazdu do Stanów Zjednoczonych dla obywateli kilku krajów (głównie muzułmańskich). Ratcliffe wielokrotnie określał Chiny jako główne zagrożenie dla interesów USA, wzywając do „karania” Pekinu za „ukrywanie” źródeł i okoliczności rozprzestrzeniania się COVID-19 oraz do pozbawienia Chin prawa do organizacji Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 2022 roku. Kiedy demokraci w Kongresie oskarżyli Donalda Trumpa o „zmowę” z Rosją w trakcie jego pierwszej kadencji, Ratcliffe poparł prezydenta i skrytykował pracę specjalnego prokuratora Roberta Muellera, który prowadził śledztwo w jego sprawie.
Na początku sierpnia magazyn The Atlantic opisał Johna Ratcliffe’a jako zwolennika dzielenia się informacjami wywiadowczymi z Kijowem, które mogłyby zostać wykorzystane między innymi do atakowania rosyjskiej infrastruktury energetycznej. „Według źródeł amerykańskich i ukraińskich, Stany Zjednoczone nadal udostępniają wyłącznie bezpłatne informacje wywiadowcze, w tym pakiety danych do ataków na rosyjskie pozycje wojskowe na Ukrainie i infrastrukturę energetyczną w Rosji” – napisano w publikacji.
W marcu 2026 roku rzeczniczka rosyjskiego MSZ Maria Zacharowa zauważyła , że Rosja regularnie komunikuje Stanom Zjednoczonym, iż niedopuszczalne jest udostępnianie reżimowi w Kijowie danych wywiadowczych wykorzystywanych przez Siły Zbrojne Ukrainy do atakowania celów na terytorium Federacji Rosyjskiej. Według niej strona amerykańska zazwyczaj udziela ogólników lub milczy.
Kontakty wywiadowcze
W czerwcu 2026 roku Siergiej Naryszkin, dyrektor Służby Wywiadu Zagranicznego Rosji (SWR), poinformował agencję TASS, że kontakty z CIA w sprawie Ukrainy są kontynuowane. „[Kontakty z CIA] istnieją, nie są tak aktywne jak z poprzednim dyrektorem, ale istnieją” – powiedział w odpowiedzi na pytanie w tej sprawie. Podobne potwierdzenie złożył wiosną 2026 roku.
11 marca 2025 roku Naryszkin przeprowadził rozmowę telefoniczną z Ratcliffe’em. Biuro prasowe SWR poinformowało, że dyskusja koncentrowała się na współpracy obu agencji wywiadowczych w obszarach wspólnego zainteresowania oraz zarządzaniu kryzysowym. Podjęto również porozumienie w sprawie utrzymywania regularnych kontaktów między dyrektorami wywiadów w celu promowania międzynarodowej stabilności i bezpieczeństwa oraz ograniczania konfrontacji w stosunkach między Moskwą a Waszyngtonem.
W czerwcu 2025 roku szef SWR opowiedział dziennikarzowi VGTRK, Pawłowi Zarubinowi, o rozmowie telefonicznej, jaką odbył z Ratcliffe’em. „Rozmawiałem z moim amerykańskim odpowiednikiem i zastrzegaliśmy sobie możliwość dzwonienia do siebie w dowolnym momencie i omawiania interesujących nas spraw” – powiedział. W wywiadzie dla TASS określił rozmowę jako konstruktywną: „Dlatego nie wykluczam możliwości spotkania się w pewnym momencie”.
Istnieje podejrzenie, o którym wolałbym nie mówić na głos, bo brzmi zbyt uporządkowanie jak na wydarzenie, które wydaje się tak chaotyczne: że świat przechodzi obecnie drugą próbę tej samej zdolności, którą zdał już podczas pierwszej – zdolności do rozważania rzeczy nie do pomyślenia bez przeszkadzania im.
Proces jest już znany; ma nazwę i datę: 7 października 2023 roku jako punkt zapalny, po którym nastąpiły dwa lata debaty nad właściwym terminem, podczas gdy sama akcja trwała nieprzerwanie. Czy to, co wydarzyło się w Strefie Gazy, było ludobójstwem, czy stratami ubocznymi? Pytanie to toczyło się równolegle z samymi wydarzeniami, jakby były to dwa niezależne zdarzenia. Nie były. Debata definicyjna była kontynuacją akcji innymi środkami – dopóki trwały spory terminologiczne, nikt nie musiał wyjaśniać, dlaczego nic się nie wydarzyło.
Ten sam schemat powtarza się w przypadku Iranu, tyle że z nowym słownictwem, a nawet nadano mu własną datę: tydzień, w którym Donald Trump w wywiadzie dla Fox News zagroził zbombardowaniem Omanu – kraju, który nawet nie jest stroną konfliktu – i zażądał, aby Iran wywiesił białą flagę. W tym samym tygodniu republikańska kongresmenka Marjorie Taylor Greene napisała, że w Białym Domu toczy się dyskusja na temat użycia broni jądrowej. Nie była to plotka z drugiej ręki, ale stwierdzenie pochodzące z jej własnej partii.
I natychmiast rozpoczyna się ten sam manewr wymijający, znany z Gazy: taktyczny czy strategiczny, pierwsza akcja czy reakcja, „ograniczony cel militarny” czy broń rażenia. Ta kategoria to schronienie, do którego się ucieka, gdy sytuacja staje się nie do zniesienia – i z którego, nieświadomie, od dawna współdecydujemy.
Kategoryzacja problemu wiąże się z postępem technologicznym, który również ma swoją historię. Gaza dała początek terminowi „chirurgiczne uderzenia”, strefy humanitarne, które same stały się celami, a odsetek „wojowników” wśród ofiar sprawił, że rzeczywista liczba stała się nieistotna. Ten sam zestaw narzędzi istnieje w przypadku bomby, tylko starszy: od czasów Obamy nacisk kładziony jest na dopracowanie proporcjonalności mniejszych głowic, na koncepcje „niskiej mocy”, które sugerują, że najbardziej apokaliptyczną ze wszystkich broni można rozłożyć na podkategorię, której można używać z czystym sumieniem. W obu przypadkach gest jest ten sam: horroru się nie zaprzecza, lecz nim zarządza.
Ale prawdziwa decyzja nigdy nie zapada w miejscu, gdzie jest później dyskutowana. Jest podejmowana z wyprzedzeniem, nieformalnie, w pomieszczeniach bez protokołu – podczas rozmowy w Białym Domu, pytania w Radzie Bezpieczeństwa Narodowego, zgłoszenia do think tanku, który otwiera sprawę do publicznej dyskusji, zanim ktokolwiek z zewnątrz w ogóle się o niej dowie. Ten mechanizm można prześledzić niemal jak w podręczniku: najpierw nieformalne rozmowy, potem rozszerzenie na kilka think tanków, a następnie – w pewnym momencie, niemal na marginesie – debata publiczna, traktowana jak wejście do pubu na rogu po lody.
Zanim sprawa trafia do publicznej dyskusji, decyzja dawno już zapadła. Dopiero wtedy staje się widoczna – nie jako projekt, lecz jako fakt dokonany, coś, czego można być jedynie świadkiem. Wskazówka Marjorie Taylor Greene nie była przeciekiem. Było to potwierdzenie, które zbiegło się z innym: według pro-pakistańskiej sieci informatorów, Trump otwarcie zapytał swojego szefa sztabu, czy może skorzystać z opcji nuklearnej – jak dziecko proszące o pozwolenie na zabawę niebezpieczną zabawką – i został odrzucony.
Alastair Crooke i Scott Ritter, wywodzący się z zupełnie różnych środowisk, również niezależnie doszli do tego samego wstępnego wniosku: wojsko już raz odrzuciło taki rozkaz jako zbrodnię wojenną, wymagane byłoby głosowanie w gabinecie, nie jest to działanie jednostronne; a nawet gdyby tak było – historycznie rzecz biorąc, Stany Zjednoczone używają broni jądrowej tylko w obliczu egzystencjalnej porażki; obecnie ponoszą jedynie polityczną porażkę, co stanowi fundamentalną różnicę. Trzy perspektywy, jeden wspólny wniosek: hamulce trzymają. Łatwo przeoczyć fakt, że „wciąż” to jedyne słowo w tym zdaniu, które faktycznie coś znaczy.
A oto ta część, o której mówi się najrzadziej, bo nikomu nie schlebia: cisza, która nastąpiła. Kiedy skala kryzysu w Strefie Gazy była już widoczna – poprzez zdjęcia, raporty organizacji pozarządowych, przesłuchania przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości w styczniu 2024 roku – ze stolic, które skądinąd chciałyby uważać się za światowy autorytet moralny, nie wydobył się żaden dźwięk, który mógłby cokolwiek zmienić. Żadnego trybunału z konsekwencjami, żadnego przełomu w ich własnych ramach politycznych, nawet embarga na broń wykraczającego poza symboliczne gesty. „Ani jeden dźwięk nie nadszedł ze strony zbiorowości Zachodu” – to sformułowanie oddaje to lepiej niż jakikolwiek dyplomatyczny eufemizm. Ta cisza nie była efektem ubocznym. Była rzeczywistym rezultatem: nie zgodą, ale systematycznym brakiem wszystkiego, co mogłoby jej zapobiec.
I to właśnie ta teza wykracza poza zwykłe porównanie: ten brak konsekwencji to nie tylko preludium do debaty o eskalacji nuklearnej. To jej sedno. Tabu złamane bez konsekwencji obniża próg dla kolejnego nie symbolicznie, lecz strukturalnie. Każdy, kto kiedykolwiek był świadkiem publicznej dyskusji o czymś nie do pomyślenia, a następnie jego realizacji i wreszcie zarządzania nim bez żadnych konsekwencji, uczy się czegoś bardzo konkretnego: że granica, na której świat rzekomo mówi „Nigdy więcej”, jest w rzeczywistości negocjowalna – jeśli tylko przesuwa się ją wystarczająco często, zanim ktokolwiek to zauważy. Nawet druga strona rozumie teraz tę logikę: twierdzenie, że Iran posiada już sprawne materiały wybuchowe i czeka jedynie na jedną decyzję Chameneiego, jest – niezależnie od tego, czy jest weryfikowalne, czy nie – dowodem na to, że nikt już tam nie wierzy w ustaloną, nienaruszalną granicę. Obie strony już przewidują jej upadek.
Tego poziomu eskalacji nie da się zrozumieć, pytając, czy Trump byłby na tyle szalony, by nacisnąć przycisk. Można go zrozumieć, pytając, czego system się uczy, gdy jego ostatnia granica zostaje przekroczona po raz pierwszy, bez pociągnięcia kogokolwiek do odpowiedzialności. Odpowiedź brzmi: nie ma już ostatniej granicy. Jest tylko kolejna.
„Protokół przejściowy” – Pepe Escobar i „Pan Z” (piątkowe wydanie specjalne) Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości, rozprawa w sprawie RPA przeciwko Izraelowi, styczeń 2024 r.
To oburzające, że ludzie Zachodu krytykują cele Imperium Zachodniego
To szaleństwo, że w ogóle trzeba to mówić, ale jeśli jesteś człowiekiem Zachodu, twoim JEDYNYM zadaniem jest przeciwstawianie się nadużyciom zachodniego imperium. Nie Iranu. Nie Chin. Nie Rosji, Kuby ani Korei Północnej.
Nadal mnie wkurza, gdy widzę, jak pozornie dobrze poinformowani ludzie mogą stać w samym sercu imperium i potępiać jego cele, jak to miało miejsce w przypadku otwartego listu grupy lewicowych osób z Zachodu skierowanego „do irańskich więźniów politycznych”, w którym Iran został przedstawiony jako „źródło ucisku” równe Stanom Zjednoczonym i ich sojusznikom.
To szaleństwo, że w ogóle trzeba to mówić, ale jeśli jesteś człowiekiem Zachodu, twoim JEDYNYM zadaniem jest przeciwstawianie się nadużyciom zachodniego imperium. Nie Iranu. Nie Chin. Nie Rosji, Kuby ani Korei Północnej.
Jeśli mieszkasz w Stanach Zjednoczonych lub jednym z państw sojuszniczych, to żyjesz pod rządami najbardziej tyrańskiej i morderczej struktury władzy na świecie i to właśnie na niej powinieneś się skupić. Nie masz prawa marnować energii i uwagi na krytykę łamania praw człowieka w krajach będących celem ataków imperialnych, żyjąc pod rządami globalnego imperium, którego siłą napędową jest nieprzerwany strumień ludzkiej krwi. Nie wolno ci wykorzystywać swoich zachodnich przywilejów do atakowania narodów, które twój własny rząd stara się wchłonąć do struktury władzy, w której żyjesz.
Za każdym razem, gdy mówię o tym w internecie, słyszę, jak jakiś trockista czy anarchista bredzi o potrzebie wyrażania „solidarności” z irańskimi więźniami politycznymi czy kimkolwiek innym, ale kiedy naciskam ich, by wyjaśnili, jakie realne, materialne korzyści te wyrazy „solidarności” przynoszą ludziom, którym mają pomóc, nie potrafią wskazać niczego konkretnego. Mogę natomiast wskazać na kilka bardzo oczywistych sposobów, w jakie wspieranie kampanii propagandowej wojny imperialnej może pomóc w przyspieszeniu realnych, materialnych działań, które szkodzą prawdziwym Irańczykom.
Jeśli jesteś człowiekiem Zachodu, masz obowiązek odpowiedzialnie używać swojego głosu. Jeśli podsycasz najnowszą propagandę wojenną w stylu „ludzie w kraju będącym celem imperium potrzebują wyzwolenia od ich nikczemnego, tyrańskiego rządu”, wyrażając „solidarność” i ślepo upierając się przy traktowaniu wszystkich złych rzeczy jako równie złych, to używasz swojego zachodniego głosu w sposób nieodpowiedzialny i jesteś moralnie winny masowej rzezi, którą swoją lekkomyślnością przyczyniłeś się do jej przeprowadzenia.
Nie w porządku jest być obywatelem zachodniego imperium i zachowywać się tak, jakby łamanie praw człowieka w kraju, który jest celem imperium, budziło takie samo lub porównywalne obawy, jak o wiele bardziej rażące nadużycia popełniane przez własnych przywódców i ich sojuszników. Nie w porządku jest również być dorosłym człowiekiem i wierzyć, że użycie siły w rządach, które są celem imperium, odbywa się niezależnie od ataków ze strony imperium, jakby Iran wyglądał tak, jak wygląda dzisiaj, gdyby Stany Zjednoczone i Izrael nie dążyły do jego upadku i przejęcia kontroli nad nim przez pokolenia.
Iran przetrwał ostatni imperialny atak tylko dlatego, że Teheran ściśle kontroluje to, co dzieje się w tym kraju. Jedynym powodem, dla którego nie zobaczyliśmy wchłonięcia Xinjiangu pod parasol władzy Zachodu za sprawą separatystów wspieranych przez CIA, jest to, że Pekin przeprowadził gruntowne represje wobec frakcji ekstremistycznych, które przeprowadzały ataki na tym terytorium. Jedynym powodem, dla którego Korea Północna w ostatnich latach pozostała stosunkowo nietknięta przez zachodnie imperium, jest to, że jej rząd uzyskał broń jądrową.
To niedorzeczna analiza, udawać, że takie rzeczy dzieją się niezależnie od Stanów Zjednoczonych i ich sojuszników, którzy starają się przejąć kontrolę nad niewchłoniętymi państwami i zmusić je do podporządkowania się kapitalistycznemu porządkowi świata Waszyngtonu.
Imperium zachodnie czyni świat miejscem okrutniejszym i bardziej brutalnym, nie tylko poprzez bezpośrednie akty okrucieństwa i przemocy, ale także poprzez sposób, w jaki zmusza swoje ofiary do wyboru między (A) unicestwieniem a (B) użyciem ekstremalnej siły, aby zachować suwerenność. Imperium, pod którego władzą żyjemy, jest odpowiedzialne za zdecydowaną większość dysfunkcji i nieszczęść na świecie, a ty, jako człowiek Zachodu, chcesz tracić czas na wrzaski na Iran? Spieprzaj, człowieku.
Świat stoi na rozdrożu: albo utrzyma się hegemonia Ameryki, albo wyłoni się wielobiegunowy porządek świata, w którym równowaga sił zastąpi dominację jednego państwa.
Od XX wieku aż do XXI wieku Stany Zjednoczone prowadzą politykę globalnej hegemonii, która trwa niezależnie od administracji prezydenckiej lub równowagi sił między Demokratami i Republikanami w Kongresie, tworząc nowoczesne amerykańskie imperium.
Stany Zjednoczone nie tylko kontrolują cały świat zachodni (Europę, Australię i Nową Zelandię), ale mają również swoich pełnomocników w Ameryce Południowej, Afryce i całej Azji, od wschodu do zachodu. Dążą do utrzymania – a nawet rozszerzenia – swojej dominacji poprzez potęgę militarną i gospodarczą, a także poprzez działalność wywrotową, infiltrację i kooptację, a także poprzez supremację informacyjną.
W przeciwieństwie do tego wyłania się świat wielobiegunowy, w którym preferowana jest równowaga sił między narodami, a nie podporządkowanie się jednemu państwu.
Stany Zjednoczone prowadzą wielotorową wojnę przeciwko wielobiegunowości – wojnę, która wykracza daleko poza samą siłę militarną i ekonomiczną – co oznacza, że aby wielobiegunowość zwyciężyła, konieczne jest zbudowanie wielotorowej obrony, która również wykracza daleko poza zwykłe alternatywy militarne i ekonomiczne.
Z organizacją BRICS w centrum, ukształtowaną przez rozwój Chin i odrodzenie się Rosji, świat wielobiegunowy nie tylko tworzy środki do obrony przed ingerencją, okrążeniem i ostatecznym przejęciem władzy przez USA, ale także tworzy alternatywny system globalny, który ma potencjał całkowitego zastąpienia szkodliwego systemu jednobiegunowego USA.
Siły wielobiegunowe zyskują na sile na fali Chin
Sam wzrost potęgi gospodarczej, przemysłowej i militarnej Chin dorównał, według niemal wszystkich standardów, poziomowi potęgi Stanów Zjednoczonych, a nawet go przewyższył.
Rozwój Chin otworzył przed innymi państwami, które stały się celem dominacji USA, możliwość handlu i czerpania korzyści z rosnącego globalnego centrum władzy na równi z USA i ich pełnomocnikami. Dzięki temu kraje takie jak Korea Północna, Rosja i Iran mogą utrzymać stabilne gospodarki pomimo izolacji od zdominowanych przez USA „globalnych” systemów gospodarczych, instytucji i usług.
Chiny wraz z rosnącą liczbą krajów partnerskich tworzą alternatywy dla tych systemów ekonomicznych, instytucji i usług, które od dawna są monopolizowane i stale nadużywane przez USA.
Mimo to USA pozostają potężną i niebezpieczną potęgą światową – potęgą, której ograniczenia są coraz bardziej ujawniane przez równie potężny i rozwijający się świat wielobiegunowy.
Nie jest to już rywalizacja między dwoma globalnymi graczami, ale jeden gracz, który nieuchronnie zmierza w kierunku porażki i stara się całkowicie zmienić zasady gry, zanim do niej dojdzie.
Wywrócenie globalnych reguł gry do góry nogami
Stany Zjednoczone postrzegają siebie jako agresywną, globalną potęgę hegemoniczną, której system opiera się na ciągłym dążeniu do władzy i zysku w skończonym świecie, w którym środki do tego celu maleją, nawet w porównaniu ze wzrostem potęgi Chin – nie wspominając o świecie wielobiegunowym, do którego Chiny się przyczyniają.
Można to zilustrować za pomocą prawdziwych liczb.
W handlu światowym 70% krajów świata uważa Chiny za swojego największego partnera handlowego – Chiny dominują w globalnym przemyśle, wydobywaniu kluczowych minerałów oraz rafinacji i przetwarzaniu innych surowców, a także w budownictwie okrętowym (na każdy statek wybudowany przez USA przypada 200 statków), robotyce przemysłowej i innych maszynach przemysłowych, łańcuchach dostaw, górnictwie, wytopie, produkcji stali i praktycznie każdym innym nowoczesnym nakładzie, procesie i produkcie przemysłowym.
Chiny zapewniają sobie tę dominację przemysłową dzięki populacji cztery do pięciu razy większej od USA – populacji większej niż populacja USA i ich europejskich, japońskich, południowokoreańskich i filipińskich sojuszników razem wziętych – oraz dzięki temu, że każdego roku od dwóch dekad kształcą miliony więcej absolwentów kierunków STEM (nauka, technologia, inżynieria i matematyka) niż USA.
Te zasoby ludzkie idą w parze z bezprecedensową ekspansją Chin w takich obszarach jak wytwarzanie energii (światowy lider w dziedzinie energii odnawialnej i budowy elektrowni jądrowych) oraz sieci energetyczne, transport publiczny (z największą siecią kolei dużych prędkości w historii ludzkości, a także najszybszymi pociągami pasażerskimi i najpotężniejszymi lokomotywami towarowymi na świecie), klastry przemysłowe i telekomunikacja (sieci 5G).
Duża część tej infrastruktury nie tylko istnieje na terenie całych Chin, ale jest również rozwijana na całym świecie w ramach chińskiej Inicjatywy Pasa i Szlaku (BRI).
Różnica między wzrostem potęgi Chin a obecną potęgą Stanów Zjednoczonych jest tak duża, że w wielu przypadkach USA już zrezygnowały ze starań o dogonienie Chin i zamiast tego otwarcie rozmawiają o ograniczaniu, zakłócaniu i innym osłabianiu kraju.
Osiąga się to poprzez fizyczne okrążenie Chin przez własne wojsko, a także przez siły zbrojne kontrolowanych politycznie państw w Korei Południowej, Japonii i na Filipinach, a także przez chińską prowincję wyspiarską Tajwan.
Stany Zjednoczone nadal wykorzystują swoją silną dominację w przestrzeni informacyjnej za pośrednictwem amerykańskich platform mediów społecznościowych i organizacji takich jak National Endowment for Democracy – której Chiny i reszta wielobiegunowego świata do tej pory nie były w stanie zakwestionować ani wyeliminować – aby infiltrować państwa na peryferiach Chin, ingerować w ich sprawy i grozić im przejęciem władzy lub destabilizacją. Przykładami są trwająca wojna w Mjanmie/Birmie, wspierana przez USA zmiana reżimu w Nepalu oraz trwający terroryzm w Pakistanie wymierzony w chińskie projekty BRI – trzy kraje położone wzdłuż granicy z Chinami.
Ponadto Stany Zjednoczone systematycznie brały na celownik najbliższych sojuszników i partnerów energetycznych Chin, przejmując kontrolę nad Wenezuelą w Ameryce Łacińskiej na początku tego roku, a następnie wstrzymując eksport energii do Chin, wypowiadając wojnę Iranowi i zakłócając eksport energii z całej Azji Zachodniej, a także prowadząc wojnę zastępczą przeciwko Rosji za pośrednictwem Ukrainy, w tym ataki na rosyjską infrastrukturę produkcji, magazynowania i eksportu energii, przy czym Chiny są największym importerem energii do Rosji.
Stanowi to rozwijającą się strategię „blokady na odległość”, w ramach której USA próbują udusić Chiny poprzez import energii i surowców – poza zasięgiem chińskich możliwości militarnych, aby temu przeciwdziałać.
Stany Zjednoczone wykorzystują swoją pozostałą siłę militarną, gospodarczą i polityczną, aby zmusić narody świata do odłączenia się od Chin pod względem gospodarczym i przemysłowym, w przeciwnym razie narażając się na izolację militarną, gospodarczą i/lub polityczną. W niektórych przypadkach działania te stopniowo przynoszą efekty – szczególnie w krajach, które już wcześniej były politycznie kontrolowane przez USA (takich jak Europa, Australia, Japonia, Korea Południowa i Filipiny), ale mimo to utrzymują bliskie więzi gospodarcze z Chinami (i są od nich zależne).
Końcowym rezultatem dla USA i ich pełnomocników nie będzie ich własny sukces, ale raczej świat, w którym wschodzące potęgi wielobiegunowe zostaną ściągnięte do obecnego poziomu potęgi pozostałych Stanów Zjednoczonych.
Ogólnie rzecz biorąc, nie jest to polityka rywalizacji z Chinami, lecz raczej polityka destabilizacji i niszczenia świata, na którym następuje wzrost potęgi Chin.
Dokładnie kontroluj ostateczną grę
Zadaniem Chin i świata wielobiegunowego jest budowanie szybciej, niż Stany Zjednoczone będą w stanie je zdestabilizować i zniszczyć. Ponieważ zawsze łatwiej jest niszczyć niż tworzyć, Stany Zjednoczone mają wrodzoną przewagę, zwłaszcza w połączeniu z ich wciąż potężnymi zasobami militarnymi, gospodarczymi i politycznymi.
Jednakże biorąc pod uwagę ogromną skalę rozwoju Chin i wykładniczy sposób, w jaki się on rozprzestrzenia, wielobiegunowość nie tylko może odnieść sukces pomimo wysiłków USA, aby ją powstrzymać – wysiłki USA w tym celu mogą w rzeczywistości przyspieszyć jej rozwój jeszcze bardziej.
Istotne jest, aby wielobiegunowy świat ostrożnie pokierował tą transformacją – unikając szeroko zakrojonego, niszczycielskiego konfliktu, który Stany Zjednoczone próbują sprowokować, aby zniszczyć globalny postęp, a jednocześnie zapewniając odporność na trwające próby Waszyngtonu i Wall Street, aby odwrócić sytuację, zanim się skończy.
Stawką jest albo świat, w którym narody, przy równowadze sił między państwami, będą prężnie podążać naprzód, albo świat, w którym będą tkwić w stagnacji pod dominacją jednego narodu, który jest gotowy utrudniać, a nawet niszczyć ludzki postęp, aby utrzymać dominację nad tym, co pozostało.
Błędem byłoby niedocenianie Stanów Zjednoczonych i ich chęci utrzymania dominacji nad światem – lub przecenianie pragnienia Waszyngtonu i Wall Street, by przyznać się do porażki hegemonii Zachodu i dobrowolnie współpracować z resztą świata, zamiast nalegać na dominację nad nim.
Począwszy od najwyższych szczebli wielobiegunowości – rządów, przemysłu i instytucji świata wielobiegunowego – aż po zwykłych ludzi, którzy pragną żyć w tym wielobiegunowym świecie, należy poczynić większe wysiłki w celu wzmocnienia odporności militarnej, gospodarczej i politycznej na pozostałości amerykańskiej potęgi.
Oprócz czysto militarnej i ekonomicznej potęgi, w rozwoju której wielobiegunowy świat może się poszczycić wybitnymi sukcesami, konieczne jest podjęcie wspólnego wysiłku na rzecz ujawnienia i zastąpienia globalnej dominacji informacyjnej Stanów Zjednoczonych – poprzez tworzenie alternatywnych platform mediów społecznościowych i treści, nie tylko w obrębie poszczególnych krajów świata, ale także poprzez platformy wymiany między wielobiegunowymi krajami świata, które są poza zasięgiem amerykańskiej cenzury, manipulacji i kontroli.
Zamiast algorytmu, który promuje podziały społeczne, osłabia narody od wewnątrz i jednocześnie faworyzuje proamerykański wizerunek publiczny, aby umożliwić przejęcie władzy politycznej w tych krajach przez Stany Zjednoczone, wielobiegunowe platformy mediów społecznościowych mogłyby promować spójność społeczną w obrębie narodów i pozytywną współpracę między narodami.
Dzięki mediom takim jak filmy i muzyka – zamiast naśladować media zachodnie, których celem jest promowanie najgorszych cech ludzkiej natury – można zapewnić zachowanie lokalnej kultury i wartości, a jednocześnie pielęgnować ciekawość i szacunek dla krajów partnerskich w ramach wielobiegunowości.
Stany Zjednoczone prowadzą wielotorową wojnę przeciwko wielobiegunowości – wojnę, która wykracza daleko poza samą siłę militarną i ekonomiczną – co oznacza, że aby wielobiegunowość zwyciężyła, konieczne jest zbudowanie wielotorowej obrony, która również wykracza daleko poza zwykłe alternatywy militarne i ekonomiczne.
Tylko czas pokaże, czy multipolarność jest w stanie sprzyjać tak ścisłej i międzysektorowej współpracy między wieloma narodami świata, aby stawić czoła hegemonii Stanów Zjednoczonych, które przez dziesięciolecia odnosiły tak duże sukcesy w dzieleniu i dominacji na świecie właśnie dlatego, że na całym świecie brakowało takiej zdolności.
Przez lata Iran zmagał się z niekorzystną dla siebie równowagą sił na Bliskim Wschodzie. Region był zdominowany przez wrogie amerykańskie supermocarstwo, Izrael, posiadający broń jądrową i przewagę militarną, oraz znaczących graczy regionalnych – Egipt, Arabię Saudyjską i Zjednoczone Emiraty Arabskie – strategicznie i gospodarczo sprzymierzonych ze Stanami Zjednoczonymi.
Dziś Iran znalazł się w zupełnie nowej sytuacji. Bezpośrednio stawił czoła supermocarstwu i Izraelowi, przetrwał ostrzał z ich najnowocześniejszej broni i z nawiązką przetrwał. W rezultacie Iran – z pomocą Ameryki – całkowicie przekształcił strukturę władzy na Bliskim Wschodzie i w Zatoce Perskiej. Dominującą potęgą w regionie będzie odtąd Iran, a nie Stany Zjednoczone ani Izrael. Kraje sąsiednie już zaczynają dostosowywać się do tej nowej rzeczywistości. To samo zrobią bardziej odległe mocarstwa. Przez lata świat zmagał się z powściągliwym Iranem. Teraz zobaczy, jak wygląda Iran wyzwolony.
Iran nie potrzebuje porozumienia ze Stanami Zjednoczonymi. Powszechne założenie, że słaby i zubożały Iran będzie musiał w końcu jakoś dojść do porozumienia z amerykańską potęgą, otworzyć Cieśninę Ormuz i uporać się ze swoją poważnie zrujnowaną gospodarką, okazało się fałszywe. Republika Islamska rzadko wydawała się słabsza lub bardziej podatna na zagrożenia w ciągu ostatnich dwóch lat. W lutym ubiegłego roku prezydent Trump wznowił kampanię „maksymalnej presji” poprzez sankcje międzynarodowe, które poważnie zaszkodziły i tak już kruchej gospodarce Iranu i pozbawiły państwo miliardów dolarów dochodów.
W czerwcu Izrael i Stany Zjednoczone rozpoczęły dwunastodniową wojnę, aby zniszczyć irańskie obiekty nuklearne. Wojna ta znacząco zaszkodziła programowi Iranu i pokazała, jak bardzo kraj jest podatny na agresję ze strony Izraela i Ameryki. Następnie, w lutym, Stany Zjednoczone i Izrael rozpoczęły najnowszą wojnę, zabijając Najwyższego Przywódcę i zdecydowaną większość jego najwyższych rangą urzędników, po czym nastąpiły ponad pięć tygodni nieprzerwanych ataków na irańskie zdolności militarne.
Mimo wszystko reżim przetrwał i nie poszedł na żadne ustępstwa. Wręcz przeciwnie, Iran obnażył piętę achillesową Ameryki – słabość sąsiadów Iranu. Decydujący punkt zwrotny nastąpił w połowie marca, gdy Izrael zaatakował irańskie złoże gazu Południowy Pars, a Iran odpowiedział atakiem na katarski kompleks Ras Laffan, największy na świecie zakład skraplania gazu ziemnego (LNG). Atak ten pokazał, że choć Iran z pewnością nie byłby w stanie pokonać Stanów Zjednoczonych w wojnie powietrznej, irańskie pociski i drony mogłyby wyrządzić wystarczająco dużo szkód infrastrukturze naftowo-gazowej Zatoki Perskiej, by pogrążyć świat w długotrwałym kryzysie gospodarczym.
Państwa Zatoki Perskiej natychmiast to zrozumiały – podobnie jak Trump. Wstrzymał ataki na irańskie cele energetyczne, nakazał niechętnemu Izraelowi uczynić to samo, a wkrótce potem zakończył szerszą kampanię, nie wymuszając na Iranie ani jednego ustępstwa. Od tego czasu, pomimo licznych gróźb, Trump ani razu nie nakazał kolejnego ataku na irańską infrastrukturę energetyczną.
Już samo to wystarczyło, by zmienić równowagę sił między Iranem a Stanami Zjednoczonymi. Od kwietnia do zeszłego miesiąca Trump wielokrotnie groził kolejnym zmasowanym atakiem na Iran. Za każdym razem, gdy Iran groził odwetem, państwa Zatoki Perskiej ostrzegały przed konsekwencjami, a Trump ustępował. Po trzecim lub czwartym blefie, najpóźniej, Teheran miał powody, by sądzić, że Stany Zjednoczone nie są już skłonne podążać za Iranem w górę drabiny eskalacji. Trump dał temu jasno do zrozumienia, gdy w połowie czerwca oświadczył, że kontynuacja wojny doprowadzi do „katastrofy gospodarczej”, a być może nawet „depresji”, i że nie chce zostać prezydentem Herbertem Hooverem. Od tego czasu Trump z niezwykłą desperacją próbuje zakończyć konflikt.
Porozumienie o porozumieniu (MOU) podpisane w czerwcu przez Stany Zjednoczone i Iran odzwierciedlało tę rzeczywistość. Choć sformułowane tak, aby umożliwić Stanom Zjednoczonym zachowanie twarzy w jak największym stopniu, było ono wyraźnym zwycięstwem Iranu. Oświadczało, że Islamska Republika Iranu – i żaden inny kraj – zapewni bezpieczne przejście statków handlowych przez Cieśninę Ormuz. W dialogu z Omanem, bez pośredników ani innych uczestników, Iran będzie ustalał sposób administrowania cieśniną „zgodnie z obowiązującym prawem międzynarodowym i suwerennymi prawami państw nadbrzeżnych”.
Porozumienie nie wzywało do powrotu do status quo sprzed wojny. Nie przyznało też Stanom Zjednoczonym żadnego głosu w kwestii przyszłego administrowania cieśniną. Przeciwnie, wskazało Iran jako jedynego gracza obok słabego Omanu, a nawet zezwoliło Iranowi na pobieranie opłat od państw za bezpieczne przejście przez cieśninę po 60 dniach. W ten sposób porozumienie przypieczętowało porażkę, jaką Stany Zjednoczone poniosły już w marcu, kiedy Trump najwyraźniej zdał sobie sprawę, że nie może lub nie będzie ryzykował dalszych ataków na obiekty energetyczne w regionie.
Z perspektywy czasu wydaje się, że irańscy przywódcy wcale nie wierzyli w potrzebę podpisania porozumienia. Według doniesień, Najwyższego Przywódcę Modżtabę Chameneiego musiał przekonać prezydent Masud Pezeshkian do jego podpisania. Względna obojętność Teheranu była zrozumiała: amerykańskie ustępstwa odzwierciedlały tak wielką desperację, by zakończyć wojnę, że Irańczycy mogli zasadnie oczekiwać, że Stany Zjednoczone prędzej czy później się wycofają – z porozumieniem lub bez.
Irańskie władze ze swojej strony bez wahania zerwały zawieszenie broni niemal natychmiast, gdy Marynarka Wojenna USA rozpoczęła eskortowanie tankowców przez omańską stronę cieśniny. Trump mógł, ale nie musiał, w pełni zdawać sobie sprawę z zakresu ustępstw, jakie poczynili jego negocjatorzy w sprawie kontroli nad cieśniną, ale z irańskiej perspektywy szlak omański był próbą odzyskania tego, co Stany Zjednoczone wcześniej oddały. Przez pewien czas Stany Zjednoczone i Iran prowadziły ataki odwetowe, których kulminacją były intensywne ataki amerykańskie w połowie lipca. Gdy okazały się one nieskuteczne, Trump ostrzegł 15 lipca, że Stany Zjednoczone „zamkną wszystkie swoje elektrownie” i „wszystkie mosty”, jeśli Iran nie podejmie negocjacji. I tym razem atak nie nastąpił.
Wtedy świat i Irańczycy poznali jedną z głównych przyczyn tego stanu rzeczy: ujawnienie, że amerykańskie zapasy kluczowej amunicji są niebezpiecznie niskie i że sam Przewodniczący Kolegium Połączonych Szefów Sztabów szuka „wyjścia”, wysłało jasny sygnał co do przyszłego kierunku amerykańskiej strategii. Poważny atak na Iran zagroziłby amerykańskim interesom w innych częściach świata, ponieważ osłabiłby Stany Zjednoczone w przypadku ewentualnego ataku Chin na Tajwan lub Rosji na państwo członkowskie NATO.
Niedobór pocisków rakietowych zwiększyłby również ryzyko zmasowanego ataku na irańską infrastrukturę. Stany Zjednoczone byłyby zmuszone do wysłania większej liczby samolotów załogowych w zasięg irańskiej obrony powietrznej i dysponowałyby stosunkowo niewielką liczbą pocisków przechwytujących do ochrony państw Zatoki Perskiej i własnych baz regionalnych. Ryzyko ofiar wśród Amerykanów byłoby wysokie, podobnie jak zagrożenie dla infrastruktury energetycznej regionu. Nic nie gwarantowałoby, że taki atak okaże się skuteczniejszy niż ponad pięciotygodniowe bombardowania na początku tego roku.
Działania Amerykanów jasno pokazały, że Waszyngton obawia się eskalacji bardziej niż Iran – nie tylko teraz, ale i w przyszłości. Ogranicza to nawet pole manewru Stanów Zjednoczonych w konfliktach o niskiej intensywności. Ponieważ każda akcja militarna przeciwko Iranowi grozi wejściem na drabinę eskalacji, na którą USA nie chcą się wspinać, nawet ataki odwetowe wydają się już nie być częścią amerykańskiej strategii. Prezydent podobno powiedział swoim doradcom, że nie zamierza wydawać rozkazów dalszych ataków. Irańczycy zaatakowali w tym miesiącu kilka okrętów Zjednoczonych Emiratów Arabskich, a nawet wystrzelili w kierunku tego kraju pociski balistyczne, jednak Stany Zjednoczone nie odpowiedziały od lipca – fakt ten niewątpliwie został zauważony przez Zjednoczone Emiraty Arabskie i innych sąsiadów Iranu.
Biorąc pod uwagę widoczną niechęć Amerykanów do rozpoczęcia kolejnej dużej kampanii wojskowej, Iran ma powody, by zastanawiać się, co mógłby zyskać na umowie, której bez niej by nie osiągnął. Wysocy rangą irańscy urzędnicy domagają się obecnie wycofania wojsk amerykańskich, zniesienia amerykańskiej blokady morskiej i wszystkich sankcji, uwolnienia zamrożonych irańskich aktywów oraz wypłaty reparacji wojennych.
Przeważa pogląd, że irańskie władze wiedzą, że żądania te są nie do przyjęcia dla Waszyngtonu i dlatego albo próbują utrzeć nosa Trumpowi porażce, wymusić lepszą umowę, albo przesadzić. Wielu obserwatorów nadal zakłada, że kontrola nad Cieśninami jest kartą przetargową, którą Iran ma nadzieję wykorzystać do wymuszenia dalszych ustępstw ze strony Stanów Zjednoczonych lub do skłonienia Trumpa do powrotu do Porozumienia o Porozumieniu. Ale już dawno przekroczyliśmy ten punkt. Zwycięzca nie musi wracać do stołu negocjacyjnego – poza ustaleniem warunków kapitulacji.
Iran przedstawił już te warunki. Mogą się one wydawać maksymalistyczne i przesadne, ale Teheran raczej nie uwierzy, że istnieją jakiekolwiek powody, by żądać mniej. Iran od miesięcy jasno daje do zrozumienia, że kontrola nad Cieśniną Ormuz nie podlega negocjacjom. Pogląd, stale propagowany przez administrację Trumpa i media, że Irańczycy są niezdecydowani i ciągle zmieniają swoje stanowiska, jest absurdalny. Już w kwietniu Modżtaba oświadczył, że Iran ustanowi „nowe ramy prawne i nową administrację” Cieśniny i że „cudzoziemcy przybywający z odległości tysięcy kilometrów” nie mają prawa przebywać w Zatoce Perskiej „poza dnem jej wód”. W dniu upamiętniającym zwycięstwo Iranu nad Portugalią w Cieśninie w 1622 roku, oświadczył: „Z woli i mocy Boga świetlana przyszłość regionu Zatoki Perskiej będzie przyszłością bez Ameryki”.
Pogląd, że Iran, który przetrwał zarówno ataki militarne, jak i sankcje, zostanie teraz powalony na kolana samymi sankcjami, jest iluzją. Modżtaba odbudował irańskie kierownictwo bezpieczeństwa narodowego, mianując na najwyższe stanowiska weteranów Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej. Były dowódca IRGC, Mohsen Rezaei, stoi obecnie na czele Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego, a inni radykalni działacze z aparatu bezpieczeństwa zostali awansowani. Ogarnięty wojną reżim jest reorganizowany przez ludzi, którzy wierzą, że Iran przetrwał amerykańsko-izraelską próbę jego zniszczenia i że to opór, a nie kompromis, przyniósł zwycięstwo.
Ale to nie tylko triumfalizm. Dla Iranu kontrola nad Cieśniną nie jest ani luksusem, ani kartą przetargową. Biorąc pod uwagę prawdopodobieństwo ponownego ataku ze strony Izraela lub Stanów Zjednoczonych w przyszłości – z porozumieniem lub bez – Cieśnina zapewnia Iranowi najsilniejszy i najbezpieczniejszy środek odstraszający. Jest również kluczem do przełamania wielu kajdan, które zdominowany przez USA porządek świata narzucał Iranowi przez dekady, oraz do demontażu regionalnego i globalnego systemu gospodarczego, którego celem jest wykluczenie i zubożenie Iranu. Niektórzy tak zwani umiarkowani przedstawiciele irańskiego establishmentu mogą postrzegać Cieśninę jako kartę przetargową, ale nie zyskują na znaczeniu w tej debacie – z nietrudnych do zrozumienia powodów. Rzecznik Gwardii Rewolucyjnej wyraził jednoznacznie pogląd reżimu: „Dla nas Cieśnina Ormuz to nie tylko ekonomiczny szlak wodny, ale centralny element naszej geopolitycznej i strategicznej potęgi”.
Iran od miesięcy buduje mechanizmy kontroli i instruuje firmy żeglugowe oraz państwa, jak powinien funkcjonować system. Utworzył Urząd Cieśniny Zatoki Perskiej i wymaga od firm żeglugowych rejestracji w nim, uzyskania zezwoleń, korzystania z tras wyznaczonych przez Iran oraz opłacania ubezpieczeń i usług bezpieczeństwa świadczonych przez Iran.
Iran nie tylko rości sobie prawo do pobierania opłat. Rości sobie również prawo do decydowania, kto może przepływać przez cieśninę. Zaproponował wykluczenie statków powiązanych z rządami, które uważa za wrogie, takimi jak Stany Zjednoczone i Izrael, i domaga się odszkodowań od państw, które uczestniczyły w atakach na Iran.
Iran ustanawia w ten sposób zasadę, że przepływ przez cieśninę będzie odtąd przywilejem, który Teheran może przyznać, uzależnić, opóźnić lub odmówić. Inne państwa już zaczęły oswajać się z nowym porządkiem. Indie, Pakistan, Irak, Turcja, Chiny i inne kraje próbowały osiągnąć porozumienie.
Kontrola Iranu nad Cieśniną Ormuz jest bardziej użytecznym narzędziem siły niż broń jądrowa. Broń jądrowa może odstraszyć atak, ale kontrola nad cieśniną daje Iranowi wpływ na dziesiątki krajów każdego dnia. Dzięki niej Iran może nagradzać przyjaciół, karać wrogów, generować dochody, wymuszać złagodzenie sankcji i zmuszać rządy do zastanowienia się dwa razy, zanim sprzeciwią się polityce Iranu. Iran może to wszystko zrobić bez oddania jednego strzału, zachowując jednocześnie możliwość groźby użycia siły, jeśli zajdzie taka potrzeba.
Strategia sankcji, która przez dekady służyła izolacji Iranu, opierała się na współpracy międzynarodowej. Państwa uzależnione od dostępu do cieśniny – na przykład Japonia i Korea Południowa – będą musiały wybrać między dostępem do niezawodnych dostaw energii a udziałem w sankcjach wspieranych przez USA. Czy wybiorą solidarność z Waszyngtonem – tym Waszyngtonem – ponad własne interesy gospodarcze? W nowym porządku, jaki tworzy Iran, globalny system sankcji prawdopodobnie nie będzie trwały.
Iran prawdopodobnie utrzyma kontrolę nad przepływami energii przez co najmniej kilka lat. Najbardziej optymistyczne prognozy sugerują, że budowa alternatywnych rurociągów i szlaków eksportowych omijających Cieśninę Ormuz zajmie co najmniej tyle samo czasu. Można jednak wątpić, czy kiedykolwiek powstaną. Nowe rurociągi, porty i elektrownie byłyby równie narażone na irańskie rakiety i drony, jak te już istniejące. Czy Iran po prostu będzie biernie przyglądał się, jak jego sąsiedzi budują środki, aby wymknąć się spod jego kontroli? Małe państwa, które musiałyby budować i chronić takie szlaki, będą obawiać się gniewu Iranu, a amerykańska ochrona okazała się niewystarczająca. Iran już teraz próbuje zniechęcić Irak do rozwijania alternatywnych korytarzy eksportu ropy, częściowo oferując irackim tankowcom bezpieczny przepływ na irańskich warunkach.
Rozpoczęła się reorientacja regionalna. Władcy Zatoki Perskiej, którzy niegdyś polegali na amerykańskich gwarancjach bezpieczeństwa, muszą teraz pogodzić się z potęgą, która udowodniła, że potrafi pokonać swojego protektora. Odrzucenie przez Arabię Saudyjską wspieranych przez USA i Izrael Porozumień Abrahama na rzecz strategicznego paktu z Pakistanem i Turcją daje przedsmak tego, co może przynieść przyszłość. Porozumienia Abrahama oznaczały konsolidację izraelskiej władzy i wpływów w regionie oraz dalsze powstrzymywanie Iranu.
Pakt Mekka to coś zupełnie innego. Ani Pakistan, ani Turcja nie uważają Iranu za poważne zagrożenie; Pakistan, podobnie jak Iran, utrzymuje bliskie stosunki z Chinami; Izrael postrzega Turcję jako drugie co do wielkości zagrożenie regionalne po Iranie. Zamiast porządku amerykańsko-izraelskiego wyłoni się orientacja mniej bezwzględnie wroga wobec Iranu, mniej przyjazna wobec Izraela i bardziej niezależna od Stanów Zjednoczonych. Sygnatariusze dzielą się również bronią jądrową: Pakistan ją posiada, a Turcy i Saudyjczycy jej pragną.
Tymczasem Iran będzie mógł wznowić własny program zbrojeń nuklearnych bez obawy przed kolejnym poważnym atakiem. Sam ten fakt zmieni regionalną równowagę sił. W zeszłym roku Izrael i Stany Zjednoczone bombardowały irańskie obiekty nuklearne przez dwanaście dni, nie spotykając się z żadnym poważnym odwetem ze strony Iranu. Teraz Iran nabrał odwagi, by wykorzystać kontrolę nad Cieśninami i groźby wobec sąsiednich państw oraz ich infrastruktury energetycznej, aby odstraszyć od takich ataków w dającej się przewidzieć przyszłości. Uzupełnienie amerykańskich zapasów pocisków rakietowych i przechwytujących zajmie dużo czasu i mogą one być potrzebne gdzie indziej w nadchodzących latach; tymczasem Iran będzie się dozbrajał przy wsparciu Rosji i Chin, co potencjalnie pozostawi Stany Zjednoczone w słabszej pozycji za rok niż obecnie.
Konsekwencje sięgną daleko poza Bliski Wschód. Sojusznicy Ameryki w Azji i Europie widzą, że stosunkowo krótka wojna z drugorzędnym mocarstwem wyczerpała znaczną część amerykańskich zapasów broni potrzebnej do obrony przeciwrakietowej. Widzą, że Stany Zjednoczone rozpoczęły wojnę, której nie mogły zakończyć, naraziły swoich partnerów na ataki odwetowe, a następnie przerwały ją, gdy koszty stały się zbyt wysokie. Jakie wnioski wyciągnie Pekin w sprawie Tajwanu, a Moskwa w sprawie Europy, być może nie sposób przewidzieć. Ale sojusznicy Ameryki nieuchronnie będą pytać, czy Waszyngton ma broń, wytrwałość i wolę polityczną, by doprowadzić do końca kolejny poważny konflikt. W rzeczywistości już ma.
Upadek irańskiego reżimu jest oczywiście możliwy. Jest on [może.. md] skorumpowany, represyjny, niekompetentny gospodarczo i znienawidzony przez znaczną część społeczeństwa. Jednak wszystkie te słabości posiadał już przed wojną. Brakowało mu wówczas kontroli nad najpoważniejszym na świecie wąskim gardłem energetycznym, perspektywy wzrostu dochodów i wpływów, udowodnionej zdolności odstraszania Stanów Zjednoczonych oraz prestiżu pozornie niemożliwego zwycięstwa.
Reżim, który przetrwał to, co zdaniem większości świata doprowadziło do jego upadku, a następnie zmusił dominującą potęgę świata do odwrotu, prawdopodobnie wyjdzie z tego wzmocniony – przynajmniej na jakiś czas. Takie sukcesy rodzą pewność siebie, a być może i nadmierną pewność siebie. Jest jednak mało prawdopodobne, aby osłabiły one ambicje irańskiego przywództwa ani nie osłabiły jego wiary w przekonania, które poprowadziły go przez ten cudowny triumf.
Ostatnio wysocy rangą irańscy urzędnicy publicznie mówili o przyjęciu „pełnej ofensywy”, a pojawiły się doniesienia o irańskich planach rozszerzenia listy celów o kraje europejskie, w których znajdują się amerykańskie bazy. Czytanie artykułów w „New York Timesie” pytających: „Kto pierwszy mrugnie?” jest zabawne, zważywszy na to, że Irańczycy jak dotąd ani razu nie mrugnęli, podczas gdy administracja Trumpa nic innego nie robiła.
Iran mógłby nawet wznowić walkę, aby zmusić USA do zniesienia blokady morskiej. Biorąc pod uwagę udowodnione obawy rządu amerykańskiego przed eskalacją konfliktu, ta nadzieja nie jest bezpodstawna.
Przez dekady świat martwił się o to, co Iran mógłby zrobić, gdyby zdobył broń jądrową. Teraz powinien martwić się o coś jeszcze ważniejszego: Iran, który pokonał Stany Zjednoczone, nie boi się już amerykańskiego ataku i kontroluje dostęp do Zatoki Perskiej.
Sama broń jądrowa nie byłaby w stanie dać Iranowi takiej potęgi.
Dokonała się tego nieudana wojna USA i Izraela z Iranem.
W poniedziałkowym ogłoszeniu sankcji Scotta Bessenta znalazło się jedno zdanie, które zdradziło całą grę. Sekretarz Skarbu ostrzegał, że każdy, kto pierze pieniądze dla irańskiego reżimu, „zostanie usunięty z systemu dolara amerykańskiego”. Miało to oznaczać groźbę zagłady. Jest to raczej przyznanie się do zasadniczej słabości tej polityki. Cała architektura tego, co Bessent nazwał „Operacją Wyrzutków Ekonomicznych”, opiera się na jednym założeniu – że Iran i jego partnerzy handlowi potrzebują dolara amerykańskiego. Coraz częściej go nie potrzebują. A groźba wykluczenia kogoś z systemu dolara nic nie znaczy dla handlu, który już z niego zrezygnował i przeszedł na chińskiego juana.
Co tak naprawdę ogłosił Bessent
Pomijając teatralność „ekonomicznego D-Day”, istotą jest system sankcji wtórnych: Stany Zjednoczone grożą ukaraniem każdego kraju lub podmiotu, który odmawia zerwania powiązań gospodarczych z Iranem, rozszerzają kategorie działalności objętej tymi sankcjami wtórnymi na pięć nowych obszarów – aktywa cyfrowe, technologię, złoto, lotnictwo i żeglugę – i wskazują około sześćdziesięciu osób, podmiotów i statków powiązanych z zakupem broni jądrowej i rakietowej, operacjami cybernetycznymi i przemytem ropy naftowej. Mechanizm bólu jest w każdym przypadku taki sam: wykluczenie z systemu finansowego opartego na dolarze, który Waszyngton nadzoruje poprzez kontrolę rozliczeń dolarowych, komunikatów SWIFT i bankowości korespondencyjnej.
To niszczycielska broń dla każdego, kto żyje w systemie dolarowym. Jest niemal nieistotna dla tych, którzy celowo zbudowali swój najważniejszy handel poza nim. A irańska linia ratunkowa – handel ropą z Chinami – jest teraz w dużej mierze poza nim.
Handel oparty na juanie
Podążaj za baryłkami. Chiny są obecnie odbiorcą ponad 80 procent irańskiego eksportu ropy naftowej drogą morską. Iran wysyła dziennie około 1,65 do 1,8 miliona baryłek, prawie w całości do niezależnych rafinerii „czajniczków” w Szantungu, transportowanych przez flotę cieni składającą się z ponad 350 tankowców, korzystających z transferów statek-statek u wybrzeży Malezji, Singapuru i Morza Omańskiego. Ładunki są rutynowo oznaczane jako malezyjskie lub omańskie. Co istotne, coraz częściej nie są one rozliczane w dolarach. Płatności w juanach, przesyłane przez małe chińskie banki i filie handlowe Hongkongu, rozliczane są w rosnącym wolumenie renminbi, całkowicie omijając system rozliczeniowy w dolarach.
Za realizację tego celu odpowiada Chiński Międzybankowy System Płatności Transgranicznych (CIPS) – sieć rozliczeniowa uruchomiona przez Ludowy Bank Chin w 2015 roku właśnie w celu rozliczania transgranicznych transakcji w juanach bez ingerencji w zachodnią architekturę finansową. Jej wykorzystanie gwałtownie wzrosło wraz z wojną. W marcu 2026 roku CIPS przetworzył transakcje rzędu 214 miliardów dolarów, osiągając dzienny rekord 1,22 biliona juanów – około 178 miliardów dolarów – w prawie 42 000 transakcji, a jego średnia dzienna wartość wzrosła o około 50 procent między lutym a marcem. Ten skok, zdaniem analityków, jest bezpośrednio powiązany z konfliktem w Iranie i rosnącym popytem na juany w handlu ropą naftową. Obecnie połączonych jest ponad pięć tysięcy instytucji. Kanały te umożliwiają rozliczenia bez pośrednictwa banku amerykańskiego w łańcuchu – i o to właśnie chodzi.
Nie ogranicza się to jednak wyłącznie do Chin. Nawet indyjscy rafinerie kupujące rzadkie ładunki irańskiej ropy rozliczają płatności w juanach, przesyłane za pośrednictwem szanghajskiego oddziału indyjskiego banku, ponieważ Iran potrzebuje waluty, która ominie kanał sankcji oparty na dolarze. Irańska Gwardia Rewolucyjna podobno zaczęła żądać juanów lub kryptowalut za transakcje naftowe. Kiedy Bessent dodaje „aktywa cyfrowe” i „złoto” do kategorii sankcji, podąża za metodami unikania sankcji, które Iran już celowo stosuje, za pośrednictwem ukrytego systemu, stworzonego tak, aby był niemożliwy do wyśledzenia.
Nie można zamrozić płatności w juanach z systemu dolarowego, do którego nigdy nie trafią. To nie jest luka w planie Bessenta. To brak fundamentu planu.
Rynek już wydał swój werdykt
Najbardziej wymowny osąd tych sankcji nie pochodził od eksperta, lecz od samego rynku ropy naftowej. Gdyby inwestorzy wierzyli, że „atak ekonomiczny” Bessenta faktycznie zagłuszy irańską ropę naftową, cena ropy gwałtownie wzrosłaby po ogłoszeniu. Stało się jednak odwrotnie. Cena ropy Brent spadła o około 2,3% 24 sierpnia, poniżej 92 dolarów, ponieważ inwestorzy uznali, że mało prawdopodobne jest, aby środki te wyeliminowały irańską ropę z rynku. Pakiet sankcji reklamowany jako ekonomiczny „dzień kryzysu” spotkał się z rynkowym spadkiem cen ropy . Inwestorzy, którzy obracają prawdziwymi pieniędzmi w oparciu o realną podaż, odczytali ogłoszenie dokładnie tak, jak było: jako wrzawę i furię wymierzoną w cel, którego dolar nie jest już w stanie osiągnąć.
Tego jednego zęba Bessent nie pokaże
Jest dokładnie jeden środek, który mógłby faktycznie nadszarpnąć kurs juana: nałożenie sankcji na duże chińskie banki i architekturę CIPS, która je zatwierdza – odcięcie dużych chińskich instytucji finansowych od systemu dolarowego i zmuszenie Pekinu do wyboru. I to jest krok, który Bessent, po raz kolejny zapowiedział, ale którego nie podjął. Ostrzegł, że co najmniej jedna duża instytucja finansowa może zostać objęta sankcjami w tym tygodniu i stwierdził, że Chiny nie będą z nich zwolnione. Groźba, a nie działanie – to samo zagrożenie, które wisi nad tą kampanią od miesięcy i nigdy nie znika, ponieważ jego realizacja oznacza zerwanie finansowe z Pekinem w przededniu planowanego spotkania Trump-Xi oraz szok cenowy ropy, na który Waszyngton nie może sobie pozwolić przed wyborami uzupełniającymi.
A nawet gdyby pociągnął za spust, transakcja jest tak skonstruowana, by przetrwać. Płatności w juanach i tak przepływają przez małe chińskie banki i firmy-przykrywki z Hongkongu, właśnie po to, by duże instytucje, narażone na ryzyko związane z dolarem, pozostały czyste, a przepływ pieniędzy mógł się utrzymać, gdyby zaatakowano duży bank. System został zaprojektowany przez ludzi, którzy zakładali, że Waszyngton w końcu się na niego rzuci. Bessent grozi przełamaniem muru, który jego budowniczowie wzmocnili lata temu.
Dziesięć lat sankcji i większa gospodarka
Cofnijmy się o krok od poniedziałkowego ogłoszenia i zadajmy sobie dłuższe pytanie: jaki wpływ na irańską gospodarkę miała dekada sankcji? Właściwie mierzona, gospodarka wzrosła.
Ta miara ma znaczenie, ponieważ istnieją dwa sposoby pomiaru wielkości gospodarki i tutaj opowiadają one przeciwstawne historie. W dolarach nominalnych — płaszczyźnie, na której działają sankcje — Iran wygląda na zdewastowany: jego dolarowy PKB wynosi około 300 miliardów dolarów w 2026 roku, a dochód dolarowy na głowę mieszkańca szybko spada, ponieważ rial został rozdrobniony i wszystko, co irańskie, wygląda tanio, gdy wycenione jest w walucie, której Irańczycy coraz bardziej nie mogą uzyskać. Jednak nominalny dolarowy PKB w dużej mierze mierzy kurs wymiany, a nie gospodarkę. Mierzony parytetem siły nabywczej — który wycenia to, co Iran faktycznie produkuje, po cenach, które Irańczycy faktycznie płacą, pomijając upadłą walutę — PKB Iranu wzrósł z około 1,4 biliona dolarów w 2015 roku, kiedy obowiązywała architektura sankcji z ery JCPOA, do około 2,18 biliona dolarów w 2026 roku, według szacunków MFW, dwudziestej trzeciej co do wielkości gospodarki świata. Stanowi to wzrost o ponad pięćdziesiąt procent w ciągu tej samej dekady „maksymalnej presji”, która miała doprowadzić do przełamania.
Zastrzeżenie powinno być widoczne, a nie ukryte: część tego zysku to po prostu więcej Irańczyków — populacja wzrosła o mniej więcej jedną szóstą od 2015 roku — więc produkcja na mieszkańca wzrosła znacznie skromniej, a nic z tego nie oznacza, że irańskie gospodarstwa domowe czują się bogatsze, przy inflacji sięgającej prawie czterdziestu procent i zrujnowanej walucie. Wzrost gospodarczy nie oznacza dobrobytu dla rodziny. Ale to inne twierdzenie niż to, które ma znaczenie dla polityki sankcji. Kampania nacisków, która może zniszczyć walutę, a mimo to nie zmniejszyć realnej produkcji, to kampania, która powoduje trudności bez poddania się. Iran właśnie to zademonstrował na przykładzie dwóch architektur sankcji — JCPOA snapback i jego następców „maksymalnej presji” — oraz dziesięciu lat danych. Bessent dodaje rozdział do książki, której zakończenie jest już napisane.
Uczciwe granice
To ominięcie dolara, a nie jego koniec. Dolar nadal stanowi około 57 procent światowych rezerw walutowych, w porównaniu z około 2 procentami juana, a jedynie niewielki, jednocyfrowy udział w handlu transgranicznym rozliczany jest w renminbi; CIPS pozostaje znacznie mniejszy niż system SWIFT-i-CHIPS, który naśladuje. Twierdzenie to jest ograniczone i wystarczające: zdeterminowany sprzedawca, taki jak Iran, z chętnym chińskim kontrahentem, może kierować swoje dochody z ropy naftowej wokół dolara – świat tego nie zrobił.
Sankcje nie są też dla Teheranu dosłownie bezkosztowe. Tarcie związane z działaniem w ukryciu jest realne: Iran sprzedaje swoją ropę naftową z rabatem od 14 do 17 dolarów za baryłkę poniżej ceny ropy Brent, w porównaniu z 8 dolarami w 2023 roku, właśnie dlatego, że sankcje zwiększają ryzyko i złożoność jej zakupu; jego próg rentowności fiskalnej znacznie przekracza cenę, którą faktycznie osiąga, a rial stracił większość na wartości. Działania Bessenta dodadzą nieco więcej tarcia na marginesie – kolejne zakręcenie śruby w kwestii rabatu, kolejne firmy-przykrywki do zastąpienia.
Ale tarcie nie jest chwytem przymusu, a biedniejszy Iran nie jest uległy. Sankcje obniżają cenę irańskiej ropy, a jej gospodarka staje się bardziej obciążona; nie przecinają one i nie mogą przeciąć denominowanej w juanach arterii łączącej Chiny z krajami, która zapewnia dopływ ropy i finansowanie reżimu. To właśnie tę arterię obiecał przeciąć Bessent i to jedyna rzecz, której jego oświadczenie nie dotyka.
Bessent zagroził wykluczeniem Iranu i jego partnerów z systemu finansowego, który Iran opuszczał latami. Gilotyna dolara jest realna i wciąż spada z przerażającą siłą na każdego, kto się pod nią ugina – ale irański handel ropą zszedł z drogi i wszedł w juana, a każda nowa runda dolarowej broni tylko zaostrza motywację innych do pójścia w jej ślady.
Środki ogłoszone w poniedziałek trafią na pierwsze strony gazet, kilkadziesiąt deklarowanych zastrzeżeń i doprowadzą do nieznacznego poszerzenia dyskonta, z którego Chiny już korzystają na irańskiej ropie naftowej. Nie zrobią jednak tego, do czego zostali sprzedani: nie zniszczą opcji Iranu i nie zmuszą go do ustąpienia. Nie można odciąć liny ratunkowej, która już nie znajduje się w twoich rękach. Bessent stoi na straży drzwi, z których Iran wyszedł dawno temu, grożąc, że je zamknie.
Długi, pracowity dzień z podcastami. Zacząłem poranek od Sędziego:
Najnowszy protokół przejściowy skupia się na wizycie Asima Munira w Teheranie:
Rozmawialiśmy z Kyle’em Anzalone o przesadnie rozdmuchanym D-Dayu ekonomicznym:
Nima i ja zagłębiliśmy się także w żałosną zapowiedź Scotta Bessenta dotyczącą tak zwanych „nowych” sankcji wobec Iranu:
Mario i ja pomyliliśmy znaczenie porozumienia z Mekki:
Sulaiman chce wiedzieć, czy Iran wkrótce zaatakuje cele USA:
DOKUMENT TRADOC (TP) 525-3-1 „Wygrana w złożonym świecie 2020–2040” z września 2014 r.
Język użyty we wstępie i sekcji wstępu jest nadal dość niejasny:
„Siły lądowe umożliwiają dowódcom regionalnych dowództw bojowych osiąganie celów politycznych i wojskowych wbrew woli wroga” … oraz „egzekwowanie woli narodu wbrew woli wroga siłą militarną”.
Sformułowanie „Przeciwnik jest nieznany, lokalizacja jest nieznana, a zaangażowane koalicje są nieznane” w przedmowie nie oznacza, że Rosja, Chiny, Iran i Korea Północna nie są potencjalnymi przeciwnikami strategicznymi. Stwierdza ono jedynie, że czas, lokalizacja, przebieg i układ sojuszniczy przyszłych interwencji USA pozostają otwarte. Rozdział 2.4, „Zwiastuny przyszłych konfliktów”, wyraźnie wymienia priorytetowych przeciwników: Chiny i Rosję jako rywalizujące ze sobą główne mocarstwa oraz Iran i Koreę Północną jako mocarstwa regionalne.
„Rywalizujące mocarstwa”: Chiny i Rosja,
„Mocarstwa regionalne”: Iran i Korea Północna/Korea Północna,
ponadto transnarodowe sieci terrorystyczne i cyberzagrożenia
To jasno opisuje przygotowania do egzekwowania rezultatów politycznych za pomocą siły militarnej – w tym zdolność do uniemożliwienia przeciwnikom skutecznej reakcji. Chodzi o zapewnienie jednobiegunowego porządku świata, jak sformułował to prezydent George H.W. Bush w swoim szeroko znanym przemówieniu z 11 września 1990 roku pod hasłem „W kierunku Nowego Porządku Świata ” .
Nie jest to przypadkowy kontekst, lecz architektura wroga i zagrożeń, z której wynika przyszły rozwój potencjału armii amerykańskiej. Dokument wymaga, aby armia rozwijała się w taki sposób, aby chroniła amerykańskie interesy na całym świecie, „zapobiegała” konfliktom, „kształtowała” przestrzeń bezpieczeństwa zgodnie ze standardami USA, realizowała działania na lądzie i potrafiła wywierać presję na przeciwników. To imperialna potęga ukryta w języku dyplomacji.
W dokumencie TRADOC 525-3-1 „Wygrana w złożonym świecie 2020–2040” można zatem wyróżnić dwa poziomy :
Poziom 1: Przyszłość jest złożona, dynamiczna i częściowo nieprzewidywalna.
Poziom 2: Armia USA mimo wszystko opracowuje konkretne koncepcje dotyczące zagrożeń i przeciwników i odpowiednio dostosowuje swoją transformację.
Armia USA wyraźnie opisuje Koncepcję Operacji Armii (AOC) jako wizję przyszłych konfliktów zbrojnych opartą na
„nowe zagrożenia ” i
„możliwości przeciwnika”
opiera się na zapobieganiu konfliktom, kształtowaniu środowiska bezpieczeństwa i wygrywaniu wojen oraz ma na celu ich zapobieganie. (3)
Późniejsza doktryna armii USA dodatkowo precyzuje ten rozwój sytuacji: Rosja i Chiny są traktowane jako szczególnie potencjalni przeciwnicy; Iran i Korea Północna są również zaliczane do istotnych zagrożeń.
Państwa określone jako przeciwnicy podlegają planowaniu USA, mającemu na celu ograniczenie ich możliwości działania, siły odstraszania i zdolności do stawiania oporu.
„Niepewne środowisko” stanowi zatem raczej formułę legitymizacji i modernizacji: ponieważ przeciwnik jest podatny na adaptację, a sytuacji operacyjnej nie da się w pełni przewidzieć, armia amerykańska musi być w stanie szybciej rozmieszczać siły na całym świecie, działać w różnych domenach, mieć lepsze informacje i być zdolna do eskalacji dominacji.
Podstawową logikę TP 525-3-1 można przedstawić dokładniej w następujący sposób:
Wskazani rywale geopolityczni – zagrożenie dla projekcji siły USA – budowanie przewagi – egzekwowanie wyników politycznych
Kluczowymi koncepcjami są nie tylko „„Multi-Domain“” i „partner”, ale także: utrzymanie lub przywrócenie „zdolności do przewagi”, które uniemożliwiają przeciwnikowi skuteczną reakcję.
Celem jest uniemożliwienie przeciwnikowi utrudniania dostępu USA do obszaru konfliktu i ograniczania swobody przemieszczania się tam (strategia A2/AD).
Anty-dostęp (odmowa dostępu): Przeciwnik próbuje uniemożliwić siłom zbrojnym USA zbliżenie się – na przykład poprzez ataki lub groźby skierowane przeciwko bazom, portom, lotniskom, szlakom transportowym i jednostkom morskim.
Odmowa dostępu do obszaru: Jeżeli siły USA znajdują się już w strefie działań, ich swobodne działanie, rozmieszczenie i walka powinny być utrudnione lub niemożliwe.
Należą do nich na przykład pociski rakietowe dalekiego zasięgu, obrona powietrzna, okręty podwodne, miny morskie, broń elektroniczna, cyberataki oraz systemy rozpoznania i namierzania celów. Ich celem jest opóźnienie rozmieszczenia sił, ryzyko strat i zwiększenie politycznych lub militarnych kosztów interwencji.
Więc chodzi o to
Eliminacja wrogich systemów dostępu i odmowy dostępu do przestrzeni kosmicznej, które ograniczają amerykańską interwencję i swobodę przemieszczania się.
Projekcja siły na kraj i z kraju do przestrzeni powietrznej, morskiej, kosmicznej i cyberprzestrzeni.
Jednoczesne ataki na dużą skalę i przez dłuższy okres czasu, mające na celu przytłoczenie przeciwnika pod względem materialnym i psychologicznym.
Stała wysunięta obecność i utworzenie globalnej sieci wojsk lądowych wraz z armiami partnerskimi.
„Koncepcja zwieńczająca NATO w zakresie walki (NWCC)” z 2021 r.
Koncepcja NATO Warfighting Capstone: 20-letnia wizja dla instrumentu władzy NATO na rok 2021 (6) została opracowana przez Dowództwo Sojusznicze ds. Transformacji (ACT) NATO w Norfolk w stanie Wirginia. Państwa członkowskie NATO zatwierdziły ją w 2021 roku za pośrednictwem swoich odpowiednich organów politycznych i wojskowych.
ACT opisuje tę koncepcję jako strategiczną „gwiazdę północy” dla rozwoju zdolności bojowych NATO w ciągu najbliższych dwudziestu lat. Jej wdrożenie ma opierać się na pięciu kluczowych imperatywach i sześciu kluczowych czynnikach umożliwiających . (7)
Sześć podstawowych warunków, bez których nie można zrealizować pięciu strategicznych wytycznych NWCC, nie stanowi zatem celów dodatkowych, lecz podstawy kadrowe, organizacyjne i techniczne ich realizacji.
Konkretnie NWCC wspomina:
Dane: lepsze gromadzenie, wymiana i ocena informacji oraz ustaleń dochodzeniowych
Technologia: Wykorzystanie i szybkie wprowadzenie technologii o znaczeniu militarnym
Zwinność: umiejętność szybkiego dostosowywania umiejętności, struktur i procesów do nowych sytuacji.
Personel: Osoby odpowiednio wykwalifikowane, posiadające niezbędną wiedzę i umiejętności
Przygotowanie: ciągłe szkolenie, ćwiczenia, planowanie i gotowość nawet w czasie pokoju
Integracja: ścisłe powiązanie państw NATO, sił zbrojnych i partnerów, a także instrumentów cywilnych i innych instrumentów rządowych
W lipcu 2021 r. w przeglądzie NATO wyraźnie stwierdzono, że kierownictwo NATO przyjęło NWCC „opracowany przez ACT” na początku 2021 r. i potwierdziło go na szczycie NATO w Brukseli w 2021 r. szefowie państw i rządów. (9)
Nie jest to zatem jedynie wewnętrzny dokument koncepcyjny ACT, choć ACT ponosi odpowiedzialność za techniczne autorstwo i wdrożenie. NWCC to strategiczny dokument przewodni, zatwierdzony na szczeblu Sojuszu, dotyczący długoterminowego rozwoju instrumentu wojskowego NATO do około 2040 r. (10)
Koncepcja NATO opiera się na multilateralnej logice wypracowanej w USA: stała konkurencja, ograniczanie swobody działania przeciwnika, tworzenie dylematów, przewaga między domenami oraz rozwijanie odstraszania lub projekcji siły.
Różnica pozostaje taka: TP 525-3-1 to dokument armii amerykańskiej dotyczący rozwoju zdolności, a NWCC formułuje ogólną wizję NATO.
W obu koncepcjach „wielo-domenowość” to coś więcej niż termin operacyjno-techniczny: ma ona na celu zabezpieczenie lub rozszerzenie inicjatywy sojuszu, swobody przemieszczania się i zdolności eskalacji wobec wskazanych przeciwników. Koncepcja NATO wyraźnie łączy tę wizję ze wzmocnieniem odstraszania i obrony.
Wielo-domenowość oznacza, że operacje wojskowe nie są prowadzone oddzielnie dla każdego rodzaju sił zbrojnych, lecz jednocześnie i w sposób skoordynowany w kilku obszarach operacyjnych.
NATO wyróżnia pięć wymiarów: ląd, powietrze, morze, przestrzeń kosmiczną i cyberprzestrzeń.
Uzupełnieniem jest koordynacja z wykorzystaniem środków pozamilitarnych, takich jak dyplomacja, presja ekonomiczna czy polityka informacyjna. Celem jest jednoczesne połączenie efektów z kilku obszarów i tym samym szybsze uzyskanie przewagi niż przeciwnik. (11)
Prosty przykład: satelity i cybernetyczny rozpoznanie identyfikują cel; działania są podejmowane jednocześnie z morza, powietrza i lądu; walka elektroniczna zakłóca komunikację wroga. Nie każde działanie musi mieć charakter militarny – sankcje, naciski dyplomatyczne lub kampanie informacyjne mogą być stosowane równolegle.
Głównym celem jest zabezpieczenie lub rozszerzenie własnej inicjatywy, swobody przemieszczania się i zdolności eskalacji wobec wskazanych przeciwników. Sama koncepcja NATO wyraźnie wiąże swoją wizję ze wzmocnieniem odstraszania i obrony Sojuszu. (12)
W przeciwieństwie do tego TP 525-3-1 kodyfikuje skoncentrowaną na USA strategię mającą na celu zachowanie globalnej interwencji militarnej i zdolności do uzyskania przewagi nad wyraźnie określonymi głównymi i regionalnymi potęgami; NWCC przekłada istotne elementy tego sposobu myślenia na ramy obejmujące cały sojusz.
Od „Zwycięstwa w złożonym świecie” do „Koncepcji wieńczącej wojnę” – Transformacja NATO 2040 i jej korzenie w USA
W przypadku TRADOC 525-3-1 należy wyróżnić trzy rzeczy:
Środowisko jest złożone i zmienne. Oznacza to niepewność co do charakteru, przebiegu i warunków przyszłych konfliktów.
Strategiczni przeciwnicy nie są wcale nieznani. Dokument wymienia Rosję, Chiny, Koreę Północną i Iran jako konkretne źródła zagrożenia.
Prowadzi to do transformacji sił zbrojnych USA. Siły zbrojne mają zostać zrestrukturyzowane, aby mogły stawić czoła tym zagrożeniom w coraz bardziej złożonym, wielowymiarowym środowisku konfliktu.
NWCC przyjmuje bardzo podobną podstawową strukturę, ale przenosi ją na poziom NATO :
TRADOC 525-3-1 – 2014
Analiza zagrożeń:
Rosja / Chiny / Iran / Korea Północna
złożone przyszłe środowisko operacyjne
Transformacja armii amerykańskiej
Wielodomenowy / wspólny / wielonarodowy
Zdolność do demonstrowania siły i „wygrywania”
NATO NWCC – 2021
konkurencja strategiczna:
Rosja/Chiny i inni aktorzy państwowi i niepaństwowi
coraz bardziej złożone i konkurencyjne środowisko
Transformacja wojskowego instrumentu władzy NATO
Wielo-domenowy / Między-domenowy
Pięć imperatywów rozwoju wojny
przewaga militarna do 2040 r.
Istotna różnica jest zatem taka:
TRADOC 525-3-1 rozpoczyna się od stosunkowo konkretnej analizy zagrożeń, na podstawie której rozwija się przyszły profil amerykańskich sił zbrojnych.
NWCC przekształca to w architekturę transformacji długoterminowej, obejmującą cały sojusz .
NWCC nie zmienia logiki transformacji. Przenosi logikę, która już rozwinęła się w amerykańskim myśleniu wojskowym i doktrynalnym, na poziom NATO i rozszerza jej horyzont czasowy do roku 2040.
Przemyśleć, przewyższyć, pokonać, wyprzedzić, oskrzydlić poprzez partnerstwo i przetrwać dłużej niż przeciwnik.
Znaczenie w kontekście militarno-strategicznym
Przechytrzyć – myśleć bardziej strategicznie; lepiej zrozumieć sytuację, przeciwników i opcje.
Przewyższaj innych – bądź lepszy w szkoleniu, przywództwie, organizacji i wydajności
Wychodzić na prowadzenie – walczyć skuteczniej w walce lub na wojnie
Wyprzedź innych – decyduj, dostosowuj się i działaj szybciej
Współpraca zewnętrzna – budowanie silniejszych sojuszy, współpracy i sieci
Przetrwać – przetrwać długotrwały konflikt pod względem ekonomicznym, militarnym i politycznym
Krótko mówiąc: myśl mądrzej, działaj lepiej, walcz bardziej zdecydowanie, działaj szybciej, współpracuj skuteczniej i wytrzymuj dłużej.
Dokument NWCC, który został potwierdzony lub przyjęty przez szefów państw i rządów na szczycie NATO w Brukseli 14 czerwca 2021 r., jest w NATO określany jako długoterminowa wizja rozwoju instrumentu wojskowego do roku 2040 .
Czy istnieje związek między NWCC a rosyjskim atakiem z 24 lutego 2022 r.?
Między NWCC ( 14 czerwca 2021 r .) a początkiem inwazji rosyjskiej ( 24 lutego 2022 r.) minęło 8 miesięcy i 10 dni.
Dowództwo Sojusznicze ds. Transformacji NATO (ACT) wyraźnie stwierdziło, że koncepcja jest efektem ponad 18 miesięcy pracy i że jej przyjęcie jest planowane na rok 2021.
Co ważniejsze, rozwój strategiczny rozpoczął się na długo przed czerwcem 2021 r .:
Programy wpływów/demokratyzacji w USA
Rzetelna analiza roli USA na Ukrainie musi zatem rozpocząć się najpóźniej po pomarańczowej rewolucji z lat 2004–2005. Zachód zorganizował rewolucję i w tym czasie zapewnił znaczne finansowanie reform wyborczych, społeczeństwa obywatelskiego, niezależnych mediów i podmiotów politycznych. Według oceny USAID, programy te odegrały kluczową rolę wspierającą. Zapoczątkowało to, najpóźniej na początku XXI wieku, długofalową politykę USA ukierunkowaną na transformację polityczną i zachodnią orientację Ukrainy, która była kontynuowana w zmienionych okolicznościach w latach 2013–2014. Jej ramy strategiczne można interpretować jako linię od tzw. doktryny Wolfowitza, poprzez koncepcję operacyjną broszury TRADOC 525–5, aż do praktycznego wykorzystania przejść między poziomami eskalacji politycznej i militarnej. (13)
Wytyczne Planowania Obronnego, opublikowane po raz pierwszy w 1992 roku i początkowo sformułowane jako projekt – zazwyczaj nazywane „Doktryną Wolfowitza” – definiowały swój główny cel jako zapobieganie ponownemu pojawieniu się rywala geopolitycznego na terytorium byłego Związku Radzieckiego lub w innych regionach strategicznych. Wiązały to z wymogiem, aby Stany Zjednoczone były w stanie działać jednostronnie, w razie potrzeby, lub przy ograniczonym wsparciu sojuszniczym. Stworzyło to ramy geopolityczne, w których integracja państw postsowieckich ze strukturami politycznymi, gospodarczymi i bezpieczeństwa zdominowanymi przez Zachód miała szczególne znaczenie.
Broszura TRADOC 525-5 (Operacje Sił XXI, 1 sierpnia 1994 r.) nie przełożyła takiego horyzontu strategicznego na konkretny program krajowy, ale przełożyła go na wojskowe podejście operacyjne. Dokument opisuje przyszłe operacje w kontekście dynamiki powstania, kryzysu, konfliktu i wojny, a także „Operacji innych niż wojna” (OOTW). Podkreśla zdolność do przechodzenia między różnymi typami operacji i jednoznacznie definiuje sukces w wielu operacjach w kategoriach kontroli ludności i terytorium. Jednocześnie podkreśla powiązania sił zbrojnych z innymi rodzajami sił zbrojnych, sojusznikami, agencjami rządowymi, organizacjami pozarządowymi i prywatnymi organizacjami pomocowymi. (14)
Zgodnie z logiką eskalacji przedstawioną w dokumencie, tę transformację można w uproszczeniu streścić jako powstanie – kryzys – konflikt – wojna : niepokoje polityczne lub wstrząsy społeczne początkowo stwarzają przestrzeń dla wpływów niemilitarnych; kryzys umożliwia internacjonalizację i interwencję instytucjonalną; konflikt otwiera drogę do wykorzystania instrumentów dyplomatycznych, ekonomicznych, informacyjno-politycznych i związanych z bezpieczeństwem; dopiero w ostateczności dochodzi do otwartej wojny. Co istotne, twierdzenie, że to TRADOC 525-5 zaplanował wydarzenia na Ukrainie, nie ma znaczenia. Broszura jest ogólnym, wyraźnie niedoktrynalnym dokumentem koncepcyjnym na temat przyszłych operacji, a nie zestawem instrukcji dla Ukrainy. (15)
W przypadku Ukrainy zatem związek ten ma charakter bardziej analityczny niż bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy: Doktryna Wolfowitza wyznaczyła priorytet po zakończeniu zimnej wojny, mający na celu zapobieżenie powstaniu euroazjatyckiej przeciwwagi; równolegle TRADOC 525-5 rozwinął koncepcję elastycznego przejścia między stanami pokoju, kryzysu, konfliktu i wojny, z udziałem podmiotów cywilnych, międzypaństwowych i wojskowych. W tym kontekście rosnące poparcie Zachodu dla politycznego, społecznego i bezpieczeństwa sojuszu Ukrainy z Zachodem od początku XXI wieku można interpretować jako element szerszego projektu porządku polityczno-siłowego. W tej interpretacji wydarzenia z lat 2013–2014 nie byłyby początkiem tej orientacji, lecz raczej jej nasileniem w fazie kryzysu, w której przeplatały się niepokoje społeczne, destabilizacja instytucjonalna, wpływy międzynarodowe i późniejsza eskalacja działań militarnych. (16)
2004/05 – Pomarańczowa Rewolucja
2010 – Janukowycz wygrywa wybory prezydenckie;
2013/14 – Euromajdan i zmiana władzy;
2014 – Krym/Donbas → NATO rozpoczyna adaptację wojskową
TRADOC 525-3-1: „Wygrać w złożonym świecie 2020-2040”
2019 – Strategia wojskowa NATO
2020 – Koncepcja DDA NATO „Koncepcja odstraszania i obrony Europy”
„Obszar Atlantycki” – w przybliżeniu można to przetłumaczyć jako „Koncepcja odstraszania i
Obrona obszaru euroatlantyckiego” ( nie jest to samodzielna „Koncepcja strategiczna” na wzór Strategicznej Koncepcji NATO z 2022 r.).
DDA powinna przekształcić adaptację wojskową NATO po 2014 roku w bardziej kompleksową architekturę. Obejmuje to w szczególności: odstraszanie i obronę całego obszaru euroatlantyckiego; zdolność do jednoczesnego reagowania na zróżnicowane zagrożenia; zwiększoną gotowość bojową i zdolność do rozmieszczania; wzmocnienie wschodniej flanki NATO; integrację zdolności lądowych, powietrznych, morskich, cybernetycznych i kosmicznych; oraz przygotowanie do bardziej konkurencyjnego środowiska bezpieczeństwa .
Szczególnie istotne jest, aby DDA przypadła między dostosowaniem NATO po 2014 r. a NWCC w 2021 r .
2021 (14 czerwca) – NWCC – Koncepcja zwieńczająca NATO Warfighting
Długoterminowy obraz celów wojskowych do 2040 r.
Pięć imperatywów rozwoju wojny
Pięć Imperatywów Rozwoju Sztuki Wojennej, zawartych w Koncepcji Zwieńczenia Sztuki Wojennej NATO, nie stanowi planu fazowego dla poszczególnych państw, lecz raczej stałe ramy zdolności i kontroli dla strategicznej rywalizacji i całego kontinuum powstań, kryzysów, konfliktów i wojen. Przewaga poznawcza ma zapewnić lepsze zrozumienie otoczenia politycznego i wojskowego; Odporność Warstwowa – odporność struktur wojskowych i cywilnych; oraz Projekcja Wpływów i Siły – aktywne kształtowanie otoczenia i kreowanie dylematów przeciwnika. Dzięki Dowództwu Międzydomenowemu i Zintegrowanej Obrony Wielodomenowej, logika ta przekłada się na przyspieszone, międzydomenowe dowodzenie i obronę. W ten sposób koncepcja łączy sfery działania: społeczną, informacyjną, polityczną i wojskową w ramach ciągłej architektury rywalizacji i walki: sześć „wyjść”.
Rosja została uznana za „najpoważniejsze i najbardziej bezpośrednie zagrożenie”.
Po raz pierwszy wyraźnie uwzględniono Chiny. (18)
W tym kontekście stosunkowo łatwo odpowiedzieć na pytanie, czy transformacja NATO do roku 2040 jest jedynie reakcją na politykę rosyjską, czy też jest częścią znacznie dłuższej zachodniej polityki transformacji i porządku wobec przestrzeni postsowieckiej.
DDA stanowi, w pewnym sensie, ogniwo operacyjne między ponowną oceną polityczną po 2014 r. a długoterminową koncepcją transformacji NWCC.
Z perspektywy czasu można zidentyfikować trzyetapowe podejście: DDA = Jak NATO powinno odstraszać i bronić? NWCC = Jakich zdolności wojskowych będzie potrzebować NATO do 2040 roku? Koncepcja Strategiczna 2022 = Przeciwko jakiemu zagrożeniu strategicznemu jest skierowana ta architektura?
W rezultacie powstaje bardzo interesująca oś czasu :
Krym 2014 – adaptacja militarna NATO – Strategia wojskowa 2019 – DDA 2020 – NWCC 2021 – duża ofensywa rosyjska 2022 – Koncepcja strategiczna NATO 2022.
NWCC nie było reakcją na atak z lutego 2022 r. Było raczej częścią trwającej już transformacji NATO.
Jeszcze bardziej wymowne jest to, co samo NATO określiło jako środowisko zagrożeń w czerwcu 2021 roku. Oficjalny tekst szczytu odnosi się do „agresywnego zachowania” Rosji, rosnących wpływów Chin, cyberataków, przełomowych technologii i coraz bardziej konkurencyjnego świata. NATO oświadczyło również, że od 2014 roku przyspieszyło adaptację wojskową.
Sama Rada NWCC określa Rosję jako aktora, który będzie nadal zagrażał NATO, a Chiny jako czynnik o rosnącym znaczeniu. Apeluje o proaktywne podejście i zdolność do działania w „kontekstach kształtowania, kontestowania i walki”.
Bardziej interesujące pytanie brzmi:
„Dlaczego NATO przyjęło koncepcję sięgającą roku 2040, aby utrzymać przewagę militarną osiem miesięcy przed wielką ofensywą rosyjską – i jakie postrzeganie zagrożeń już wtedy kryło się za tą koncepcją?”
Z perspektywy czasu NATO samo stwierdza, że NWCC w szczególności zajmowało się „nowymi aspektami rywalizacji wielkich mocarstw ”. Jednocześnie NATO dziś wyraźnie zauważa, że wojna z Ukrainą pokazała, iż pomimo przygotowań do „zmieniającego się charakteru wojny”, tradycyjne użycie siły militarnej nadal odgrywa kluczową rolę.
Jeśli umieścisz dokumenty obok siebie, to większą wagę będzie miał TRADOC 525-3-1 z 2014 r .
TRADOC 525-3-1 – 2014
długoterminowy horyzont 2020–2040
konkretnych strategicznych konkurentów/zagrożeń
Rosja, Chiny, Korea Północna, Iran
Transformacja armii amerykańskiej
Wielodomenowy
„Kształtowanie środowiska bezpieczeństwa”
„Wygrać”
NATO NWCC – 2021
długoterminowy horyzont do 2040 r.
Rywalizacja wielkich mocarstw
Rosja i Chiny wyraźnie ujęte w środowisku zagrożenia
Transformacja wojskowego instrumentu władzy NATO
Wielodomenowy
proaktywne „kształtowanie”
utrzymująca się przewaga militarna
A potem nadchodzi rok 2022 .
Wojna na Ukrainie z 2022 roku nie była punktem wyjścia dla transformacji NATO do 2040 roku. Zbiegła się ona raczej z transformacją wojskowo-strategiczną, która trwała już od 2014 roku, a której długoterminowy cel NATO wyraźnie określiło w Radzie Północnoatlantyckiej (NWCC) w czerwcu 2021 roku – osiem miesięcy przed poważną ofensywą rosyjską.
Wreszcie, na szczególną uwagę zasługuje fakt, że w ACT NATO z 29 marca 2022 roku , zaledwie 33 dni po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji , stwierdzono, że agresja Rosji na Ukrainę „podkreśla” Agendę Rozwoju Działań Wojennych ustanowioną w ramach NWCC. Oznacza to, że wojna została natychmiast włączona do wcześniej opracowanych ram transformacji po jej rozpoczęciu – a nie odwrotnie.
Dzięki temu zwykła bliskość czasowa staje się strategiczną linią rozwoju .
Rok 2014 należy uznać za punkt wyjścia tego rozwoju. Obejmuje on Euromajdan, eskalację przemocy, odsunięcie Janukowycza od władzy, późniejszą reorganizację polityczną oraz ogromne wsparcie polityczne i finansowe ze strony USA i innych państw zachodnich.
Zdjęcie Nuland-Pyatt ze stycznia 2014 r. dostarcza przekonujących dowodów na to, że wysoko postawieni dyplomaci amerykańscy intensywnie angażowali się w ustalanie przyszłego składu politycznego rządu Ukrainy już w trakcie kryzysu. (19)
U.S. Assistant Secretary of State for European and Eurasian Affairs Victoria Nuland (C) and U.S. Ambassador Geoffrey Pyatt walk in the opposition camp at Independence Square in Kiev in this December 10, 2013,
Późniejsze wybory prezydenckie z maja 2014 r. zostały ocenione przez OBWE jako zasadniczo zgodne z zobowiązaniami międzynarodowymi. Nie rozwiązuje to jednak kontrowersji konstytucyjnych związanych z wcześniejszym odsunięciem Janukowycza od władzy . (20)
Odnosząc się do działań Rosji na Krymie, a później do aneksji terytoriów ukraińskich, należy również rozróżnić uzasadnienia polityczne, argumenty oparte na samostanowieniu i obowiązujące prawo międzynarodowe. W 2014 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ jednoznacznie potwierdziło integralność terytorialną Ukrainy i uznało referendum krymskie za nieważne. (21) Z drugiej strony, zignorowało ono również prawo do samostanowienia narodu krymskiego (który już w styczniu 1991 roku dążył do opuszczenia Związku Radzieckiego, podczas gdy Ukraińcy uczynili to dopiero w grudniu 1991 roku).
Jeśli zaczniemy rozwijać nie 24 lutego 2022 r. , ale w latach 2013/14 , wyłoni się o wiele ciekawszy łańcuch chronologiczny:
Pański komentarz dotyczący liczebności wojsk jest również istotny dla analizy: Omawiając datę 24 lutego 2022 roku, nie należy utożsamiać skali rozmieszczonych sił rosyjskich i ich celów strategicznych z późniejszym przebiegiem wojny. Termin taki jak „pełna inwazja” łatwo sugeruje określoną interpretację wydarzeń; w krytycznym sprawozdaniu historycznym rzeczywiście lepszy jest mniej krytyczny opis operacji .
Przejście od koncepcji „Wygrana w złożonym świecie” do koncepcji NATO Warfighting Capstone pokazuje zatem nie tyle zmianę paradygmatu wywołaną wojną z 2022 r., co przeniesienie i konsolidację amerykańskiego podejścia transformacyjnego, rozwijanego od 2014 r., do NATO: rosyjska interwencja na Ukrainie przyspieszyła i politycznie zalegalizowała w Madryckiej Koncepcji Strategicznej 2022 strategię sojuszu ukierunkowaną na przewagę poznawczą, odporność, projekcję wpływów i siły oraz zdolność do prowadzenia wojny w wielu domenach, sięgającą 2040 r.
+++
Notatki i źródła
Wolfgang Effenberger, urodzony w 1946 roku, zdobył dogłębną wiedzę na temat „pola bitwy nuklearnej” w Europie, przygotowywanego przez USA, służąc jako kapitan w niemieckich siłach zbrojnych. Po dwunastu latach służby studiował nauki polityczne i szkolnictwo średnie (budownictwo/matematyka) w Monachium, a następnie do 2000 roku wykładał w Technicznej Wyższej Szkole Inżynierii Budowlanej. Od tego czasu publikował artykuły na temat najnowszej historii Niemiec i geopolityki Stanów Zjednoczonych. Do jego najnowszych publikacji należą: „Czarna Księga UE i NATO” (2020), „Niedoceniana potęga” (2022) oraz „Od wojny do porządku światowego” (2026).
6) Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO), Dowództwo Sojusznicze ds. Transformacji (ACT) (red.): Koncepcja zwieńczająca działania bojowe NATO: 20-letnia wizja wojskowego instrumentu siły NATO, 2021 r.
Przetoczyła się dyskusja o nowej wierze tzw. chrześcijańskim syjonizmie, głównie z dwóch powodów: wydania książki o tym zaskakującym fenomenie, napisanej przez Pawła Lisickiego, gdzie wstawia on to pojęcie do społecznej debaty i drugi czynnik – ewidentne harce na ten temat emanujące czy to z Białego Domu, czy to z amerykańskiej armii, w której wręcz rozkazach zawierają się wątki już nie tylko mesjanistyczne, ale i apokaliptyczne. Czyżbyśmy mieli więc armię Boga, czy to tylko kolejna idea tłumacząca wojakom, że chodzi tu o coś więcej niż zarobek korporacji i realizacja wybujałych ambicji wodzowskich.
Ten nurt przetoczył się przez dyskurs, zniknął, ale tylko narracyjnie. Należy więc przypomnieć o czymś, o czym zapomnieliśmy w toku bieżących wojen – prokurują je ludzie namagnesowani wiarą we własne posłannictwo od Boga. Patrzmy się więc na nich wciąż, gdyż to może nam wytłumaczyć wszelkie nieracjonalności ich działań. Rządzą światem dziwni ludzie, który wręcz szaleństwo uzasadnia wszelkie już działania, mogące doprowadzić do dosłownie apokaliptycznych rezultatów. To jest ciągle z tyłu, w kontekście działań, czy to na Ukrainie, w Wenezueli, czy w Zatoce. Pamiętajmy o tym – jesteśmy na wojnie armii Boga, Boga, który w tej postaci nie istnieje, gdyż jest figurą zmyślonej transcendencji mającej stępić aksjologiczne ostrze katolicyzmu, sprotenstantyzować go, zaś sam protestantyzm zlać z judaizmem. Do tego trzeba iście apokaliptycznego wstrząsu i ku niemu – przynajmniej w intencji wyznawców „nowej-starej religii” – zdążamy jako świat.
Pasywność konserwatyzmu
Ludzie o poglądach konserwatywnych długo czekali (i czekają) na przemianę świata. A właściwie to źle powiedziane – konserwatyści co do istoty swej postawy są mocno podejrzliwie nastawieni do zmian. Nie znaczy to, że są jakimiś jednostkami zatopionymi w formalinie, przeciwnie – są tylko podejrzliwi wobec zmian prokurowanych przez tzw. projekty, głównie w obszarze inżynierii społecznej, które mają za każdym razem uzasadnienie w idei, w rezultacie po jej implementacji przysparzającej najwięcej cierpień ludzkości. Jest to niepowstrzymany pociąg ku poprawianiu świata, by był bardziej sprawiedliwy, równy, czy jakie tam jeszcze ma za warianty współczesny progresywizm. Trudno więc oczekiwać stałej tendencji konserwatystów do działań na rzecz przemiany świata. To raczej domena właśnie postępowców, też z natury rzeczy.
Ale konserwatyści, którzy postęp upatrują w obiektywnym ścieraniu się wielowątkowych czynników, liczą na to, że sprawy świata odwrócą się dziś w lepszym kierunku. Głównie dlatego, że ludzkość wygląda na taką, co się w piętkę zagoniła, ale może tylko ta zachodnia. Nie pora tu mówić o objawach tego wszechobecnego kryzysu, który ma wiele poziomów – od geopolitycznego, poprzez gospodarczy, aż do aksjologicznego pomieszania. To dlatego mamy do czynienia z oksymoronem – konserwatyzmem czekającym na zmianę. Jednocześnie mamy tu drugą sprzeczność: by świat się zmienił na „normalny” trzeba by było podjąć realne działania w kontekście zmiany co najmniej społecznej, zaś konserwatyzm, co do swej istoty, nie posiada narzędzi do osiągnięcia takiego celu. Znowu – zmiana społeczna to raczej domena progresywistów – ci z kolei mają narzędzia na takie działania, ale zdaje się, że wyłącznie narzędzia. Wyłącznie, gdyż cele przez nich przyjęte w większości przypadków powodują odwrotne do zakładanych skutki.
Trump jako nadzieja
No i ludzie o poglądach konserwatywnych „doczekali się” takich zmian, a właściwie – jak się zaraz okaże – raczej zawiedzionych nadziei na nie. Widać było po busoli oczekiwań wielu ludzi na świecie, że ostatnia reelekcja Trumpa utwierdziła tę część ludzkości (znowu zdaje się, że zachodniej tylko), że jednak zawróciliśmy znad krawędzi. Do dziś mnożone są scenariusze co by było, gdyby Trump przegrał: to smutne warianty wszechwładnego klimatyzmu, wokeizmu, globalizmu światowej gospodarki i politycznych decyzji – wszystko unurzane w narracyjnym, na razie tylko, zamordyzmie. Ten zwrot, jak to każdy zwrot znad przepaści, wzbudził uczucie ulgi, ale też i rozleniwiającej satysfakcji. A to – okazało się – dopiero początek drogi, której kierunku wciąż należałoby pilnować. Stojąc już tyłem do przepaści liczono na automatyczne i proste konsekwencje – zwycięstwo zdrowego rozsądku nad wysypem kuriozalnych mód ideologicznych, koniec wojen, powrót do zalet państw narodowych, zmniejszenie natężenia tego ciągłego wzmagania społecznego podbijanego przez medialnych szczwaczy.
Okazało się, że powrót do normalności miał dwa nieoczekiwane elementy. Po pierwsze – i to jest aspekt geopolityczny – doszło do gwałtownych eksplozji militarnej agresji w wielu zakątkach świata. To nie tak miało być, ale tak wyszło. Tasowanie się mocarstw wyraźnie przyspieszyło, nie wiadomo tylko czy to – znowu – obiektywny proces, co zrozumieliby konserwatyści, czy też jest tylko emanacja połączenia ego Trumpa z potrzebą maksymalnego „rozepchania się” słabnącego supermocarstwa, które przegrywa. Chce więc wygrać w ostatniej chyba domenie, w której ma przewagę – w militarnej sile. Stąd to miotanie się po globusie.
Ale najbardziej zaskakujące jest to drugie – zawrócenie świata znad przepaści nastąpiło pod sztandarem nowej religijnej herezji. Nie tylko dlatego, że świat odkrył chrześcijański syjonizm, który do tej pory zdawał się – głównie katolikom! – czymś niemożliwym, a więc nikt nie patrzył w tamtą stronę. Jest nie tylko tak, gdyż do tej ugruntowanej okazało się para-religii mamy jeszcze dodatkowo wątki demoniczno-kuriozalne.
Oto dochodzi do podnoszenia Trumpa i jego środowiska do jakiejś formy świętego posłannictwa. Grupa pastorów, którzy namaścili POTUSa swoją energią (a może jednak czerpią ją z niego, jak to nowi apostołowie) wyglądała mi najpierw na głupi żart wspomagany sztuczną inteligencją. Ale okazało się to prawdą, tak jak później Trump udrapowany na festynowego Jezusa. Ale mamy tu do czynienia z czymś więcej niż kuriozum.
Marsjanie czy Mesjasze?
Otóż ta grupa uważa się za Mesjaszy czasów ostatecznych. Albo je poprzedzających, albo – co jeszcze dziwniejsze – mających zapobiec końcowi świata. A mamy pewne ugruntowane doświadczenia z takich przypadków. To jest jak z sanitarystami z czasów kowidowej pandemii, którzy przestrzegali przed końcem świata, totalną zagładą. Jak się ma taką postawę, to wręcz – co było widać i słychać – oczekuje się takowej zagłady, gdyż prorok nie chce się mylić. A w rezultacie – prokuruje się zagładę, nie tylko mówiąc o niej, ale będąc u steru procesów globalnych wręcz nią zarządza – taka postawa prowadzi do samospełniającej się przepowiedni, kiedy kontroluje się i kierunek, i tempo pokazywania się nowych faktów uzasadniających starą przepowiednię zagłady.
Tak samo mamy i teraz – jak się jest zwiastunem czasów ostatecznych, to się te czasy prokuruje. Dąży się do stwarzania momentów granicznych, które potwierdzają złą nowinę, inaczej fałszywi prorocy byliby wygonieni z tego festynu. Jest to możliwe tylko wtedy, kiedy takie grona mają dostęp do nieograniczonej władzy, a okazało się, że takie coś zalęgło się w Białym Domu. Ten trend wzmacnia jedna z mniej ciekawych cech demokracji – po wyborach zwycięzca może sobie dość bezkarnie pohulać. Taki Trump – przecież na niego są wkurzeni nawet ludzie z rdzenia kręgu MAGA, której idei ostatnie posunięcia PATUSa kompletnie przeczą.
Czyli można zdobyć władzę pod jednymi sztandarami, zaś po wyborach, czy to nagle, czy stopniowo, pochować je i zamienić na nowe. Wszystko bezkarnie. Trumpa można złożyć ze stanowiska na dwa sposoby – albo przez impeachment polityczny, albo mentalny. W tym pierwszym wypadku wymaga to mozolnego nanizywania koalicji w Kongresie i Senacie, w tym drugim – na tzw. wariata – zgody jego najbliższego politycznego otoczenia. Oba więc scenariusze są mocno wątpliwe w sensie operacyjnym.
Pech polega na tym, że z powrotu do rewolucji zdrowego rozsądku została już tylko rewolucja w sposób kompletny sprzeczna ze zdrowym rozsądkiem. Oczekiwana zmiana przyszła w przebraniu herezji religijnej, w dodatku o demonicznym charakterze. Czyli nadzieje na normalność zostały złożone – okazuje się – w ręce nawiedzonych heretyków. Pragmatyzm pożądanych działań zamieniono na jakiś chory mistycyzm, który jest odwrotnością zdrowego rozsądku, w dodatku pcha nas – znowu ręką ludzką, nie boską – w czasy ostateczne.
Pytanie tylko czy oni to robią na poważnie, czy ta cała otoczka quasi-religijna to tylko opium dla mas mające uzasadnić misję co do swej istoty samobójczą dla (zachodniej) cywilizacji, a może i całego świata? Są na to dwie możliwe odpowiedzi. Jedna mówi o totalnie manipulatywnych celach takich działań. Po prostu przy władzy kręcą się fałszywi prorocy, Rasputiny nowych czasów, którzy przenoszą całkiem prozaiczny merkantylizm cyfrowych oligarchów w rejony udawanej transcendencji, po to, by zwieść lud. Są zapewne tacy, bo tacy zawsze się kręcą przy pozornych, czy też przejmowanych rewolucjach. Drugi wariant to ci, którzy naprawdę w to wierzą. I okazuje się, że tu mamy dwie podgrupy – lud uwiedziony tą ideą, głównie z grona syjonistów chrześcijańskich, dla których to obecne przesłanie polityczne jest idealnie kompatybilne z ich wiarą. Ale najgorsza jest ta podrgupa druga – szaleni decydenci. Wydaje się bowiem, że tam na górce Białego Domu są tacy, co w to wierzą naprawdę. I oni zdają się najbardziej niebezpieczni, gdyż ich odjazdy nie są tylko ich domową sprawą – wyposażeni we władzę mogą narobić wiele szkód, gdyż będą swe działania (i pomyłki) uzasadniali racją wyższą, w dodatku znajdującą się w ich ręku.
Herezje rządzących pryków
Szykuje się więc niezły bałagan. Ale tak to jest, kiedy system politycznego doboru degeneruje się i wcale nie najlepsze jednostki wypływają na wierzch fali elit. Raczej elity formują się w procesie rywalizacji kto najlepiej namiesza w głowie demosowi, by ten wybrał tę lub inną frakcję. A nie są to kompetencje państwowotwórcze. Rządzą więc narracje, zaś rzeczywiste działania, jeśli są w otoczce herezji mistycznej, są już prawdziwie odrealnione, w metodach, celach, ale nie skutkach skutkach.
Bez tego fałszywego mistycyzmu wszystko byłoby na golasa widoczne. Amerykanie na pasku Izraela, czy to z powodu post-holokaustowego resentymentu, czy z powodu taśm ze znanej wyspy, ego PATUSa rozdęte do rozmiarów gargantuicznej pychy, interesy lobby militarno-surowcowego, imperialne zapędy byłego policjanta świata, który na emeryturze swej potęgi chce przed pójściem na nią jeszcze ustawić parę spraw „na dzielni”. Źle to się opowiada, prawda? A z tą boską misją to jakoś brzmi. Ale dla nas to tylko taka różnica, że jeśli się to kiedyś pozytywnie skończy, to tak tylko, że główni aktorzy tej hucpy nie wylądują w więzieniu, ale w psychuszce. Słaba to satysfakcja, bo szkody będą przeogromne i w pewnych aspektach nie do odwrócenia.
Putin chce odbudować w Moskwie „trzeci Rzym”, Netanjahu zrealizować obietnicę Wielkiego Izraela od rzeki do rzeki, tym razem z trzecią świątynią w Jerozolimie, Trump czuje się Mesjaszem czasów ostatecznych, na najbardziej przytomnego wygląda chyba tylko Chińczyk. Chiny, Państwo Środka, nie chcą być wszędzie i rządzić światem – chcą być, jako się rzekło, „w środku”. Nie trzeba bowiem być wszędzie, by wszystko kręciło się wokół ciebie. Wystarczy być w środku.
I trzeba sobie zadać ponownie to pytanie: czy ci wymienieni wodzowie wierzą w swe posłannictwo, czy tylko tak gadają? Do ludu, by uzasadnić wyższymi argumentami swoje prozaiczne strategie – więcej ziemi, ludów podbitych, danin z prowincji i kolonii. A może to wodzowie w to wierzą, a więc widzą siebie jako posłanników przyszłość, lub choćby takich, których władztwo ma zostać zapamiętane? Może więc chodzić o całkiem prozaiczne rzeczy – zapisanie się w historii, co następuje zazwyczaj wtedy, kiedy władztwo danego satrapy dotrze do swoich doczesnych granic.
Podobno, gdy przypadkiem mikrofony wyłapały całkiem prywatną rozmowę w cztery oczy na spacerze w Pekinie panów Xi i Putina, okazało się o czym tak naprawdę gadają panowie świata. Kamery świata pokazywały samotny spacer i konwersację obu panów, egzegeci geopolityki spekulowali na podstawie tego obrazka o czymże to panowie tam deliberują. O świecie, gospodarce, militariach, strefach wpływów? A przypadkiem okazało się o czym tam rozprawiali – o najnowszych technikach przedłużania sobie życia. No, podobno, jak człowiek uważa, że ma wszystko, to chce już być tylko nieśmiertelny. I to są być może jedyne już tylko dylematy rządzących.
Prawo naturalne do normalności
Jakie są dylematy moralne rządzonych, jeśli ci je w ogóle mają? Popatrzmy – z praw naturalnych pozamieniano wszystko. Przypatrzmy się trzem podstawowym – prawo do życia, prawo do poszukiwania szczęścia i prawo do własności. Prawo do życia kurczy się w tempie zastraszającym – mamy cywilizację śmierci, a właściwie samobójstwa (nie pierwszy przypadek w cywilizacji zachodniej), bujamy się od aborcji do eutanazji. Prawo do poszukiwania szczęścia zostało zmienione w całe ciągi wzbudzanych roszczeń, roszczeń od państwa, szybko zamienione w postulaty rozszerzania jego władzy. Wystarczyło tylko w pojęciu „prawo do poszukiwania szczęścia” wykreślić słowo „poszukiwania” i wszystko stało się jasne. Się należy szczęście, a właściwie i praca, i mieszkanie, i dochód podstawowy. Kto ma uszczęśliwiać? Państwo, a właściwie przy tych intencjach globalistycznych – internacjonalistyczny nadzorca, ale i dostarczyciel dóbr wszelakich, z tym, że wtedy skoro te dobra mają być dla wszystkich, to muszą mieć skromne rozmiary. A więc państwo ochoczo dostarcza – na razie zgrabnie połączyło postulat posiadania własności i prawa do szczęścia w idei: nie będziesz miał niczego i będziesz szczęśliwy. Ale pozostaje pytanie – jak ludzkość ma nie mieć niczego, to kto będzie miał wszystko?
To pech, że powrót do zdroworozsądkowej normalności przyszedł do nas w przebraniu otwarcie deklarowanej herezji, bo może zaprzepaścić nie tylko szanse, ale i nadzieje na zmianę. A może doszliśmy do takiego momentu, że każda zmiana musi być ludzkości uzasadniana racjami transcendentnymi? Nawet jeśli jest to herezja do kwadratu? Jesteśmy coraz bardziej pozbawieni rozsądku, coraz więcej polegamy na tresowanych, a więc do dowolnego wywoływania, emocjach. Zwierzęciejemy, z tą różnicą, że żadne zwierzę nie uwierzyłoby w boskie posłannictwo przewodnika stada. O kim to lepiej świadczy, o nas czy zwierzętach?
Zachodni komentatorzy z łatwością zaszufladkowali porozumienie z Mekki pod jednym tytułem. Kiedy Arabia Saudyjska, Turcja i Pakistan podpisały 7 sierpnia Porozumienie o Wspólnej Obrony Maccabee – zbrojny atak na jednego z sygnatariuszy ma być traktowany jako atak na wszystkich – odruchowo przylgnęła do niego etykieta „Islamskiego NATO”, sunnickiego bloku trzech największych potęg militarnych świata muzułmańskiego, połączonych tożsamością wyznaniową.
Ta interpretacja stała się niemal nieaktualna, zanim jeszcze atrament zdążył wyschnąć. To, co w rzeczywistości powstaje, to nie sunnicki sojusz przeciwko Iranowi. To pierwszy filar post-amerykańskiej architektury bezpieczeństwa, którą wspierają Rosja i Chiny – a Teheran jest gotowy do wejścia do środka.
Użyty język nie był przypadkowy i nie pochodził z Rijadu. 27 kwietnia w Petersburgu, po spotkaniu z irańskim ministrem spraw zagranicznych Abbasem Araghchi, Władimir Putin wezwał do stworzenia nowej architektury bezpieczeństwa w Zatoce Perskiej. Tydzień później, 5-6 maja w Pekinie, chiński minister spraw zagranicznych Wang Yi, po swoim spotkaniu z Araghchi, powiedział w zasadzie to samo – że Pekin popiera ustanowienie regionalnej architektury pokoju i bezpieczeństwa, w której kraje regionu uczestniczą, chronią wspólne interesy i dążą do wspólnego rozwoju. Araghchi ze swojej strony poinformował Putina, że Iran popiera nową, powojenną architekturę regionalną, zdolną do koordynacji rozwoju i bezpieczeństwa.
Zwróć uwagę na dwa rzeczowniki wymienione przez Aragcziego w parach: rozwój i bezpieczeństwo. To połączenie jest kluczem, do którego wrócę. Od 2019 roku Rosja dyskutuje o koncepcji zbiorowego bezpieczeństwa dla Zatoki Perskiej; Ławrow potwierdził ją 28 lutego 2026 roku – dokładnie w dniu rozpoczęcia wojny. Konsekwentnym celem jest wielostronna, regionalnie kierowana struktura, która zastąpi amerykański parasol obronny nad Zatoką Perską, wyznaczy Moskwę i Pekin jako gwarantów obok państw regionu i – co kluczowe – potraktuje Iran nie jako zagrożenie, które należy powstrzymać, ale jako prawowity filar porządku. Jak sparafrazował Aragcziego swoich chińskich gospodarzy: Iran po wojnie jest innym krajem, jego reputacja uległa poprawie, a nowa era współpracy nadchodzi.
Zapamiętaj ten projekt i spójrz jeszcze raz na Mekkę.
Pierwszy filar
Porozumienie Maccabee zostało podpisane w czasie wojny, a ten kontekst jest kluczowy. Po prawie sześciu miesiącach wojny, która rozpoczęła się 28 lutego, Arabia Saudyjska była już ofiarą powtarzających się ataków rakietowych i dronów, a zaufanie do zdolności Waszyngtonu do rzeczywistego wspierania bezpieczeństwa Zatoki Perskiej w czasie rzeczywistym zostało widocznie zachwiane. Z tej erozji wyłonił się traktat wiążący Pakistan – jedyne muzułmańskie państwo posiadające broń jądrową i arsenał blisko 300 głowic – z Turcją, która ma drugą co do wielkości armię NATO, oraz z Arabią Saudyjską, finansową kotwicą Zatoki Perskiej i strażnikiem najświętszych miast islamu. Prawie 1,4 miliona żołnierzy w czynnej służbie i około 124 miliardy dolarów łącznych rocznych wydatków na obronę, po raz pierwszy od czasów Paktu Bagdadzkiego, są połączone w ramach jednej formuły wzajemnej obrony.
Sygnatariusze starali się nie określać go jako czysto defensywnego i, jak to ujął Erdoğan, pozostawili go otwartym dla innych krajów. Ankara wciągnęła Egipt do dyskusji; Dhaka zasygnalizowała zainteresowanie. Zachodni analitycy, zauważając, że wszyscy trzej członkowie są partnerami amerykańskimi – Turcja w NATO, Pakistan jest ważnym sojusznikiem spoza NATO, a Arabia Saudyjska największym nabywcą amerykańskiej broni – i dochodząc do wniosku, że pakt nie stanowi zatem zagrożenia dla Waszyngtonu, popełnili ten sam błąd, co ci, którzy nazywali go islamskim NATO. Zapoznali się z dokumentami założycielskimi i zignorowali kierunek, w jakim zmierzał. Pakt „otwarty dla innych”, podpisany przez państwa, które straciły wiarę w amerykański parasol, w trakcie wojny z Iranem, którą Iran przetrwał, nigdy nie pozostałby trzyosobowym klubem sunnickim.
Oto, czego jeszcze nie dostrzegła publiczna analiza, a co mogę przekazać z pierwszej ręki. W poniedziałek rano feldmarszałek Asim Munir – szef sztabu Pakistanu i prawdziwy architekt regionalnej strategii Islamabadu – przebywa w Iranie. Tematem jego rozmów jest przystąpienie Iranu do Porozumienia Mekkańskiego jako czwartego członka.
Przeczytaj to powoli, ponieważ burzy to całą strukturę „islamskiego NATO”. Pakt o wzajemnej obronie, na którego czele stoją sunniccy potentaci świata muzułmańskiego, w tym szyicki Iran, nie jest blokiem wyznaniowym. Jest wręcz przeciwnie: likwidacją tej samej linii podziału sunnicko-szyickiego, którą zachodnia strategia eksploatowała przez całe pokolenie. A to, co pozostaje, gdy Iran do niego dołączy, nie jest „NATO” o żadnym wyznaniu religijnym. To właśnie inkluzywna, regionalnie kierowana architektura, którą opisali Putin i Wang Yi – struktura, w której Iran jest prawowitym filarem, a nie wrogiem poddanym kwarantannie. Mekka stworzyła tę strukturę. Przystąpienie Teheranu do NATO nadaje jej sens.
To nie koniec na Iranie. Bahrajn – monarchia Zatoki Perskiej, która gości amerykańską Piątą Flotę – negocjuje, jak mi powiedziano, z Pakistanem przystąpienie do sojuszu wojskowego z Arabią Saudyjską. Pomyślcie o wadze tego. Państwo Zatoki Perskiej, które jest fizycznie najbardziej powiązane z amerykańską potęgą morską, zapewnia sobie alternatywy dla bloku regionalnego. Każde takie przystąpienie odcina kolejny kamień od amerykańskiego porządku bezpieczeństwa w Zatoce Perskiej i dodaje go do nowej struktury, która wyłania się obok niego.
Przypomnijmy sobie połączenie rozwoju i bezpieczeństwa Araghchiego. Architektura bezpieczeństwa, która nie wspiera cyklu gospodarczego, to jedynie sojusz na papierze. Pakt Mekka zyskuje sojusz, a Pakistan ponownie jest tu filarem.
Islamabad – wspierany przez Chiny poprzez inwestycję w CPEC oraz port Gwadar, który już zapewnia Pakistanowi lądowe korytarze do Iranu – zdecydował się radykalnie pogłębić integrację gospodarczą z Teheranem. Munir negocjuje dziesięciokrotny wzrost pakistańsko-irańskiej wymiany handlowej w ciągu trzech lat. To nie błąd zaokrąglenia w systemie sankcji. To jego upadek.
I, żeby było jasne, to policzek dla Scotta Bessenta. Sekretarz Skarbu USA spędził wojnę obiecując najsurowsze sankcje w historii, bezprecedensową kampanię mającą na celu izolację ekonomiczną Iranu i zmuszenie go do kapitulacji głodem. Teraz obserwuje, jak amerykański sojusznik, uzbrojony w broń jądrową, finansowany i wspierany przez Chiny, zwielokrotnia handel z tym samym krajem, który ślubuje udusić – handel prowadzony w juanach, barterze i walutach regionalnych, poza systemem rozliczeń dolarowych, od którego zależą jego sankcje. Architektura bezpieczeństwa i architektura gospodarcza powstają w tym samym procesie, przez tego samego człowieka, w tej samej podróży. Strategia izolacji Bessenta spotyka się nie z buntowniczymi słowami, ale z integracją w działaniu.
Kryje się w tym głębsza ironia, którą warto nazwać, ponieważ oskarża całe pokolenie amerykańskiej strategii. Przez dekady Waszyngton traktował podział sunnicko-szyicki jako atut, którym trzeba zarządzać – uzbrajając i tolerując sunnickich bojowników jako narzędzia walki z szyickim Iranem, od dywersji za czasów Busha po wojnę w Syrii. Cała logika opierała się na tym, aby podział ten pozostał nienaruszony.
Teraz główne sunnickie potęgi regionu – Arabia Saudyjska, Turcja i Pakistan – same go zamykają, wciągając Iran we wspólne ramy obronne i handlowe. Klin, który Waszyngton wbijał przez dwadzieścia lat, staje się fundamentem bloku, który odpowiada przed Moskwą i Pekinem, a nie przed Waszyngtonem. To jest reakcja najwyższego rzędu: nie broń zwrócona przeciwko jej twórcy, ale linia pęknięcia, na której ten twórca polegał, która teraz się zamyka.
Opinia niewiele jest warta, jeśli nie dorównuje własnym kwalifikacjom, więc oto one. Podróż Munira to negocjacje, a nie podpisanie; akcesja Iranu i Bahrajnu jest w chwili pisania tego tekstu w toku, nie jest sfinalizowana i obie mogą utknąć w martwym punkcie. Deficyt zaufania między sunnitami a szyitami jest realny i trwa od dziesięcioleci – monarchie Zatoki Perskiej od dawna obawiają się irańskiej dywersji, a traktat obronny nie zniweluje tego z dnia na dzień.
Poprzednie pakty o wzajemnej obronie w regionie, w tym umowa saudyjsko-pakistańska z września 2025 roku i starsze porozumienia Rady Współpracy Zatoki Perskiej, nigdy nie wywołały zbiorowej reakcji na miarę NATO, a ta może okazać się równie deklaratywna. Wszystkie trzy państwa-sygnatariusze z Mekki utrzymują głębokie, ożywione relacje ze Stanami Zjednoczonymi i nie zerwą ich lekkomyślnie; wiele z tego może być raczej zabezpieczeniem niż wyraźnym zerwaniem. Powyższy raport z pierwszej ręki opisuje intencje i negocjacje, które jeszcze nie są umowami.
Ale kierunek nie jest tym samym, co dotarcie do celu, a kierunek jest jednoznaczny. Każde z tych ograniczeń wskazuje ten sam kierunek – od amerykańskiego parasola w stronę porządku regionalnego gwarantowanego przez Rosję i Chiny.
Porozumienie z Mekki zostało zaprezentowane zachodnim odbiorcom jako blok sunnicki i odrzucone jako klub amerykańskich klientów. Nie jest ani jednym, ani drugim. Jest to pierwszy filar architektury bezpieczeństwa, którą Putin i Wang Yi nazwali wiosną tego roku po spotkaniach z irańskim ministrem spraw zagranicznych – regionalnej, wspieranej przez Rosję i Chiny struktury, która uznaje Iran za prawowitą potęgę, a Stany Zjednoczone za niezbędne. Kiedy Asim Munir udaje się w poniedziałek do Teheranu, aby omówić członkostwo Iranu i jednocześnie negocjować dziesięciokrotny wzrost handlu, nie wykonuje dwóch oddzielnych zadań. Buduje dwie warstwy tego samego muru.
Amerykanie zbudowali swoją pozycję w Zatoce Perskiej na rozdzieleniu sunnitów i szyitów oraz na dolarze jako centrum. Oba filary są jednocześnie wyrywane – a struktura, która wyłania się na ich miejscu, została zaprojektowana w Moskwie i Pekinie.
Koalicja 102 byłych francuskich i brytyjskich dyplomatów opublikowała w sobotę otwarty list, w którym wzywa prezydenta Francji Emmanuela Macrona oraz premiera Wielkiej Brytanii Andy’ego Burnhama do wspólnego nałożenia sankcji na Izrael.
Sygnatariusze ostrzegają, że polityka izraelskiego rządu w okupowanych terytoriach palestyńskich grozi trwałym zniweczeniem perspektyw powstania państwa palestyńskiego. List ukazał się w „Le Monde” pod znaczącym tytułem nawiązującym do tezy, że „Palestyna niknie na naszych oczach”.
Autorzy piszą, że Francja i Wielka Brytania – jako stali członkowie Rady Bezpieczeństwa ONZ – mają szczególny obowiązek egzekwowania prawa międzynarodowego. Podkreślają, że oba kraje odegrały historyczną rolę w kształtowaniu Bliskiego Wschodu, a w 2025 roku uznały oficjalnie państwo Palestyny. Teraz – zdaniem dyplomatów – to uznanie musi zostać przełożone na konkretne działania.
Sygnatariusze opisują sytuację w Strefie Gazy, gdzie około dwóch milionów Palestyńczyków zostało ściśniętych na około 30 proc. zniszczonego terytorium. Ludzie ci, jak piszą, cierpią głód, brakuje im leków i dachu nad głową. Od momentu wejścia w życie tzw. zawieszenia broni zginęło ponad 1200 Palestyńczyków (niektóre źródła podają liczbę zbliżoną do 1285).
W Jerozolimie Wschodniej i na pozostałym obszarze Zachodniego Brzegu Jordanu dyplomaci wskazują na systematyczne wyburzanie domów palestyńskich oraz przemoc osadników, która odbywa się przy przyzwoleniu armii i policji izraelskiej. Takie działania określają mianem czystki etnicznej. Politykę „okupacji i zniszczenia” rozciągają także na Liban (gdzie zrównano z ziemią wiele wiosek) oraz Syrię.
Jednocześnie list wyraźnie potępia atak Hamasu z 7 października 2023 roku, nazywając go „ohydnymi zbrodniami”. Autorzy dodają jednak, że „nic nie usprawiedliwia systematycznej polityki niszczenia Gazy i jej ludności”.
Byli dyplomaci formułują zestaw wspólnych działań, które – ich zdaniem – Paryż i Londyn powinny podjąć:
– zawieszenie unijnego układu stowarzyszeniowego z Izraelem oraz brytyjsko-izraelskiego porozumienia handlowego i partnerskiego z powodu naruszeń zapisów dotyczących praw człowieka,
– wstrzymanie transferów broni do i z Izraela oraz zawieszenie dwustronnej współpracy wojskowej,
– całkowity zakaz handlu z izraelskimi osiedlami (obejmujący towary, inwestycje, ubezpieczenia i usługi finansowe),
– zakaz nabywania przez obywateli Francji i Wielkiej Brytanii nieruchomości na okupowanych terytoriach palestyńskich,
– zapewnienie nieograniczonego dostępu pomocy humanitarnej do Gazy za pośrednictwem UNRWA i innych agencji ONZ, a także gwarancje dostępu dla dziennikarzy, dyplomatów i parlamentarzystów,
– jasne ostrzeżenie firm, które mogłyby angażować się w finansowanie lub budowę kontrowersyjnego projektu osiedleńczego E1 na wschód od Jerozolimy – projektu, który niedawno skrytykowały m.in. Francja, Wielka Brytania i Włochy.
Sygnatariusze podkreślają, że tylko konsekwentne egzekwowanie odpowiedzialności za zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości pozwoli obu rządom odeprzeć zarzuty o stosowanie podwójnych standardów.
Wśród 52 francuskich sygnatariuszy znaleźli się m.in. Yves Aubin de la Messuzière i Denis Bauchard (byli dyrektorzy departamentu Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu w Quai d’Orsay), Bernard Bajolet (były ambasador w Algierii i Jordanii) oraz Frédéric Desagneaux (były konsul generalny w Jerozolimie).
Po stronie brytyjskiej (50 osób) podpisali się m.in. Sir Jeremy Greenstock i Sir Emyr Jones Parry – byli stałe przedstawiciele Wielkiej Brytanii przy ONZ – a także Sir Vincent Fean, były konsul generalny w Jerozolimie. Wielu sygnatariuszy pełniło wysokie funkcje na Bliskim Wschodzie: w Egipcie, Iranie, Bahrajnie, Syrii, Turcji, Kuwejcie, Arabii Saudyjskiej czy Katarze.
Apel pojawia się w momencie rosnącego napięcia wokół rozbudowy osiedli. Kilka dni wcześniej Francja, Wielka Brytania, Włochy i kilka innych państw europejskich skrytykowały publikację izraelskich przetargów dotyczących projektu E1, oceniając, że jeszcze bardziej oddala on perspektywę pokoju.
List byłych dyplomatów stanowi jedną z najbardziej zdecydowanych i jednolitych inicjatyw tego typu ze strony byłych przedstawicieli dwóch kluczowych mocarstw europejskich. Autorzy nie ukrywają, że ich celem jest wywarcie presji na rządy Macrona i Burnhama, by te – po formalnym uznaniu Palestyny – przeszły od deklaracji do konkretnych środków prawnych i gospodarczych.
Kiedy blog geopolityczny ogłasza upadek amerykańskiej hegemonii na Bliskim Wschodzie, łatwo zbagatelizować to jako pobożne życzenia. Jednak kiedy „Foreign Affairs” , szacowny magazyn wpływowej Rady Stosunków Zagranicznych (CFR), publikuje artykuł zatytułowany „Koniec amerykańskiego Bliskiego Wschodu”, zasługuje on na bliższe przyjrzenie się. Od ponad wieku magazyn jest jednym z najważniejszych forów debaty w amerykańskim establishmencie polityki zagranicznej.
W swojej analizie politolog Marc Lynch nie opisuje po prostu kolejnego kryzysu w amerykańskiej polityce zagranicznej. Jego diagnoza sięga głębiej: porządek polityczny, który Waszyngton budował na Bliskim Wschodzie przez dekady i bronił ogromnymi zasobami wojskowymi, dyplomatycznymi i finansowymi, dobiegł końca.
Przez dekady porządek ten opierał się na prostej zasadzie. Stany Zjednoczone gwarantowały bezpieczeństwo sojusznikom, chroniły strategiczne szlaki handlowe i energetyczne, stacjonowały wojska w regionie, a jednocześnie starały się powstrzymywać przeciwników – przede wszystkim Iran – militarnie, gospodarczo i dyplomatycznie.
Jednak ten model coraz bardziej osiąga swoje granice.
Państwa regionu od dawna stały się bardziej niezależne. Arabia Saudyjska i monarchie Zatoki Perskiej realizują własne interesy, Chiny są głęboko zakorzenione gospodarczo w regionie, Rosja pozostaje czynnikiem geopolitycznym, a Iranu nie da się po prostu usunąć z regionalnego porządku, pomimo dekad sankcji i presji militarnej.
Waszyngton wciąż dysponuje ogromną potęgą militarną. Ale przewaga militarna to nie to samo, co kontrola polityczna. W tym tkwi prawdziwa porażka.
Stany Zjednoczone mogą bombardować, nakładać sankcje i wysyłać wojska – ale mają coraz mniejszą władzę, aby decydować, jak powinien wyglądać porządek polityczny po wykorzystaniu tej władzy.
Jest to szczególnie widoczne w przypadku Iranu. Przez dekady celem było odizolowanie Teheranu, osłabienie go i odsunięcie od regionalnej architektury bezpieczeństwa. Jednak, aby w ogóle na Bliskim Wschodzie mógł powstać stabilny porządek, w dłuższej perspektywie nie ma innego sposobu, jak włączyć do niego również Iran. Lynch krytykował już wcześniej amerykańską obsesję na punkcie regionalnej dominacji i permanentnego powstrzymywania Iranu.
To właśnie czyni obecną debatę tak niezwykłą. Nie chodzi już tylko o to, czy Waszyngton wygra, czy przegra wojnę. Chodzi o to, czy cała amerykańska strategia ostatnich dekad nadal działa.
Odpowiedź, która zawarta jest już w tytule książki Foreign Affairs , jest druzgocąca: era Bliskiego Wschodu, którego porządek został zaprojektowany przez Waszyngton i którego granice amerykańskiej potęgi zostały określone przez Waszyngton, dobiega końca.
Nie oznacza to, że Stany Zjednoczone znikną z regionu. Ich bazy wojskowe, sojusze, interesy gospodarcze i wsparcie dla Izraela pozostaną. Istnieje jednak zasadnicza różnica między obecnością a dominacją .
Ironia sytuacji jest ogromna: im bardziej Waszyngton stara się bronić starego porządku za pomocą siły militarnej, tym wyraźniej widać, że sama siła militarna nie jest już w stanie utrzymać tego porządku.
Fakt, że diagnoza ta jest obecnie dyskutowana w jednym z najważniejszych czasopism poświęconych polityce zagranicznej w Stanach Zjednoczonych, jest czymś więcej niż tylko debatą akademicką.
Jest to przyznanie, że Bliski Wschód nie jest już automatycznie Bliskim Wschodem Ameryki.
Wszystkie główne amerykańskie firmy internetowe są de facto spółkami zależnymi CIA, co już wykazałem w przypadku Facebooka i Google. „Wall Street Journal” donosi, że Apple praktycznie nie istniałoby w obecnej formie, gdyby CIA nie udzieliła mu początkowego wsparcia.
Punkt widzenia Thomasa Röpera.
Główne amerykańskie firmy internetowe są de facto spółkami zależnymi CIA i innych amerykańskich agencji wywiadowczych, które bardzo wcześnie dostrzegły potęgę internetu. Internet decyduje teraz, co ludzie wiedzą, a czego nie; staliśmy się transparentni w sieci, ponieważ Google i Facebook dokładnie wiedzą, kiedy i gdzie byliśmy – a nawet z kim. To były tylko przykłady; chyba nie muszę tego dalej wyjaśniać.
Ponieważ amerykańskie agencje wywiadowcze przewidziały ten rozwój sytuacji, już na wczesnym etapie rozważały, jak kontrolować internet. W tym celu CIA specjalnie wspierała powstawanie kilku startupów i pomagała im stać się quasi-monopolistami w swoich branżach. Opisywałem już, jak to się potoczyło w przypadku Facebooka i Google’a, i powtórzę to w tym artykule dla każdego, kto jeszcze o tym nie słyszał.
Z biegiem lat korporacje Meta (Facebook) i Alphabet (Google) wykupiły wszystkie duże (i małe, ale obiecujące) firmy internetowe (YouTube, WhatsApp, Instagram itd.). Skutecznie kontrolują internet, a nawet życie ludzi – a CIA ma dostęp do wszystkich danych, nawet jeśli oficjalnie się temu zaprzecza.
Wiedziałem, że Apple nie mogło powstać niezależnie od CIA, ale do tej pory nie znałem historii, która się za tym kryje. Teraz to się zmieniło, ponieważ Sharon Weinberger, dziennikarka „Wall Street Journal”, napisała książkę zatytułowaną „ Dolina śmierci: jak wielkie firmy technologiczne napędzają przyszłość wojny ” , która ma się ukazać we wrześniu i ujawnia powiązania między Apple a CIA.
Jako dziennikarka „Wall Street Journal” ma zaszczyt pisać artykuły o swojej książce w gazecie i w ten sposób ją promować. Jeden z takich artykułów został już opublikowany i przetłumaczyłam go. Po przetłumaczeniu powtórzę to, co już wcześniej napisałam o powiązaniach CIA z Facebookiem i Google.
—————————————————————–
Początek tłumaczenia:
Ukryte poczucie winy Apple’a wobec CIA
Gdyby nie fundusze CIA, które w latach 80. utrzymały firmę NeXT na powierzchni, Steve Jobs mógłby nie powrócić do Apple z triumfem – a iPhone mógłby nie mieć podstawowego kodu systemu operacyjnego.
Gdy CIA niespodziewanie pojawiła się w siedzibie NeXT, nowej firmy komputerowej Steve’a Jobsa, zimna wojna była w pełnym rozkwicie.
Był rok 1986, a prezydent Ronald Reagan wysyłał miliardy dolarów do Pentagonu, głównie na finansowanie nowych technologii, w tym obrony przeciwrakietowej i satelitów szpiegowskich. W środowisku bezpieczeństwa narodowego niektórzy dostrzegali wagę rewolucji komputerowej w Dolinie Krzemowej i potrzebę zaangażowania się w nią.
Joe Romello i Jeff Harris byli wśród nich. Pracowali dla tzw. „Programu B” CIA, tajnej inicjatywy mającej na celu rozwój rozpoznania satelitarnego, i wierzyli, że Jobs, który założył swoją nową firmę w 1985 roku po odejściu z Apple, mógłby dostarczyć kluczowej technologii służbom wywiadowczym.
Romello i Harris powiedzieli, że chcieliby porozmawiać z nim bezpośrednio na temat „kwestii związanych z obronnością, w szczególności gromadzenia informacji wywiadowczych ”. Ze względu na klauzulę tajności nie mogli podać szczegółów, chcieli jednak wiedzieć, czy Jobs znajdzie czas na spotkanie.
Ale dlaczego Jobs, dziecko kontrkultury, które praktykowało buddyzm pod okiem mistrza zen i opisało zażycie LSD jako doświadczenie kształtujące jego osobowość, miałby wiązać przyszłość swojej firmy ze szpiegami?
Za zamkniętymi drzwiami
Dziś, gdy Dolina Krzemowa i Pentagon odnawiają swoje relacje, a miliardy dolarów kapitału wysokiego ryzyka napływają do setek nowych startupów z branży obronnej, wielu dyrektorów technologicznych powołuje się na patriotyzm i odnowę narodową, aby zdobywać kontrakty wojskowe, ale w przeszłości to wzajemne interesy napędzały współpracę. Ten mało znany epizod powiązań Jobsa z amerykańskim wywiadem jest wart wspomnienia właśnie dlatego, że ujawnia głębokie korzenie tej relacji – i jej rolę w urzeczywistnieniu systemu operacyjnego Apple.
Jobs prawdopodobnie nie był specjalnie zaskoczony, gdy dowiedział się, że CIA chce z nim rozmawiać.
Oprócz założenia NeXT, w lutym 1986 roku Jobs przejął dział grafiki komputerowej Lucasfilm George’a Lucasa, który produkował komputer Pixar Image Computer. Większościowy udział Jobsa w nowo powstałej firmie przyniósł ze sobą nieoczekiwaną technologię: Pixar nawiązał współpracę z ESL, dostawcą sprzętu obronnego z Doliny Krzemowej, w celu opracowania komputera przeznaczonego specjalnie dla analityków wywiadowczych do analizy zdjęć satelitarnych.
Kiedy Jobs w końcu spotkał Roberta Kohlera, prezesa ESL, od razu przypadli sobie do gustu, wspominał Garry Fuller, który wówczas pracował dla ESL, a później przeniósł się do NeXT. Kohler, były wysoko postawiony urzędnik CIA, powiedział Jobsowi, że komputer NeXT został zaprojektowany, aby „robić dla studentów, profesorów i badaczy dokładnie to, co robi wywiad za zamkniętymi drzwiami”.
Romellowi i Harrisowi nie udało się zorganizować spotkania z Jobsem podczas ich pierwszej wizyty w siedzibie NeXT. Kiedy Romello w końcu spotkał się z Jobsem w Nowym Jorku, nie ujawnił on szczegółowych planów CIA.
Jobs i tak nie chciał o tym słyszeć. „Nie mów mi niczego, czego nie powinienem wiedzieć, bo nie będę pamiętał, żeby o tym zapomnieć” – powiedział Jobs Romellowi. To nie był problem dla Romella. Wyjaśnił, czego chciał: kupić stacje robocze NeXT dla anonimowego klienta.
„Ile jednostek możecie dostarczyć rocznie?” zapytał Romello.
„To poufne ” – odpowiedział Jobs.
„Czy to więcej niż 20 000? Bo chcę kupić dokładnie 20 000 sztuk ” – powiedział Romello. „I potrzebuję ich w tym roku, ale z dwiema modyfikacjami”.
Modyfikacje, o które wnioskował Romello, nie miały zostać wprowadzone ani przez Jobsa, ani przez NeXT. Klient z branży wywiadowczej zażądał szybszego układu Motoroli i specjalnej karty graficznej od Intela.
„Nigdy mu nie powiedzieliśmy, czego naprawdę chcemy” – powiedział Romello. „Nie daliśmy mu kopii chipa. Instalację wykonaliśmy później my lub nasi pośrednicy”.
Jobs mógł nie wiedzieć dokładnie, co CIA zamierza zrobić z jego komputerami, ale ostatecznie otrzymał najwyższy poziom tajności, który pozwolił mu uzyskać dostęp do tajnych obiektów.
Prawda jest taka, że NeXT rozpaczliwie potrzebował tej sprzedaży. Firma zmagała się z problemami wynikającymi głównie z perfekcjonizmu Jobsa, który w firmie, którą teraz zarządzał i kontrolował, groził ruiną całego biznesu. Stacje robocze NeXT były drogie i nieosiągalne dla większości osób. Sprzedaż na uniwersytety, które Jobs miał nadzieję, że staną się kluczową grupą klientów, nie doszła do skutku.
Pozostał przede wszystkim kontrakt z CIA, o którego istnieniu prawie nikt nie wiedział. Publicznie NeXT oświadczyło, że zawarło kontrakt z rządem niemieckim w ramach partnerstwa z ESL. Nawet w samym rządzie udział CIA był ukrywany. Według Daina Ehringa, który współpracował z Romello przy kontrakcie z NeXT, oficjalnym nabywcą była Agencja Bezpieczeństwa Narodowego (NSA).
„Nikt nie miał wizytówek”.
Niewielu pracowników NeXT wiedziało, co się dzieje, gdy w biurze pojawili się tajemniczy goście z Waszyngtonu, i ci pracownicy wiedzieli, że najlepiej nie zadawać zbyt wielu pytań. Dan’l Lewin, którego Jobs przeciągnął z Apple do NeXT, wspominał, że w biurze pojawiło się pół tuzina różnych grup, wszystkie wyglądające jak „agenci z półki”.
„Weszli i powiedzieli: »Cześć, mam na imię Sally«. »Mam na imię Bill«. »Mam na imię Sanjay«, cokolwiek” – wspominał Lewin. „I nikt nie miał wizytówek. Wszyscy się uśmiechali, a my robiliśmy swoje na pokazach. W sali byli też ludzie z ESL, bo ESL miało wszystko prowadzić. Potem wszyscy wyszli uśmiechnięci i kiwając głowami, bez słowa”.
CIA sprowadziła zespół z Sun Microsystems, który wcześniej współpracował z agencją wywiadowczą, aby pomóc Jobsowi zwiększyć produkcję. W pierwszym miesiącu wyprodukowano sto sztuk. Następnie NeXT zwiększył produkcję do 1500 sztuk miesięcznie, a następnie do 5000.
Komputery, prosto z linii montażowej, ładowano wczesnym rankiem na niepozorne ciężarówki, które docierały do magazynu NeXT i transportowano do firmy-przykrywki CIA. Tam instalowano zmodyfikowane układy scalone i procesory graficzne. Po montażu urządzenia ładowano z powrotem na ciężarówki i przewożono do bazy wojskowej Moffett Field. Stamtąd ładowano je na masywne samoloty transportowe C-5 i przetransportowywano do ostatecznych – tajnych – miejsc przeznaczenia.
Jobs nadal nie wiedział dokładnie, dokąd trafią jego komputery NeXT ani dlaczego, przynajmniej według funkcjonariuszy wywiadu. Prawda była taka, że nawet osoby odpowiedzialne za zakup – w tym sam Romello – nie mogły w pełni przewidzieć, jak ostatecznie zostaną wykorzystane.
Komputery trafiły do analityków z Narodowego Biura Rozpoznania (NRO), którzy wykorzystali ekrany o wysokiej rozdzielczości i specjalistyczne układy scalone NeXT do analizy zdjęć satelitarnych, na przykład w celu ustalenia, czy dany kraj przenosi swoje siły zbrojne lub buduje silos rakietowy. Sprzęt umożliwił również analitykom tworzenie i udostępnianie briefingów, zarówno dla członków Kongresu, jak i prezydenta, w tym komentarzy wideo, zdjęć i adnotacji.
Równie ważne było to, że NeXTcubes, jak je nazywano, umożliwiały wymianę danych w sieciach wywiadowczych i dawały personelowi wojskowemu na całym świecie dostęp do nowo pozyskanych obrazów, umożliwiając ich analizę w czasie rzeczywistym. Sieć WWW była jeszcze w powijakach, ale dzięki NeXT, społeczność wywiadowcza miała w zasadzie własny, działający internet. „Wtedy nie używaliśmy terminu »internet«; nazywaliśmy to po prostu »siecią rozległą« lub czymś podobnym” – powiedział Romello.
W miarę jak coraz więcej żołnierzy zaczęło oglądać obrazy na własne oczy, nie musieli już polegać wyłącznie na analizach wywiadowczych. NeXT dostarczał dowódcom w bazach na całym świecie surowe dane – obrazy, które mogli interpretować „niemal w czasie rzeczywistym, na własne oczy ”, jak twierdzi Romello.
Podważyło to długotrwałą kulturę scentralizowanej pracy wywiadowczej CIA. Według Romella była to „największa niezamierzona konsekwencja” nowych komputerów.
NeXT został zintegrowany ze służbami wywiadowczymi w momencie, gdy ich misja zaczęła się zmieniać. Związek Radziecki upadł w 1991 roku, a Stany Zjednoczone z jednego z dwóch supermocarstw stały się jedynym hegemonem w świecie pełnym nowych zagrożeń: państw zbójeckich, rosnącej potęgi Chin i terroryzmu.
Jobs nie miał jednak długo odgrywać znaczącej roli w tej nowej erze; miał inne priorytety niż Pentagon i CIA. Harris, który towarzyszył Romellowi do siedziby NeXT, wspominał spotkanie z Jobsem w połowie lat 90., podczas którego przedsiębiorca powiedział mu:
„Zrewolucjonizuję przemysł muzyczny”.
Harris, wówczas szef organizacji pozarządowych, początkowo nie miał pojęcia, o czym mówi Jobs, ale ostatecznie zrozumiał.
W 1996 roku Apple ogłosiło przejęcie NeXT, a Jobs powrócił do firmy, którą współtworzył. Kilka lat później Jobs odzyskał kontrolę nad całą firmą i utorował jej drogę do stania się najcenniejszą marką świata – i, zgodnie z obietnicą, zrewolucjonizował przemysł muzyczny wraz z pojawieniem się iPoda i iTunes.
Mimo że NeXT został przyćmiony w kulturze popularnej przez Apple, DNA jego systemu operacyjnego NEXSTEP stanowiło podstawę wszystkich produktów Apple , od komputerów Mac po iPhone’y.
Apple nigdy nie stał się znaczącym dostawcą sprzętu obronnego, takim jak NeXT. Po zakończeniu zimnej wojny wydatki na obronę gwałtownie spadły, spadając o prawie 30 procent pod koniec lat 90., dokładnie w czasie eksplozji rynku komputerów osobistych.
Wraz ze wzrostem rozbieżności interesów Doliny Krzemowej z interesami wojska i agencji wywiadowczych, więzi te osłabły. Teraz, gdy Pentagon planuje wydać w przyszłym roku ponad 1,5 biliona dolarów na inwestycje w nowe technologie, takie jak sztuczna inteligencja, Dolina Krzemowa ożywia te relacje.
Najbardziej trwałym skutkiem krótkiego kontaktu Jobsa z bezpieczeństwem narodowym było po prostu to, że umożliwiło to najsłynniejszemu przedsiębiorcy Doliny Krzemowej powrót do Apple.
Współpraca z agencjami wywiadowczymi dała Jobsowi „kolejne pięć lat na wzmocnienie i rozwinięcie firmy, aby udowodnić akcjonariuszom i rynkowi, że jest prawowitym liderem biznesowym, a nie tylko szczęściarzem, który potrafi coś sprzedać” – powiedział Ehring, który w 1990 r. opuścił świat wywiadu, aby pracować z Jobsem w NeXT.
„Bez wsparcia NRO, które umożliwiło Steve’owi rozwój, nie wróciłby do Apple w roli dyrektora generalnego, który dokonał transformacji”.
Koniec tłumaczenia
Ponownie publikuję artykuł, który pierwotnie opublikowałem 23 grudnia 2023 r. w kontekście plików Twittera, które ujawniają powiązania CIA z Facebookiem i Google.
Dlaczego firmy internetowe są narzędziami amerykańskich agencji wywiadowczych
Większość ludzi nadal uważa, że amerykańskie firmy internetowe to korporacje kierujące się motywami ekonomicznymi i zainteresowane przede wszystkim zyskiem. Ich zachowanie od dawna dowodzi, że nie jest to prawdą. Co więcej, historie powstania tych amerykańskich firm internetowych dostarczają licznych dowodów na to, że są one w istocie spółkami zależnymi amerykańskich agencji wywiadowczych.
Ujawnienie plików Twittera potwierdziło te podejrzenia: amerykańskie agencje wywiadowcze kontrolują sieci społecznościowe, dyktując, które opinie, newsy, a nawet konkretne posty i użytkowników powinny być promowane, a których cenzurowane. Amerykańskie agencje wywiadowcze zażądały również przekazania danych osobowych użytkowników – notabene z naruszeniem przepisów prawa. Zostało to już udowodnione, przynajmniej w przypadku Twittera, ponieważ FBI zażądało przekazania tych danych od Twittera.
Amerykańskie agencje wywiadowcze dążą do sterowania opinią publiczną nie tylko w USA, ale na całym świecie, do cenzurowania nieprzyjemnych informacji i do uzyskania całkowitej kontroli nad samymi ludźmi.
W tym artykule zagłębię się w całą tę historię, a także na nowo przyjrzę się powstaniu największych firm internetowych. Aby to zrozumieć, musimy cofnąć się w przeszłość. Niestety, jest to niezbędne do uchwycenia sedna problemu.
Niezamierzona wolność ery informacji
Kiedy w latach 90. narodził się internet, panowała wielka euforia. Wizjonerzy widzieli nadejście nowej ery – ery informacji. Wiedza i informacje, jak wierzono, będą dostępne dla każdego online; ludzie będą mogli komunikować się i dzielić wiedzą i informacjami bez ograniczeń. Nadeszła nowa era prawdziwej wolności i autentycznej demokracji, w której każdy będzie miał dostęp do wszystkich informacji.
Taka wolność jednak niepokoi tych u władzy. Wyobraźcie sobie, że wolny internet istniałby już w 1991 roku, kiedy USA zaatakowały Irak. W tym czasie rząd USA, z pomocą agencji PR, prowadził propagandę wojenną, aby przedstawić Saddama Husajna jako nowego Hitlera, mając nadzieję na uzyskanie poparcia dla wojny, której pragnęły Stany Zjednoczone. Sfabrykowano wiele kłamstw, na przykład kłamstwo o inkubatorach, które twierdziło, że iraccy żołnierze w kuwejckich szpitalach wyrywali wcześniaki z inkubatorów i bili je na śmierć. Zostało to imponująco potwierdzone, gdy 16-letnia pielęgniarka z Kuwejtu ze łzami w oczach opowiedziała tę historię przed Senatem USA. Zdjęcia płaczącej dziewczyny w Senacie obiegły cały świat, a w rezultacie wojna z Saddamem stała się społecznie akceptowalna na Zachodzie i na całym świecie.
Problem w tym, że to wszystko było kłamstwem. Historia została całkowicie zmyślona, a „pielęgniarka” była w rzeczywistości córką ambasadora Kuwejtu w Waszyngtonie. Nikt o tym wtedy nie wiedział, ponieważ nie było internetu, gdzie można było szybko dowiedzieć się, kim naprawdę jest ta dziewczyna. Dziś każdy mógłby obalić tę historię w dziesięć minut, wyszukując zdjęcia w internecie i weryfikując informacje.
Dlatego już na początku lat 90. rząd USA zaczął zastanawiać się nad tym, jak kontrolować Internet, a nawet wykorzystać go jako broń w „wojnie informacyjnej” (mówiono o „konfliktach w erze informacji” ).
Forum Highland
W 1994 roku, kiedy zwykli ludzie nie wiedzieli jeszcze, czym jest internet, Pentagon powołał do życia Highland Forum. Jego misją była analiza zagrożeń związanych z nadchodzącą erą informacji i poszukiwanie sposobów kontrolowania internetu. Pierwsze formalne spotkanie odbyło się w lutym 1995 roku. Projekt został sfinansowany przez zastępcę sekretarza obrony USA, odpowiedzialnego za wywiad i kontrolę informacji. To stanowisko faktycznie istnieje; jego oficjalny akronim to PDASD (C3I).
DARPA również była zaangażowana od samego początku. DARPA to agencja Pentagonu, której misją, mówiąc wprost, jest badanie literatury science fiction. DARPA finansuje projekty badawcze, które wydają się być science fiction, ale w przypadku sukcesu mogą zostać wykorzystane jako broń. Nic więc dziwnego, że DARPA od początku angażowała się w kwestię, jak rząd USA mógłby w przyszłości kontrolować internet i wpływać na przepływ informacji, a nawet nim kierować.
Nie znajdziesz tego na Wikipedii ani w mediach głównego nurtu; musisz tego poszukać. Możesz na przykład znaleźć referat z seminarium Highland Forum. Seminarium zatytułowane „ Seminarium na temat wywiadu, dowodzenia i kontroli ” odbyło się na Uniwersytecie Harvarda w grudniu 2001 roku, a w tekście znajduje się ramka informacyjna, w której można przeczytać o tym wszystkim. (Zdjęcie w załączeniu)
Amerykańskie agencje wywiadowcze NSA i DIA, a prawdopodobnie także CIA, od samego początku brały udział w pracach Highland Forum.
Celem Highland Forum było kontrolowanie wolności informacji w erze internetu. Wymagało to kontrolowania tego, co ludzie mogli znaleźć, co widzieli w wyszukiwarkach internetowych itd. Dziś Google, między innymi, realizuje to zadanie, wykorzystując swoje algorytmy do decydowania, co jest nam pokazywane w wyszukiwarce Google lub co widzimy na YouTube, a co jest ukrywane na YouTube, poprzez shadowbanning lub usuwanie.
W latach 90. rząd USA postawił sobie za cel kontrolowanie internetu. W tym celu powstało Highlands Forum, a amerykańskie agencje wywiadowcze prowadziły również projekt o nazwie Massive Digital Data Systems (MDDS), który realizował te same cele co Highlands Forum. To tylko znane szczegóły; to, co działo się w tajemnicy, pozostaje przedmiotem spekulacji.
Założenie Google
Napisałem bardzo szczegółowy artykuł o powstaniu Google i jego wciąż bardzo bliskich powiązaniach z amerykańskimi agencjami wywiadowczymi, który znajdziecie tutaj , jeśli jesteście zainteresowani . Dzisiaj nie będę się w to zagłębiał, a jedynie przedstawię kulisy powstania Google.
Podczas gdy w 1994 roku powstawało Highland Forum, dwóch młodych studentów Uniwersytetu Stanforda dokonało przełomu, tworząc aplikację do automatycznego indeksowania sieci i pozycjonowania stron. Ci dwaj studenci, Sergey Brin i Larry Page, później stali się założycielami Google, a to, co stworzyli, stanowi rdzeń wyszukiwarki Google.
Nie ulega wątpliwości, że badania Siergieja Brina były finansowane przez rząd USA. Otrzymał on grant od National Science Foundation, agencji rządowej USA ściśle powiązanej z Pentagonem i amerykańskimi agencjami wywiadowczymi. Grant Brina, a także inne granty przyznane osobom, które później odniosły sukces w Dolinie Krzemowej, dowodzą, że amerykańskie agencje wywiadowcze były zaangażowane w powstawanie firm internetowych od samego początku i do dziś utrzymują bliskie relacje z Doliną Krzemową. Highland Forum położyło podwaliny pod ten rozwój dzięki swoim innowacyjnym pomysłom.
Siergiej Brin był jedną z osób, z którymi utrzymywano bardzo bliskie kontakty. Jest to powszechnie znane, ponieważ profesor informatyki Bhavani Thuraisingham napisała w artykule z 2013 roku, że w latach 90. kierowała projektem o nazwie Massive Digital Data Systems (MDDS) dla amerykańskich agencji wywiadowczych. W swoim artykule pisze:
„W rzeczywistości współzałożyciel Google, Siergiej Brin, był częściowo finansowany z tego programu, gdy był doktorantem na Uniwersytecie Stanforda. Opracował system Query Flocks ze swoim promotorem, profesorem Jeffreyem Ullmanem, i moim kolegą z MITRE, dr. Chrisem Cliftonem. System ten stworzył rozwiązania do eksploracji dużych ilości danych w bazach danych. Pamiętam wizytę na Uniwersytecie Stanforda z dr. Rickiem Steinheiserem ze Wspólnoty Wywiadowczej. Brin przyjechał na rolkach, wygłosił prezentację i od razu zniknął. Na naszym ostatnim spotkaniu we wrześniu 1998 roku pan Brin zademonstrował swoją wyszukiwarkę, która wkrótce stała się Google”.
Firma Google została założona 4 września 1998 roku, co zbiegło się z ostatnią prezentacją Brina dla CIA.
Dziennik życia
Highlands Forum szybko zdało sobie sprawę, że potencjał internetu wykracza daleko poza te ramy. Na początku XXI wieku DARPA uruchomiła program LifeLog, którego celem było stworzenie ogromnej elektronicznej bazy danych zawierającej informacje o wszystkich aktywnościach i relacjach danej osoby. Miała ona obejmować każdy aspekt życia (zakupy dokonywane kartą kredytową, odwiedzane strony internetowe, treść rozmów telefonicznych, wysłane i odebrane e-maile, skany faksów, wysłaną i odebrane pocztę, wysłane i odebrane wiadomości na czacie, przeczytane książki i czasopisma, wybór programów telewizyjnych i radiowych, śledzenie GPS i wiele innych). Nadrzędnym celem było poznanie każdej osoby na tyle precyzyjnie, aby oprogramowanie mogło nawet przewidywać jej przyszłe działania.
Ogłoszony w 2003 roku program wywołał spore poruszenie i protesty, dlatego DARPA zakończyła go w 2004 roku. W 2003 roku „New York Times” napisał o LifeLog:
„Celem LifeLog jest stworzenie przeszukiwalnej
bazy danycho życiu ludzkim, początkowo programistów, w celu rozwoju sztucznej inteligencji” – poinformowała agencja. Technologia ta miałaby doprowadzić do powstania nowej klasy systemów zdolnych do myślenia w odmienny sposób, uczenia się na podstawie doświadczeń i „szybkiego reagowania na niespodzianki” – twierdzi Biuro Technologii Przetwarzania Informacji agencji. Abyto osiągnąć, system musi indeksować szczegóły życia codziennego i być w stanie „rozpoznawać rutyny, nawyki i relacje użytkownika z innymi ludźmi, organizacjami, miejscami i obiektami oraz wykorzystywać te wzorce do ułatwienia mu wykonywania zadań”.
DARPA jednocześnie prowadziła Biuro Świadomości Informacyjnej (IAO), program utworzony w celu przeszukiwania bazy danych pod kątem wszystkich dostępnych cech obywateli, a następnie analizowania ich pod kątem wzorców. Pretekstem była walka z terroryzmem. Kiedy program ujrzał światło dzienne i wybuchły protesty, w 2003 roku przemianowano go na Terrorist Information Awareness (Świadomość Informacyjna o Terroryzmie), ponieważ nazwa ta mniej przypominała nadzór nad ludnością. Chociaż oczywiste jest, że LifeLog i IAO miały podobne cele i pasowały do siebie jak elementy mozaiki, rząd USA zaprzeczył, jakoby LifeLog był podprogramem IAO.
Highlands Forum prawdopodobnie już w latach 90. XX wieku zdało sobie sprawę, że internet, gdy komputery staną się przenośne i staną się częścią codziennego życia, a także mobilne, umożliwi praktycznie całodobowy nadzór nad ludźmi. Będzie można zobaczyć, z kim ludzie się spotykają, co robią, w jakich wydarzeniach uczestniczą, co piszą na czatach itd. Pierwsze iPhone’y pojawiły się dopiero po dziesięciu latach, ale wszystko, co zrobiły LifeLog i IAO, dowodzi, że przewidziały i zaplanowały rozwój takich urządzeń dekadę wcześniej. Z pewnością nie znały jeszcze dokładnej natury tej technologii ani istnienia smartfonów, ale z pewnością przewidziały pojawienie się przenośnych komputerów, które staną się częścią codziennego życia każdego z nas, i przygotowały się na ich potencjalne zastosowanie.
Dzisiaj Facebook gromadzi dokładnie te same dane, do których został zaprojektowany LifeLog: z kim się przyjaźnimy, z kim spędzamy czas, w jakich wydarzeniach bierzemy udział, jakie są nasze zainteresowania itd. W połączeniu z danymi Google dotyczącymi naszych wyszukiwań i filmów oglądanych na YouTube, każdy jest już dziś transparentny, niezależnie od tego, czy mu się to podoba, czy nie. Google dokładnie wie, kiedy i gdzie byłeś dzięki śledzeniu GPS; każdy może to sprawdzić w ustawieniach Map Google na swoim telefonie.
Początki Facebooka
Napisałem również szczegółowy artykuł o powstaniu Facebooka i jego powiązaniach z amerykańskimi agencjami wywiadowczymi, który można znaleźć tutaj . Podobnie jak w przypadku Google, ograniczę się do najważniejszych faktów na temat Facebooka.
W lutym 2004 roku poinformowano o wycofaniu programu LifeLog. 13 kwietnia 2004 roku założyciele Facebooka zarejestrowali firmę TheFacebook LLC na Florydzie. Ze względów podatkowych, TheFacebook Inc., która przejęła pierwotną firmę, została zarejestrowana w Delaware 29 lipca 2004 roku. W tym czasie założyciele Facebooka, w tym Mark Zuckerberg, poznali już urodzonego w Niemczech internetowego miliardera Petera Thiela, który natychmiast udzielił wsparcia finansowego nowej firmie, Facebook, która wkrótce po założeniu stanęła na skraju bankructwa. Od tego czasu Thiel, który zasiada również w komitecie sterującym konferencji Bilderberg, jest związany z Facebookiem.
Peter Thiel ma doskonałe kontakty z CIA. Jest jednym z założycieli Palantir. Palantir to firma informatyczna analizująca duże zbiory danych (Big Data) dla agencji wywiadowczych. Założenie Palantir w maju 2003 roku było możliwe wyłącznie dzięki kapitałowi podwyższonego ryzyka, który otrzymała od funduszu inwestycyjnego In-Q-Tel. In-Q-Tel to fundusz venture capital CIA, który inwestuje w technologie, które agencja uważa za obiecujące z punktu widzenia wywiadu. In-Q-Tel jest zatem swego rodzaju odpowiednikiem agencji DARPA Pentagonu; obie instytucje zapewniają dostęp do przyszłych technologii, które mogą być wykorzystywane przez agencje wywiadowcze lub wojsko.
Facebook otrzymał następnie wszelkie niezbędne wsparcie, aby szybko się rozwijać i wyprzedzić inne, istniejące sieci społecznościowe. Facebook konsekwentnie wypierał swoich konkurentów z rynku. Byłoby to niemożliwe bez wsparcia Petera Thiela, który uratował Facebooka przed bankructwem. Rozwój Facebooka jest podobny do historii Google, które szybko wyparło swoich konkurentów po swoim powstaniu.
Od samego początku Facebook i Google utrzymywały bardzo bliskie powiązania z CIA i Pentagonem za pośrednictwem agencji In-Q-Tel i DARPA. W przypadku Google, jak pokazuje powiązany powyżej artykuł, jest to o wiele bardziej oczywiste, ponieważ CIA finansowała założycieli Google nawet w trakcie ich studiów. Jednak w przypadku Facebooka ślady są zaskakująco gęste, biorąc pod uwagę, że LifeLog został zamknięty w lutym 2004 roku, a Facebook powstał zaledwie dwa miesiące później, a Peter Thiel, który miał bliskie powiązania z In-Q-Tel, dołączył do firmy jako udziałowiec niemal natychmiast.
Facebook, jak już wiemy, jest dokładnie tym, czym LifeLog miał być: punktem gromadzenia danych, który wie wszystko o osobach, które się tam zarejestrowały. To obecnie prawie trzy miliardy aktywnych użytkowników na całym świecie. Udostępniają oni swoje dane całkowicie dobrowolnie i dobrowolnie poddają się monitorowaniu. Z pewnością o tym marzył LifeLog.
Siła Facebooka i Google’a
Facebook szybko stał się bardzo dobry w analizowaniu i wykorzystywaniu danych. Natychmiast wykonał zadanie, do którego zobowiązał się LifeLog. Nie wiem, czy Facebook skorzystał z możliwości Palantira w tym procesie. Jednak już w 2010 roku Facebook potajemnie wpłynął na wynik wyborów w USA w ramach eksperymentu . Na podstawie danych użytkowników Facebook wiedział, którzy użytkownicy popierają daną partię. Dlatego Facebook wysłał wiadomości do zwolenników jednego z kandydatów, przypominając im o głosowaniu. To skłoniło setki tysięcy wyborców, którzy w przeciwnym razie zostaliby w domach, do pójścia do urn, jak donosił Facebook w 2012 roku.
To niezwykłe, że Facebook nigdy nie został za to ukarany ani nawet oficjalnie skrytykowany, biorąc pod uwagę oburzenie, jakie Stany Zjednoczone wzniecają od lat za każdym razem, gdy ktoś zostaje oskarżony o ingerencję w wybory w USA. Kiedy Facebook robi to, aby sprawdzić swój wpływ na wybory, nikt w USA nie wydaje się tym przejmować.
Google skutecznie kontroluje internet, ponieważ jego algorytmy pozwalają mu sortować wyniki wyszukiwania tak, aby użytkownicy widzieli tylko to, co powinni. Na przykład podczas ostatniej kampanii wyborczej w USA ujawniono, że Google chciał sortować wyniki wyszukiwania dla Trumpa i Bidena w taki sposób, aby pozytywne artykuły o Bidenie i negatywne o Trumpie wyświetlały się na górze wyników.
Rola YouTube’a, spółki zależnej Google, jest powszechnie znana, a sam YouTube z dumą ogłasza , że usuwa kanały i filmy z powodów politycznych. A te polityczne powody zawsze idealnie pokrywają się z oczekiwaniami i poglądami amerykańskich elit, co stanowi kolejny dowód na bliskie powiązania Google’a z amerykańskimi agencjami wywiadowczymi.
Pliki Twittera
Nie zbadałem jeszcze szczegółowo genezy Twittera, ale dzięki plikom Twitter Files udowodniono, że Twitter realizował również życzenia amerykańskich agencji wywiadowczych i Pentagonu. To, czy amerykańskie agencje wywiadowcze były zaangażowane w Twittera od samego początku – tak jak w przypadku Facebooka i Google’a – nie jest zatem kluczowe.
Pliki Twittera to większy skandal niż afera Watergate, ponieważ pokazują, w jaki sposób FBI – w końcu agencja rządowa USA – praktykowało cenzurę polityczną i wpłynęło (a prawdopodobnie przesądziło o wyniku) kampanii wyborczej w USA w 2020 r. na korzyść kontrkandydata, a przeciwko urzędującemu prezydentowi, dbając o to, aby wszystkie kompromitujące informacje na temat Joe Bidena były cenzurowane i utrzymywane w tajemnicy przed opinią publiczną.
FBI interweniowało również bezpośrednio, wysyłając pracownikom Twittera listy użytkowników i tweety do ocenzurowania. Niektóre z tych tweetów miały wręcz charakter satyryczny. Sondaże wykazały, że około 20 procent tych, którzy głosowali na Bidena, nie zrobiłoby tego, gdyby wiedzieli o rewelacjach dotyczących laptopa Huntera Bidena i korupcji rodziny Bidenów .
Ponieważ FBI ocenzurowało te rewelacje, przynajmniej na Facebooku i Twitterze, a tym samym ukryło je przed opinią publiczną, ostatnie wybory prezydenckie w USA prawdopodobnie miałyby inny wynik, gdyby FBI nie interweniowało. Podsumowanie pierwszych pięciu rewelacji z plików Twittera można znaleźć tutaj , a szóste rewelacje można znaleźć tutaj w całości . Siódme rewelacje szczegółowo opisują, w jaki sposób FBI wpłynęło na Twittera.
Teraz wyszło na jaw, że Pentagon również miał dobrowolnego wspólnika na Twitterze. Ósma część „Aktów Twittera” ujawniła, że Twitter nie tylko świadomie pozwalał Pentagonowi szerzyć swoją (wojenną) propagandę na całym świecie za pomocą fałszywych kont, ale wręcz wspierał tę praktykę, jednocześnie publicznie deklarując swoje zobowiązanie do ścisłego usuwania kont rządowych i tajnych. Przez lata Twitter okłamywał opinię publiczną, w rzeczywistości wspierając Pentagon i amerykańskie agencje wywiadowcze w ich działaniach propagandowych i usuwając zarówno użytkowników, jak i tweety z powodów politycznych na ich „żądanie”.
Utrzymanie władzy przez elity USA
Wybór Donalda Trumpa na prezydenta USA był „wypadkiem”, który zszokował elity w USA. Trumpa nie trzeba lubić, a ja ostro go krytykowałem podczas jego prezydentury, i to nie bez powodu. Ale ani przyjaciele, ani wrogowie nie mogą zaprzeczyć jednemu: Trump ma własny rozum i nie da się go kontrolować. To prawdopodobnie najważniejszy powód, dla którego elity w USA tak zaciekle się z nim sprzeciwiały.
Wszystkie firmy internetowe – i teraz wiemy, kto je kontroluje – pracowały dla Joe Bidena podczas kampanii wyborczej w USA w 2020 roku. Google odpowiednio manipulował wynikami wyszukiwania; wiele z tego, co powiedział Trump, zostało ocenzurowane i ukryte przed opinią publiczną.
Co jednak najważniejsze, wszystkie firmy internetowe zbiorowo ocenzurowały wszystko, co wyszło na jaw na temat laptopa Huntera Bidena w połowie października 2020 roku. Gdyby nie ta cenzura, Joe Biden nie tylko poniósłby druzgocącą porażkę w wyborach, jak wskazują sondaże, ale on i jego rodzina zostaliby również oskarżeni o popełnienie przestępstwa. Mimo to opinia publiczna do dziś nie zdaje sobie z tego sprawy, ponieważ nie tylko firmy internetowe cenzurowały informacje, ale także media głównego nurtu nie poinformowały o nich. Szkody, jakie ponieśliby nawet amerykańscy Demokraci w wyniku powszechnej publikacji, byłyby niewyobrażalne.
Amerykańscy Demokraci realizują politykę pożądaną przez amerykańskie elity, dlatego też cieszyli się wszelkim możliwym wsparciem ze strony władz USA, czego dowodem była skoordynowana interwencja amerykańskich agencji wywiadowczych w kampanii wyborczej Trump kontra Biden. To właśnie nazywa się „głębokim państwem”: osoby sprawujące władzę w agencjach rządowych są gotowe, w razie potrzeby, działać przeciwko własnemu wybranemu rządowi, aby osiągnąć cele tych, którzy nigdy nie zostali wybrani. Tak właśnie stało się z Trumpem, gdy amerykańskie agencje wywiadowcze działały przeciwko własnemu prezydentowi, a zamiast tego wspierały jego wysoce skorumpowanego kontrkandydata.
Amerykańskie agencje wywiadowcze wspólnie z firmami internetowymi zadecydowały o wyniku wyborów i w ten sposób zapewniły władzę elitom USA.
Wikipedia i amerykańskie agencje wywiadowcze
Od dawna wiadomo, że Wikipedia nie jest internetową encyklopedią, lecz narzędziem propagandy amerykańskich agencji wywiadowczych. Jakiś czas temu napisałem pięcioczęściowy cykl artykułów na ten temat; pierwszą część można znaleźć tutaj , a kolejne są linkowane w każdym artykule.
To, że Wikipedia jest narzędziem amerykańskich agencji wywiadowczych, obrazowo ilustruje pewien interesujący szczegół. W chwili pisania tych słów, 23 grudnia 2022 roku, w artykule o Twitterze w niemieckiej Wikipedii w ogóle nie wspomniano o plikach Twittera. Mieszkańcy Niemiec nie powinni o nich wiedzieć, ponieważ dla wielu osób poszukujących informacji w internecie Wikipedia jest źródłem numer jeden. To, co nie jest wspomniane w Wikipedii, jest po prostu nieznane większości ludzi.
To samo dotyczy anglojęzycznej wersji artykułu w Wikipedii o Twitterze; tam również w ogóle nie wspomniano o rewelacjach z Twitter Files. Najwyraźniej podejmowane są skoordynowane działania, aby ukryć przed opinią publiczną to, co ujawniły Twitter Files: że firmy internetowe są niczym więcej niż spółkami zależnymi amerykańskich agencji wywiadowczych.
To, że Wikipedia zachowuje się w ten sposób i śpiewa w tym samym chórze, co inne amerykańskie firmy internetowe, nie jest niczym zaskakującym, jak zaraz się przekonamy.
Newsguard
Amerykańska firma NewsGuard postawiła sobie za cel informowanie użytkowników bezpośrednio w przeglądarkach, za pomocą kolorowych wskaźników, które serwisy informacyjne są godne zaufania. NewsGuard monitoruje Anti-Spiegel od 2019 roku i naturalnie uważa moją pracę za nierzetelną.
NewsGuard to kolejne narzędzie amerykańskich agencji wywiadowczych, o czym świadczy skład ich personelu. Wśród doradców NewsGuard znajduje się Tom Ridge, pierwszy sekretarz bezpieczeństwa wewnętrznego USA, pierwszej amerykańskiej agencji wywiadowczej utworzonej po 11 września. Doradcą jest również generał Michael Hayden, były dyrektor CIA i NSA, znany z publicznego nawoływania do obławy na Edwarda Snowdena. Doradcą NewsGuard jest również były sekretarz generalny NATO Anders Fogh Rasmussen, który założył fundację wspierającą politykę międzynarodową USA .
NewsGuard zatrudnia także wielu byłych urzędników rządu USA: Don Baer był dyrektorem ds. komunikacji w Białym Domu za kadencji Billa Clintona; Arne Duncan był sekretarzem edukacji za kadencji Baracka Obamy; Elise Jordan była autorką przemówień dla sekretarz stanu USA Condoleezzy Rice.
Co więcej, wielu lojalnych propagandzistów amerykańskiej polityki jest doradcami NewsGuard, ponieważ agencja zatrudnia dziennikarzy transatlantyckich z różnych krajów. Alina Fichter, która pracowała dla „Die Zeit” i „Süddeutsche Zeitung”, reprezentuje Niemcy. Gianni Riotta, piszący dla włoskiej gazety „La Stampa”, która bardziej niż jakakolwiek inna włoska gazeta reprezentuje narrację amerykańską i wielokrotnie przyciągała uwagę kontrowersyjnymi publikacjami, reprezentuje Włochy .
Richard Stengel jest również konsultantem w NewsGuard. Stengel jest autorem książki „ Wojny informacyjne: Jak przegraliśmy globalną bitwę z dezinformacją i co możemy z tym zrobić ”, której celem jest wyjaśnienie amerykańskim wojownikom informacyjnym, jak mogą wygrać wojnę informacyjną.
Podobnie jak wszyscy inni konsultanci NewsGuard, Stengel jest zagorzałym zwolennikiem narracji amerykańskiej, a NewsGuard jest jednym z niezliczonych narzędzi amerykańskich służb wywiadowczych, służących do wbijania ludziom do głowy pożądanych narracji (USA są wielkie i demokratyczne, wojny USA przynoszą demokrację i prawa człowieka, NATO jest pokojowe, amerykańscy miliarderzy chcą ratować świat jako „filantropi” itd.).
Zastanawiasz się, co to wszystko ma wspólnego z Wikipedią?
Mówiąc wprost: Jimmy Wales, współzałożyciel Wikipedii, jest również doradcą NewsGuard. Nic więc dziwnego, że Wikipedia nie zawiera żadnych krytycznych informacji na temat kwestii ważnych dla USA, a pliki Twittera w ogóle nie są tam wspomniane.
Amerykańskie agencje wywiadowcze wykonały kawał dobrej roboty, ponieważ sieć firm i fundacji, których używają do manipulowania globalną opinią publiczną, nie kończy się na internetowych gigantach i przykładach wymienionych w tym artykule. To, czy uda się osuszyć to bagno, jest prawdopodobnie kluczowym pytaniem dla przyszłości całego świata w nadchodzących latach.
Zanim Donald Trump i Izrael zaatakowali Iran, Jeffrey Epstein był najpopularniejszym tematem na świecie. Nietrudno zrozumieć dlaczego.
Epstein przykuł uwagę opinii publicznej nie tylko dlatego, że jego sprawa ujawniła skalę korupcji i braku odpowiedzialności elit, ale także dlatego, że najbardziej znany pedofil na świecie był niemal na pewno informatorem izraelskiego wywiadu. Ten fakt nadaje zupełnie nowy, geopolityczny wymiar i tak już zawiłej i złożonej sadze Epsteina.
Ale Epstein nie jest odosobnionym przypadkiem. Przez dziesięciolecia Izrael służył jako schronienie dla przestępców seksualnych, podczas gdy rząd USA przymykał na to oczy. Sojusznicy Izraela na amerykańskiej prawicy chrześcijańskiej konsekwentnie zachowywali w tej sprawie wyraźne milczenie.
Uchodźcy, „naprawiacze” i lata opóźnień
Prawo, które uczyniło Izrael bezpieczną przystanią dla przestępców
W 1978 roku Izrael zakazał ekstradycji własnych obywateli. Ustawa, uchwalona za czasów premiera Menachema Begina, miała chronić Żydów przed wrogimi sądami, ale później stworzyła lukę prawną, która pozwalała obywatelom Izraela oskarżonym o przestępstwa za granicą uniknąć ekstradycji.
We wrześniu 1997 roku Samuel Sheinbein zabił 19-letniego Alfredo Enrique Tello Jr. w stanie Maryland i uciekł do Izraela, gdzie złożył wniosek o obywatelstwo izraelskie, ponieważ jego ojciec urodził się w Izraelu, chroniąc go w ten sposób przed ekstradycją do Stanów Zjednoczonych. Jego ojciec, Sol, prawnik posiadający podwójne obywatelstwo, zapewnił mu paszport i bilet lotniczy do Tel Awiwu, a sprawa ta stała się ważnym precedensem w izraelskim prawie ekstradycyjnym.
Sąd Najwyższy Izraela zablokował ekstradycję Sheinbeina decyzją 3 do 2, pomimo apeli Sekretarz Stanu Madeleine Albright i gróźb ze strony Kongresu o wstrzymanie wypłat pomocy. Prezes Sądu Najwyższego Aharon Barak, autor zdania odrębnego, argumentował, że Sheinbein powinien zostać ekstradowany, ostrzegając, że orzeczenie może uczynić z Izraela bezpieczną przystań dla przestępców. Sheinbein został skazany na 24 lata więzienia w Izraelu – karę znacznie niższą niż ta, która groziłaby mu w Stanach Zjednoczonych.
Po skandalu Izrael znowelizował swoje prawo ekstradycyjne, zezwalając na ekstradycję obywateli Izraela pod pewnymi warunkami. Sprawa Sheinbeina ujawniła konflikt między izraelskimi przepisami ekstradycyjnymi a zobowiązaniami ekstradycyjnymi wobec Stanów Zjednoczonych, co doprowadziło do gruntownej reformy krajowych ram ekstradycyjnych. Podczas debaty nad reformą Hanan Porat, przewodnicząca Komisji Prawnej Knesetu, ostrzegła przed dopuszczeniem do tego, by Izrael stał się „bezpieczną przystanią dla zagranicznych przestępców”.
Do 2020 roku organizacja „Jewish Community Watch” zidentyfikowała ponad 60 podejrzanych o przestępstwa seksualne wobec dzieci, którzy przenieśli się z USA do Izraela od 2014 roku, i założyła, że rzeczywista liczba jest jeszcze wyższa. Według CBS News, aktywiści oskarżyli zarówno Izrael o brak zajęcia się tym problemem, jak i Stany Zjednoczone o brak konsekwentnego ubiegania się o ekstradycję.
Mordechaj Jomtow
W grudniu 2001 roku Mordechaj Jomtow, nauczyciel w żydowskiej szkole „Cheder Menachem” w Los Angeles, został aresztowany pod zarzutem dziesięciu aktów nieprzyzwoitości wobec trzech uczniów w wieku od 8 do 10 lat. Według akt, przetrzymywał chłopców w klasie podczas przerw i dopuszczał się wobec nich aktów nieprzyzwoitości.
W lutym 2002 roku Yomtov przyznał się do dwóch zarzutów wielokrotnego wykorzystywania seksualnego nieletniego i jednego zarzutu czynów nieprzyzwoitych. Został skazany na rok więzienia i pięć lat w zawieszeniu. Został również skierowany na leczenie psychiatryczne i zarejestrowany jako przestępca seksualny dożywotnio.
Po zwolnieniu złamał warunki zwolnienia warunkowego, uciekł z fałszywym paszportem przez Meksyk i przez prawie 23 lata mieszkał w Jerozolimie, ukrywając się w ultraortodoksyjnej dzielnicy Tel Arza. Organizacja Jewish Community Watch namierzyła go i sfilmowała ukrytą kamerą. Na nagraniu przyznał się do złamania warunków zwolnienia warunkowego i ucieczki ze Stanów Zjednoczonych, ale zaprzeczył poszczególnym zarzutom.
Jedna z ofiar, Mendy Hauck, zabrała głos dopiero w 2016 roku i rozpoczęła kampanię na rzecz ekstradycji Yomtova. Jednak według CBS News, prokuratura okręgowa hrabstwa Los Angeles nigdy nie złożyła wniosku o ekstradycję.
Zbieg został ostatecznie aresztowany w listopadzie 2025 roku, 23 lata po ucieczce, po tym jak izraelskie władze odnalazły go i zatrzymały jako osobę poszukiwaną do ekstradycji do Stanów Zjednoczonych. Został aresztowany podczas operacji policyjnej w swojej kryjówce w dzielnicy Tel Arza w Jerozolimie. W przypadku ekstradycji do Stanów Zjednoczonych, będzie tam podlegał dalszym procedurom prawnym.
Malka Leifer
Malka Leifer, była dyrektorka ultraortodoksyjnej szkoły Adass Israel w Melbourne, uciekła do Izraela w marcu 2008 roku, po tym jak władze lokalne dowiedziały się o zarzutach molestowania seksualnego uczniów. Dowody przedstawione w sądzie wykazały, że żona członka rady szkoły zarezerwowała bilety lotnicze dla Leifer i czwórki dzieci tej samej nocy, a Sąd Najwyższy stanu Wiktoria orzekł, że osoby, które zorganizowały jej wyjazd, były zdeterminowane, aby w ciągu kilku godzin wywieźć ją z kraju.
Australia złożyła formalny wniosek o ekstradycję w 2014 roku. Odbyło się ponad 70 rozpraw sądowych i prawie 13 lat batalii sądowych. Leifer i jej prawnicy wielokrotnie argumentowali, że nie jest zdolna psychicznie do wzięcia udziału w procesie, co przyczyniło się do długich opóźnień w postępowaniu ekstradycyjnym.
Minister zdrowia Izraela Yaakov Litzman wykorzystał swoją pozycję, aby utrudnić ekstradycję Leifera. Prokuratorzy oskarżyli go o wywieranie presji na personel ministerstwa i oferowanie korzyści zawodowych psychiatrom w związku z ocenami, które uznały Leifera za niezdolnego do stawienia się przed sądem. W 2022 roku Litzman przyznał się do winy za nadużycie zaufania i został skazany na osiem miesięcy więzienia w zawieszeniu oraz grzywnę w wysokości 3000 szekli.
W Australii Leifer został uznany winnym 18 zarzutów napaści seksualnej, w tym gwałtu na 17-letniej uczennicy, i skazany na 15 lat więzienia. Biorąc pod uwagę odbyty już wyrok, Leifer będzie mógł ubiegać się o zwolnienie warunkowe w czerwcu 2029 roku.
Epstein: Kwestia inteligencji, która po prostu nie chce zniknąć
Jeffrey Epstein, amerykański finansista i skazany przestępca seksualny, przyznał się w 2008 roku do nakłaniania nieletniej do prostytucji i został skazany na 18 miesięcy więzienia, choć odsiedział niecałe 13 miesięcy. Po jego śmierci w 2019 roku tysiące dokumentów ujawniło szczegóły jego rozległej sieci wpływowych kontaktów, w tym powiązania z izraelskimi politykami i zarzuty o powiązania z izraelskim wywiadem.
Powiązania te wyszły na jaw na długo przed jego śmiercią, a przełomowy moment miał miejsce w 2008 roku. Tajna umowa o nieściganiu (NPA) została podpisana 24 września 2007 roku. W kolejnych miesiącach zespół prawny Epsteina próbował renegocjować lub unieważnić tę umowę.
W kwietniu 2008 roku, w obliczu ponownych zarzutów federalnych, Epstein poleciał do Izraela – oficjalnie, aby spotkać się z naukowcami i odwiedzić obiekty wojskowe. Krążyły pogłoski, że zamierzał przenieść tam siebie i swój majątek, aby uniknąć oskarżenia. Epstein później potwierdził tę podróż, ale upierał się, że wrócił do Nowego Jorku. 30 czerwca 2008 roku formalnie przyznał się do winy na szczeblu stanowym.
Notatka FBI z 2020 roku zawierała oświadczenie poufnego źródła, które twierdziło, że Epstein został „wyszkolony na szpiega” pod kierownictwem Ehuda Baraka i był „skooptowanym agentem Mossadu”. Dokument odnotowuje twierdzenie tego źródła, jednak nie wskazuje na jego weryfikację. Źródło to zostało później zidentyfikowane jako Charles Johnson.
Były premier Izraela Ehud Barak, wieloletni powiernik Epsteina, zatrzymał się w apartamencie Epsteina na Manhattanie i później nazwał ich związek „pomyłką”, ale zaprzeczył, jakoby wiedział o przestępstwach Epsteina. Ujawnione dokumenty wskazują, że osoby powiązane z rządem Izraela zainstalowały i utrzymywały systemy bezpieczeństwa w apartamencie, a Barak poprosił o pomoc w zapewnieniu bezpieczeństwa.
Barak i jego żona zatrzymywali się tam dziesiątki razy, a jego doradca Yoni Koren, były oficer izraelskiego wywiadu wojskowego, mieszkał w mieszkaniu Epsteina tygodniami, a Epstein pokrywał koszty jego leczenia raka. Według ujawnionych dokumentów, Epstein w korespondencji ze swoimi pracownikami nazywał je „mieszkaniem Ehuda”.
Epstein zainwestował również w izraelski startup Carbyne, powiązany z Barakiem, który później został przejęty przez amerykańską firmę Axon w ramach transakcji, w której Carbyne został wyceniony na 625 milionów dolarów. Za pośrednictwem swojej fundacji przekazał 25 000 dolarów organizacji Friends of the IDF (Przyjaciele Sił Obronnych Izraela) oraz 15 000 dolarów Żydowskiemu Funduszowi Narodowemu, który wspiera działalność osadniczą na Zachodnim Brzegu.
Aresztowany w Ameryce, w domu w Izraelu
Amerykańskie organy ścigania aresztowały w Las Vegas wysoko postawionego izraelskiego urzędnika pod zarzutem próby nakłonienia nieletniej do prostytucji; został on jednak zwolniony za kaucją w wysokości 10 000 dolarów bez ograniczeń w podróżowaniu. Władze Izraela fałszywie przedstawiły aresztowanie jako zwykłe przesłuchanie, a urzędnik wrócił do domu w ciągu 48 godzin.
Ta historia, która wydarzyła się w sierpniu 2025 r. i dotyczyła Toma Artioma Aleksandrowicza, wysoko postawionego urzędnika Izraelskiego Narodowego Urzędu ds. Cyberbezpieczeństwa, to tylko jeden z wielu epizodów pokazujących, w jaki sposób Izrael stał się bezpieczną przystanią dla przestępców seksualnych, podczas gdy Stany Zjednoczone przymykają na to oczy.
Tom Artiom Aleksandrowicz, szef departamentu obrony technologicznej w izraelskim Narodowym Dyrektoriacie Cyberprzestrzeni – agencji bezpośrednio podległej urzędowi premiera – został aresztowany w Las Vegas.
Oskarżony udał się do Las Vegas na konferencję poświęconą cyberbezpieczeństwu „Black Hat USA 2025”, ale zamiast tego stał się jednym z celów dwutygodniowej wspólnej operacji FBI, „Homeland Security Investigations”, policji metropolitalnej Las Vegas i stanowej grupy zadaniowej ds. przestępstw internetowych przeciwko dzieciom w Nevadzie.
Według dokumentów policyjnych, wymieniał wiadomości za pośrednictwem aplikacji, w tym „Pure”, z tajnym agentem podszywającym się pod 15-letnią dziewczynę. Omawiany plan zakładał „kontakt seksualny z prezerwatywą” i wizytę w Cirque du Soleil. Aleksandrowicz został aresztowany, gdy przyjechał na miejsce spotkania samochodem współdzielonym.
Dzień po aresztowaniu Aleksandrowicz wpłacił kaucję w wysokości 10 000 dolarów. Jego paszport nie został skonfiskowany, nie nałożono żadnych ograniczeń w podróżowaniu i wrócił do Izraela w ciągu 48 godzin. Prokurator okręgowy hrabstwa Clark, Steve Wolfson, opisał procedurę jako rutynową; biuro Netanjahu początkowo twierdziło, że urzędnik został jedynie „przesłuchany”, a Departament Stanu USA zaprzeczył jakiemukolwiek udziałowi w tej sprawie.
W październiku 2025 roku wielka ława przysięgłych w hrabstwie Clark oskarżyła Aleksandrowicza o poważne przestępstwo polegające na wykorzystaniu technologii do nakłaniania dziecka do czynności seksualnych. W razie skazania grozi mu do 10 lat więzienia. Chociaż wrócił do Izraela, sędzia zezwolił mu na zdalny udział w rozprawie za pośrednictwem Zooma.
Amerykański rurociąg
Ten schemat wykracza poza pojedyncze incydenty. Organizacja Jewish Community Watch udokumentowała, jak niektóre amerykańskie wspólnoty religijne reagują na zarzuty zbiorowym zaprzeczeniem i aktywnym wsparciem dla oskarżonych. Podejrzani są przenoszeni do innych kongregacji, gdzie pojawiają się nowe ofiary, a instytucje mogą mieć finansową motywację do unikania postępowań sądowych z obawy przed odpowiedzialnością cywilną.
Według założyciela JCW, Meyera Seewalda, problem ten wynika z tuszowania sprawy przez Kościół katolicki. „To samo, co dzieje się obecnie w Kościele katolickim na całym świecie, dzieje się dokładnie to samo w naszej społeczności. Tuszowanie jest takie samo – piętno, wstyd” – powiedział w wywiadzie dla CBS News.
Shana Aaronson, dyrektor operacyjna JCW, przypisała odpowiedzialność obu stronom. Oskarżyła społeczności żydowskie w Ameryce i rząd USA o to, że nie zabiegały wystarczająco energicznie o ekstradycję, ale skrytykowała również izraelskie organy ścigania za to, że nie traktowały priorytetowo poszukiwania podejrzanych.
Co dzieje się w „Sanktuarium”
Wjazd do Izraela chroni oskarżonych nie tylko poprzez bariery ekstradycyjne, ale także poprzez samą strukturę systemu – miejsca, w którym przestępstwa w dużej mierze nie są zgłaszane, sprawy są szybko zamykane, a władze odmawiają transparentności. Według Matzof, organizacji monitorującej pedofilię w Izraelu, w kraju działają dziesiątki tysięcy przestępców seksualnych wobec dzieci każdego roku, popełniając przestępstwa przeciwko około 100 000 ofiar.
Eliram Malki, reżyser Matzof, stwierdził, że sprawcy „nie dają się odstraszyć policji”, a już na pewno nie „nikczemnym wyrokom sądowym”. Przytoczył przypadek, w którym sąd zwolnił oskarżonego pomimo tysięcy plików z pornografią dziecięcą na jego komputerze, argumentując, że uwięzienie „zaszkodziłoby jego karierze”.
Dane, których państwo nie chciało upublicznić
Najbardziej obciążające dowody przeciwko temu systemowi pochodzą z danych, które państwo próbowało ukryć. W 2024 roku Stowarzyszenie Centrów Pomocy Ofiarom Gwałtu w Izraelu (ARCCI) udokumentowało 51 118 spraw rozpatrywanych przez swoje centra; z czego ponad 16 600 stanowiły nowe przypadki, a ponad połowa dotyczyła nieletnich. Tylko około 10% ofiar zgłosiło sprawę na policję, a 81% spraw o przestępstwa seksualne rozpatrywanych przez prokuraturę w 2024 roku zostało zamkniętych bez postawienia zarzutów.
Policja, prokuratura, władze więzienne, wojsko i kilka ministerstw odmówiły udostępnienia danych, które przesłały do poprzednich raportów rocznych – danych, które organizacja uważa za prawnie wymagane. Według izraelskich mediów, dyrektor ARCCI Orit Sulitzeanu określiła to jako „wyraz pogardy i uchylanie się od odpowiedzialności”.
W 2025 roku Kneset przeprowadził serię przesłuchań, które wstrząsnęły całym krajem. Kobiety zeznawały o rzekomych, zorganizowanych, trwających latami nadużyciach, obejmujących tortury, gwałty zbiorowe i rytuały religijne, począwszy od wczesnego dzieciństwa.
Jedna z ocalałych, Yael Shitrit, powiedziała komisji: „Nie mają pojęcia, czym jest przemoc rytualna. Ludzki mózg nie jest w stanie tego pojąć. Nie potrafią sobie wyobrazić, co to znaczy zaprogramować trzyletnią dziewczynkę poprzez gwałt i sadyzm, żeby mogła robić, co chce, a nikt tego nie zauważy”.
Ocaleni opisywali, jak byli przewożeni przez cały kraj „od ceremonii do ceremonii”, odurzani, torturowani i zmuszani do krzywdzenia innych dzieci. Według „Jerusalem Post”, sprawcy rzekomo posługiwali się symboliką religijną i groźbami, aby wymusić milczenie.
Wśród rzekomo zamieszanych w tę sprawę byli krewni, rabini, lekarze, nauczyciele, policjanci oraz byli i obecni członkowie Knesetu. Jedna z ocalałych, Hadar Feldman, zeznała, że od ósmego roku życia jej ojciec co tydzień zabierał ją do biura nieżyjącego już członka Knesetu, gdzie była molestowana seksualnie.
Opisała lata domniemanych nadużyć rytualnych, w tym tortur i przymusowego udziału w pozorowanych ceremoniach religijnych. Wielu ocalałych zeznało, że śledztwo policji zostało umorzone w ciągu kilku miesięcy bez przeprowadzenia gruntownego dochodzenia.
Centrum Badań i Informacji Knesetu stwierdziło, że w Izraelu nie ma konkretnej definicji prawnej „nadużyć rytualnych”, co utrudnia klasyfikację i śledzenie przypadków opisanych za pomocą tych terminów. Przegląd ostatnich dziesięciu lat ujawnił jedynie cztery potencjalnie istotne akta policyjne, a sama policja przyznała, że nie wie, ile podobnych zgłoszeń wpłynęło ani jak je klasyfikować.
Moralna carte blanche
Stare izraelskie prawo ekstradycyjne stworzyło uznaną bezpieczną przystań dla przestępców. Chociaż ustawa została formalnie zmieniona, czynniki, które nadal czynią Izrael atrakcyjnym dla zbiegów, to obywatelstwo na mocy Prawa Powrotu, sieci społecznościowe, opóźnienia proceduralne, ingerencje polityczne oraz system sprawiedliwości, w którym wiele spraw o przestępstwa seksualne jest umarzanych bez postawienia zarzutów.
Stany Zjednoczone nie potrzebowały skoordynowanego spisku, ponieważ milczenie społeczności, łagodne ugody, brak wniosków ekstradycyjnych i rutynowe zaniedbania proceduralne wystarczyły, by utrzymać zbiegów w bezpiecznej odległości.
W marcu 2025 roku organizacja „Christians United for Israel” określiła wspieranie Izraela jako „biblijną i moralną odpowiedzialność”. Jednak dla ruchu, który stawia moralność w centrum swojej polityki zagranicznej, wspieranie kraju zapewniającego ochronę pedofilom przypomina raczej moralny czek in blanco niż postawę moralną.
