[Zanim przejdę do dzisiejszego artykułu, chciałbym krótko skomentować dziwną wizytę Johna Ratcliffe’a w Moskwie. Kluczem jest dla mnie C-17. Po co używać tego samolotu? Dyrektor CIA ma Gulfstream V (GV), którego maksymalny zasięg wynosi około 6500 mil morskich, co w zupełności wystarcza, by dotrzeć do Moskwy.
Komandor Steve Jermy przedstawił najlepsze możliwe wyjaśnienie… Ratcliffe zabierał ciała zabitych oficerów CIA, które zabrali Rosjanie. Trumny lepiej podróżują C-17 niż GV.]
Wszyscy komentatorzy sięgają teraz po to samo słowo. Amerykański wiek dobiega końca, dolar słabnie, formują się nowe bloki, a świat, jak nam powiedziano, staje się „wielobiegunowy”. Słowo wydaje się precyzyjne. Ale takie nie jest. „Wielobiegunowy” importuje zestaw założeń XX wieku, które celowo błędnie opisują to, co pojawia się w globalnej gospodarce. A ponieważ słowo, które wybieramy, determinuje to, czego szukamy i co mierzymy, niewłaściwe słowo prowadzi do niewłaściwej analizy. Istnieje lepsze, i nie jest to tylko kwestia stylu. Kształtujący się porządek jest wielowęzłowy.
To rozróżnienie ma największe znaczenie właśnie w obszarze, w którym zmiany następują najszybciej – geoekonomicznym, w świecie kolei płatniczych, korytarzy handlowych, walut, szlaków energetycznych i łańcuchów dostaw. To świat sieciowy, a sieci składają się z węzłów, a nie biegunów.
Co „słup” przemyca
Biegun to koncepcja zapożyczona z fizyki i strategii zimnowojennej, która niesie ze sobą ładunek. Zacznijmy od geometrii: bieguny występują parami. Z definicji są one przeciwstawne i równoważne – biegun północny implikuje południe, biegun radziecki implikuje biegun amerykański. Sięgnij po słowo „wielobiegunowy”, a już zaimportujesz ideę niewielkiej liczby mniej więcej dopasowanych centrów ułożonych w opozycji. Jak zauważył jeden z analityków, bieguny to sparowane przeciwieństwa o porównywalnej wadze – i czymkolwiek innym jest obecna chwila, nie jest to zbiór równoważnych, przeciwstawnych centrów.
Metafora przemyca coś więcej niż geometrię. Biegun to środek ciężkości; mniejsze ciała krążą wokół niego. W słowo wbudowana jest hierarchia – wielkie mocarstwa w centrum, klienci w otaczających sferach – i wyłączność, ponieważ ciało może wpaść tylko w jedną studnię grawitacyjną na raz. Wbudowana jest również szczególna miara siły: masa. Biegunowość liczy bieguny według łącznej wagi – PKB, wydatków wojskowych, populacji – im cięższe ciało, tym silniejsze jego przyciąganie. A pod tym wszystkim kryje się realistyczny obraz porządku świata jako struktury pionowej z hegemonem lub rywalizującymi hegemonami na szczycie, gdzie siła oznacza zdolność do przymusu, a bezpieczeństwo oznacza unikanie porażki.
To użyteczne słownictwo do opisu armii i sojuszy. Słabe do opisu systemu światowej gospodarki.
Jaki „węzeł” przechwytuje zamiast tego
Węzeł to inny rodzaj obiektu. Jest punktem w sieci i jest definiowany nie przez swoją masę, ale przez połączenia – przez liczbę połączeń przez niego przebiegających i przepływających przez nie. Esej z 2024 roku opublikowany w „ China International Strategy Review” trafnie to ujął: świat wielowęzłowy to asymetryczna matryca aktorów, z których każdy jest osadzony w sieci relacji, w której horyzontalna działalność ciągłej interakcji ma większe znaczenie niż wertykalna działalność jednej potęgi narzucającej się drugiej.
Naukowcy z hiszpańskiego Królewskiego Instytutu Elcano, śledząc tę samą zmianę w kwestiach bezpieczeństwa, opisują system węzłów, trybów i przepływów, w którym, co kluczowe, przepływy po prostu omijają niechętne lub niezdecydowane węzły, aby kontynuować ruch.
Postaw te dwa obrazy obok siebie, a różnica stanie się namacalna. Węzłów jest wiele i różnią się one znacznie rozmiarem. Są połączone wieloma, redundantnymi linkami, zamiast skupiać się wokół jednego centrum. Nie są hierarchiczne – przypominają siatkę, a nie piramidę. Mierzy się je przepustowością, a nie tonażem. I nie są wykluczające: węzeł można połączyć z tuzinem innych węzłów jednocześnie, czego nie potrafi żaden obiekt krążący wokół bieguna. Ta ostatnia właściwość nie jest przypisem. To zachowanie definiujące teraźniejszość, a metafora bieguna sprawia, że staje się ono niewidzialne.
Moc jako przepustowość, nie masa
Rozważmy, jak władza faktycznie działa w świecie dokumentowanym w tej serii. Dominacja dolara nigdy nie była wyłącznie kwestią amerykańskiej masy gospodarczej; była to kwestia pozycji w sieci. Niemal każdy musiał rozliczać płatności za pośrednictwem węzłów kontrolowanych przez Stany Zjednoczone, a to właśnie ta właściwość obowiązkowego przepływu – a nie rozmiar amerykańskiej gospodarki – sprawiła, że sankcje były dotkliwe. Politolodzy Henry Farrell i Abraham Newman nadali temu właściwe imię: uzbrojona współzależność, władza, która przypada każdemu, kto siedzi okrakiem na wąskich gardłach, które inni muszą pokonywać. Cieśnina Ormuz, system rozliczeniowy dolara, sieć CIPS, garstka chińskich rafinerii, flota tankowców-cieni – to współrzędne współczesnej potęgi, a każdy z nich jest węzłem, cenionym za to, co przez niego przechodzi.
Dlatego „wielobiegunowość” ciągle generuje błędne prognozy. Nakazuje analitykowi liczenie wielkich mocarstw według masy, więc liczy Stany Zjednoczone, Chiny, być może Rosję, Indie i Unię Europejską, i zatrzymuje się. Nie dostrzega, że małe państwo może być ogromnym węzłem – że ZEA, Singapur, Katar czy port taki jak Gwadar mogą kontrolować przepływy nieproporcjonalnie do ich wagi. Polarność nie ma sposobu, aby je dostrzec. Nodalność jest do tego stworzona.
Sieci przekierowują, bieguny nie
Najważniejszą cechą sieci jest to, że omija uszkodzenia. Zablokuj jedną ścieżkę, a przepływ znajdzie inną; im więcej redundantnych połączeń, tym bardziej odporna całość. Oto cała historia dedolaryzacji zawarta w jednym zdaniu – i jest to zdanie, którego „wielobiegunowe” nie jest w stanie utworzyć.
Kiedy Waszyngton uzbraja węzeł dolara, reakcją świata nie jest skupienie się wokół rywalizującego bieguna. Chodzi o budowanie alternatywnych węzłów – CIPS rozliczającego juana poza systemem dolara, mBridge rozliczającego walutę cyfrową poza bankowością korespondencką, złotem oraz liniami wymiany barterowej i swapowej – aż żaden węzeł nie będzie obowiązkowy, a punkt krytyczny straci swoją kontrolę.
Formuła Elcano jest ścisła: przepływy omijają niechętny węzeł, aby utrzymać swoją płynność. Każda sankcja jest zatem instrukcją dla sieci, aby zbudować obejście, a każde obejście osłabia kolejną sankcję. Ta dynamika – rdzeń geoekonomicznej historii dekady – jest doskonale czytelna w kategoriach węzłowych i dosłownie niewyrażalna w kategoriach biegunowych, ponieważ bieguny nie zmieniają trasy. One tylko przyciągają.
Stany zabezpieczają się między węzłami; nie wybierają biegunów
Przyjrzyj się, co robią państwa, a słownictwo biegunów całkowicie się załamie. Japonia protestuje przeciwko Rosji w sprawie Wysp Kurylskich, jednocześnie walcząc o utrzymanie rosyjskiego gazu z Sachalinu. Turcja jest członkiem NATO, będąc jednocześnie zależna od Iranu w zakresie jednej ósmej swojego gazu ziemnego. Pakistan jest głównym sojusznikiem Stanów Zjednoczonych spoza NATO, jednocześnie pogłębiając handel z Iranem, mając za sobą Chiny. Arabia Saudyjska i Zjednoczone Emiraty Arabskie czerpią zyski z dolara, jednocześnie dołączając do sieci rozliczeniowej juana i platformy walut cyfrowych stworzonej, by ominąć dolara. Państwa Paktu Mekka to amerykańscy klienci, budujący blok wzajemnej obrony, który może jeszcze przyjąć Iran.
Zapytaj „w pobliżu którego bieguna znajduje się każdy z nich?”, a otrzymasz nonsens, ponieważ pytanie zakłada wyłączność, która już nie istnieje. Zapytaj zamiast tego „z iloma węzłami jest połączony każdy z nich i w jaki sposób stara się zmniejszyć swoją zależność od któregokolwiek z nich?”, a każde z tych zachowań natychmiast stanie się jasne. To wielopoziomowość – celowe kultywowanie wielu połączeń i odmowa wyłącznego członkostwa – i jest to racjonalna strategia węzła w siatce, a nie dewiacyjne zachowanie ciała, które nie może zdecydować, wokół którego słońca orbitować.
Nakładające się na siebie członkostwa epoki – BRICS, SCO, GCC, NATO, CIPS i SWIFT, wszystkie przecinające się – nie są bałaganem, który można uporządkować w obozy. Są one naturalną strukturą świata węzłowego.
Uczciwa granica
Nic z tego nie czyni „wielobiegunowości” bezwartościową, a precyzja działa w obie strony. W systemie istnieje autentyczna koncentracja: Stany Zjednoczone i Chiny są super-węzłami, których przyciąganie grawitacyjne jest realne, a rywalizacja między mocarstwami nie została zniesiona przez język sieci. W wymiarze militarno-strategicznym – odstraszanie, sojusze, twarda geometria siły – starszy słownik potęg i sfer wciąż ma znaczenie, a poważny analityk ma go pod ręką.
Wielowęzłowość nie jest twierdzeniem, że wszystkie węzły są równe; jest twierdzeniem dotyczącym kształtu całości, która jest siatką radykalnie nierównych węzłów, a nie szeregiem dopasowanych i przeciwstawnych biegunów. Argument nie jest taki, że koncentracja zniknęła. Chodzi o to, że topologia jest siecią, a sieć jest opisywana przez jej węzły.
Słowa są soczewkami, a soczewka determinuje dane. Sięgnij po „wielobiegunowy”, a policzysz wielkie mocarstwa, podzielisz świat na obozy i poczekasz, aż bloki się zahartują – i będziesz wciąż zaskoczony, gdy dolar zacznie przeciekać, gdy państwo średniej wielkości będzie miało dziesięciokrotnie większą wagę, gdy sojusznik traktatowy będzie kontynuował handel z przeciwnikiem, gdy sankcja przyspieszy ucieczkę, której miała zapobiec. Sięgnij po „wielościenny”, a zmapujesz powiązania i zmierzysz przepływy, a wszystko to przekształci się w jedno, spójne zjawisko: świat przekształcający się z systemu piasty i szprych z jednym obowiązkowym centrum w gęstą siatkę z wieloma.
To nie jest świat wielobiegunowy. To świat wielo-węzłowy – a poprawne określenie tego rzeczownika jest pierwszym warunkiem, aby go jasno zobaczyć.
Świetna rozmowa z Jimem Webbem, m.in. o tym, dlaczego Ratcliffe pojechał do Moskwy:
Spotkanie CIA w Moskwie było tematem dnia z Dannym Davisem:
To samo dotyczy Eda DeMarche, redaktora magazynu Trends Journal:
Garland Nixon i ja przeanalizowaliśmy globalną awarię silników Diesla:
Nima i ja rozmawialiśmy o tym, co najwyraźniej jest zaostrzeniem stanowiska Trumpa wobec reaktywacji porozumienia:
Mario powrócił i omówiliśmy nowe ostrzeżenie Iranu skierowane do Netanjahu:
Dziękuję za nieocenione wsparcie w postaci czasu poświęconego na czytanie i komentowanie
Podczas gdy zachodnie redakcje były w weekend zajęte najnowszym cyklem eskalacji między Waszyngtonem a Teheranem – amerykańskim atakiem na irańską wyspę Larak, irańskimi atakami odwetowymi na bazy amerykańskie w Jordanii, standardową choreografią: ogłoszenie, kontratak i kolejne ogłoszenie – w Biszkeku działo się jednocześnie coś, co, jeśli w ogóle wspominają o tym zachodnie media, zostało omówione w jednym zdaniu: 25. szczyt Szanghajskiej Organizacji Współpracy (SCO).
Ta jednoczesność nie jest zbiegiem okoliczności, lecz prawdziwą wiadomością. Ujawnia ona dwa równoległe projekty porządku świata, które nie są już ze sobą powiązane, lecz coraz bardziej działają niezależnie – jeden oparty na destrukcji i groźbach, drugi na cichej, mało spektakularnej budowie infrastruktury instytucjonalnej.
Szanghajska Organizacja Współpracy (SCO) została założona 25 lat temu, trzy miesiące przed 11 września 2001 roku, w Szanghaju – wówczas jako „Szanghajska Piątka”, obejmująca Chiny, Rosję i trzy państwa Azji Środkowej, z deklarowanym celem zwalczania terroryzmu, separatyzmu i ekstremizmu religijnego w regionie. W ciągu dwóch i pół dekady ta niszowa organizacja polityki bezpieczeństwa przekształciła się w to, co obecnie, obok państw BRICS (sojuszu państw założonego w 2009 roku, do którego obecnie należą Brazylia, Rosja, Indie, Chiny, Republika Południowej Afryki, Iran, Egipt i Zjednoczone Emiraty Arabskie), jest uważane za kamień węgielny architektury wielobiegunowej: Indie i Pakistan są pełnoprawnymi członkami od 2017 roku, Iran od dwóch lat, a Turcja i Afganistan ubiegają się o pełne członkostwo jako obserwatorzy. Pierwotne trzy „zła” stały się organizacją geoekonomiczną – ostateczna deklaracja zeszłorocznego szczytu w Tianjinie była w istocie zobowiązaniem do budowy wielobiegunowego porządku świata.
To, co dzieje się w Biszkeku w ten weekend, jest bardziej konkretne niż sugerowałoby określenie „spotkanie autokratów” – oczekiwana klasyfikacja zachodnich mediów, o ile w ogóle o tym napiszą – to ogłoszenie utworzenia banku rozwoju SCO, który będzie udzielał pożyczek w walutach narodowych swoich państw członkowskich, omijając w ten sposób dolara amerykańskiego. Porównanie z istniejącym bankiem BRICS (Nowym Bankiem Rozwoju, NDB) jest wymowne: jego statut, jak niedawno przyznał jeden z jego współzałożycieli, jest spisany w dolarach i powiązany z dolarem – wada strukturalna, która pomimo dwunastu pełnoprawnych członków sprowadziła bank do swego rodzaju mini-Banku Światowego, niezdolnego do wypełniania swojej rzeczywistej misji jako instytucji finansującej rozwój Globalnego Południa. Czy bank SCO uniknie tego błędu, czas pokaże – ale sama próba wyciągnięcia wniosków z własnych doświadczeń świadczy o poziomie dojrzałości, którego Waszyngton najwyraźniej nie uważa za możliwy.
Niemal jednocześnie, począwszy od środy, we Władywostoku – centralnej platformie rozwoju Syberii, rosyjskiego Dalekiego Wschodu, a zwłaszcza Przejścia Północno-Wschodniego, które Chiny nazywają „Arktycznym Jedwabnym Szlakiem” – odbywa się Wschodnie Forum Ekonomiczne. Za nieco ponad dwa tygodnie, 12 i 13 września, w New Delhi odbędzie się szczyt BRICS. Fakt, że białoruskie władze publicznie przewidziały fuzję BRICS i SCO dwa lata temu, wydaje się bardziej prawdopodobny niż kiedykolwiek w świetle tego harmonogramu: Rosja i Chiny są kluczowymi członkami obu formatów, Iran jest reprezentowany w obu, a Indie mogą się nim stać.
Sieć tę uzupełnia kolejna, dotychczas w dużej mierze niezauważona, nowa formacja: „Sojusz Obrony Mekki” (MDA), ogłoszony przez Turcję – trójstronny sojusz obronny z sekretariatem w Rijadzie, początkowo pod pakistańskim przywództwem przez pierwsze trzy lata, do którego, według tureckiego ministra spraw zagranicznych, zamierza już dołączyć pięć do sześciu innych państw, w tym Bangladesz i Syria. Pozostaje pytanie, czy i w jaki sposób ta struktura będzie się odnosić do Szanghajskiej Organizacji Współpracy i krajów BRICS. Godna uwagi jest jednak ogromna liczba nowych formatów instytucjonalnych powstających bez udziału Zachodu w ich tworzeniu, a nawet bez ubiegania się o jego akceptację.
I tu tkwi sedno sprawy. W tym scenariuszu Zachód nie jawi się jako równorzędny przeciwnik, lecz raczej jako to, co prawdopodobnie było omawiane na marginesie w Biszkeku: ciężar, który jest coraz częściej omijany. Podczas gdy napięcia w Cieśninie Ormuz ponownie eskalują, a Sekretarz Skarbu USA grozi wykluczeniem z systemu dolarowego, państwa objęte sankcjami rozważają już utworzenie własnego systemu żeglugi przez cieśninę – bez konsultacji z Waszyngtonem. Możliwość grożenia przez Zachód przynosi dokładnie odwrotny skutek: przyspiesza rozwój tych samych równoległych struktur, którym ma zapobiegać. Każda nowa lista sankcji, każdy nowy atak pochłania amerykański sprzęt wojskowy i kapitał dyplomatyczny, jednocześnie zwiększając gęstość współpracy. Zachód traci w tym procesie nie tylko prestiż ani szczyt w wiadomościach. Traci monopol na to, które instytucje faktycznie mają znaczenie – a wraz z nim możliwość decydowania o cenie własnej agresji.
Pepe Escobar w rozmowie z Dannym (Protokół przejściowy), transmisja z 02.09.2026 r. (transkrypcja, źródło podstawowe klasyfikacji kalendarza szczytu, krytyka NDB autorstwa Paulo Nogueiry Batisty i rozważania na temat obejścia Hormus)
Nasza Europa Środkowa: „Deklaracja Szanghajskiej Organizacji Współpracy (SOW) z okazji 25. rocznicy jej powstania” (Deklaracja z Biszkeku, Strategia rozwoju SOW do 2035 r.) – https://www.unser-mitteleuropa.com/204915
Wikipedia: „Mecca Defence Alliance” (Bangladesz i Syria wyraziły zainteresowanie dołączeniem; podpisanie umowy zaplanowano na 7 sierpnia 2026 r. w Mekce) – en.wikipedia.org/wiki/Mecca_Defence_Alliance
Minister spraw zagranicznych Rosji ogłosił zamknięcie oddziałów Instytutu Goethego w Moskwie, Petersburgu i Jekaterynburgu w odpowiedzi na działania władz niemieckich.
Zauważył również , że Wołodymyr Zełenski liczy na destabilizację sytuacji w Rosji, mówiąc o zagrożeniach dla lotnictwa cywilnego i atakując cywilną infrastrukturę.
Agencja TASS zebrała kluczowe oświadczenia Ministra Spraw Zagranicznych.
Otwartość Rosji na kontakty
Moskwa nie zamyka się przed nikim i pozostaje otwarta na kontakty z każdym, kto szczerze chce odłożyć na bok wypaczoną politykę i skupić się na swoich naturalnych interesach: „Oczywiście, choć pozostajemy otwarci na kontakty z każdym, kto szczerze chce odłożyć na bok ideologię, błędnie interpretowaną, wypaczoną politykę i skupić się na swoich naturalnych interesach, leżących przede wszystkim w sferze gospodarczej i społecznej, i nigdy się nie zamykając, to jednak nie chcemy znaleźć się w sytuacji, w której będziemy zależni od dobrej woli naszych byłych zachodnich partnerów”.
Rosja nigdy nie będzie atakować Europy z prośbami i apelami o zniesienie sankcji: „To się nie stanie. To absolutnie nie leży w DNA naszego narodu. Mamy swoją własną dumę, jeśli można tak powiedzieć. I to w najlepszym tego słowa znaczeniu. Absolutnie nie potrzebujemy niczyjej dobrej woli”.
Rosja „ma wystarczająco dużo przyjaciół i partnerów, którzy są gotowi uczciwie współpracować”: „Europa nie jest gotowa do uczciwej współpracy. Nie wie, jak uczciwie współpracować”.
Problemy ukraińskie
Stanowisko Zachodu wobec Ukrainy, ignorujące kluczowe postanowienia Karty Narodów Zjednoczonych, jest przerażające : „Karta Narodów Zjednoczonych w swoim pierwszym artykule stanowi: każdy jest zobowiązany do poszanowania praw człowieka bez względu na rasę, płeć, język czy religię. Co więcej, nie tylko Karta Narodów Zjednoczonych, ale także Konstytucja Ukrainy nadal stanowi, że państwo gwarantuje prawa Rosjan i innych mniejszości narodowych. Nikogo to nie obchodzi. Uchwalili prawa sprzeczne z Kartą Narodów Zjednoczonych i Konstytucją, a wszyscy mówią, że to rzekomo europejskie wartości. Uważam, że stanowisko Zachodu jest absolutnie obrzydliwe”.
Realistyczni politycy nie mogą domagać się rozwiązania kryzysu ukraińskiego bez uwzględnienia realiów na miejscu: „Tutaj [prezydent USA Donald] Trump mówi: »Uważam, że musimy wziąć pod uwagę realia na miejscu«. A my uważamy, że to fundamentalnie różni się od Europy, która mówi o granicach z 1991 roku. Abstrahuje to nawet od tego, czy nas lubią, czy nie. Ale czy którykolwiek realistyczny polityk może teraz powiedzieć, że problem ukraiński musi zostać rozwiązany poprzez przywrócenie Ukrainy do granic z 1991 roku?”
Wszystkie zasady, na których Rosja oparła uznanie niepodległości Ukrainy, zostały wyrzucone do kosza: „Uznaliśmy Ukrainę na podstawie jej deklaracji niepodległości. I tam było napisane, i nadal jest, że Ukraina będzie niepodległym, neutralnym, niezaangażowanym mocarstwem bez broni jądrowej. Wszystkie te zasady zostały już wykreślone”.
Zachód otwarcie zachęca do ataków terrorystycznych w Kijowie: „Oczywiście, wśród metod, których używają, by osłabić nasze państwo, akty terrorystyczne reżimu w Kijowie są aktywnie wspierane. Otwarcie”.
Rosja dałaby zielone światło na odrodzenie nazizmu, gdyby zgodziła się na propozycję zamrożenia konfliktu i utrzymania reżimu w Kijowie: „Poza tym, co chcą stworzyć w wyniku tego konfliktu – po pierwsze, nie chcą go rozwiązać, lecz zamrozić, utrzymując to zagrożenie u naszych granic. Ale poza tym jest też niematerialna strona tego problemu. Polega ona na tym, że gdybyśmy się na to zgodzili i powiedzieli: »No cóż, tak, nasz naród chce jakiegoś komfortu. Zgadzamy się, niech ten reżim pozostanie, przerywamy walki«, to dalibyśmy zielone światło na odrodzenie nazizmu w sensie dosłownym, w postaci utworzenia tego quasi-państwa, całkowicie zależnego od Zachodu, ale otwarcie podtrzymującego nazistowską ideologię”.
Polityka UE i NATO
Obawy krajów UE, że Rosja je „podbije”, wynikają z chorej wyobraźni: „Oni [w UE] fizycznie budują mury na granicach krajów UE z Federacją Rosyjską, kopiąc rowy o szerokości 100 metrów – nie wiem, jak głębokie – tylko po to, by uniemożliwić Rosji ich podbój. To chora wyobraźnia”.
Wyborcy obalą większość rządów w UE i NATO, jeśli zniknie sztucznie wykreowany obraz Rosji jako wroga: „Oni [na Zachodzie] stale potrzebują wroga: zarówno członków NATO, jak i Unii Europejskiej. Jeśli ten sztucznie wykreowany obraz Rosji jako wroga zniknie, wówczas zdecydowana większość rządów w krajach Unii Europejskiej i NATO zostanie po prostu obalona przez wyborców”.
To nie tyle „chora wyobraźnia”, co celowa polityka, ponieważ Zachód „nieustannie potrzebuje wroga”: „Zarówno członków NATO, jak i Unii Europejskiej. Jeśli ten sztucznie wykreowany obraz wroga w postaci Rosji zniknie, to zdecydowana większość rządów w krajach Unii Europejskiej i NATO zostanie po prostu obalona przez wyborców”.
NATO próbuje przedłużyć swoje sztuczne istnienie i gorączkowo szuka nowych wymówek, by to usprawiedliwić: „NATO gorączkowo szuka nowych wymówek, by przedłużyć swoje i tak już całkowicie sztuczne istnienie. NATO powinno było się rozwiązać, tak jak Układ Warszawski, po upadku Związku Radzieckiego. Nie zrobili tego”.
Sojusz Północnoatlantycki raczej nie przetrwa długo ; próby wymyślania nowych powodów dla przedłużenia istnienia NATO nie mogą trwać długo: „Nie sądzę, że potrwają długo, ponieważ próby wymyślania nowych powodów dla przedłużenia jego istnienia, próby wymyślania tych powodów poprzez rozszerzanie dominacji nad tym regionem, nad Azją Południowo-Wschodnią i Północno-Wschodnią pod hasłem „powstrzymania Chin”, kwestia Tajwanu są rozdmuchiwane, te próby nie mogą trwać długo, pewnego dnia po prostu stracą impet i wyborcy znów zapytają: co my tam robimy?”
Sankcje stały się głównym narzędziem polityki zagranicznej Zachodu, całkowicie wypierając dyplomację: „Zachód chce dyktować, a nie negocjować. Dla nich dyplomacja została zastąpiona sankcjami. Każdy, kto robi coś złego, z perspektywy naszych zachodnich kolegów, natychmiast nakłada sankcje. Drugorzędne, trzeciorzędne, podstawowe, obojętnie jakie”.
Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen jest Führerką wciągającą Europę z powrotem w nazizm: „Ursula von der Leyen – nazywamy ją „Führer Ursulą” – próbuje przejąć na rzecz Komisji Europejskiej te kompetencje, te uprawnienia, które decyzją całej Unii Europejskiej nie zostały przekazane Brukseli, lecz pozostają w rękach rządów krajowych, a ta tendencja jest u niej bardzo widoczna”.
Polityka „szeroko otwartej” UE sama w sobie przerodziła się w kryzys migracyjny: „Dominacja imigrantów staje się problemem dla rozwoju wewnętrznego. Powoduje niezadowolenie wśród ludności rdzennej, która jest zmuszona płacić podatki na utrzymanie przybyszów. Obywatele Ukrainy również zaliczają się do tej kategorii, ponieważ od samego początku specjalnej operacji wojskowej, kiedy to uciekli ze swojego kraju, otrzymywali dotacje i świadczenia w krajach UE. Dotacje te w wielu przypadkach znacznie przewyższają zasiłki dla bezrobotnych w tych samych krajach europejskich dla ich własnych obywateli”.
Unia Europejska, z powodu swojej krótkowzroczności, traci swoje atuty; pragnienie przystąpienia Serbii i Armenii „wkrótce zniknie”.
Groźby Zełenskiego i próby destabilizacji sytuacji w Rosji
Zachód podejmuje brutalne próby destabilizacji Rosji w przededniu wyborów do Dumy Państwowej: „Teraz, zwłaszcza w przededniu wyborów, podejmowane są po prostu brutalne próby podważenia stabilności naszego społeczeństwa. Widzimy to i Zachód tego nie ukrywa”.
Wołodymyr Zełenski liczy na destabilizację i „powstanie” w Rosji, powołując się na zagrożenia dla lotnictwa cywilnego i ataki na infrastrukturę cywilną: „Teraz Zełenski oświadczył, że lotnictwo cywilne w Rosji powinno zaprzestać lotów, ponieważ nie ma miejsca dla lotnictwa cywilnego tam, gdzie latają ukraińskie drony bojowe. Nie będę nawet charakteryzował tej osoby. Ale otwarcie deklaruje się oczekiwanie destabilizacji i buntu społeczeństwa”.
Ambicje militarne Merza i działania RFN
Ławrow był oszołomiony militarystycznymi ambicjami kanclerza Niemiec Friedricha Merza: „Byłem po prostu oszołomiony. Widzieliśmy, jak nazizm powraca w Niemczech. Ale kiedy kanclerz Merz oświadczył, że zamierza ponownie uczynić Niemcy główną potęgą militarną w Europie, byłem po prostu oszołomiony”.
„Bo jeśli ta osoba nie rozumie, co w tym kontekście oznacza słowo „ponownie”, to jest to oczywiście bardzo smutne dla Europy i niezwykle niebezpieczne dla Europy, która po raz kolejny okazuje się źródłem tych idei wyższości – wyższości narodowej, rasowej”.
Niemcy nie mogły potwierdzić, że dron, który rozbił się na lotnisku w Lipsku, był rosyjski, ale opierając się na tym założeniu, podjęli decyzję o zamknięciu rosyjskiego konsulatu generalnego w Bonn i Domu Rosyjskiego w Berlinie: „Znaleźli drona, który rozbił się na lotnisku w Niemczech, w Lipsku, i stwierdzili, że dron ten był podobny – nie mogą tego potwierdzić, ale jest to ostateczny wniosek – do tych używanych przez Federację Rosyjską, i opierając się na tym założeniu, tym przypuszczeniu, tym przypuszczeniu, podjęli decyzję o zamknięciu ostatniego pozostałego konsulatu generalnego w Bonn i naszego Domu Rosyjskiego w Berlinie”.
W odpowiedzi na zamknięcie Domu Rosyjskiego w Berlinie przez władze niemieckie, Rosja zamknie filie Instytutu Goethego w Moskwie, Petersburgu i Jekaterynburgu: „Niemcy mają tu filie Instytutu Goethego. W Moskwie, Petersburgu i Jekaterynburgu. Oczywiście, zostaną one zamknięte po tym, jak nasze centrum kultury zostało wyrzucone [z Berlina]. W przeciwnym razie stracimy szacunek do samych siebie. Świadomie podjęli krok – nie mogli tego nie zrozumieć – który oznacza koniec ich obecności kulturalnej w Rosji, która przetrwała pomimo wszystkich ukraińskich zawirowań w naszych stosunkach z Zachodem”.
Niemcy postanowili wpłynąć na Rosję, „wpływając na zbiegów”: „A fakt, że Niemcy zdecydowali się podjąć kroki, o których wspomniałem, oznacza tylko jedno – zamiast otwartych kontaktów, poprzez które przekazywana jest wasza kultura i wasze poglądy, zdecydowali się wspierać tych zbiegłych agentów”.
Niemcy po raz kolejny próbują „zjednać sobie wszystkich” i stłumić wszelkie tendencje do normalizacji stosunków z Rosją, które wciąż utrzymują niektóre kraje UE, aczkolwiek nieliczne.
Sytuacja języka rosyjskiego i Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej na Ukrainie
Waszyngton i „nikt inny” nigdy nie wysyłał Kijowowi sygnałów o konieczności „przywrócenia” języka rosyjskiego i unikania stwarzania problemów Ukraińskiemu Kościołowi Prawosławnemu (UPC): „Waszyngton i nikt inny nigdy nie wysyłał władzom w Kijowie sygnałów o konieczności przywrócenia języka rosyjskiego i unikania stwarzania problemów dla Kościoła kanonicznego”.
Strona rosyjska zwróciła uwagę Amerykanów na te kwestie podczas kontaktów, pytając, jak mogą wspierać tych, którzy angażują się w tak czysto rasistowskie, nazistowskie działania: „Mówią: »Kiedy będziemy negocjować, włączymy to wszystko do porządku obrad«. To nieprawda. Są rzeczy, których nie można uzależniać. A prawo do języka i religii jest jedną z nich”.
Działalność AUKUS
Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (MAEA) przymyka oko na zagrożenia związane z działalnością AUKUS (sojuszu wojskowego Australii, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych) pod presją Zachodu: „Uważnie monitorujemy tę sytuację, ponieważ nieprzestrzeganie lub częściowe przestrzeganie norm MAEA niesie ze sobą ryzyko rozprzestrzeniania wojskowych technologii jądrowych. Niestety, obecne kierownictwo MAEA podchodzi do tego bardzo lekceważąco, wyraźnie pod silną presją ze strony Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii”.
Sytuacja w Azji
Współpraca wojskowa w trójkącie Stanów Zjednoczonych, Japonii i Republiki Korei rozwija się : „Współpraca wojskowa w trójkącie Stanów Zjednoczonych, Tokio i Seulu rozwija się, a zarówno Koreańczycy z Południa, a ostatnio także premier [Japonii] [Sanae] Takaichi, jak i Japonia, są coraz bardziej zainteresowani rozszerzeniem tej współpracy wojskowej o komponenty nuklearne, co również stwarza zagrożenie, ryzyko rozprzestrzeniania broni masowego rażenia”.
Rosja ma nadzieję , że prezydent USA Donald Trump złagodzi napięcia wokół Półwyspu Koreańskiego, ale istotą polityki USA w regionie jest powstrzymanie Korei Północnej: „Czynnik Półwyspu Koreańskiego również odgrywa znaczącą rolę. Pomimo zygzaków, jakie prezydent Trump wykazał w stosunku do Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej, niedawno powiedział, że bardzo dobrze dogaduje się z Kim Dzong Unem, są przyjaciółmi i jest gotowy do spotkania i rozmów. Oby Bóg dał, jeśli uda im się złagodzić napięcia, ale istotą strategicznej polityki USA wobec Półwyspu Koreańskiego jest oczywiście powstrzymanie Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej”.
Region Azji i Pacyfiku stawia przed Zachodem liczne wyzwania w zakresie utrzymania dominacji: „Nie ukrywają tego i wszyscy, którzy rozwijają się względnie niezależnie – nie mówię już o Chinach, Rosji, Koreańskiej Republice Ludowo-Demokratycznej – nawet ci względnie niezależni, którzy pomimo presji nie odmawiają utrzymywania więzi handlowych, gospodarczych, kulturalnych i edukacyjnych z Federacją Rosyjską – wszyscy znajdują się pod presją, jaką Zachód na nich wywiera, opierając się wyłącznie na swojej filozofii dominacji”.
Trump świętuje rzekome przejęcie 65 miliardów baryłek wenezuelskiej ropy. Prawda jest taka: ma niejasną umowę na projekt rozwojowy – a paliwo wciąż jest drogie.
Artykuł Dirka Ellerbrocka.
To najnowsza autopromocja Donalda Trumpa: „NAJWIĘKSZA TRANSAKCJA NAFTOWA W HISTORII ŚWIATA!”. Na portalu Truth Social prezydent USA z dumą ogłosił, że Stany Zjednoczone zapewniły sobie kontrolę nad 65 miliardami baryłek wenezuelskich rezerw ropy naftowej. Rezerwy strategiczne zostaną uzupełnione, ceny benzyny spadną – a to wszystko „ani grosza” od podatnika.
Świetna historia. Tyle że nieprawdziwa.
Liczba jest prawdziwa, ale wiadomość jest oszustwem.
Te 65 miliardów baryłek to nie fikcja. W rzeczywistości odnoszą się one do zadeklarowanych rezerw 17 wenezuelskich złóż ropy naftowej. Problemem jest to, co Trump o tym sądzi. Bo „kontrola nad rezerwami” nie oznacza „65 miliardów baryłek zalegających w magazynach”. Ropa znajduje się w ziemi – w Wenezueli, w zdegradowanych złożach, głównie jako wyjątkowo ciężka ropa naftowa, którą można wydobyć jedynie za pomocą specjalistycznej technologii.
„Washington Post” cytuje ekspertów branżowych, którzy spodziewają się, że może minąć wiele lat – nawet 7–10 lat w przypadku znacznej części regionu – zanim rozpocznie się jakakolwiek znacząca nowa produkcja. UBS ujmuje to zwięźle: „Duże rezerwy, ale brak szybkich baryłek”.
Trump przekształca w ten sposób długoterminową, kapitałochłonną umowę rozwojową, która wiąże się z nierozwiązanymi problemami prawnymi, w natychmiastową amerykańską rewolucję energetyczną.
1,5 miliona baryłek – nie 65 miliardów
Rzeczywistym celem porozumienia jest zwiększenie produkcji do około 1,5 miliona baryłek dziennie. To daje 547,5 miliona baryłek rocznie. W tym tempie 65 miliardów baryłek wystarczyłoby – czysto hipotetycznie – na 119 lat. Trump sprzedaje ten zasób geologiczny przez pokolenia, jakby przynosił natychmiastowy zysk.
Nawet ten cel produkcyjny nie jest wyłącznie zyskiem dla Ameryki. Wenezuela już wydobywa ropę. Chodzi o zwiększenie ogólnej produkcji, a nie o dodatkowe 1,5 miliona baryłek dla USA. Porozumienie to ożywienie wenezuelskiego przemysłu naftowego, a nie naftowy prezent dla Ameryki.
Umowa, która trwa raz na sto lat? A może tylko na 25 lat?
Sprzeczności są nieuniknione. Podczas gdy Biały Dom mówi o 100-letnich prawach do rozwoju, tymczasowa prezydent Wenezueli, Delcy Rodríguez, koryguje to do maksymalnie 25 lat. To samo dotyczy kwestii własności: Rodríguez podkreśla, że Wenezuela zachowuje „własność i suwerenność” nad swoimi zasobami. Trump mówi o amerykańskiej „kontroli”.
To nie jest błaha sprawa. To różnica między partnerstwem wenezuelskim a kolonią amerykańską.
Co Trump naprawdę wygrał – a czego nie
Trzeźwa analiza transakcji wygląda następująco:
Nie, Trump nie wygrał:
Brak 65 miliardów baryłek na żądanie
Brak natychmiastowej obniżki cen benzyny
Brak rozwiązania problemu niedoboru oleju napędowego
Brak natychmiastowego uzupełnienia Strategicznych Rezerw Ropy Naftowej
Tak, Trump mógł wygrać:
Wpływ geopolityczny na znaczną część wenezuelskiego przemysłu naftowego
Długoterminowe perspektywy dostaw – jeśli projekty faktycznie zadziałają
Tłumienie wpływów chińskich i rosyjskich w regionie
Narracja dotycząca wyborów parlamentarnych w listopadzie, mająca na celu odwrócenie uwagi od przedłużającej się wojny z Iranem.
Prawdziwy koszt transakcji
Umowa nie jest po prostu „darem od Wenezueli dla narodu amerykańskiego”, jak twierdzi Trump. To wynik imperialnej dyplomacji kanonierki. W styczniu Trump porwał prezydenta Wenezueli Nicolása Maduro podczas amerykańskiej operacji wojskowej i przetransportował go do Nowego Jorku. Teraz urząd sprawuje tymczasowy prezydent, życzliwie nastawiony do Waszyngtonu – i to właśnie ta administracja podpisała umowę naftową.
Ekonomista z Harvardu, Ricardo Hausmann, pochodzący z Wenezueli, nazywa to „kradzieżą majątku” i „niekonstytucyjnym układem z nielegalnym, opresyjnym rządem”. Wenezuelska opozycja czuje się zdradzona. Laureatka Pokojowej Nagrody Nobla, Maria Corina Machado, nie ma prawa wjazdu do kraju.
Retoryka malucha
Trump wygłasza polityczną propagandę opartą na prostym triku: myleniu zapasów z dostępnością. Pomiędzy „65 miliardami baryłek rezerw” a „65 miliardami baryłek dodatkowych amerykańskich dostaw ropy” leży geologia, kapitał, wiercenia, infrastruktura, produkcja, przetwórstwo, transport i rafinacja – a każdy z tych kroków wymaga czasu i pieniędzy.
Ale Trump myśli nagłówkami, a nie baryłkami dziennie. I to z pewnością wystarczy na nagłówek: „NAJWIĘKSZA TRANSAKCJA NAFTOWA W HISTORII ŚWIATA”.
Tylko jedno nie stanieje: paliwo na stacji benzynowej.
The Washington Post: Raporty na temat wpisu Trumpa na portalu TruthSocial i reakcje ekspertów branżowych, którzy wskazują na lata pracy nad tym projektem.
Reuters: Analiza umowy jako odrodzenia wenezuelskiego przemysłu naftowego i doniesienia o niejasnych warunkach kontraktu (np. czas trwania 25 lat w porównaniu ze 100 latami).
UBS Investment Bank: Analiza rynku: „Duże rezerwy, ale żadnych szybkich dostaw” – liczba rezerw jest ogromna, ale nie należy oczekiwać krótkoterminowych efektów produkcyjnych.
Global Energy Monitor zauważa, że odkrycie nowych złóż ropy naftowej może zająć nawet 15 lat, zanim rozpocznie się ich eksploatacja.
Tracy Shuchart (ekspert ds. energii): Szacuje się, że ropa wenezuelska będzie potrzebowała od 5 do 15 lat, aby wywrzeć wpływ na rynek amerykański.
Deutsche Welle: Relacja z operacji wojskowej USA mającej na celu aresztowanie Nicolása Maduro w styczniu 2026 r. i jej polityczne konsekwencje.
The New York Times: Analiza politycznej i konstytucyjnej krytyki umowy przez ekonomistę z Harvardu Ricardo Hausmanna („kradzież majątku”) i wenezuelską opozycję.
CNN: Raport na temat historycznie niskiego poziomu amerykańskich strategicznych rezerw ropy naftowej (SPR) i krajowego kontekstu politycznego.
Telesur (latynoamerykański kanał informacyjny): Oświadczenie tymczasowej prezydent Wenezueli Delcy Rodríguez w sprawie warunków umowy (okres obowiązywania umowy 25 lat, zachowanie wenezuelskich praw własności).
Wojna i dług publiczny łączą się w fatalną spiralę, która zadecyduje o tym, które kraje przetrwają nadchodzący kryzys walutowy. Rządy zaangażowały się w konflikty na Ukrainie i w Iranie, a także w narastającą konfrontację między Stanami Zjednoczonymi a Chinami, obciążone już długiem nagromadzonym przez dekady niekompetencji fiskalnej. Teraz zwiększają wydatki wojskowe, subsydiują krajowy przemysł, restrukturyzują łańcuchy dostaw i zaciągają jeszcze większe pożyczki, aby przygotować się na konflikty, do których przyczyniła się ich własna polityka zagraniczna.
Stany Zjednoczone, Chiny, Francja, Wielka Brytania i Japonia mają już długi publiczne brutto przekraczające ich całkowitą roczną produkcję gospodarczą. Rosja wykorzystała znaczną część swojego Funduszu Dobrobytu Narodowego na sfinansowanie wojny na Ukrainie, podczas gdy rządy zachodnie zamroziły około 300 miliardów dolarów rosyjskich aktywów państwowych. Państwa Zatoki Perskiej są zmuszone do zwiększenia wydatków na obronę z powodu konfliktu z Iranem, a Europa zobowiązała się do zwiększenia wydatków związanych z NATO do 5% PKB do 2035 roku. Trump chce zwiększyć roczne wydatki USA na obronę o 500 miliardów dolarów do 1,5 biliona dolarów, a mimo to Waszyngton zaciąga już nowe długi tylko po to, by spłacić odsetki od długu, który zgromadził jeszcze przed rozpoczęciem ostatniej rundy wojen.
Ci ludzie mówią o wydatkach wojskowych, jakby pieniądze powstały z niczego i nie pociągały za sobą żadnych konsekwencji. Państwo nie ma wrodzonego bogactwa. Każdy pocisk rakietowy, każdy dron, każdy pakiet uzbrojenia, każdy program pomocy zagranicznej i każda operacja wojskowa muszą być finansowane z podatków, pożyczek lub inflacji. Podatki drenują kapitał z produktywnej gospodarki, pożyczki rządowe konkurują z kapitałem prywatnym, a inflacja po cichu obniża siłę nabywczą każdego. Politycy wybierają dług, ponieważ pozwala im on ukryć koszty do czasu wyborów i odgrywać rolę cesarza, zostawiając rachunek przyszłym pokoleniom.
Rentowność 10-letnich amerykańskich obligacji skarbowych wzrosła prawie trzykrotnie w ciągu pięciu lat, osiągając 4,3%, co oznacza, że Waszyngton musi sfinansować znacznie więcej długu przy znacznie wyższych stopach procentowych. To podstawowa matematyka, której klasa polityczna nie chce uznać. Rząd może przetrwać z 10 bilionami dolarów długu, gdy stopy procentowe są bliskie zeru, ale ta sama struktura fiskalna staje się niemożliwa, gdy dług się mnoży, a koszty pożyczek normalizują.
Każdy dodatkowy dolar wydany na odsetki to dolar, którego nie można przeznaczyć na utrzymanie infrastruktury, obniżki podatków ani wspieranie rzeczywistego wzrostu gospodarczego. Rząd zaciąga wówczas kolejne pożyczki na spłatę odsetek, jeszcze bardziej zwiększając dług, który pierwotnie stworzył problem.
Próba odłączenia gospodarek narodowych od geopolitycznych rywali pociągnie za sobą kolejne ogromne koszty. Europa zrezygnowała z taniej rosyjskiej energii, a potem zastanawiała się, dlaczego jej przemysł nie jest już konkurencyjny. Zachód chce zmniejszyć swoją zależność od chińskiej produkcji i pierwiastków ziem rzadkich, ale odbudowa tych łańcuchów dostaw będzie wymagała subsydiów, ceł, kontroli i lat kosztownych inwestycji. Pozycja Iranu wokół Cieśniny Ormuz pokazuje, jak szybko konflikt regionalny może zagrozić szlakowi, którym wcześniej transportowano około jednej piątej światowych dostaw ropy naftowej. Każda próba zapewnienia bezpieczeństwa gospodarczego poprzez przymus polityczny podnosi ceny, obniża efektywność i wymusza jeszcze większe zadłużenie rządu.
Po dekadach deficytu Stany Zjednoczone są uzależnione od kapitału zagranicznego. Wartość inwestycji zagranicznych w Ameryce przewyższa amerykańskie inwestycje zagraniczne o około 27 bilionów dolarów. Prerogatywa waluty rezerwowej pozwoliła Waszyngtonowi finansować operacje wojskowe, deficyt handlowy i wydatki rządowe na skalę, której żaden inny kraj nie byłby w stanie udźwignąć. Jednak sankcje, militaryzacja systemów płatniczych i konfiskata aktywów rządowych doprowadziły rządy innych państw do zmniejszenia zależności od dolara. Stany Zjednoczone nie mogą w nieskończoność używać dolara jako broni politycznej, jednocześnie oczekując, że reszta świata będzie bezwarunkowo finansować ich długi.
Polska zbroi się po zęby – 186 mld na wojsko + 147 mld odsetki od kredytów = 53% budżetu państwa
Europa znajduje się w jeszcze bardziej rozpaczliwej sytuacji, decydując się na zbrojenia, podczas gdy jej gospodarka stoi w miejscu, społeczeństwo się starzeje, a państwo opiekuńcze pochłania moce produkcyjne sektora prywatnego. Francja nie może zreformować swojego systemu emerytalnego bez wywołania niepokojów społecznych. Niemcy zniszczyły swoją przewagę energetyczną, aby uspokoić Brukselę i alarmistów klimatycznych. Wielka Brytania tonie w długach, jednocześnie zachowując się tak, jakby nadal była imperialną potęgą militarną. Rządy te nie są już w stanie wywiązać się z obietnic złożonych swoim obywatelom, a mimo to dobrowolnie przeznaczają setki miliardów na geopolityczną konfrontację, która nie ma ani jasnego celu, ani jasnego wyjścia.
Cykl wojenny zaostrzy teraz kryzys zadłużenia państwowego, ponieważ nie są to zjawiska niezależne od siebie. Wojna zwiększa wydatki i inflację; inflacja podnosi koszty kredytów; wyższe stopy procentowe pogłębiają deficyt; a pogarszające się finanse publiczne osłabiają zdolność kraju do przetrwania wojny. Politycy reagują podnosząc podatki, wprowadzając kontrole i żądając dalszych poświęceń od społeczeństwa, jednocześnie odmawiając zmiany własnej polityki. Wraz z pogarszaniem się sytuacji finansowej państwo staje się bardziej autorytarne, ponieważ przymus zastępuje utracone zaufanie.
Narody, które wyjdą z tego najsilniejsze, niekoniecznie będą tymi, które obecnie posiadają największe armie. Władza przejdzie w ręce rządów zdolnych do samodzielnego finansowania się bez niszczenia swoich walut i rujnowania krajowych gospodarek.
Zachód wkracza w tę walkę z rekordowym zadłużeniem, starzejącymi się społeczeństwami, słabnącym zaufaniem politycznym i przywódcami, którzy wierzą, że każdy kryzys można rozwiązać kolejną aukcją obligacji. Przygotowują się do niekończącej się wojny z pieniędzmi, których nie mają, a dług niezbędny do utrzymania władzy ostatecznie stanie się siłą, która ich zniszczy.
Od stolicy Fuggerów do atlantyckiego świata finansów
City of London: imponująca historia sukcesu
City of London to niewielkie historyczne centrum Londynu, miasta handlowego istniejącego od czasów rzymskich, mającego własną konstytucję. Jego transformacja w wiodące centrum finansowe nastąpiła głównie na skutek kryzysu górnoniemieckich domów handlowych Fugger i Welser w XVI i XVII wieku, przesunięcia europejskich osi handlowych i władzy na Atlantyk oraz rozwoju angielskiego państwa fiskalnego i wojskowego. Wojna trzydziestoletnia dodatkowo to przyspieszyła.
Nie jest to synonimem całego „Londynu”. Współczesna korporacja City of London wyewoluowała ze średniowiecznej wspólnoty obywatelskiej. Już w XII i na początku XIII wieku obywatele uzyskali prawo do samorządności i wyboru burmistrza.
Od XIII wieku Wenecja była wiodącą metropolią handlową na Morzu Śródziemnym. Dla górnoniemieckich domów handlowych Fuggera i Welsera miasto zapewniało niezbędny dostęp do rynków włoskich, lewantyńskich i innych rynków śródziemnomorskich. (1) Kompania Welser-Brun prawdopodobnie istniała już w 1411 roku; jej główny szlak handlowy prowadził z Wenecji przez Augsburg do Frankfurtu, uzupełniany połączeniami z Ulm, Norymbergą i targami w Nördlingen.
Fugger, Welser i Wenecja nie działali w oparciu o jeden ośrodek, lecz poprzez sieci faktorii handlowych, targów, portów i powiązań kredytowych. Augsburg pełnił funkcję centrum administracyjnego i księgowego dla Fuggera i Welsera; Wenecja była jednocześnie samodzielnym ośrodkiem handlowym, portem śródziemnomorskim i bramą do rynków wschodniej części Morza Śródziemnego. (2)
Sieć Fuggerów początkowo łączyła Górne Niemcy z Włochami. Augsburg był siedzibą firmy, siedzibą jej centralnego biura rachunkowego oraz centrum finansowania, handlu metalami i politycznych transakcji kredytowych. Wenecja i Norymberga miały już biura faktoringowe Fuggerów w latach 1472–1486; w tym samym czasie nawiązano pierwsze powiązania finansowe z Kurią Rzymską i Habsburgami. (3)
Fuggerowie rozszerzali swoją obecność w Wenecji od lat 70., a zwłaszcza od lat 90. XV wieku. Wenecja stała się ważnym ośrodkiem przeładunkowym i handlowym dla ich handlu miedzią i srebrem. Chociaż sama Wenecja dominowała jako centrum handlowe od późnego średniowiecza, decydująca faza działalności Fuggerów i Welserów w Wenecji przypadła głównie na koniec XV i XVI wieku. (4) Najważniejsza wczesna oś przebiegała przez Augsburg – Tyrol – Wenecja – Rzym.
Dzięki szlakowi morskiemu do Indii Antwerpia stała się metropolią handlową.
Aż do odkrycia przez Portugalczyków morskiego szlaku do Indii, rodzina Welserów nadal sprowadzała większość indyjskiego pieprzu przez Wenecję. Od 1505 roku handel gwałtownie przesunął się na oś Lizbona-Antwerpia. Położenie Antwerpii nad Skaldą zapewniało dostęp do Morza Północnego, a miasto miało również połączenia lądowe i rzeczne z Anglią, Francją, Świętym Cesarstwem Rzymskim, Włochami i Morzem Bałtyckim. W Antwerpii rodzina Fuggerów połączyła środkowoeuropejski handel metalami z Lizboną, a portugalski handel z Indiami. Miedź z Tyrolu i Górnych Węgier była transportowana przez Antwerpię do Lizbony; portugalscy kupcy wykorzystywali ją jako towar w handlu z Afryką i Indiami. W przeciwnym kierunku, przyprawy i towary kolonialne płynęły przez Antwerpię do Augsburga, Frankfurtu, Lipska i Norymbergi. (5)
Antwerpia stała się głównym centrum dystrybucji przypraw w Europie Środkowej; targi we Frankfurcie i Lipsku, a także targi w Norymberdze, połączyły ją z rynkami krajowymi. Dla porównania, dawny import pieprzu z Wenecji stał się podporządkowany gospodarczo.
Wenecja nadal była ważną metropolią handlową i finansową, ale stopniowo traciła na znaczeniu w porównaniu z bezpośrednimi połączeniami morskimi Portugalii z Indiami i Antwerpią, będącą europejskim węzłem przeładunkowym.
Szlak lądowy wiódł z Wenecji przez Adygę, przełęcz Brenner i Tyrol do Augsburga, Norymbergii oraz regionów Renu i Dunaju. To położenie uczyniło Wenecję naturalnym południowym odpowiednikiem górnoniemieckich kompanii handlowych. (6)
Dla Fuggera i Welsera nie oznaczało to nagłego opuszczenia Wenecji, lecz raczej dywersyfikację szlaków:
Wenecja nadal miała duże znaczenie dla obrotu towarami włoskimi, lewantyńskimi i śródziemnomorskimi, a także dla dostępu do kurii i włoskich rynków finansowych.
Antwerpia stała się centralnym węzłem handlu towarami, kredytów i informacji w północno-zachodniej Europie.
Lizbona i Sewilla połączyły kompanie górnoniemieckie z handlem Portugalii z Indiami i hiszpańskim regionem Atlantyku.
Augsburg pozostał ośrodkiem administracyjnym, księgowym i kapitałowym, skąd kontrolowano faktorie handlowe.
Antwerpia była jednym z centralnych ośrodków handlowych i finansowych Europy przez kilka dekad XVI wieku. Jej szczególną funkcją było połączenie nowych atlantyckich i azjatyckich szlaków morskich z obszarami produkcji, wydobycia i sprzedaży Europy Środkowej – oraz finansowanie tych przepływów towarów za pomocą kredytów, weksli i rynku kapitałowego. (7)
Antwerpia była zatem przede wszystkim ośrodkiem przeładunkowym, dystrybucyjnym i informacyjnym, a nie tylko portem. Było to miejsce, gdzie towary nie tylko odsprzedawano, ale także pakowano, finansowano na kredyt, ubezpieczano i opłacano wekslami. (8)
Antwerpska Giełda Papierów Wartościowych (Beurs), otwarta w 1531 roku, była pierwszą giełdą towarową w Europie. Stworzyła stałą instytucję, gdzie kupcy „wszystkich narodów i języków” mogli prowadzić interesy; jej model wpłynął później na podobne instytucje w Londynie i Amsterdamie.
Ich funkcja ekonomiczna wykraczała poza handel towarami:
Weksle były przedmiotem obrotu, okazywania i płacenia.
Kupcy otrzymywali kredyty handlowe i dostawcze.
Zorganizowano ubezpieczenie i finansowanie transportu morskiego.
Pożyczki publiczne i obligacje rządowe znalazły nabywców.
Ceny, wieści o zbiorach, przybyciu statków, wojnach i zaległościach płatniczych krążyły błyskawicznie. To przekształciło Antwerpię w rynek kapitałowy. Cesarz Karol V zaciągał tam duże pożyczki, częściowo za pośrednictwem bankierów takich jak rodzina Fuggerów; miasto zostało zintegrowane z systemem finansowym monarchii Habsburgów.
Dla społeczeństw Górnych Niemiec Antwerpia była północno-zachodnim odpowiednikiem Wenecji w Europie. Wenecja łączyła Augsburg z Morzem Śródziemnym i Lewantem; Antwerpia łączyła Augsburg z Atlantykiem, Anglią, Portugalią, a pośrednio z Azją i Ameryką.
Fugger i Welser utrzymywali przedstawicieli i placówki handlowe w Antwerpii. Sprzedawali między innymi miedź środkowoeuropejską oraz importowali portugalskie przyprawy i inne towary, którymi handlowali na duże odległości. Miedź miała szczególne znaczenie strategiczne: Portugalia potrzebowała jej do handlu wzdłuż wybrzeża Afryki Zachodniej oraz do zaopatrzenia handlu z Indiami. Przepływ pieniędzy i towarów nie był zatem liniowy, lecz wiązał się z dostawami metali, importem przypraw, kredytami i transakcjami wymiany w ramach jednej sieci.
Złoty wiek Antwerpii był krótki: trwał mniej więcej od 1500 do lat 80. XVI wieku. Następnie nadeszły konflikty religijne i powstanie Holendrów przeciwko panowaniu hiszpańskiemu.
17 sierpnia 1585 roku wojska Aleksandra Farnesego odbiły Antwerpię dla korony hiszpańskiej po oblężeniu trwającym około czternastu miesięcy, podczas gdy Holandia i Zelandia pozostały na zbuntowanej północy. (9)
Po zdobyciu Antwerpii mieszkańcy i kupcy stanęli przed wyborem: poddać się Filipowi II i porządkowi katolickiemu, czy emigrować. Wielu protestanckich kupców, rzemieślników, drukarzy, przedsiębiorców i wykwalifikowanych robotników opuściło Antwerpię; znaczna ich liczba przeniosła się do miast Republiki, zwłaszcza do Amsterdamu.
Decydującym ciosem dla gospodarki była blokada ujścia Skaldy. Prowincje północne kontrolowały dostęp do Morza Północnego i blokowały ruch rzeczny do Antwerpii. W rezultacie port utracił bezpośredni dostęp do morza; blokada – z przerwami i zmianami w jej działaniu – utrzymywała się zasadniczo do końca XVIII wieku.
Zdobycie Antwerpii w 1585 roku i zamknięcie rzeki Skaldy doprowadziły do exodusu kupców, kapitału i ekspertów. Antwerpia straciła prawie połowę ludności.
Amsterdam przejął teraz na nowych zasadach funkcje handlu, giełdy, ubezpieczeń morskich i finansowania międzynarodowego. Antwerpia pozostała ważnym portem, ale nigdy nie odzyskała wczesnonowożytnej dominacji nad Amsterdamem, a później Londynem. (10)
W 1609 roku imigranci z południowych Niderlandów stanowili około jednej trzeciej kupców Amsterdamu; wielu z nich było młodymi mężczyznami z ograniczonym kapitałem początkowym. (11)
Amsterdam korzysta z otwarcia
Przed powstaniem Amsterdam był raczej północnym portem zewnętrznym w strefie handlowej, której głównym ośrodkiem była Antwerpia. Dopiero rozdrobnienie tego wspólnego obszaru gospodarczego wymusiło reorganizację: ponieważ Antwerpia nie nadawała się już do użytku dla Republiki, Amsterdam stał się głównym węzłem holenderskiej żeglugi, handlu i wymiany informacji. (12)
Nie należy lekceważyć znaczenia połączeń Morza Północnego i Bałtyckiego: Amsterdam miał bazę morską, która po 1585 r. pozwalała mu łączyć dawną funkcję pośredniczącą Antwerpii z własnymi organizacjami żeglugowymi i handlowymi.
W międzyczasie Londyn stał się centralnym portem Anglii, skupiającym handel, żeglugę, ubezpieczenia, wymianę walut i informacje. Giełda Królewska (Royal Exchange), założona w 1565 roku i oficjalnie otwarta dekretem królewskim w 1571 roku, stała się instytucjonalnym miejscem spotkań kupców, brokerów i pożyczkodawców. Co ważne, model ten nie wziął się znikąd, lecz z Antwerpii – Thomas Gresham znał tamtejszą giełdę, która posłużyła za wzór dla Giełdy Królewskiej (Royal Exchange). (13)
Wojna trzydziestoletnia jako akcelerator
Wojna w latach 1618–1648 miała dla Londynu przede wszystkim pośrednie znaczenie. Święte Cesarstwo Rzymskie zostało zdewastowane, rozbite politycznie i osłabione gospodarczo. Dotknęło to regiony, w których górnoniemieckie domy handlowe i Liga Hanzeatycka utrzymywały swoje tradycyjne sieci. Jednocześnie równowaga sił w Europie przesunęła się na korzyść morskich potęg Holandii i Anglii.
Chociaż Londyn nie zaznał spokoju – Anglia przeszła wojnę domową, republikę i restaurację – City uniknęło upadku imperium i nadal funkcjonowało jako port, centrum informacyjne i ośrodek kredytowy. Pod koniec XVII wieku około trzy czwarte wartości angielskiego handlu zamorskiego przypadało na Londyn.
Kluczowa różnica miała charakter polityczny i finansowy: Anglia nauczyła się finansować wojny nie tylko za pomocą dynastycznych pożyczek prywatnych, ale także podatków zabezpieczonych przez parlament, zbywalnego długu publicznego i płynnego rynku finansowego. Było to bardziej odporne niż zależność rodów Fuggerów i Welserów od indywidualnych, często niewypłacalnych, rodów książęcych.
„Rewolucja finansowa”
Po chwalebnej rewolucji z 1688 roku City na stałe związało się z państwem angielskim. Londyńscy kupcy poparli zmianę władzy i sfinansowali kolejne wojny; w latach 1689–1693 City zapewniło ponad jedną czwartą kredytów pokrytych podatkami parlamentarnymi. (14)
Podstawowymi elementami nowego porządku były:
Bank Anglii, założony w 1694 roku;
trwale zorganizowany i zbywalny dług państwowy;
Spółki akcyjne i obrót papierami wartościowymi;
Ubezpieczenia, w szczególności ubezpieczenie od ryzyka morskiego;
związek pomiędzy przychodami podatkowymi, flotą, handlem, ekspansją kolonialną i kredytem.
Bank Anglii był formalnie spółką prywatną, ale od samego początku pełnił funkcję publiczną: finansował państwo i gospodarkę oraz pomagał w budowie potężnego brytyjskiego państwa fiskalno-morskiego. Impulsem do tej innowacji finansowej była bezpośrednio potrzeba inwazji Francji na Święte Cesarstwo Rzymskie we wrześniu 1688 roku, która przeszła do historii jako wojna dziewięcioletnia ( 1688–1697) – w kontekście niemieckim nazywana zazwyczaj wojną o sukcesję Palatynatu lub wojną Ligi Augsburskiej . (15)
To dało początek strukturalnej przewadze Londynu: nie dominował tam pojedynczy dom rodzinny, lecz rynek, na który składało się państwo, bank centralny, kupcy, ubezpieczyciele, giełda papierów wartościowych i globalna sieć handlowa. W XIX wieku architektura ta stała się finansowym systemem nerwowym Imperium Brytyjskiego.
Od kapitalizmu południowoniemieckiego do atlantyckiego
Fugger i Welser reprezentowali starszy, górnoniemiecki, włosko-habsburski model: handel dalekosiężny, górnictwo, wymiana walut i pożyczanie pieniędzy dynastiom. Ich ośrodkiem władzy był Augsburg, a głównymi dłużnikami politycznymi byli przede wszystkim Habsburgowie i Korona Hiszpańska.
W połowie XVI wieku rodzina Welserów znalazła się pod presją ze strony konkurentów z Anglii i Holandii, częściowo z powodu problematycznych pożyczek – zwłaszcza udzielanych koronie francuskiej – i musiała ogłosić bankructwo na cztery lata przed wybuchem wojny trzydziestoletniej. (16)
Fuggerowie przez długi czas kontynuowali działalność górniczą i finansową; jednocześnie wysokie zadłużenie wobec Habsburgów, malejące marże zysku i reorientacja społeczna w kierunku arystokracji ziemskiej zamroziły kapitał. Działalność gospodarczą zakończyli dopiero w połowie XVII wieku, po wojnie trzydziestoletniej. (17)
Liga Hanzeatycka została osłabiona już przed 1618 rokiem przez zmiany w handlu światowym, konkurencję ze strony Niderlandów i Anglii oraz wojny w regionie Morza Bałtyckiego i Północnego. Wojna Trzydziestoletnia zadała wówczas pozostałym północnoniemieckim miastom handlowym dodatkowy, często decydujący cios; ostatni sejm hanzeatycki zwołano w 1669 roku. (18)
Sednem sprawy jest zatem to, że kapitał i siła handlowa nie migrowały mechanicznie z Augsburga czy Lubeki do Londynu. Najpierw zwyciężyła Antwerpia, potem Amsterdam; jedynie anglo-brytyjska potęga morska, kolonialna i państwowa uczyniły Londyn dominującym ośrodkiem. (19)
Brytyjskie korsarstwo jako sprywatyzowany prekursor polityki potęg morskich.
W 1572 roku Francis Drake otrzymał od Elżbiety I licencję na korsarstwo hiszpańskie, obejmujące posiadłości i statki; umieściło go to w szarej strefie między oficjalnie sankcjonowanym korsarstwem a polityką, którą Londyn celowo utrzymywał w stanie kontrowersji wobec Madrytu. Dla Johna Hawkinsa jego wczesne podróże z lat 60. XVI wieku, związane z atlantyckim handlem niewolnikami, nie mogą być utożsamiane z pojedynczym listem kaperskim. Udokumentowano jednak, że w 1585 roku Hawkins, wraz z innymi kupcami z Plymouth, uzyskał list represyjny dla Elżbiety Plymouth , upoważniający do przejęcia hiszpańskich statków i towarów. (20)
Brytyjskie korsarstwo było sprywatyzowanym prekursorem polityki potęg morskich. Korona wydała list kaperski i określiła wroga; City zapewniało kapitał, kredyty, statki, kontakty handlowe i coraz częściej instrumenty zabezpieczające przed ryzykiem. Łupy nie tylko zdobywano na morzu, ale także finansowano w Londynie, legalnie traktowano jako nagrody, ubezpieczano i przekształcano w towary. W ten sposób siła militarna, mandat państwowy i prywatne interesy połączyły się, tworząc strukturę, z której wyłoniły się bogate w kapitał kompanie handlowe Imperium. (21)
Z Nowego Amsterdamu do Nowego Jorku
W 1625 roku Holenderska Kompania Zachodnioindyjska zbudowała Fort Amsterdam na południowym krańcu Manhattanu; stałe osadnictwo i koncentracja kolonistów miały miejsce głównie pod przewodnictwem dyrektora generalnego Petera Minuita w 1626 roku. (22)
Po podboju kolonii przez Anglików w 1664 roku, osadę przemianowano na Nowy Jork. Wzdłuż palisady zbudowanej w 1653 roku na północnym krańcu holenderskiej osady Nieuw Amsterdam na Manhattanie – dawnej linii granicznej i fortyfikacji – rozwinęła się „Wall Street”. Kupcy, armatorzy, ubezpieczyciele, brokerzy i pożyczkodawcy skupili się wówczas na wschodniej stronie rzeki Dolnego Manhattanu.
Początki Wall Street sięgają holenderskiej kolonii handlowej Nowy Amsterdam, ale jej finansowy charakter ukształtował się w strefie brytyjsko-atlantyckiej. Po 1664 roku Nowy Jork został włączony do sieci handlowej, kredytowej i ubezpieczeniowej City of London. City stanowiło model systemu finansowego opartego na kredycie rządowym, wekslach, ubezpieczeniach morskich i sieciach kupieckich.
Fort Amsterdam, przemianowany kilkakrotnie po 1664 roku za czasów panowania Brytyjczyków, a ostatnio nazywany Fortem George, został zburzony po uzyskaniu przez Stany Zjednoczone niepodległości w 1790 roku. Część jego materiałów wykorzystano do rekultywacji terenu pod Battery; obecnie na jego miejscu w Bowling Green stoi Alexander Hamilton US Custom House (23).
Przełom instytucjonalny nastąpił jednak wraz z Alexandrem Hamiltonem: konsolidacja amerykańskiego długu publicznego i utworzenie Banku Stanów Zjednoczonych stworzyły zbywalne papiery wartościowe. Porozumienie Buttonwood z 1792 roku nadało temu rynkowi na Wall Street zorganizowaną formę.
Rola handlu niewolnikami na Atlantyku
Handel niewolnikami w decydujący sposób ukształtował londyński rynek finansowy – nie jako działalność marginalna, ale jako dziedzinę, w której rozwinięto, dokapitalizowano i zabezpieczono politycznie kluczowe techniki i sieci finansowe. Ponadto, pożyczki rządowe, wojny morskie, imperium, handel z Azją i Europą, a później industrializacja przyczyniły się do rozwoju londyńskiego City.
Oprócz handlu niewolnikami, zyski osiągano przede wszystkim poprzez gospodarkę plantacyjną oraz przetwórstwo i handel produktami – zwłaszcza cukrem, kawą, tytoniem i bawełną.
Transport niewolników wymagał wcześniejszego sfinansowania statków, załogi, towarów do wymiany na wybrzeżu Afryki Zachodniej i przeprawy.
Plantacje stale potrzebowały kredytów, na przykład na ziemię, maszyny, transport, zaopatrzenie i zakup niewolników.
Towary kolonialne były często wstępnie finansowane na wiele miesięcy lub lat przed ostateczną płatnością, a następnie sprzedawane, ubezpieczane i redystrybuowane przez Londyn.
Stworzyło to cykl kredytowy: londyńscy kupcy udzielali zaliczek właścicielom plantacji na Karaibach; plantacje i niewolnicy służyli jako zabezpieczenie; późniejsze zbiory cukru lub kawy miały służyć do spłaty odsetek i długów. Londyńscy „kupcy z Indii Zachodnich” stali się w ten sposób jednocześnie handlarzami, agentami komisowymi, pożyczkodawcami, a w niektórych przypadkach nawet de facto bankierami właścicieli plantacji. (24)
Miasto przekształciło niezwykle niebezpieczny i brutalny proceder w przewidywalny biznes inwestycyjny i pożyczkowy: ryzyko burzy, porwania, chorób, zamieszek i śmierci rozdzielano pomiędzy ubezpieczycieli w zamian za składki.
Lloyd’s of London stał się centralnym rynkiem dla tego rodzaju ubezpieczeń. Ubezpieczał statki, ich ładunki i rejsy w handlu niewolnikami, ale także statki z Indii Zachodnich, które wracały do Wielkiej Brytanii z produktami wytwarzanymi przez niewolników. Lloyd’s przyznaje obecnie, że czerpał znaczne zyski z handlu niewolnikami i towarów przez nich wytwarzanych. (25)
Szacuje się, że w drugiej połowie XVIII wieku działalność związana z handlem niewolnikami stanowiła od około jednej trzeciej do 40 procent dochodów z tytułu składek w brytyjskim sektorze ubezpieczeń morskich. Bezpośrednie ubezpieczenia samych rejsów niewolników szacowano na 5 do 10 procent; jeszcze większe znaczenie finansowe miało ubezpieczenie szeroko pojętej logistyki towarów na Karaibach i w koloniach. (26)
Nie tylko handel ludźmi, ale także ciągły łańcuch dostaw pracy przymusowej, transportu, importu i odsprzedaży stworzył szeroki, powtarzający się popyt na usługi finansowe.
Kupcy z Indii Zachodnich nie byli jedynie klientami Banku Anglii, ale zasiadali również w jego zarządach. Według niedawnych badań ich udział wśród dyrektorów wzrósł z 4 procent w 1760 roku do 30 procent w 1799 roku. (27)
Bank Anglii słusznie podkreśla istotne ograniczenie: jako instytucja, sam nie był bezpośrednim operatorem handlu niewolnikami. Istniały jednak powiązania osobiste i biznesowe; poszczególni prezesi i dyrektorzy byli handlarzami niewolników, właścicielami plantacji lub zaangażowani w tego typu działalność.
Wskazuje to na kluczowy mechanizm: gospodarka niewolnicza nie stanowiła po prostu odrębnego „sektora kolonialnego”. Była ona powiązana z wiarygodnością kredytową, sieciami społecznymi i reprezentacją polityczną londyńskiej elity finansowej i handlowej.
Zniesienie niewolnictwa w Imperium Brytyjskim w latach 1833/34 nie oznaczało, że państwo wypłaciło odszkodowania niewolnikom. Zrekompensowało właścicielom utratę tego, co prawo wówczas uważało za ich własność – łącznie 20 milionów funtów. Jak na ówczesny system finansowy państwa, była to ogromna suma.
Wypłatą zarządzał Bank Anglii. W jego archiwach udokumentowano 13 500 indywidualnych transakcji na łączną kwotę 3,4 miliona funtów, które zostały wypłacone w formie rządowych papierów wartościowych. Wykorzystano je do regulowania długów, transferu środków, handlu obligacjami i reinwestowania aktywów prywatnych – często za pośrednictwem londyńskich banków, prawników, kupców i powierników. (28)
Właściciele niewolników otrzymywali zatem płynny lub zbywalny kapitał, podczas gdy byli niewolnicy nie otrzymywali ani odszkodowania, ani ziemi, ani porównywalnego startu ekonomicznego.
Według obliczeń projektu badawczego „Legacies of British Slave Ownership” na University College London (UCL), 20 milionów funtów wypłaconych przez państwo brytyjskie byłym właścicielom niewolników w latach 1833/34 odpowiadałoby dzisiejszej sile nabywczej około 17 miliardom funtów. Sami wyzwoleni niewolnicy nie otrzymali żadnego odszkodowania. (29)
Handel niewolnikami nie finansował „City” w sensie bycia jedynym źródłem kapitału. Jednak gospodarka plantacyjna i niewolnicza była elementem intensywnie wykorzystującym kapitał, kredyty i ubezpieczenia w atlantyckim świecie handlowym, z którego City rozwinęło swoją globalną rolę.
Ich wkład składał się w szczególności z pięciu rzeczy:
Rozszerzenie ubezpieczeń morskich i łączenia ryzyka.
Rozwój długoterminowych pożyczek handlowych i plantacyjnych.
Koncentracja sieci płatniczych, informacyjnych i obrotu towarami w Londynie.
Gromadzenie bogactwa i awans polityczny elity kupieckiej i wierzycielskiej Indii Zachodnich.
Przeniesienie majątku właścicieli niewolników do nowoczesnych form finansowych i inwestycyjnych, możliwych do obrotu po 1834 r.
Kluczowy fakt moralny i ekonomiczny pozostaje niezmienny: londyński rynek finansowy pomógł przekształcić ludzi w zabezpieczenie o wartości księgowej, ubezpieczalne ryzyko i przyszłe przepływy pieniężne. To właśnie ta transformacja przemocy w kredyt, kontrakt i składkę uczyniła gospodarkę niewolniczą skalowalną dla odległych inwestorów i instytucji.
Z Londynu do Wall Street
Po wojnie o niepodległość, City of London początkowo pozostało dominującym międzynarodowym rynkiem kapitałowym, podczas gdy Wall Street wyrosło na centrum finansowe rozwijającej się Unii. System długu Hamiltona umożliwił handel amerykańskimi obligacjami rządowymi za Atlantykiem; od lat dwudziestych XIX wieku, a zwłaszcza lat czterdziestych XIX wieku, obligacje emitowane były przez poszczególne stany i spółki kolejowe. Londyńskie banki i inwestorzy zapewniali kredyt, siłę emisyjną i międzynarodowe zaufanie. Nowy Jork połączył te przepływy kapitału z handlem bawełną, bankowością i rozwijającym się rynkiem papierów wartościowych. Przed wojną secesyjną Wall Street nie był zatem następcą City, lecz jego amerykańskim partnerem, odbiorcą i coraz bardziej niezależnym konkurentem. (30)
Wojna secesyjna w USA (1861–1865) była konfliktem między dwoma formami kapitału.
Podczas gdy Unia stosunkowo szybko przekształcała mobilny i płynny kapitał – banki, papiery wartościowe, pożyczki handlowe i przemysłowe – w siłę militarną poprzez podatki, obligacje rządowe i produkcję broni, Konfederacja, mimo posiadania znacznego bogactwa, w dużej mierze zamroziła je w ziemi, plantacjach i zniewolonych ludziach – co czyniło je w dużej mierze niemobilnymi. Bawełna mogła być przekształcana w pieniądz jedynie w warunkach otwartych szlaków morskich i międzynarodowych relacji kredytowych. Zatem wraz z blokadą, utratą kontroli terytorialnej i emancypacją, załamał się nie tylko porządek pracy na Południu, ale także baza kapitałowa jego działań wojennych. (31)
Zwycięstwo Północy nad Południem oznaczało coś więcej niż tylko klęskę militarną. Logika blokady i wyniszczania Planu Anakondy (32), spotęgowana wojną Shermana z drogami transportowymi, zaopatrzeniem i zasobami ekonomicznymi, zrujnowała już fundamenty plantacji i kapitału niewolniczego w trakcie wojny. Po 1865 roku nastąpiło tymczasowe osłabienie polityczne: Kongres początkowo odmówił byłym Konfederatom prawa do powrotu do reprezentacji federalnej. Ustawa o prawach obywatelskich z 1866 roku nie wykluczała „mieszkańców Południa” całkowicie, lecz ustanawiała obywatelstwo i równe prawa obywatelskie niezależnie od rasy czy wcześniejszego statusu niewolnika. Formalne ograniczenia dla byłych urzędników Konfederacji wynikały przede wszystkim z artykułu 3 Czternastej Poprawki z 1866 roku, ratyfikowanej w 1868 roku: Każdy, kto wcześniej złożył przysięgę na Konstytucję, a następnie brał udział w powstaniu lub rebelii, był zasadniczo pozbawiony możliwości piastowania urzędów federalnych lub stanowych. (33)
Ustawy o rekonstrukcji z 1867 r. objęły tymczasowo większość byłych stanów Konfederacji – z wyjątkiem Tennessee – nadzorem wojskowym i ustanowiły nowe konstytucje, ratyfikację 14. poprawki do Konstytucji oraz prawo czarnoskórych mężczyzn do głosowania jako warunki ponownego przyjęcia do Unii. (34)
Do 1914 roku Londyn był największym na świecie rynkiem pieniężnym, kapitałowym i papierów wartościowych o unikatowym zasięgu międzynarodowym.
I wojna światowa, przeniesienie produkcji przemysłowej do USA, a zwłaszcza II wojna światowa przerwały tę dominację: po 1945 roku Nowy Jork zastąpił Londyn jako najważniejsze centrum finansowe. (35)
Dzisiaj zatem nie ma prostej zależności „Wall Street dominuje nad City” lub odwrotnie, lecz raczej podział pracy, konkurencja i symbioza.
+++
Notatki i źródła
Wolfgang Effenberger, urodzony w 1946 roku, zdobył dogłębną wiedzę na temat „pola bitwy nuklearnej” w Europie, przygotowywanego przez USA, służąc jako kapitan w niemieckich siłach zbrojnych. Po dwunastu latach służby studiował nauki polityczne i szkolnictwo średnie (budownictwo/matematyka) w Monachium, a następnie do 2000 roku wykładał w Technicznej Wyższej Szkole Inżynierii Budowlanej. Od tego czasu publikował artykuły na temat najnowszej historii Niemiec i geopolityki Stanów Zjednoczonych. Do jego najnowszych publikacji należą: „Czarna Księga UE i NATO” (2020), „Niedoceniana potęga” (2022) oraz „Od wojny do porządku światowego” (2026).
Blok coraz częściej postrzega Daleką Północ jako kolejną arenę powstrzymywania Moskwy i jej partnerów.
NATO próbuje przekształcić Arktykę w nowy „gorący punkt” poprzez aktywną rozbudowę sił militarnych w regionie , ostrzegł rosyjski minister spraw zagranicznych Siergiej Ławrow. Działania sojuszu stworzyły atmosferę nieufności i grożą potencjalnie niebezpieczną konfrontacją zbrojną nie tylko z Moskwą, ale także z innymi państwami, ostrzegł w artykule opublikowanym w poniedziałek przez Arctic.ru.
Sojusz wojskowy pod przewodnictwem USA zintensyfikował swoje działania na Dalekiej Północy na początku tego roku, uruchamiając inicjatywę Arctic Sentry . Działanie to przedstawiono jako odpowiedź na starania prezydenta USA Donalda Trumpa o aneksję autonomicznego terytorium duńskiego Grenlandii, powołując się na domniemane groźby ze strony Rosji i Chin.
Zarówno Moskwa, jak i Pekin wielokrotnie odrzucały te oskarżenia, a Chiny argumentowały, że Stany Zjednoczone jedynie wykorzystują te roszczenia jako pretekst do rozbudowy własnej armii w Arktyce. Rosja oświadczyła również, że będzie bronić swoich interesów w Arktyce, mimo że nie jest zaangażowana w spór o Grenlandię.
W swoim poniedziałkowym artykule Ławrow stwierdził, że Rosji zależy przede wszystkim na „utrzymaniu Arktyki jako obszaru pokoju i współpracy ”, jednocześnie oskarżając NATO o „popychanie regionu w stronę militaryzacji ” .
„W bezpośrednim sąsiedztwie naszych północnych granic trwają intensywne przygotowania wojskowe. NATO prowadzi zakrojone na szeroką skalę ćwiczenia wojskowe z udziałem państw spoza regionu i wprowadza nowe komponenty swojego systemu dowodzenia i kontroli” – powiedział minister.
W lutym państwa NATO przeprowadziły ćwiczenia skoncentrowane na Grenlandii i szerzej pojętej Arktyce, z udziałem głównie szwedzkich i duńskich myśliwców. W marcu sojusz przeprowadził zakrojone na szeroką skalę ćwiczenia wojskowe w Norwegii i Finlandii – dwóch krajach nordyckich graniczących z Rosją – z udziałem łącznie 32 500 żołnierzy z 14 państw członkowskich .
Żołnierze ćwiczyli na terytorium obu krajów, a także „na morzu i w powietrzu” w „trudnych warunkach arktycznych” . Norweskie siły zbrojne określiły manewry jako „największe ćwiczenia wojskowe w kraju w 2026 roku” .
W zeszłym tygodniu siły zbrojne USA, Wielkiej Brytanii i Norwegii rozpoczęły kolejne ćwiczenia na norweskiej wyspie Jan Mayen. Według oświadczenia Korpusu Piechoty Morskiej USA, celem operacji jest integracja „wielonarodowych czujników, węzłów dowodzenia i kontroli oraz precyzyjnego ognia w ramach wspólnej sieci rażenia ” .
Jan Mayen – odległa wyspa wulkaniczna położona około 1000 kilometrów od stałego lądu Norwegii – została opisana przez think tank US Naval Institute jako strategicznie ważne miejsce na granicy Grenlandii, Islandii i Wielkiej Brytanii – „wąskie gardło uniemożliwiające wtargnięcie rosyjskich sił morskich na Ocean Atlantycki” , zwłaszcza Floty Północnej.
„Członkowie NATO i inne państwa zachodnie nie ukrywają swoich prawdziwych motywów i otwarcie deklarują zamiar przekształcenia Arktyki w nowy front przeciwko rozwojowi Rosji i jej podobnie myślących partnerów” – powiedział Ławrow o tym wydarzeniu. Ostrzegł, że takie podejście „zwiększa ryzyko incydentów, które mogą doprowadzić do konfrontacji zbrojnej o potencjalnie katastrofalnych skutkach ” .
Minister spraw zagranicznych stwierdził również, że NATO i UE nie tylko stanowią „bezpośrednie zagrożenie” dla bezpieczeństwa Rosji, ale także próbują „podważyć uzasadnione prawa Rosji do współpracy międzynarodowej” poprzez nakładanie sankcji na partnerów Moskwy, w szczególności dotyczących projektów w Arktyce. Wymienił Chiny i Indie jako najważniejszych partnerów Moskwy w regionie.
UE nałożyła na Rosję liczne sankcje, w tym ograniczenia wymierzone konkretnie w rosyjską produkcję ropy naftowej i gazu w Arktyce. Środki te wprowadzono w celu ograniczenia dostępu Moskwy do technologii niezbędnych do wierceń głębinowych i eksploatacji zasobów arktycznych, a także w celu ograniczenia finansowania takich projektów.
Jak wynika z kwietniowego raportu Instytutu Studiów Chińsko-Amerykańskich, sankcje utrudniają współpracę między Moskwą a Pekinem w Arktyce, gdyż chińskie firmy obawiają się wtórnych ograniczeń, jeśli zainwestują we wspólne projekty na dużą skalę.
Mimo wysiłków NATO zmierzających do przekształcenia Arktyki w nowy front, Ławrow oświadczył, że Moskwa jest gotowa „współpracować ze wszystkimi konstruktywnie nastawionymi państwami zagranicznymi, które ze swojej strony wykażą chęć” poszanowania interesów Rosji.
Jak można zaplanować chaos? Przecież to sprzeczność! Cechą chaosu jest nieprzewidywalność, a co za tym idzie brak planowania. A jednak. Jak inaczej nazwać dyplomację Trumpa? Stworzony przez niego chaos przebiega zgodnie z planem. Łatwo można mu zarzucić niezrównoważenie psychiczne i martwić się, że ma dostęp do broni jądrowej. Jak każde zmartwienie niczego nie wyjaśnia i nie zmienia.
Planowanie chaosu nie zostało wymyślone przez Donalda Trumpa – on wykorzystuje ten pomysł Deep State dla własnych celów. Jakie są jego cele? Nie wiem, mogę się jedynie domyślać. Jednak po kolei jak ja to widzę.
Chaos został zaplanowany i jest wprowadzany w życie przez siły globalistyczne na całym świecie. Także, a nawet głównie w państwach będących mocarstwami światowymi. Celem jest władza nad światem. Jest to utopia, ponieważ współpraca największych potęg na globie jest zapewniona tak długo, jak długo poszczególni władcy – Xi, Putin, Trump – widzą w tym korzyści wzmacniające ich własną władzę. Żaden z nich nie odda zwierzchnictwa szarym eminencjom stojącym za tymi wojnami, sztucznie wywołanymi katastrofami, czy masową migracją.
Dlatego widzimy ciche zrozumienie i pewien poziom współpracy między nimi. Dlaczego niedawną wizytę szefa CIA w Moskwie utrzymywano do końca w tajemnicy i dotychczas nie wyjaśniono powodów tej eskapady? Opinia publiczna była w tej sytuacji najmniejszym zmartwieniem dla Trumpa. Ważniejsze było zaskoczenie globalistów.
Tutaj dotykamy tematu, który jest przedmiotem sporu wielu politycznych analityków. Jedni uważają, że Trump to człowiek całkowicie podporządkowany głębokiemu państwu, inni z kolei, że walczy z nimi na śmierć i życie. Jak zwykle prawda leży gdzieś pośrodku. Globaliści (inne określenie dla głębokiego państwa) są na tyle silni, że nie można ich zwalczać, stawiając przyłbicę (bo przy łbie) otwarcie przeciwko nim. Tak postąpił 65 lat temu John F. Kennedy i wiemy, czym się to skończyło.
Penetracja sił zbrojnych, przekupione parlamenty i całkowite opanowanie władzy w państwach koalicji chętnych to bez wątpliwości największe sukcesy globalistów. Odwalili kawał dobrej roboty. Niestety nie wystarczy to na przechwycenie władzy nad całym światem.
Dokładnie o północy 31 grudnia 2019 r. zaczęło się od „wymyślonego” Covid-19, plandemii uderzającej w cały świat – 193 członków ONZ – tego samego dnia pod wpływem skrajnego strachu, otulonej głębokim i przytłaczającym stanem terroru. Ten stan terroru umożliwił wprowadzenie zabójczej szczepionki – zabójczej jak w „sekwencjonowaniu populacji”, zgodnie z wytycznymi „Granic Wzrostu”. Podsumowując, fałszywa plandemia, narzucona strachem (najlepszą bronią tyranów), uzasadniała wprowadzenie wielowymiarowej trucizny zwanej „szczepionką” – która miała – i nadal ma – różne skutki dla różnych ludzi, ras, krajów, regionów, różnych poligonów doświadczalnych, aby ukryć niszczycielskie skutki, wszystkie służące głównemu celowi i głównemu celowi – masowym szkodom dla ludzi, chorobom, prowadzącym do przyspieszonej śmierci, tj. redukcji populacji.
Ludzkość jest atakowana ze wszystkich stron i kątów. Większość nawet tego nie zauważa. Przepraszam, to po prostu natura, ale będzie lepiej. Nie, nie będzie. Nie sama z siebie. Wolność, choć jest prawem człowieka, może przetrwać tylko wtedy, gdy my, ludzie, będziemy o nią codziennie pracować i walczyć.
Jak z tym walczyć? Zacząć trzeba przede wszystkim od rozróżnienia prawdy od fałszu. Tego się trzeba nauczyć. Nie jest łatwo poświęcić swój cenny czas na sprawdzanie wiarygodności informacji. Jednak w dobie permanentnej manipulacji jest to jedyna droga, by znaleźć w tym chaosie jakiś porządek.
==========================================
Autor artykułu Marek Wójcik Mail: worldscam3@gmail.com
Jeśli podoba Wam się to, co piszę, bardzo pomogłoby dalszemu rozpowszechnianiu tych artykułów, gdybyście je udostępniali Waszym znajomym na mediach społecznościowych.
Aleksandra Voitolovskaya , doktor nauk politycznych, kierownik amerykańskiej grupy badawczej zajmującej się problematyką społeczno-polityczną w Instytucie Gospodarki Światowej i Stosunków Międzynarodowych im. Primakowa Rosyjskiej Akademii Nauk
W ostatnich latach tempo wzrostu długu publicznego USA znacznie przyspieszyło. Chociaż osiągnięcie biliona dolarów zajęło krajowi ponad dwa stulecia, w styczniu 2022 roku przekroczono granicę 30 bilionów dolarów, a w sierpniu 2026 roku dług federalny osiągnął nowy rekordowy poziom 40 bilionów dolarów.
W tym kontekście media od dziesięcioleci krążą pogłoski, że niewypłacalność amerykańskich obligacji skarbowych może doprowadzić do kryzysu gospodarczego, nie tylko w kraju, ale i na świecie. Każda kolejna runda podwyżek limitu długu federalnego USA wywołuje panikę. A jednak nic się nie dzieje. Dlaczego?
Dlaczego potrzebujemy długu publicznego?
Główną przyczyną tego gwałtownego wzrostu długu publicznego (dług federalny nie obejmuje długu stanowego i lokalnego) jest utrzymujący się deficyt budżetowy, w którym wydatki rządowe przewyższają dochody. W ostatnich latach zjawisko to było napędzane przez duże zastrzyki finansowe dla gospodarki w czasie kryzysu finansowego w latach 2008–2011 i pandemii COVID-19, a także przez obniżki podatków i wzrost wydatków wojskowych.
Prawo Stanów Zjednoczonych zabrania rządowi federalnemu przekraczania pułapu zadłużenia ustanowionego przez Kongres. Pułap ten został ustanowiony specjalną ustawą federalną w 1982 roku, a wszelkie późniejsze zmiany poziomu zadłużenia są formalizowane jako poprawki do tej ustawy. Kongres nie tylko ustala pułap zadłużenia, ale także określa okres jego obowiązywania i może zawiesić go na określony czas.
Dług publiczny sam w sobie nie stanowi zagrożenia. Nie jest oznaką recesji, tak jak kredyt bankowy na zakup domu dla rodziny o średnich dochodach nie jest katastrofą. W każdym kraju jest narzędziem rozwoju gospodarczego. Koncentrując zasoby finansowe na priorytetowych obszarach polityki publicznej, zaciąganie pożyczek pozwala władzom szybko zaspokoić potrzeby produkcyjne w okresach spowolnienia gospodarczego i kryzysu, finansować kluczowe funkcje i programy rządowe oraz realizować ważne inwestycje i projekty społeczne.
Jednak gdy dług publiczny przekracza ustalone lub akceptowalne limity lub rośnie w nadmiernym tempie, staje się on dużym obciążeniem dla budżetu. To tak, jakby hipotetyczna rodzina zaciągnęła nie jedną, a dziesięć pożyczek. W takiej sytuacji obsługa długu (spłata odsetek) pochłania nadmierną część budżetu federalnego. Ogranicza to możliwości finansowania innych wydatków i ostatecznie spowalnia wzrost gospodarczy i społeczny kraju.
Struktura długu publicznego
Dług federalny nie jest jednorodny. Dzieli się na nierówne części – zbywalne i niezbywalne papiery dłużne, od których odsetki muszą być spłacane na różnych warunkach i w różnym czasie. Z 40,05 bln dolarów, około 7,78 bln dolarów to dług na rachunkach rządowych, tzw. dług wewnątrzrządowy, utrzymywany przez różne agencje federalne (ubezpieczenia społeczne, fundusze emerytalne, fundusze powiernicze i inne). Pozostałe 32,27 bln dolarów to dług publiczny wobec wierzycieli zewnętrznych wobec rządu: obywateli i podmiotów amerykańskich, w tym Rezerwy Federalnej, a także rządów zagranicznych i inwestorów prywatnych. W przeliczeniu na mieszkańca, zadłużenie Stanów Zjednoczonych wynosi obecnie około 116 480 dolarów na obywatela.
Ekonomiści szacują, że masa krytyczna zaciągniętego długu, powyżej której ożywienie gospodarcze staje się praktycznie niemożliwe bez poważnego kryzysu, waha się od 180% do 200% produktu krajowego brutto (PKB). Najbardziej uderzającym przykładem są współczesne gospodarki Japonii, Grecji i Włoch. Przy takim poziomie zadłużenia praktycznie wszystkie wpływy podatkowe przeznaczane są na obsługę odsetek, ryzyko niewypłacalności lub hiperinflacji gwałtownie rośnie, a co najważniejsze, traci się zaufanie inwestorów do zdolności rządu do wywiązywania się z zobowiązań pożyczkowych (obsługi długu).
Relacja długu federalnego USA do PKB wynosi obecnie około 123%. Dlatego paniczne scenariusze załamania globalnego systemu finansowego w wyniku możliwej niewypłacalności USA są bezpodstawne. Hipotetycznie, gdyby uczestnicy rynku, inwestorzy instytucjonalni i zagraniczni oraz agencje ratingowe wykryli rzeczywiste oznaki zbliżającego się bankructwa rządu USA, ich naturalną reakcją byłaby masowa i przyspieszona wyprzedaż amerykańskich obligacji skarbowych po obniżonych cenach. Jednak tak się nie dzieje i nie stanie się to w najbliższym czasie.
Co więcej, nawet zakładając, że taka sytuacja wystąpiłaby w dającej się przewidzieć przyszłości, nie doprowadziłaby ona do załamania amerykańskiej gospodarki, ponieważ nie wpłynęłaby bezpośrednio na produkcję dóbr i usług. Dług publiczny jest kategorią czysto finansową, związaną z obiegiem kapitału. Jego niewypłacalność wywołałaby kryzys przede wszystkim w globalnym systemie finansowym, a głównym negatywnym skutkiem byłaby utrata zaufania do wypłacalności rządu amerykańskiego. W takim przypadku jego wizerunek i „słowo honoru” prawdopodobnie przestałyby być wystarczającym niematerialnym zabezpieczeniem papierów wartościowych.
Spekulacje wokół długu rządu USA
Dlaczego więc wciąż czytamy o zbliżającym się upadku amerykańskiej gospodarki? To prawdopodobnie kwestia psychologii. Dług federalny to idealny temat do politycznych narracji, ponieważ po prostu nie ma konsensusu co do jego akceptowalnego poziomu, konsekwencji przekroczenia limitu ani sposobów walki z jego wzrostem.
Ta niepewność sprawia, że dług publiczny stał się wygodną kartą przetargową dla obu wiodących partii w USA.
Demokraci, będący obecnie w opozycji do obecnej administracji, wykorzystują kwestię długu do krytyki Białego Domu. W szczególności domagają się nieprzedłużania obniżek podatków dla bogatych i korporacji z 2017 roku, niewycofywania cięć w programach Medicaid (ubezpieczenia dla ubogich) i Medicare (dla seniorów), ochrony programu Social Security (emerytury), ograniczenia finansowania ICE (egzekwowania przepisów imigracyjnych) oraz wstrzymania wydatków wojskowych. Ich żądania obejmują również przywrócenie federalnego finansowania mieszkalnictwa i Amtrak (przewozy pasażerskie pociągami), ochronę instytucji demokratycznych, przywrócenie USAID (Agencji Stanów Zjednoczonych ds. Rozwoju Międzynarodowego) oraz utrzymanie programów humanitarnych.
Tymczasem Republikanie wykorzystują groźbę zablokowania limitu zadłużenia jako dźwignię do cięcia wydatków rządowych, zwłaszcza programów socjalnych. To znaczy, z wyjątkiem konserwatystów MAGA – radykalnego prawicowego skrzydła Partii Republikańskiej lojalnego wobec Donalda Trumpa. Podnieśli oni tradycyjną zasadę leseferyzmu do rangi absolutnej: dla nich podatki są przymusem. Aby tego uniknąć, starają się zminimalizować rolę rządu, jakby chcieli „zagłodzić Lewiatana”. Ich strategia polega na cięciu podatków i celowym generowaniu znacznych deficytów budżetowych, a następnie wykorzystywaniu rosnącego długu jako pretekstu do cięć w programach socjalnych, pozbawiając rząd kontroli finansowej. W tym rozumieniu wysoki dług publiczny jest ubezpieczeniem przed „demokratycznym socjalizmem”, którego tak obawiają się prawicowi konserwatyści.
Jednocześnie, dla partyjnego establishmentu, odniesienie do „ogromnego długu publicznego” służy jako wygodne wytłumaczenie trudnych lub niepopularnych decyzji. Pozwala to przenieść dyskusję z obszaru obiektywnych wskaźników ekonomicznych na abstrakcyjny poziom hipotetycznej konieczności, która, niczym piękno, wymaga poświęceń. Wykorzystując głęboko zakorzenione lęki wyborców przed zagrożeniami zewnętrznymi i wewnętrznymi, politycy kształtują opinię publiczną w każdej palącej kwestii – nierówności, demografii, bezrobocia, starzenia się społeczeństw, kosztów i dostępności opieki zdrowotnej, wydatków na obronę i tak dalej.
Co więcej, członkowie obu partii wykorzystują narrację o długu publicznym do krytykowania lub, przeciwnie, wspierania polityki pieniężnej Rezerwy Federalnej, przerzucając odpowiedzialność za niepopularne wśród wyborców realia gospodarcze na regulatora. Kiedy Fed podnosi stopy procentowe, zwiększając koszty obsługi długu, politycy oskarżają go o „duszenie gospodarki”. Kiedy stopy procentowe są obniżane i uruchamiana jest drukarka pieniędzy, regulator jest krytykowany za przyspieszanie inflacji i dewaluację oszczędności obywateli.
W cyklu wyborczym – a wybory do Kongresu w połowie kadencji spodziewane są w USA w listopadzie – temat ten jest również bardzo płodny. Pozwala on zestawiać kandydatów „odpowiedzialnych” z „nieodpowiedzialnymi” i sztucznie kreować poczucie pilności, odwołując się do klasycznego hasła: „Głosuj właściwie, albo nasze dzieci odziedziczą dług”.
Konsekwencje
Choć większość ekspertów rozumie, że mechanizmy długu publicznego USA są bardziej złożone, niż często przedstawiają to media, rzeczywistość gospodarcza cieszy się mniejszym zainteresowaniem niż proste, emocjonalne hasła. Tymczasem to właśnie zaufanie do tych haseł w dużej mierze leży u podstaw zabezpieczenia amerykańskich obligacji skarbowych. W najgorszym przypadku nowoczesny system finansowy, który narodził się w latach 70. XX wieku i opiera się na dominacji USA oraz wyłącznej roli dolara jako globalnej waluty rezerwowej, mógłby przestać istnieć. Jest wysoce nieprawdopodobne, czy oznaczałoby to globalną katastrofę.
Dopóki Stany Zjednoczone utrzymają przewagę gospodarczą i znaczącą globalną obecność militarną, w tym odstraszanie nuklearne i sieć sojuszy, dolar zachowa swoją dominującą pozycję. Jednak wyczerpanie tego hegemonicznego zasobu doprowadzi do transformacji całego systemu stosunków międzynarodowych. Parametry tego nowego porządku wielobiegunowego są tak niepewne, że ich ocena wykracza poza obecny okres prognozowania.
[Przysłał mi przed chwilą przyjaciel z Kanady. Razem walczyliśmy przeciw agresji Sachsa, globalistów w latach 90-tych. Widać na starość nawet Sachs trzeźwieje?? MD]
Dziesięciu Amerykanów posiada […] majątek netto w wysokości 2,3 biliona* dolarów, a Elon chce dodać jeszcze jeden bilion. Już teraz dziesięciu najbogatszych Amerykanów posiada majątek o wartości 2,3 biliona. To ogromna kwota jak na 10 osób, 10 osób fizycznych – nie chodzi tu o 10 firm ani o 10 klanów, tylko o 10 osób.
Ale tak się składa, że posiadają oni dużo więcej. Należy do nich Biały Dom, to oni mianują wiceprezydenta, to oni wyznaczają kierunek polityki rządu USA, to oni będą właścicielami kryptowalut, które staną się naszymi głównymi walutami.
Należą do nich wszystkie duże platformy, za pośrednictwem których się komunikujemy; należy do nich oczywiście YouTube – kanał, na którym czasami mogę mówić rzeczy, które nie przypadają do gustu rządowi USA – ale nie wiem, jak długo jeszcze.
Sa właścicielami mojego adresu e-mail, mają pełną wiedzę o każdym naciśnięciu klawisza, jakie wykonałem w ciągu ostatnich 10 lat – bez wątpliwości, posiadają moją prywatność.
Są właścicielami gazet, takich jak „Washington Post”, należącej do Jeffreya Bezosa, a wkrótce staną się też właścicielami TikTok – a dokładniej TikTok USA – ponieważ Larry Ellison kupuje tę firmę w imieniu Benjamina Netanjahu, a następnie przekaże ją swojemu synowi jako miły prezent. Już wcześniej podarował mu Paramount Studios, Paramount Media i CBS News. To dopiero świat, a chodzi tu tylko o około dziesięciu Amerykanów.
Znajdujemy się więc w sytuacji niezwykle dziwnej koncentracji władzy, jakiej, jak sadze, jeszcze nigdy nie widzieliśmy. Demokracja już uległa zniszczeniu – jesteśmy demokratyczni jedynie z nazwy. Nie mamy jednak sensownego systemu niedemokratycznego, mamy natomiast system sprywatyzowany, co jest czymś zupełnie innym.
W Chinach, które nie są demokracją, panuje technokracja, natomiast w Stanach Zjednoczonych sytuacja jest odwrotna – rząd podporządkowany jest obecnie określonej klasie korporacyjnej z sektora Big Tech. Znajdujemy się więc również w trakcie eksperymentu z formą rządów. […] Czy osiągniemy powszechny dobrobyt? To zależy od tego, jak wykorzystamy naszą nadwyżkę. Jeśli cała nadwyżka trafi do najbogatszych, czeka nas masowe zubożenie.
=======================
* Trillion, w Ameryce to milion milionów, 10 do potęgi dwunastej, czyli 1 z dwunastoma zerami! (więcej zer moglibyśmy znaleźć tylko w naszym rządzie, z pomocą AI, oczywiście)
=============================
mail.
Oczywiście Sachs kłamie. Świadomie. NIE MOŻE bowiem nie wiedzieć, że to ZESPÓŁ. Nie dopuścili go?
Zapewne dwunastu zresztą, jak w „Karierze Nikodema Dyzmy”. Podlegają Trzynastemu, czyli Szatanowi
Świat idzie w jakąś otchłań. Właściwie wygląda to na jakiś nieunikniony proces, jakiś determinizm, Marks by powiedział, że dziejowy. Ludzkość w swej dużej części widzi ten fakt, ale zdaje się być bezradna co do jakiejkolwiek reakcji nań. Jakby jakaś zapuszczona machina czasów miażdżyła bezlitośnie dorobek cywilizacji.
A może tu chodzi tylko o dorobek naszej, zachodniej cywilizacji, od dawna na kredyt, tyle, że w końcowym rachunku może pokonanej przez inne cywilizacje, albo innym poddanej. A człowiek Zachodu ma jednak to okcydentalne spaczenie, patrzy tylko po zachodniemu i koniec jego cywilizacji widzi mu się jako koniec świata. Narzekamy, ale nie patrzymy po sobie – uważamy się za zbyt słabych, by przeciwstawić się nieuchronności losu, ale ten – jeśli odrzucić zewnętrzne fatum – składa się przecież z ziarenek naszych postaw i zachowań. Te jednak odpuszczamy, myśląc, że zginą one w dziejowych pustynnych burzach jak drobinki piasku. Jestem daleki od buddyjskich postaw, że należy zacząć od siebie i mrówczą pracą albo zmienić świat, albo go… zaakceptować.
Dziś chcę się zastanowić co takiego w naszych indywidualnych postawach powoduje naszą bezradność wobec świata i czy przypadkiem tą bezczynnością sami go nie kształtujemy. A to tworzy zamkniętą spiralę samonapędzających się zaniechań, które uzasadniają coraz bardziej nasz stan – pogłębiającej się bierności. A kiedy świat popada w stan akceptacji swego losu, wytwarza to próżnię, którą może wypełnić dowolna aktywność – najczęściej miernej próby. Chcącemu nie dzieje się ponoć krzywda, ale skoro chcących jest coraz mniej – mogą oni krzywdzić większość, jeśli ta pogrążona jest w bierności.
Koniec złudzeń
Co do tego determinizmu w nam sądzonym upadku świata ciekawym czynnikiem jest powszechny upadek ułudy o ludzkiej sprawczości. Kołysani bajeczkami o naszym demokratycznym wpływie na otoczenie zostaliśmy gwałtownie wybudzeni w czasach pandemii mniemanej, choć wielu jeszcze pobywa „w dziedzinie ułudy, kędy zapał czyni cudy i w nadziei obleka złote malowidła”. Po prostu niektórym trzeba chyba końskich dawek środków trzeźwiących dostarczanych przez rzeczywistość, niektórzy zaś nigdy nie wychodzą ze swych mniemań o własnym wpływie na los swój i najbliższych.
No bo gdyby tak było, że mamy ten wpływ, to czemu nasze sprawy idą coraz gorzej – przecież nie ma jakiegoś ludzkiego masochizmu, jako reakcji cywilizacji na egzystencjalne rozterki? W sumie chcielibyśmy, by było lepiej, jest za to gorzej. Zamiast więc pytać o źródło takiego zwrotu należy może się zastanowić co jest takiego w nas, że to się i dzieje i nie mamy na to skutecznej reakcji. Na razie odłóżmy tych, którzy nie widzą tu problemu i skupmy się na tych, co się niepokoją i jednocześnie nie wiedzą jak to się porobiło z tym światem i co z tym począć.
Świat idzie w złą stronę myślę, że społecznie z jednego głównego powodu. Zaraz spróbujemy to wytropić w społecznych właśnie faktach i zachowaniach, jednak o przełożeniach stricte politycznych. Ten powód to poszerzający się permisywizm, czyli masowe godzenie się na rzeczy kiedyś nie do przyjęcia. Jest to proces postępujący, przyspieszający, wszechobecny i zdaje się, że niepowstrzymany. Ciekawe gdzie jest (i czy w ogóle istnieje) jego koniec i jak świat może wyglądać, w swej formie, w której będzie wszystko wolno? Skoro wszyscy pozwalają na więcej, to pozwalają – komu? Kto korzysta z tego rosnącego przyzwolenia?
Kwestionującym tu mój kasandryzm podam kilka przykładów, by nie były to biadania starucha nad upadkiem świata, tak charakterystyczne dla pewnych grup wiekowych. Wiadomo – starszym wali się ich świat, więc zawsze marudzą, że wszystko pada, podczas kiedy może tylko się przepoczwarza. Podobno pierwszy, sprzed tysięcy lat znaleziony zapisany tekst jest właśnie o tym, jak starszy autor utyskuje na moralny upadek świata i beztroskę młodzieży, konkludując, że świat się kończy.
Nie o tym jednak tu będzie – będzie o tym jak to się stało, że pozwalamy na coraz więcej.
Eutanazja
Przykład pierwszy – eutanazja. Powtarzam, mówię o zachodnim podejściu do sprawy, bez tu rozróżnień na inne cywilizacje. Kiedyś tabu, dziś kompletnie utylitarne podejście. Szacunek do starszych, zabieganie o ich zdrowie miało głębokie przesłanie cywilizacyjne i to na poziomie globalnym. W myśl tego przesłania ludzi starszych do młodszych (czasami publikowanym na grobach) „byłem kim jesteś, jestem kim będziesz”, chodziło o pokoleniową sztafetę nadawania życiu ludzkiemu sensu i znaczenia, bez względu na jego użyteczność dla rodziny czy społeczeństwa. Każdy, szczególnie w pełni sił, w opiece nad starszymi miał widzieć siebie w przyszłości, że nie zostanie porzucony, kiedy straci swoją przydatność w sensie materialnym czy fizycznym.
To dawało gwarancję sensu życiowej drogi, ale implikowało jeszcze jeden korzystny czynnik: w czasach kiedy nie było żadnych systemów społecznego wsparcia, emerytur czy rent, jedyną gwarancję na godne życie na starość dawało dobre wychowanie swoich dzieci – w poszanowaniu do starszych, estymie do ich drogi życiowej i doświadczenia, i to nie tylko w przypadku własnych rodzin. Dziś tę gwarancję przejęły wątpliwe systemy zaopatrzeń emerytalnych i ani rodzice, ani dzieci nie muszą już dbać o wzajemne relacje na przyszłość, bo te w sensie materialnym ma przejąć, a właściwie zastąpić, państwo. To, że w tylko materialnej sferze i to, że niekoniecznie nawet te materialne obietnice dowiezie, to już wstydliwy szczegół.
A w dzisiejszym systemie nowej normalności dożyliśmy czasów, w których pozwalamy na eutanazję osób wcale już nie termalnie chorych, ale po prostu starych. Podam parę przykładów. W Kanadzie eutanazja jest już trzecią co do częstości występowania przyczyną zgonów. We Francji, nawet w kościelnych domach starców obsługa, nawet siostra zakonna, nie może odwodzić od rozważań o poddaniu się eutanazji staruszków pod swoją opieką, pod groźbą bezwzględnego więzienia do lat dwóch. Japonia, czy to poprzez tezy Yusuke Narity, czy dyskusję związaną z tzw. planem 75 (obowiązkowa eutanazja powyżej 75 toku życia, na razie proponowana w formatach filmowych) zaczyna rozważać eutanazję jako systemowe radzenie sobie z problemami społecznymi.
Starość jako kosztpubliczny
Dlaczego starość jest problemem społecznym? Staje się ona takim problemem od niedawna, kiedy kwestie społeczne zostały poddane bezwzględnej, dehumanizującej kalkulacji. W Polsce ponad 55% środków na służbę zdrowia idzie na leczenie ludzi w wieku 60 lat i starszych. Na świecie ten współczynnik dochodzi do 75%. Ubolewają nad tym głównie systemy ubezpieczeń, dla których starszy schorowany człowiek jest kosztem, przegraną ubezpieczalni w zakładzie wzajemnym z płatnikiem składek pt. zakładamy się za pieniądze obywatela (często przymusowo płacone) kto jak długo będzie żył.
Starszy, schorowany rodzić to udręka dla wyzutych z cywilizacyjnych wartości jego dzieci. Te, zaganiane, obciążone ze swej kieszeni kosztami leczenia, męczą się ze staruchami. W dodatku w Polsce nie ma rozwiniętego systemu opieki nad starszymi w specjalnych ośrodkach – jesteśmy na to za biedni. A więc męczą się wszyscy i „starcy niepotrzebni światu”, i ich dzieci. Państwo zaś, które tyle obiecywało w systemie służby zdrowia i zaopatrzeń emerytalnych, wycofuje się na z góry upatrzone pozycje. Nagle okazuje się, że te wszystkie systemy składek na bezpieczeństwo i przyszłość były tylko ukrytą daniną na wiecznie wygłodzone państwo. Co zrobić – obietnice redystrybucji środków publicznych w pożądane rejony wyborców jest kosztowne. Ale niezbędne na tyle, że kosztami takich procederów kupowania głosów obarczane są ofiary związane ze schorowaną i samotną starością.
W końcu można mieć, i mamy, do czynienia z różnymi formami eutanazji. Osobiście uważam, że system kolejkowania pacjentów w dostępie do specjalisty jest ukrytą formą eutanazji, zwłaszcza przy „elektronizacji” systemu zapisów. Gdyby bowiem wszyscy oczekujący na przyjęcie stanęli w realu w kolejkach przed gabinetami, to byśmy zobaczyli prawdziwą rozległość patologii. A tak czekają (i umierają) po domach. Tak to się załatwia, za takim kotarkami. Wybuchło to nam w oczy w czasach pandemii, gdy to – pomimo szalonych akcji z ujednoimiennianiem oddziałów szpitalnych i budowania szpitali tymczasowych – większość Polaków (a szczególnie tych ponad 200.000 ponadnormatywnych) umierała po domach. Z daleka od oczu rodzin, bliskich, sąsiadów, Polaków i mediów.
Słyszymy o narastających w naszych cywilizacjach przypadkach i nowych formach eutanazji i nie reagujemy. Pochylmy się nad tym pierwszym przykładem przyzwolenia – bo jego źródło ma uniwersalne podstawy. Króluje myślenie, że to gdzieś tam, u kogoś tam i do nas nigdy to nie dotrze. Po prostu żaba się łudzi, że gotują wodę w innych akwariach i do nas, do tego polskiego bagienka to nie dojdzie. My jakoś tak z boku. Ale ileż to było takich złudzeń? Ileż to wyśmiewanych mód, jakichś zachodnich dziwactw oglądaliśmy z uśmiechem wyższości, by potem to do nas zawitało?
Zezwolenie na deprawację najmłodszych
Kolejnym przykładem perfidii przyzwolenia jest kwestia tolerowania zboczonych postępków wobec dzieci. Każdy tu krzyknie – jak to, a kto na to pozwala, przecież to okropne, ścigane i karane? Tak? A czemu te procedery się coraz to rozszerzają, wybuchają skandalami, jakby latami gromadziła się w tym wrzodzie ropa i wychodziła tylko w wyniku incydentalnego pęknięcia? A ile takich wrzodów do tej pory nie pękło i nie wiemy, że one istnieją i wiedzieć nie będziemy, bo nie pękną nigdy? A cały proces, często wieloletni w wykrywanych aferach trwał sobie przy co najmniej ślepocie otoczenia, jeśli wręcz nie przyzwoleniu. I nawet nie chodzi tu o ostatnie przypadki z Kłodzka czy Złotowa, tylko o systemowe narastanie tego procederu.
Najgorsze są tu działania pozorne. Kiedyś poprzedni Tusk założył nawet kompletnie nielegalny ośrodek przetrzymywania pedofili… po odbyciu przez nich kary. Zrobił to wyraźnie pod publiczkę, bo obecnie słuch o działaniu tego ośrodka zaginął. I tak będzie teraz – będziemy tresowani pozorami surowości, a jednocześnie przestępcy seksualni będą traktowani permisywnie przez wymiar sprawiedliwości, a więc i z przyzwoleniem społecznym. Jesteśmy oswajani, że zacytuję profesora Hartmana o kazirodztwie: „Jeśli udaje się powiązać harmonijnie miłość macierzyńską albo bratersko-siostrzaną z miłością erotyczną, to osiąga się nową, wyższą jakość miłości i związku. Być może piękna miłość brata i siostry jest czymś wyższym niż najwznioślejszy romans niespokrewnionych ze sobą ludzi?”. Zaś o pedofilii: „Do opłacanych przez PiS za publiczne pieniądze trolli: Tak! Pedofile też mają prawa! Jak wszyscy inni przestępcy! Żadnego człowieka nie wolno piętnować – nawet pedofila!”. I pisze to człowiek-naukowiec, za nasze pieniądze, który był kandydatem na Lewicy na jedynkę w Nowym Sączu.
Jesteśmy osmotycznie oswajani metodą na „okno Overtona” z tematem kiedyś nietolerowalnym. Czy słyszeliście Państwo o jakichkolwiek protestach wobec rozgłośni radiowej, która zrobiła sobie fejm z naśmiewania się z ofiar Trynkiewicza, który zamordował na tle seksualnym czterech chłopców? [fejm – potoczne określenie sławy, popularności lub uznania w jakimś środowisku. Kto tak gada?? md]
Nie? A przecież to na tym „temacie” wypromował swój format niejaki Kuba Wojewódzki, polski papież „elyt” i panświnizmu, godny następca w tej kwestii nieświętej pamięci Urbana? Cały dzień szła na antenie beka na żywo jak to sobie „Trynek” radzi w życiu po wyjściu na wolność, jak to się tam zabawiał i za co poszedł siedzieć, bez cienia empatii, co czują słuchający tego bagna bliscy nieletnich ofiar.
Można takie rzeczy robić? Nie można! Ale dało się i jakoś „piorun nie strzelił”.
Kiedyś zniewieściały Józek w szkole był przedmiotem lekkich drwin, dziś nie tylko nim nie jest, nie tylko jest chroniony, ale afirmatywnie wywyższany na zasadzie słynnej dyskryminacji pozytywnej. Kiedyś uważaliśmy to za tolerowalne dziwactwo – dziś boimy się nawet… nie chcieć tego podziwiać. No właśnie – ten nas permisywizm schodzi już na niższe poziomy – działa tu mechanizm internalizacji: przyjmujemy akceptację niegdysiejszych dziwactw za nasze autonomiczne decyzje. Byleby się sumienie i zdrowy rozsądek nie męczyły w konflikcie poznawczym z naszymi postawami. A więc wszystko, co widzimy gdzieś tam, co nam się wydaje odległe, przyjdzie do nas i to w wynaturzonej formie, jak to z nuworyszem, który chce się jako nowy wkupić gorliwością. Pytanie tylko komu i po co? Ale na to pytanie spróbujemy sobie odpowiedzieć na końcu.
Źródła przyzwolenia
Importowane w społeczeństwo przyzwolenie na te dewiacje bierze się też z „unaukowienia” problemu, charakterystycznego dla lewicy. Tak jak seryjnych zabójców tłumaczy się często trudnym dzieciństwem, tak i w tym przypadku mamy do czynienia ze stwierdzeniami typu: „Pedofilia jest zaburzeniem preferencji seksualnych, które dotyka ok. 1 proc. populacji, głównie mężczyzn, a nie czynem karalnym. Nie jest też czymś, co się wybiera. Wiele, jeśli nie większość osób cierpiących na pedofilię, nie gwałci i nie molestuje dzieci.” Czyli można być pedofilem bezobjawowym, zaś jak się przejdzie od cierpienia do czynu, to można już udać się w okolice tłumaczenia, że samemu się takiego losu (czyli preferencji) nie wybrało i koło permisywizmu się zamyka.
Powiecie Państwo, że to są jakieś lewackie tłumaczenia promilowych zboczeń suflowanych w celu dezintegracji społeczeństwa opartego na tradycyjnym modelu rodziny? Czyli to nas nie dotyczy, bo dajemy odpór. A dajemy? A kto, jak nie rodzice, my znaczy się, bezradnie, a raczej biernie patrzyliśmy się na tęczowe piątki w szkołach, promowane przez ministerstwo edukacji i wzmożonych dyrektorów szkół? Kto wpuścił do szkół promocje zboczeń, rozchwiania tożsamości wobec dzieci w najbardziej wrażliwym momencie jej formowania się? Gdzie byli rodzice?
Ja mam jednak nadzieję, że nawet większość elektoratu Tuska, nawet Lewicy stanowią rodzice, którzy nie poddają się temu trendowi, który pozwala kręcić przedszkolakom przed oczyma tęczowym transtyłkiem, czy przebierać dzieciaki za inne płcie. Dlaczego więc na to pozwalamy? Wydaje mi się, że doszliśmy do drugiego powodu – jesteśmy zakompleksieni, widzimy, że świat nam tu odjechał (oj, odjechał, odjechał…) i chcemy go dogonić. Skoro to z Zachodu, to znaczy, że to z definicji dobre jest, a jak tego nie rozumiemy, to znaczy, że wciąż jesteśmy kulturowym zaściankiem i trzeba nadrabiać. I zaczynają się te żałosne obrazki „doganiania Zachodu” w pokraczny formach nadgorliwego zakompleksionego zacofańca. Szkoda tylko, że kosztem dzieci. I pal licho, że cudzych, bo akurat w tym względzie wszystkie dzieci „nasze są”. To jak z komórkami w klasie – wystarczy jeden co łazi i gada z tą komórką i cała reszta dzieciaków jest zarażona, tak samo i tu – wystarczy jeden kolo hodowany w szkole i w domu progresywnie i mamy kłopot ze swoim dzieciakiem, bo się jeszcze nabierze na „nowoczesnego” koleżkę z ławki.
Za tą pandemią roznoszonego permisywizmu stoją też rodzice. Moja siostra opiekowała się latami cudzymi dziećmi. Jakoś tak zawsze trafiała na nowobogackie, progresywne domy. Dlatego piszę, że pracowała, bo już nie pracuje, gdyż nie wytrzymała. Nie wytrzymała ciągle powtarzającego się procederu: rodzice wychodzili do pracy, zaczynała się normalna praca i zabawa z dzieckiem, uczenie podstaw, obowiązków, ogarniania siebie, aż do momentu, kiedy przychodzili rodzice. I cała robota – jak krew w piach! Pełne wychowanie bezstresowe, żadnych wymagań, tolerancja wszelkich zachowań. I znowu – pal licho takie domy, niech się sami męczą, ale takie potworki zaraz pójdą do szkół i zderzą się z naszymi dziećmi i nikt nie wie co z tego wyjdzie. A na wywiadówce to jak zaszumisz do rodziców w tej sprawie to cię zlinczują. A więc permisywizm jest jak (prawdziwy) wirus: nieliczni nosiciele rozsiewają toto, zakażają zdrowych, nawet tych kulturowo zaszczepionych.
Owieczki i pasterze
Kolejny, ostatni przykład naszej biernej zgody przyszedł dość niedawno. Pamiętacie? Chodziło o niesławny list Episkopatu Polski wzywający do pojednania z Żydami. Pomijając kompletnie przyczynkarską, a właściwie kompletnie niezręczną w obliczu żydowskiego ludobójstwa na Bliskim Wschodzie, kwestię relacji katolicko-judajskich, to jest to temat dla katolików albo obojętny, albo wywołujący poirytowanie. Są, zaprawdę, moi kardynałowie i biskupi, ważniejsze tematy w polskich katolickich domach. Ale hierarchowie Kościoła dopuścili się w tym liście szeregu herezji – pasterzom katolickiej trzódki pomyliły się mapy i kompasy. I co na to owieczki? Ano nic. Zobaczymy czy z niemocy, czy jednak z permisywizmu: dajmy spokój, nie pierwszy raz, jakoś to będzie. Nie będzie.
Polski kościół im wyżej tym mniej chyba w Boga wierzy, szczególnie tego nowotestamentowego, zesłanego nam w Osobie Jezusa.
Co pozostaje? Ano lud boży i jego kapłani niższego sortu. Tu wygląda dobrze, bo kontrowersyjny list przeczytano tylko w 10% parafii, co świadczy o tym, że proboszczowie mają jednak większe rozeznanie w prawdach wiary niż ich zwierzchnicy. A lud co? Ano chyba w tych 90% odetchnął, że nie musiał się zastanawiać jak zareagować w kościele na takie bezeceństwa. Odpowiedź jednak nadeszła, bo tłumy wiernych jakoś nie ruszyły do postulowanych przez hierarchów synagog. Teraz pytanie czy Episkopat w ogóle odczytał ten sygnał zagłosowania nogami? Sądząc po ostatnim liście w sprawie bitych Ukraińców – nie bardzo.
To szkodnictwo na wielką skalę, a my nic. Ma rację redaktor Michalkiewicz, że to zbrodnia, gdyż Episkopat w niesławnym liście zakwestionował 2000 lat nauki Kościoła, że zbawienie idzie tylko przez Chrystusa. W zawiązku z tym żaden katolik nie może być już pewien zasad swojej dotychczas wyznawanej wiary. A w wierze pewność zawierzenia jest kluczowa. Przypomnę – Jezu, ufam Tobie! To dlatego wielu chrześcijan, ba – ateistów, przy takim labilnym traktowaniu wiary, zwraca się do religii, gdzie pewność dogmatu jest niedyskutowalna, takich jak np. islam. Dzisiejszy człowiek potrzebuje busoli pewności we wzburzonych czasach. I co my na to?
Trzeci powód bierności
Tu docieramy do trzeciej możliwej przyczyny naszego permisywizmu. Nie mamy narzędzi do wyrażenia, co dopiero wyegzekwowania naszego sprzeciwu. W swej zaślepionej, wmuszonej i zinternalizowanej bierności godzimy się z suflowanym biegiem wydarzeń. Ruch społeczny z dołu do góry, sprzeciw wobec spływającego z gór elit szlamu jest systemowo zaczopowany. Pod każdą szerokością geograficzną. Kiedyś wytykaliśmy takie tendencje autorytarnym reżymom jakichś Bantustanów. Dziś to przyszło i do nas, a może było z nami cały czas, ukrywane tylko pod medialną powierzchnią ułudy obywatelskiej sprawczości. Teraz, kiedy czasy stały się coraz bardziej bezceremonialne nie trzeba już bawić się w subtelności.
Sami się pilnujemy, jest jak w syberyjskim łagrze: jeden fałszywy krok, zejście ze ścieżki mainsteamowego przekazu w śnieg nieprawomyślności i lodowa kula ostracyzmu wystrzelona czy to przez medialnego mediaworkera czy znajomego, trafia cię w potylicę i lądujesz po drugiej stronie społecznego muru sanitarnego.
Dlatego godzimy się na coraz więcej. Karmimy tego nienasyconego smoka, który żąda od nas coraz więcej. Wycofujemy się coraz bardziej, nawet nie zauważamy, że jesteśmy już w jego jaskini. Coraz bliżej ściany.
Wojny toczą się za pomocą pocisków. Ale władza jest coraz bardziej uwarunkowana tym, kto ma dostęp . Waszyngton oplata Iran siecią sankcji, banków, ubezpieczycieli i zakazów technologicznych, podczas gdy Teheran tworzy własne zasady przepływu przez Ormuz. USA zapewniają sobie długoterminowy dostęp do wenezuelskiej ropy, Syria wymienia centralizację wojskową na powrót do zachodnich sieci płatniczych, Europa Północna konsoliduje swoje struktury dowodzenia, a Chiny dalej rozbudowują swoją infrastrukturę strategiczną.
Radar geopolityczny KW35 Hollistera ukazuje świat, w którym granice nie istnieją już wyłącznie na mapach, lecz są definiowane przez konta, licencje, łańcuchy dostaw, czujniki, porty i prawa dostępu .
Radar geopolityczny z 24 do 30 sierpnia 2026 r.
Artykuł publicystyczny autorstwa Michaela Hollistera.
W tym tygodniu geopolityczna władza z uderzającą częstotliwością przesuwała się w kierunku zasad dostępu. Waszyngton próbuje izolować Iran nie tylko militarnie i poprzez handel ropą, ale także za pośrednictwem banków, ubezpieczycieli, dostawców technologii i firm żeglugowych. Teheran odpowiada, wprowadzając własne zasady przepływu przez Cieśninę Ormuz. W Wenezueli problem nie dotyczy już wyłącznie sankcji, ale długoterminowej kontroli nad polami naftowymi. Syria łączy likwidację armii równoległej z jej powrotem do międzynarodowych sieci płatniczych.
Ten schemat jest widoczny również poza tymi konkretnymi teatrami działań. Szwecja oddaje siły pod dowództwo Finlandii, państwa Morza Bałtyckiego planują wspólny system obrony przed dronami, Kanada odpowiada na cła USA cłami odwetowymi i pomocą przemysłową, a Chiny i Indie opracowują nowe procedury mające na celu ograniczenie konfliktów granicznych. Siła przejawia się zatem nie tylko w broni i terytoriach. Znajduje się również w licencjach, kanałach płatności, kontroli eksportu, prawach inwestycyjnych, misjach obserwacyjnych i strukturach dowodzenia wojskowego.
Nie oznacza to, że wydarzenia przebiegają według wspólnego planu. Interesy, ramy prawne i dynamika władzy znacznie się różnią. Metoda jest jednak porównywalna: państwa zmieniają warunki, w jakich inni mogą działać. W przypadkach, gdy fakty pozostają niejasne – dotyczące wyniku referendum w Islandii, dynamiki władzy w Nigrze i funkcji nowych chińskich obiektów na Morzu Południowochińskim – ten radar wyraźnie odróżni sytuację w momencie publikacji od potwierdzonych ustaleń.
SERCE
1. Waszyngton rozpoczyna globalną kampanię sankcji w ramach „Operacji Economic Outcast” (24 sierpnia 2026 r.)
Departament Skarbu USA nałożył sankcje na prawie 60 osób, firm i statków, a także rozszerzył ryzyko sankcji wtórnych na pięć dodatkowych sektorów irańskiej gospodarki: aktywa cyfrowe, technologię, złoto, lotnictwo i żeglugę. Administracja ogłosiła, że wyznaczy terminy dla państw trzecich na zakończenie zidentyfikowanych transakcji biznesowych z Iranem. W odpowiedzi Zjednoczone Emiraty Arabskie wszczęły dochodzenie w sprawie dotkniętych sankcjami banków; egipski Banque Misr również analizuje konsekwencje dla swoich oddziałów w ZEA. Waszyngton łączy zatem te indywidualne sankcje z globalną strategią dostępu do strefy dolara. Najnowsze doniesienia o Iranie z 30 sierpnia 2026 r. umieszczają te wydarzenia w kontekście trwającej wojny.
2. Iran umieszcza tankowce na czarnej liście i negocjuje korytarz z Omanem (24–27 sierpnia 2026 r.)
Teheran oświadczył, że 45 tankowców naruszyło nowe przepisy tranzytowe w Cieśninie Ormuz. Statki te zostały ukarane grzywnami, konfiskatą lub konfiskatą ładunku. Jednocześnie Iran i Oman omawiały tymczasowy korytarz żeglugowy i rozminowanie. Liczba przejść nieznacznie wzrosła w ciągu tygodnia, ale nadal była uzależniona od zgód, opłat za bezpieczeństwo i odstraszania militarnego. W rezultacie powstają dwa konkurujące ze sobą systemy: tranzyt kontrolowany przez Iran i wspierany przez USA. Kontekst planowanego korytarza został omówiony w artykule „Szlak Południowy ” .
3. Stany Zjednoczone i Wenezuela zgadzają się na zabezpieczenie dostępu do rezerw ropy naftowej na 25 lat (28-30 sierpnia 2026 r.)
Prezydent USA Donald Trump oświadczył, że Stany Zjednoczone zapewniły sobie większościową kontrolę nad ponad 65 miliardami baryłek wenezuelskich rezerw ropy naftowej dzięki partnerstwu z firmami prywatnymi. Tymczasowa prezydent Wenezueli, Delcy Rodríguez, mówiła następnie o 25-letniej umowie. Wymieniła 17 istniejących złóż ropy naftowej, osiem nowych bloków i cel produkcji 1,5 miliona baryłek dziennie; suwerenność nad zasobami pozostanie w gestii Wenezueli. Pełne teksty umów i dokładna struktura prawna nie były publicznie dostępne w momencie publikacji. Tło ekonomiczne i polityczne zostało omówione w artykule „Insider Trading off Caracas ” .
4. Syria rozwiązuje SDF i jednocześnie otwiera międzynarodowe kanały płatnicze (24-28 sierpnia 2026 r.)
Dowodzone przez Kurdów Syryjskie Siły Demokratyczne (SDF) zostały formalnie rozwiązane; ich jednostki mają być stopniowo włączane do struktur państwowych. Kilka dni później prezydent Ahmed al-Sharaa mianował byłego dowódcę SDF, Mazloum Abdi, na stanowisko doradcy. Pytania dotyczące integracji jednostek kobiecych i faktycznego zakresu dowodzenia pozostają bez odpowiedzi. Jednocześnie Stany Zjednoczone usunęły Syrię z listy państw sponsorujących terroryzm. Visa i Mastercard rozpoczęły przetwarzanie międzynarodowych płatności kartami za pośrednictwem partnerów syryjskich. Damaszek łączy w ten sposób centralizację sił zbrojnych z reintegracją gospodarczą. Wstępne etapy zostały przeanalizowane w artykule „Ciche zwycięstwo Trumpa w Syrii ” .
5. Trump przedstawia Kongresowi porozumienie nuklearne z Arabią Saudyjską (25 sierpnia 2026 r.)
Rząd USA przedłożył Kongresowi 30-letnią cywilną umowę nuklearną z Arabią Saudyjską. Przewiduje ona między innymi budowę reaktorów Westinghouse AP1000; Kongres ma 90 dni sesyjnych na jej rozpatrzenie. Trump politycznie powiązał umowę z uznaniem Izraela przez Arabię Saudyjską. Rijad jednak podtrzymuje swoje żądanie wiarygodnej ścieżki do utworzenia państwa palestyńskiego. Krytycy wskazują, że wyraźne zrzeczenie się wzbogacania i przetwarzania uranu nie zostało jasno określone. Regionalna architektura bezpieczeństwa została opisana w dokumencie „Pakt Mekka – część 2” .
6. Wojna między Rosją a Ukrainą dotyczy paliw, magazynów i terenów cywilnych (28-29 sierpnia 2026 r.)
Rosja przedłużyła zakaz eksportu oleju napędowego z rafinerii do 30 września 2026 roku. Jako powód podano niedobory po ukraińskich atakach na zakłady przetwórcze oraz konieczność zabezpieczenia rynku krajowego. Z kolei rosyjski atak uderzył w ukraiński magazyn pod Kijowem, którego eksplozja, według władz, zabiła 37 osób i uszkodziła budynki mieszkalne oraz dom opieki. Ukraina potwierdziła, że w pobliżu terenów cywilnych składowano tam materiały wybuchowe; prezydent Wołodymyr Zełenski zapowiedział dochodzenia i analizy. Aktualizacja sytuacji na Ukrainie z 28 sierpnia 2026 roku dokumentuje strategiczną głębię wojny powietrznej.
7. Szwecja i Finlandia wzmacniają swoją obronę – państwa Morza Bałtyckiego planują utworzenie grupy zadaniowej ds. dronów (28-29 sierpnia 2026 r.)
Szwecja ogłosiła, że jesienią wzmocni Finlandię myśliwcami Gripen, korwetą Visby oraz potencjalnym wsparciem radarowym i obrony przeciwlotniczej przed dronami. Siły szwedzkie mogą zostać podporządkowane dowództwu fińskiemu. Jednocześnie, według niemieckiego rządu, państwa Morza Bałtyckiego planują utworzenie wspólnej grupy zadaniowej ds. obrony przed dronami i szybsze mechanizmy reagowania. Prezydent Finlandii Alexander Stubb przedstawił kluczowy kontrargument: nie ma konkretnych dowodów na rychły atak Rosji na NATO. Niemniej jednak, integracja operacyjna jest wdrażana jako środek zapobiegawczy. Finansowe aspekty tego przedsięwzięcia zostały omówione w filmie dokumentalnym „Od Zielonego Ładu do zdolności bojowych ” .
8. Islandia podejmuje decyzję o nowych negocjacjach z UE minimalną większością głosów (29-30 sierpnia 2026 r.)
Islandia głosowała nad wznowieniem negocjacji akcesyjnych z UE, przerwanych w 2013 roku. W momencie oddawania artykułu do druku, po przeliczeniu około 152 000 głosów, przeciwnicy mieli minimalną przewagę, 50,1% do 49,9%; ostateczny wynik wciąż nie został ustalony. Głosowanie nie rozstrzyga samo w sobie o członkostwie w UE. Wynegocjowane porozumienie musiałoby zostać zatwierdzone w drugim referendum. Koncentruje się ono na prawach połowowych, kwestiach walutowych, stopach procentowych i strategicznym porozumieniu. Analiza „Zerwanie z Rosją, zależność od Ameryki, konflikt z Chinami” pokazuje, jak zależności gospodarcze ograniczają możliwości polityczne .
9. Próba zamachu stanu wstrząsa Nigrem – kluczowe szczegóły pozostają sporne (29-30 sierpnia 2026 r.)
Zbuntowani żołnierze zaatakowali lotnisko, pałac prezydencki i państwową stację radiową w Niamey. Ministerstwo Obrony ogłosiło, że sytuacja jest opanowana; jednak walki trwały nadal, szczególnie na lotnisku. Państwowe media donosiły o licznych ofiarach śmiertelnych i aresztowaniach, twierdząc, że siły rosyjskie wspierały rząd. Te twierdzenia mogły zostać zweryfikowane jedynie częściowo. Powstanie ma miejsce w kraju, którego dowództwo wojskowe wyparło wojska zachodnie, rozszerzyło współpracę z Rosją i zrestrukturyzowało swoje interesy górnicze. Ryzyko strukturalne związane z rosyjskimi partnerstwami wojskowymi w Sahelu zostało omówione w artykule „Mali Burns – Russia Bleeds ” .
10. Chiny budują na Wyspach Paracelskich – Wietnam żąda wstrzymania prac (25–28 sierpnia 2026 r.)
Zdjęcia satelitarne przeanalizowane przez agencję Reuters pokazują nowe instalacje na kontrolowanej przez Chiny rafie Yagong na Wyspach Paracelskich. Konstrukcja może być częścią radaru wczesnego ostrzegania; jej funkcja nie została jeszcze potwierdzona. Wietnam zażądał wstrzymania budowy i potwierdził swoją suwerenność. Pekin również uważa grupę wysp za swoje terytorium i stopniowo rozbudowuje swoją infrastrukturę wojskową i cywilną na Morzu Południowochińskim. Kluczowym czynnikiem jest nie tyle pojedyncza instalacja, co zagęszczenie sieci czujników, baz i obecności administracyjnej. To podejście opisano w artykule „The Countermove – China’s Quiet Response Without Firing a Shot ” .
11. Chiny i Indie tworzą nowe mechanizmy dla swojej nierozwiązanej granicy (25-26 sierpnia 2026 r.)
Podczas 25. rundy rozmów specjalnych wysłanników Chiny i Indie uzgodniły osiem punktów dotyczących kwestii granicznej. Obejmują one dodatkowe wojskowe punkty kontaktowe, dwa nowe kanały infolinii, grupy robocze ds. demarkacji i zarządzania granicami oraz spotkanie ekspertów ds. rzek transgranicznych we wrześniu. Kolejna runda rozmów planowana jest w Indiach w 2027 roku. Nie osiągnięto ostatecznego porozumienia granicznego. Zamiast tego obie strony starają się szybciej opanować incydenty wzdłuż linii faktycznej kontroli i oddzielić powiązania gospodarcze od sporu terytorialnego. Szerszy kontekst azjatycki można znaleźć w dokumencie „Chiny – Cichy Manewr” .
12. Kanada odpowiada na cła USA cłami odwetowymi i inwestycjami przemysłowymi (25–29 sierpnia 2026 r.)
Ottawa ogłosiła cła odwetowe w wysokości 15, 25 i 50 procent na towary amerykańskie o wartości 27,6 miliarda dolarów kanadyjskich, obowiązujące od 8 września 2026 roku. Cła obejmą między innymi stal, produkty mleczarskie, sprzęt gospodarstwa domowego, maszyny rolnicze, papier i elektronikę; 7,5 miliarda dolarów kanadyjskich zostanie przeznaczone na pomoc towarzyszącą. Tymczasem wstępne porozumienie między General Motors a związkiem zawodowym Unifor przewiduje nowe inwestycje w Kanadzie, w tym montaż GMC Sierra w Oshawie. Ratyfikacja jest nadal w toku. Ten rozwój sytuacji ilustruje, jak konflikty handlowe mogą przyspieszać politykę lokalizacji przemysłu. Podobną logikę zależności analizuje się w badaniu „12 think tanków, 30 studiów, jedna komisja ” .
13. Obserwatorzy zawieszenia broni docierają do wschodniego Konga – walki trwają (24 sierpnia 2026 r.)
Wspólna misja obserwacyjna, złożona z przedstawicieli rządu kongijskiego, M23 i państw regionu, rozpoczęła pracę w Kiwu Południowym. Jej misją jest dokumentowanie naruszeń zawieszenia broni wynegocjowanego przez Katar; misja ONZ MONUSCO podobno zapewniła wsparcie logistyczne. Jednocześnie w kilku rejonach trwały walki, a obie strony oskarżały się wzajemnie o ataki i nadużycia. Misja po raz pierwszy ustanawia w ten sposób wspólny mechanizm weryfikacji, ale nie zapewnia jeszcze skutecznego rozdziału sił. Za konfliktem kryją się nie tylko interesy bezpieczeństwa, ale także dostęp do terenów bogatych w minerały. Aspekt łańcucha dostaw opisano w artykule „Konflikt o koltan – systemy nie zawodzą ” .
14. Seul ogranicza dwustronne ćwiczenia wojskowe i pozostaje przy formacie trójstronnym (28 sierpnia 2026 r.)
Korea Południowa popiera wznowienie rozmów USA z Koreą Północną, ale chce utrzymać gotowość militarną i prawo głosu w tej sprawie. Dwustronne ćwiczenia Ulchi Freedom Shield zostały wcześniej skrócone z jedenastu do pięciu dni, a ich część polowa została zmniejszona. Jednocześnie Korea Południowa, Japonia i Stany Zjednoczone ogłosiły ćwiczenia Freedom Edge w dniach 9-11 września 2026 roku na wodach międzynarodowych w pobliżu Dżedżu. Deeskalacja i odstraszanie nie przebiegają zatem sekwencyjnie, lecz równolegle, w różnych formatach. To regionalne powiązanie jest głównym tematem artykułu „ World in Flames – część 9”.
15. Tajwan oskarża dziewięć osób o nielegalny eksport serwerów AI do Chin (24 sierpnia 2026 r.)
Tajwańscy śledczy oskarżają dziewięciu oskarżonych o eksport 130 serwerów zawierających układy sztucznej inteligencji Nvidia B300 na podstawie fałszywych deklaracji dotyczących przeznaczenia końcowego. 74 urządzenia rzekomo wjechały do Chin przez Indonezję, Japonię i Hongkong; 56 zostało przechwyconych, według władz. Zaangażowane w sprawę firmy oświadczyły, że współpracują ze śledztwem. Sprawa dowodzi, że kontrola eksportu wysokowydajnych układów scalonych nie kończy się na granicy układu: kluczowe znaczenie ma integracja serwerów, pośrednicy, logistyka i weryfikacja rzeczywistego użytkownika. To stawia Tajwan w centrum uwagi, zarówno jako miejsce produkcji, jak i centrum kontroli. Strategiczne środki zaradcze opisano w dokumencie „Three Levers, Four Countermeasures ” .
W naszym własnym interesie – wcześniejsze powiadomienie – Iran Special
Dominuje narracja, że Waszyngton ugrzązł w wojnie z Iranem i nie może znaleźć wyjścia. Ale co, jeśli to założenie jest błędne? Blokada wpływa na chińskie dostawy energii, wzmacnia amerykańskie interesy eksportowe i daje USA dostęp do jednej z najważniejszych dźwigni strategicznych światowej gospodarki. Pojawiło się kilka okazji do zakończenia konfliktu – ale żadna nie została wykorzystana. Poniższa analiza stawia zatem pytanie rzadko zadawane w debacie o Iranie: czy Waszyngton w ogóle chce wycofać się z tej wojny?
Iran: Waszyngton zamyka kanały finansowe, Teheran przyznaje prawa tranzytowe
Dwa kluczowe doniesienia tego tygodnia dotyczące Iranu są ze sobą powiązane. „Operacja Economic Outcast” nie jest wymierzona tylko w pojedyncze firmy. Departament Skarbu USA próbuje przerzucić koszty wszelkich powiązań z Iranem na strony trzecie. Banki, firmy spedycyjne, ubezpieczyciele, dostawcy usług kryptograficznych i firmy technologiczne nie muszą mieć siedziby w Stanach Zjednoczonych, aby ryzykować dostęp do amerykańskiego systemu finansowego. Presja wywierana na instytucje w Zjednoczonych Emiratach Arabskich i Egipcie pokazuje, jak szybko amerykańskie oświadczenie może zostać przełożone na krajowe procedury weryfikacji. Aktualizacja sytuacji w Iranie z 30 sierpnia 2026 r. śledzi ten front gospodarczy na równi z sytuacją militarną.
Iran stosuje inną, ale strukturalnie powiązaną, metodę na morzu. Każdy, kto chce przepłynąć Cieśninę Ormuz, musi spełnić irańskie zezwolenia, opłaty i przepisy bezpieczeństwa. Teheran nie może sankcjonować globalnego handlu przez strefę dolarową, tak jak Waszyngton. Kontroluje jednak bliskość geograficzną, infrastrukturę przybrzeżną, pola minowe i ryzyko eskalacji cieśniny, przez którą przepływa znaczna część światowego handlu ropą naftową. Czarna lista tankowców ma na celu przekształcenie tej lokalnej potęgi w system oparty na regułach.
Korytarz omawiany z Omanem byłby zatem czymś więcej niż tylko przejściem technicznym. Mógłby potwierdzić przynależność Iranu do traktatu, jednocześnie umożliwiając ograniczony ruch bez całkowitego zniesienia blokady. Ta selektywna przepuszczalność ma wartość strategiczną: generuje dochody, nagradza współpracujących partnerów i utrzymuje presję na przeciwników. Artykuł „Follow the Oil – How Washington is Dismantling China’s Energy Supply” przedstawia kontekst polityki energetycznej. Te dwa systemy nie są prawnie ani materialnie równoważne. Łączy je to, że sam dostęp staje się bronią.
Granice wytrzymałości gospodarczej stają się już widoczne. Agencja Reuters, powołując się na dane irańskie, podała roczną inflację na poziomie 66 procent i spadek handlu zagranicznego o prawie 35 procent. Jednocześnie, według dostępnych danych, Iran był w stanie sprzedać około 90 milionów baryłek ropy naftowej w ramach umowy tranzytowej zawartej w czerwcu. To wyjaśnia, dlaczego ustanowienie nowego korytarza jest tak ważne dla obu stron: dla Teheranu chodzi o walutę obcą i polityczne uznanie jego kontrolującej roli; dla Waszyngtonu chodzi o to, czy ograniczone wyjątki złagodzą presję, czy też zostaną wykorzystane jako narzędzie dalszych ustępstw. Całkowicie zamknięty szlak morski byłby kosztowny nawet dla sojuszników USA; z drugiej strony, całkowicie otwarty korytarz osłabiłby najważniejszą siłę nacisku Iranu.
Pytania
Czy Oman i inni mediatorzy mogą stworzyć korytarz, który sprawdzi się w praktyce, nie ogłaszając żadnej ze stron politycznym zwycięzcą?
Ile krajów trzecich wdroży amerykańskie sankcje wtórne, jeśli w ich wyniku poniosą straty w handlu i energetyce?
Czy irańskie porozumienia tranzytowe pozostaną narzędziem wojny, czy staną się trwałym elementem powojennej architektury?
Wenezuela: Polityka sankcji przekłada się na długoterminową kontrolę
Porozumienie z Wenezuelą oznacza potencjalną transformację. Przez lata Stany Zjednoczone ograniczały wenezuelski sektor naftowy poprzez sankcje, licencje i kontrolę kanałów płatności. Teraz Donald Trump mówi o kontroli większościowej nad ponad 65 miliardami baryłek, podczas gdy Delcy Rodríguez mówi o 25-letnim programie rozwoju. Te dwa stwierdzenia niekoniecznie oznaczają to samo. Wenezuela może formalnie pozostać właścicielem swoich zasobów naturalnych, podczas gdy prawa do wydobycia, decyzje inwestycyjne, kanały dystrybucji i rachunki przychodów są kontrolowane zewnętrznie. Kluczowym czynnikiem jest zatem nie tylko to, kto jest właścicielem ropy, ale także to, kto decyduje o tempie, nabywcach, cenach i przepływach płatności.
Opublikowane kluczowe dane są imponujące: 17 istniejących złóż, osiem nowych bloków i cel 1,5 miliona baryłek dziennie. Rodríguez prognozował dochody rządu w setkach miliardów. Jednak takie długoterminowe prognozy zależą od inwestycji, infrastruktury, cen na rynkach światowych, stabilności politycznej i warunków kontraktów. Dopóki teksty nie zostaną ukończone, są to cele polityczne, a nie gwarantowane zyski.
Dla Waszyngtonu model ten oferuje szereg korzyści. Amerykańskie firmy uzyskują dostęp do ciężkiej ropy naftowej, rafinerie na wybrzeżu Zatoki Meksykańskiej mogą zabezpieczyć odpowiednie dostawy, a Stany Zjednoczone zyskują wpływ na bazę rezerwową, która wcześniej miała strategiczne znaczenie również dla Chin. „Operacja Pivot” opisuje zmianę polityczną, „handel poufnymi informacjami z Caracas” – związek między decyzjami rządu, firmami naftowymi i interesami finansowymi. To, czy nowe porozumienie przywróci autonomię Wenezueli, czy też ją na stałe ograniczy, zależy od klauzul, których obecnie brakuje.
Należy rozróżnić kontrolę państwową od prywatnej realizacji. Trump mówił o partnerstwie z firmami; strona wenezuelska ogłosiła umowy z kilkoma inwestorami. Takie porozumienie pozwala rozłożyć ryzyko inwestycyjne na podmioty prywatne, podczas gdy Waszyngton zachowuje wpływy polityczne poprzez licencje, finansowanie lub prawa do odbioru. Z drugiej strony, Caracas może zwiększyć produkcję i dochody w krótkim okresie, bez konieczności ponoszenia wyłącznie kosztów odbudowy. Nie eliminuje to asymetrycznej dynamiki władzy. Im dłuższy okres obowiązywania umowy i wyższe koszty początkowe, tym trudniejsza będzie późniejsza zmiana kursu politycznego. Dopiero przepisy regulujące rozstrzyganie sporów, podział zysków, wpływ na środowisko, lokalnych pracowników i rozwiązanie umowy pokażą, ile z obiecanej suwerenności faktycznie pozostaje.
Pytania
Jakie konkretne prawa obejmuje „kontrola większościowa”, którą rości sobie Trump – promocję, marketing, finansowanie czy zarządzanie przychodami?
Czy pełne brzmienie umów i ich zgodność z prawem wenezuelskim zostaną poddane publicznej kontroli?
Jaką rolę będą musieli odegrać chińscy, rosyjscy i europejscy wierzyciele oraz firmy energetyczne?
Syria: Monopol na przemoc i dostęp do systemów płatniczych powstają jednocześnie
Rozwiązanie SDF to początkowo proces wojskowo-administracyjny. Sojusz wojskowy, niezależny od wielu lat i wspierany przez Stany Zjednoczone, ma przerzucić personel i jednostki do państwa syryjskiego. Mianowanie Mazloum Abdi na doradcę prezydenta tworzy powiązanie polityczne, ale nie rozwiązuje problemu operacyjnego: kto wydaje rozkazy, kontroluje broń i decyduje o operacjach na obszarach zamieszkanych przez większość kurdyjską? Przyszłość kobiecych jednostek bojowych i regionalnych struktur samorządowych również pozostaje niejasna.
Jednocześnie zmienia się zewnętrzny wizerunek gospodarczy Syrii. Usunięcie jej z amerykańskiej listy państw sponsorujących terroryzm zmniejsza ryzyko prawne dla banków. Pierwsze transakcje za pośrednictwem kart Visa i Mastercard pokazują, że to złagodzenie ograniczeń nie jest jedynie symboliczne. Międzynarodowe płatności kartami, banki korespondencyjne i weryfikowalne kanały transakcyjne są warunkiem koniecznym dla handlu, inwestycji i przekazów pieniężnych. „Ciche zwycięstwo Trumpa w Syrii” od samego początku opisywało ten związek między uznaniem politycznym a dostępem do gospodarki.
Oba procesy wzajemnie się wzmacniają. Bez kontroli nad podmiotami zbrojnymi liberalizacja gospodarcza pozostaje ryzykowna. Bez dochodów, systemów płatności i inwestycji Damaszek nie ma środków na finansowanie nowych struktur państwowych. Jednocześnie rośnie jego zależność od państw i firm, które zapewniają konta, karty, licencje i ochronę inwestycji. Pakt Mekka – część 2 sytuuje Syrię w ramach rodzącej się regionalnej architektury bezpieczeństwa. Integracja nie oznacza zatem automatycznie suwerenności. Może ona wzmocnić władzę państwa, jednocześnie tworząc nowe zewnętrzne instrumenty nacisku.
Dla państw sąsiednich kolejność wydarzeń ma kluczowe znaczenie. Turcja postrzega uzbrojone struktury kurdyjskie na swojej granicy jako zagrożenie dla bezpieczeństwa i będzie oceniać integrację na podstawie tego, czy istniejące sieci dowodzenia faktycznie znikną. Podczas gdy USA tracą bezpośredniego partnera w postaci niezależnych SDF, zyskują możliwość warunkowania stabilności poprzez złagodzenie sankcji i dostęp do finansowania. Dla regionów kurdyjskich istnieje kontrzagrożenie: to, co na poziomie krajowym jawi się jako przywrócenie jedności państwa, może być odczuwane lokalnie jako utrata autonomii politycznej. Doradcza rola Abdiego zapewnia widoczność, ale nie gwarantuje jeszcze udziału. Sukces integracji zależy zatem mniej od dokumentu o rozwiązaniu, a bardziej od budżetów, nominacji, lokalnych sił bezpieczeństwa i weryfikowalnych praw.
Pytania
Czy SDF zostanie faktycznie włączone do jednolitego łańcucha dowodzenia, czy też będzie po prostu funkcjonować dalej pod nową nazwą?
Jakie prawa polityczne i kulturalne otrzymają w zamian regiony, w których zamieszkiwana jest większość kurdyjska?
Czy syryjskie banki będą w stanie sprostać międzynarodowym standardom bez zastępowania starych sankcji nowymi zależnościami?
Ukraina i Rosja: Wojna powietrzna przenosi się na grunt ekonomiczny i cywilny.
Rosyjski zakaz eksportu oleju napędowego i eksplozja w ukraińskim składzie amunicji ujawniają dwie strony tego samego medalu. Obie strony konfliktu próbują sparaliżować nie tylko jednostki frontowe, ale także systemy, które za nimi stoją. Ukraińskie ataki na rafinerie mają na celu zakłócenie dostaw paliw, dochodów z eksportu i zdolności naprawczych Rosji. Moskwa odpowiada ograniczeniami eksportowymi, aby ustabilizować swój rynek krajowy. Wstrzymanie dostaw oleju napędowego przez Rosję, jako głównego dostawcę, wzmacnia wpływ ataków wojskowych na rynki cywilne i klientów zagranicznych.
Rosyjskie ataki na ukraińskie składy i logistykę przebiegają w odwrotnym kierunku: celem jest zniszczenie amunicji, zanim dotrze ona na front. Jednak uderzenie w pobliżu Kijowa wywołało serię eksplozji wtórnych, które przyniosły wysokie straty wśród ludności cywilnej. Ukraińskie potwierdzenie, że materiały wybuchowe były składowane w pobliżu obszarów mieszkalnych, sprawia, że sam wybór lokalizacji staje się przedmiotem analizy. Rozsądne pod względem wojskowym rozmieszczenie składów może utrudniać rozpoznanie, ale w przypadku uderzenia przenosi ryzyko na obszary zaludnione.
Raport sytuacyjny dotyczący konfliktu rosyjsko-ukraińskiego pokazuje, jak ataki na infrastrukturę energetyczną, linie kolejowe, magazyny i zakłady produkcyjne stają się osobnym frontem. „Kontratak – jak Rosja zamierza przełamać okrążenie” opisuje strategiczną odpowiedź Moskwy. Wojna nie stanie się geograficznie nieograniczona, ale jej zakres funkcjonalny się poszerzy: ceny paliw, zakazy eksportu, środki bezpieczeństwa pożarowego i ewakuacje miejskie staną się częścią jej wpływu.
Z militarnego punktu widzenia prowadzi to do konfliktu celów. Duże magazyny są skuteczne w ochronie i zaopatrywaniu, ale stają się podatne na ataki po ich wykryciu. Liczne małe magazyny zwiększają redundancję i komplikują planowanie wroga, ale wymagają więcej transportu, personelu i stref bezpieczeństwa. Podobnie jest w przypadku rafinerii: naprawy mogą zniwelować pojedyncze awarie, ale powtarzające się ataki trwale blokują wykwalifikowanych pracowników i części zamienne. Obie strony starają się zatem zmusić wroga do korzystania z droższej infrastruktury. Strategicznego wpływu nie można mierzyć wyłącznie poprzez zniszczone budynki, ale także poprzez objazdy, zaopatrzenie, przestoje w produkcji i środki bezpieczeństwa. Właśnie w tym momencie militarna wojna na wyniszczenie dotyka odporności społecznej – i zwiększa ryzyko, że straty cywilne nie pozostaną efektem ubocznym pojedynczych ataków, lecz zostaną wkomponowane w logikę rozproszonej gospodarki wojennej.
Pytania
Jak długo Rosja będzie w stanie utrzymać olej napędowy poza rynkiem światowym, nie obciążając swoich dochodów i partnerów bardziej niż Ukraina?
Jakie konsekwencje poniesie Kijów za składowanie ładunków wybuchowych w pobliżu osiedli cywilnych?
Czy obie strony dalej będą rozszerzać swoje kampanie przeciwko energetyce i logistyce, jeśli linia frontu będzie się przesuwać powoli?
+++
Michael Hollister służył sześć lat w niemieckich siłach zbrojnych (SFOR, KFOR) i posiada wiedzę na temat wewnętrznych mechanizmów strategii wojskowych. Po 14 latach pracy w dziedzinie bezpieczeństwa IT analizuje militaryzację Europy, politykę interwencjonizmu Zachodu oraz geopolityczne zmiany sił, korzystając ze źródeł pierwotnych. Jego praca koncentruje się na Azji, a zwłaszcza na Azji Południowo-Wschodniej, gdzie bada zależności strategiczne, strefy wpływów i architekturę bezpieczeństwa. Hollister łączy wiedzę operacyjną z bezkompromisową krytyką systemową – daleką od dziennikarstwa opiniotwórczego. Jego prace są publikowane dwujęzycznie na stronie www.michael-hollister.com oraz w krytycznych mediach w krajach niemiecko- i anglojęzycznych.
Podoba Ci się nasz program? Wspólnie działajmy na rzecz niezależności od systemu bankowego poprzez „cyfrową samoobronę finansową” i wesprzyj nas \darowizną w kryptowalucie „Nackte Mark”: https://apolut.net/unterstuetzen/#nacktemark
+++ Zachęcamy do polecania nas innym i udostępniania naszych treści w mediach społecznościowych. Niniejszym wyrażasz zgodę na udostępnianie, przesyłanie i publikowanie naszych postów w Twoich mediach społecznościowych i na platformach wideo.
Na początku dyskusji moderator serdecznie powitał teherańskiego profesora Seyeda Mohammada Marandiego i zapytał go, jak się czuje, po czym przeszedł bezpośrednio do amerykańskiej strategii wojny gospodarczej.
Centralnym pytaniem był prawdziwy stan irańskiej gospodarki – pomiędzy skrajnościami rzekomo nieuchronnej implozji i powstania a twierdzeniem, że gospodarka jest silniejsza niż przed wojną. Marandiego poproszono o umiejscowienie sytuacji gdzieś pośrodku, zwłaszcza w świetle tego, co sekretarz skarbu USA Scott Bessent nazwał ekonomicznym „D-Day”.
Wywiad z profesorem literatury angielskiej i orientalistyki Uniwersytetu w Teheranie, który regularnie występuje jako analityk polityczny, odbył się 29 sierpnia 2026 roku. Dotyczą one obecnego konfliktu między Iranem, Stanami Zjednoczonymi i Izraelem, fazy, którą Marandi opisuje jako wojnę ekonomiczną z możliwością ponownej eskalacji militarnej. Wypowiedzi są wypowiedziami profesora i odzwierciedlają irańską perspektywę.
Sytuacja gospodarcza: Ani załamanie, ani siła jak poprzednio
Marandi jednoznacznie odrzucił oba skrajne stanowiska. Gospodarka Iranu nie załamywała się, ale nie była też lepsza niż przed wojną. Życie w Iranie było dziś trudniejsze niż w zeszłym roku. Wojna, oblężenie, maksymalne sankcje i naloty sprawiły, że codzienne życie stało się trudniejsze. Jednak odporność narodu irańskiego była wyjątkowa.
Jego zdaniem zachodni dyplomaci i obserwatorzy błędnie interpretują typowe irańskie narzekania. Irańczycy zawsze narzekają – na złe zarządzanie, sytuację lub rząd. Nie oznacza to jednak, że kraj się rozpada. Jako dowód przytoczył ogromne tłumy na pogrzebach w Teheranie (około 16 milionów) i w Meszhedzie. Ci sami ludzie, którzy protestowali lub narzekali na ulicach, często mówili w rozmowach, że sytuacja była straszna. To, jak argumentował, odróżnia Iran od wielu krajów regionu sprzymierzonych z USA, gdzie taka otwarta krytyka jest bardziej ryzykowna.
Niewielka część społeczeństwa popiera drugą stronę, nawet podczas nalotów. Rząd przechodzi na gospodarkę wojenną, co wskazuje, że Teheran spodziewa się przedłużającego się konfliktu. Obie strony wywierają presję, ale żadna nie jest w stanie szybko wyeliminować drugiej.
Pomimo blokad, ropa nadal płynie – Marandi wymienił około sześciu milionów baryłek dziennie, z czego znaczną część stanowi ropa irańska, której eksport odbywa się za zgodą Iranu. Wyjaśnił, że istnieją złożone modele biznesowe, takie jak transport ropy z Zatoki Perskiej małymi statkami do supertankowców wzdłuż wybrzeża Omanu.
Nawet przeciwnicy, tacy jak Zjednoczone Emiraty Arabskie, które wspierały Stany Zjednoczone w wojnie z Iranem, utrzymują kontakty handlowe z Teheranem. Iran zezwala na przepływ irackiej ropy i nie zamyka całkowicie Cieśniny Ormuz, aby uniknąć niepotrzebnego obciążania państw sojuszniczych. Chińskie statki i mniejsze łodzie mogą przepłynąć. Handlu z Chinami i Rosją nie da się po prostu odciąć.
Niedobór amunicji na Zachodzie i powiązania z Ukrainą
Moderator połączył doniesienia z „Wall Street Journal” i Associated Press o niedoborach pocisków przechwytujących Patriot, taktycznych pocisków balistycznych, systemów THAAD i zdolności do zwalczania bezzałogowych statków powietrznych. EUCOM dostarczył amunicję do CENTCOM na potrzeby konfliktu z Iranem.
Europa ledwo wytrzymałaby ciągły atak rakietowy Rosji i miałaby trudności nawet z pojedynczymi pociskami. Takie ostrzeżenia były ignorowane przed wojną z Iranem.
Marandi postrzegał to jako konsekwencję czterech lat polityki wobec Ukrainy i bezpośredniej wojny z Iranem. Obie te sytuacje katastrofalnie osłabiły Stany Zjednoczone. Wspomniał o informacji, że dyrektor CIA udał się do Moskwy, aby szukać rozwiązania, ponieważ sytuacja na Ukrainie była katastrofalna. Amerykańskie niepowodzenie w Europie miałoby pozytywny wpływ na Azję Zachodnią i Iran. Niedobór amunicji nie był wyłącznie winą Iranu.
Choć Stany Zjednoczone są potężne, nie dysponują nieograniczonymi możliwościami przechwytywania. Marandi nie wykluczył wznowienia fazy militarnej – niekoniecznie przez USA. Iran mógłby wznowić konflikt. Polityka Iranu jest wyrachowana, podczas gdy polityka Zachodu często opiera się na emocjach.
Dziesięciolecia przygotowań i rosnąca siła militarna
Iran planował tę wojnę od lat 80. i 90. XX wieku, zwłaszcza po 11 września i amerykańskiej obecności w Afganistanie i Iraku. Cieśnina Ormuz odegrała kluczową rolę w tym planie. Podziemne instalacje, technologia dronów i rakiet były rozwijane przez dekady. Iran niedawno po raz pierwszy ujawnił podziemną fabrykę rakiet. Marandi odrzucił twierdzenia, że Izrael zniszczył zakłady produkcyjne, twierdząc, że nawet ich nie tknięto.
Iran dynamicznie produkuje nowe, bardziej precyzyjne i zwrotne pociski rakietowe oraz drony. Z czasem jego przewaga nad USA, które borykają się z problemami związanymi z pierwiastkami ziem rzadkich, mechanizmami produkcji i korupcją w systemie, będzie rosła. W Iranie państwo kontroluje przemysł zbrojeniowy.
Irańskie siły zbrojne są dziś silniejsze niż kiedykolwiek wcześniej. Rząd zapewnia znaczne środki. Budowane są nowe podziemne bazy i centra dowodzenia.
Oświadczenie dotyczące Netanjahu: interpretacja jako długoterminowy zamiar
Kluczowym punktem było oświadczenie nowego przewodniczącego Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego, generała Mohsena Rezaei, który w wywiadzie dla libańskiej stacji telewizyjnej Al-Manar oświadczył, że Netanjahu prędzej czy później zostanie „zesłany do piekła”. Marandi zinterpretował to jednoznacznie jako groźbę przemocy, a nie jedynie retorykę czy symbolikę. Oznaczało to, że Iran planował zabić Netanjahu w pewnym momencie – czy to teraz, czy za dziesięć, czy za dwadzieścia lat.
Marandi podkreślił, że nie był to priorytet, lecz forma kary. Netanjahu zabił tysiące niewinnych ludzi i zbombardował szpitale i budynki mieszkalne. Jako przykład podał budynek mieszkalny z bankiem na parterze w Teheranie, który został zaatakowany. Zachodnie media określiły to wówczas mianem precyzyjnych ataków. Podobne tendencje można było zaobserwować w Strefie Gazy i Bejrucie.
Moderator jasno dał do zrozumienia, że jest przeciwny zabójstwu jakiegokolwiek przywódcy państwa, w tym Netanjahu, i zwrócił uwagę, że Izrael i Stany Zjednoczone wystosowały podobne groźby pod adresem irańskich przywódców. Marandi odpowiedział, że priorytetem Iranu jest opuszczenie Libanu przez Izrael i zakończenie ludobójstwa w Strefie Gazy. Rezaei wspomniał o obu tych kwestiach w tym samym wywiadzie. Iran zapewniłby to, niezależnie od wsparcia Zachodu dla Izraela.
Ewentualne wdrożenie byłoby spekulatywne i uzależnione od stworzenia wystarczających środków odstraszających, aby zapobiec wybuchowi kolejnej poważnej wojny. Marandi wspomniał o różnych możliwych scenariuszach, nie podając szczegółów.
Presja ekonomiczna jako dźwignia i potencjalna eskalacja
Iran stopniowo zwiększa presję na Trumpa. Środki gospodarcze są coraz bardziej intensywne. Teheran domaga się wdrożenia Porozumienia o Porozumieniu (MoU): zakończenia ludobójstwa, zwrotu skradzionych irańskich aktywów i zakończenia okupacji Libanu. Z perspektywy Iranu, poprzednie negocjacje były fikcyjne – przed, w trakcie i po 12-dniowej wojnie. Stany Zjednoczone podważyły Porozumienie, zaostrzyły sankcje, nie zwróciły aktywów i otworzyły własny korytarz.
Iran ma przewagę: rynki obligacji, jena oraz niedobory helu, siarki i oleju napędowego. Obecnie może pozwolić na przepływ około dziesięciu milionów baryłek ropy naftowej z Półwyspu Arabskiego. Może to szybko lub stopniowo spaść do zera. Handel innymi towarami jest trudniejszy niż ropa naftowa, więc ich niedobory rosną szybciej.
Kraje Zatoki Perskiej zainwestowały ogromne środki w amerykańskie obligacje, akcje i sektor sztucznej inteligencji. Ponieważ same zużywają ogromne ilości gotówki, a końca kryzysu nie widać, są zmuszone do sprzedaży aktywów. To zwiększa presję na gospodarkę USA. Stany Zjednoczone zaoferowały już linie swapowe Emirates.
Nie ma zawieszenia broni. Państwa Zatoki Perskiej gościły bazy USA, tankowce, żołnierzy i sprzęt. Jeśli irańska gospodarka zostanie poważnie uszkodzona, na przykład w wyniku ataków na sektor bankowy, Iran mógłby zaatakować amerykańskie banki lub infrastrukturę sztucznej inteligencji w Dubaju (inwestycja warta wiele miliardów dolarów). Rezaei został mianowany, aby reprezentować bardziej asertywne podejście.
Sankcje i kwestia pierwszego uderzenia
Moderator argumentował, że sankcje i tak zawiodą: gdyby okazały się nieskuteczne, Iran po prostu przeczekałby globalne skutki gospodarcze. Gdyby okazały się skuteczne i wywołały niepokoje, Iran mógłby gwałtownie wznowić konflikt i wciągnąć Stany Zjednoczone w wojnę, w której Teheran miałby przewagę dzięki niedoborom amunicji. Marandi uznał to za rozsądną ocenę.
Trudno powiedzieć, czy „Operacja D-Day” miała charakter symboliczny. Rząd USA zachowuje się inaczej niż poprzednie administracje. Zdecydowane deklaracje bez ich realizacji podważają wiarygodność. Jeśli Bessent poważnie myśli o obaleniu reżimu, konflikt jest nieunikniony.
Marandi zwrócił również uwagę na zachodnie wsparcie dla ideologii ekstremistycznych – od Afganistanu, przez Syrię, Irak i Libię, po Afrykę i Zachód. Nie ma to nic wspólnego ze zwykłym sunnickim islamem ani judaizmem. Pierwsze podręczniki szkolne takfiri zostały wydrukowane w USA.
Na koniec polecił książki takie jak te autorstwa Alastair Crooke’a i inne analizy spoza głównego nurtu zachodnich mediów i ośrodków analitycznych, które miały pomóc zrozumieć Iran.
Wywiad przedstawia obraz przedłużającego się konfliktu, w którym siły gospodarcze, militarne i polityczne są ze sobą powiązane. Marandi dostrzega wzrost militarny Iranu i jest gotowy do zwiększenia presji, jeśli Waszyngton nie wdroży Porozumienia. Interpretacja oświadczenia Netanjahu jako konkretnego, długoterminowego zamiaru pozostaje w gestii profesora, opartego na słowach przewodniczącego Rady Bezpieczeństwa. Sytuacja pozostaje niestabilna, z ryzykiem wznowienia działań militarnych po obu stronach.
Poniżej znajduje się specjalny raport premium na temat obecnej sytuacji związanej z poważnymi eskalacjami na Ukrainie. Artykuł, liczący blisko 4000 słów, będzie najbardziej wyczerpującym opracowaniem na temat rozwoju sytuacji, jakie można znaleźć, i będzie starał się odpowiedzieć na najważniejsze pytania dotyczące tego, co się dzieje, w tym na prawdziwy powód wizyty dyrektora CIA w Moskwie.
Wczoraj wieczorem Kijów padł ofiarą kolejnego potężnego ataku, w wyniku którego doszło do eksplozji składu broni – drugiego tego typu – znajdującego się tuż obok obszaru cywilnego. Zginęło prawie 40 cywilów, a nawet Zełenski jest wściekły z powodu „zaniedbania” swoich pracowników:
Straszna sytuacja i rażące zaniedbanie ze strony tych, którzy składowali materiały wybuchowe tuż obok ludzi. Kolejna taka zbrodnia – po tym, co wydarzyło się w Wysznewie – jest absolutnie niedopuszczalna. Oczekuję, że szczegóły zostaną niezwłocznie przedstawione opinii publicznej. Pierwszy atak miał miejsce na skład amunicji, który zdecydowanie nie powinien się tam znajdować – na skład Sił Obronnych. Wybuchły pociski, miny, inna amunicja i drony. Skala jest znacząca.
Rozmawialiśmy już z Prokuratorem Generalnym, Ministerstwem Spraw Wewnętrznych, Służbą Bezpieczeństwa Ukrainy i Naczelnym Dowódcą – dysponują oni wszystkim, co niezbędne do przeprowadzenia śledztwa. Chcę osobno podziękować wszystkim, którzy są na miejscu i w innych miejscach rosyjskich ataków, robiąc wszystko, co możliwe, aby pomóc i ratować ludzi.
Trzeba mu oddać sprawiedliwość: od razu bierze odpowiedzialność, co jest cechą dobrego przywództwa.
Niektóre raporty twierdzą, że niedawno dostarczona partia pocisków Patriot została zmagazynowana w magazynie, ale teraz spłonęła w spektakularnym płomieniu.
Eksplozja: Nie można załadować wideo.
Konkursy kulinarne — potencjalne rakiety Patriot: Nie można załadować wideo.
Jeszcze bardziej znaczący jest fakt, że Rosja całkowicie niszczy ukraińską infrastrukturę i możliwości eksportu zboża.
Najbardziej niepokojący raport pochodzi z ukraińskiego portalu Ukrinform , który cytuje ministra polityki rolnej Ukrainy Tarasa Wysockiego, który stwierdził, że w ramach działań odwetowych Rosja zniszczyła już aż 90% wszystkich powierzchni magazynowych przeznaczonych pod handel detaliczny na Ukrainie:
Mimo że wróg zniszczył około 90% magazynów sieci handlowych, Ukraińcy nie zostaną bez jedzenia.
Poinformował o tym minister polityki agrarnej Ukrainy Taras Wysocki w rozmowie z dziennikarzami, podaje Ukrinform.
„Obecnie około 90% logistyki żywnościowej sieci handlowych zostało zniszczone, ale jednocześnie nie oznacza to, że Ukraińcy zostaną bez jedzenia.Będzie logistyka zmianowa, jak to się mówi, z kołami, innymi opcjami zaopatrzenia operacyjnego. To znaczy, nie będzie zagrożenia głodem i systemowym fizycznym niedoborem żywności” – zapewnił Wysocki.
======================
Bardzo trudno uwierzyć, że to nie przesada, ale jest to informacja prosto z ust źródła, więc na razie możemy po prostu przyjąć ją za dobrą monetę.
Przypomnijmy, że Ukraina zaczęła atakować Wildberries pod pretekstem, że sprzedaje tam sprzęt wojskowy, taki jak radia i kamizelki pancerne. Rosja zaczęła niszczyć ukraińskie magazyny „Epicenter”, w których – według prezes FirePoint, głównego ukraińskiego producenta dronów – przechowywane są niektóre komponenty do niesławnych pocisków rakietowych Flamingo jej firmy:
Co dobre dla gęsi… jak głosi przysłowie.
==============================
Trudno pojąć tempo destrukcji: jeśli choć ułamek z 90% jest prawdziwy, oznacza to, że Rosja sparaliżowała Ukrainę w ciągu zaledwie tygodnia lub dwóch ataków odwetowych. Jeszcze trudniej wyobrazić sobie, co czeka Ukrainę.
I właśnie tu narastają obecnie spekulacje. Coś ewidentnie jest na rzeczy. Tuż po wizycie dyrektora CIA, który miał „ostrzec Moskwę przed ryzykiem w stosunkach z NATO”, słyszymy różne doniesienia, które zdają się wskazywać na eskalację właśnie w tym obszarze – i trudno jednoznacznie stwierdzić, która strona będzie odgrywać kluczową rolę.
Rosja ze swojej strony wydała ostatnio kilka interesujących oświadczeń, które zdają się grozić krajom NATO odwetem. Na przykład rzeczniczka MSZ Maria Zacharowa wydała w tym tygodniu stanowcze oświadczenie, grożąc odwetem wobec brytyjskich interesów na Ukrainie i za granicą, po potwierdzeniu użycia brytyjskich pocisków Storm Shadow w ataku na Donieck:
„Wszelkie brytyjskie obiekty i sprzęt wojskowy, zlokalizowane zarówno na Ukrainie, jak i poza jej granicami, mogą stać się uzasadnionymi celami w odpowiedzi na ukraińskie ataki na terytorium Rosji z użyciem brytyjskiej broni.Osoby współwinne zbrodni wojennych, w tym działań wymierzonych w naszą ludność cywilną, zostaną ukarane proporcjonalnie do popełnionych przestępstw”.
„Próba zadania Rosji „strategicznej klęski” jest skazana na porażkę, choć Londyn już całkowicie się w to wmieszał. Wzywamy wszystkich mieszkańców Wielkiej Brytanii do zastanowienia się nad nieuniknionymi katastrofalnymi skutkami wrogich działań ich własnego rządu”.
Następnie rosyjski wiceminister spraw zagranicznych wygłosił kolejną ciekawą uwagę, stwierdzając, że konflikt mógłby zostać rozwiązany po objęciu Kijowa administracją międzynarodową:
Zewnętrzne zarządzanie w Kijowie pod auspicjami ONZ może utorować drogę do rozwiązania dyplomatycznego. Stwierdził to 29 sierpnia w wywiadzie dla RIA Novosti Michaił Galuzin, wiceminister spraw zagranicznych.
Przypomniał, że prezydent Rosji Władimir Putin zaproponował wcześniej wprowadzenie tymczasowej administracji zagranicznej na Ukrainie pod auspicjami ONZ, Stanów Zjednoczonych, krajów europejskich i partnerów rosyjskich w celu przeprowadzenia wyborów na najwyższe stanowiska w ukraińskim rządzie. Według Putina, Rosja może już prowadzić negocjacje w sprawie rozwiązania konfliktu ukraińskiego.
„To mogłoby otworzyć drogę do rozwiązania dyplomatycznego” – podkreślił Galuzin.
Może to dać nam wskazówkę, w którym kierunku Kreml jest gotowy pójść, aby zakończyć konflikt.
Rosja przygotowuje się do eskalacji ataków na Ukrainę po tym, jak doszła do wniosku, że negocjacje pokojowe utknęły w martwym punkcie, twierdzą trzy osoby zbliżone do Kremla.
Rosja rozważa na razie nasilenie potężnych konwencjonalnych ataków rakietowych na Kijów, w tym na centrum stolicy, a także na cele infrastrukturalne w innych miastach Ukrainy –twierdzą ci ludzie, proszący o zachowanie anonimowości ze względu na delikatny charakter sprawy.
Najbardziej rozpowszechniony fragment artykułu głosi, że Rosja może zdecydować się na użycie taktycznej broni jądrowej:
Według osób bliskich Kremlowi, narastająca spirala ataków sprawia, że coraz większa liczba rosyjskich urzędników dochodzi do wniosku, że Putin może w końcu zdecydować się na użycie taktycznej broni jądrowej jako ostateczności na Ukrainie.
Oczywiście, że to bzdura. Ale to część zaplanowanej kampanii mającej na celu podsycenie eskalacji między Rosją a Europą.
W tym samym czasie Niemcy podobno planują rozpocząć własną nową kampanię prowokacji przeciwko Rosji, oficjalnie oskarżając Moskwę o „tajemnicze” ataki dronów pod fałszywą flagą na niemieckie lotniska w tym miesiącu:
Jeden z urzędników zaznajomionych ze sprawą powiedział, że w reakcji na incydent z dronem w Lipsku nie wystarczyło już wydalenie pojedynczych rosyjskich dyplomatów ani zamknięcie Domu Rosyjskiego w Berlinie. Konieczne były surowsze środki, takie jak zaostrzenie sankcji lub jeszcze większe dostawy broni na Ukrainę. Trzej urzędnicy odmówili podania dalszych szczegółów na temat tego, jakie konkretne środki planuje ogłosić Merz.
Politico donosi, że w rezultacie Niemcy zamierzają rozpocząć kolejną agresywną militaryzację przeciwko Rosji:
Dwóch urzędników określiło nadchodzące posunięcie mianem „Zeitenwende 2.0”, nawiązując dohistorycznej zmiany w kwestii obronności, którą zapowiedział były kanclerz Olaf Scholz w odpowiedzi na pełnoskalową inwazję Moskwy na Ukrainę w 2022 roku.
W ciągu ostatnich kilku tygodni można było zaobserwować wiele „dziwnych” i groźnych działań NATO także w okolicach Kaliningradu.
Przypomnijmy, że gdy zachodni przywódcy i prasa wpadali we wściekłość z powodu domniemanych rosyjskich ataków w Europie, te same osoby otwarcie gloryfikowały i zachęcały do ataków na rosyjską infrastrukturę cywilną:
Teraz pojawia się coraz więcej doniesień o planowanej rosyjskiej operacji z północy, potencjalnie w kierunku Kijowa – i tu właśnie wszystkie fakty się łączą.
Ukraińska gazeta Ukraińska Prawda donosi dziś o oświadczeniach zastępcy szefa Kancelarii Prezydenta Pawła Palisy:
Rosyjskie dowództwo wojskowe otrzymało od władz politycznych zadanie zaplanowania i przygotowania kilku możliwych scenariuszy operacji na Kijów i Czernihów.Ukraina nie wykryła jednak dotychczas formowania sił ofensywnych w tych rejonach.
Źródło:Pavlo Palisa, zastępca szefa Kancelarii Prezydenta, rozmawia z dziennikarzami, jak podaje LIGA.net
Szczegóły: Palisa powiedziała, że Ukraina otrzymała tę informację od służb wywiadowczych i zweryfikowała ją w kilku źródłach.
Cytat:„Otrzymaliśmy informacje od służb wywiadowczych, potwierdzone przez kilka źródeł, że dowództwo wojskowe Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej otrzymało od kierownictwa politycznego zadanie zaplanowania kilku możliwych scenariuszy takiej operacji w kierunku Kijowa i Czernihowa”.
Tymczasem Radio Svaboda informuje, że w obwodzie homelskim na Białorusi trwają prace budowlane w celu „szybkiego, masowego rozładunku ciężkiego sprzętu kołowego i gąsienicowego”:
Po pierwsze, należy stwierdzić, że nawet Pawło Palisa wyjaśnił, że nie obserwuje się jeszcze masowego rozmieszczania wojsk, ale Ukraina uzyskała informacje wywiadowcze wskazujące, że rosyjski Sztab Generalny rozważa taką opcję. A jeśli na Białorusi miałaby powstać infrastruktura kolejowa na potrzeby przyszłych potencjalnych działań, to jasno sugeruje to, że taka „masowa inwazja” nie nastąpi w najbliższym czasie .
Należy jednak pamiętać, że najnowsze doniesienia idą w parze z ciągłymi twierdzeniami o planowanej w Rosji masowej mobilizacji 600 tys. żołnierzy, czemu praktycznie każda ważna osobistość rosyjska zaprzecza, choć niektórzy dodają z zastrzeżeniem: „ W tej chwili nie jest to konieczne ”.
Krążą teraz różne pogłoski, że setki tysięcy rosyjskich mężczyzn w wieku poborowym ucieka przez granicę gruzińską. To prawdopodobnie przesada, ale mogę osobiście potwierdzić, że wielu młodych Rosjan faktycznie ucieka w przekonaniu o rychłej mobilizacji – to niezaprzeczalny fakt.
Jednak najuczciwszy człowiek w Kijowie, Kyryło Budanow – i nie mówię tego sarkastycznie – sam zdementował te plotki, przyznając, że Rosja w ogóle nie planuje żadnej mobilizacji. Obejrzyjcie pod koniec:Nie można załadować wideo.
W pierwszej połowie wywiadu przyznaje, że Ukraina potrzebuje 30 000 żołnierzy miesięcznie, aby „utrzymać” to, co obecnie posiada – co jest oczywistym wskaźnikiem strat. Przypomnijmy, że Zełenski oświadczył, że całkowite straty Ukrainy od początku wojny wyniosły zaledwie 50 000.
Rosyjskie państwowe programy telewizyjne doniosły, że konwencjonalna wojna z Europą nie jest wykonalna i że potrzebna będzie broń jądrowa.
W programie „Vremya Pokazhet”, dyrektor Narodowego Funduszu Bezpieczeństwa Energetycznego Konstantin Simonov powiedział, że Europa przewyższa Rosję demograficznie, technologicznie i ekonomicznie, dodając: „Nie możemy prowadzić z nią konwencjonalnej wojny. Aby powstrzymać Europę, będziemy musieli użyć broni nuklearnej.” Podobna retoryka nuklearna krążyła w Rosji-1 obok grafiki mapy Wielkiej Brytanii.
Ma to miejsce tuż po wizycie dyrektora CIA Johna Ratcliffe’a w Moskwie i doniesieniach, powołujących się na źródła bliskie Kremlowi, o wznowionej dyskusji na temat taktycznych opcji nuklearnych.
Inwazja na Kursk nie była operacją ukraińską, to był atak NATO, potwierdzony danymi satelitarnymi w czasie rzeczywistym. Wywiad AI zbierający informacje z sieci cyfrowej i mobilnej pokazujące dokładnie, gdzie stacjonowały wojska rosyjskie. Specjalni agenci NATO i siły ukraińskie poprowadzone w głąb terytorium Rosji dzięki technologii i planowaniu, którego Ukraina nie posiada.
To czerwona linia, której ludzie, którzy przeżyli lata 60-te i 70-te, nigdy nie rozważyliby aby ją przekroczyć: operacje NATO wewnątrz Rosji. Nie trening, ale aktywna koordynacja wywiadowcza dla inwazji naziemnej.
Siły ukraińskie po tym najeździe zabiły cywilów: kolejna czerwona linia przekroczona.
Następnie: drony z ładunkami wybuchowymi rozmieszczone na ciężarówkach zaatakowały rosyjskie bazy bombowców nuklearnych. To było uderzenie w strategiczne siły odstraszające zaprojektowane, aby zapobiec dokładnie tego rodzaju eskalacji.
Każdy krok jest obliczony, każda linia celowo przekroczona. Oto, co sprawia, że jest to niebezpieczne: Zachód wie, że Rosja nie chce wojny nuklearnej. Rosja nigdy nie planowała globalnego konfliktu. Zareagowali na trajektorię członkostwa Ukrainy w NATO, ponieważ ich bezpieczeństwo tego wymaga. Nie dlatego, że chcą III Wojny Światowej.
NATO stoi w obliczu nieuniknionej nieistotności. Ten agresywny sojusz potrzebuje celu, wroga i eskalacji, aby uzasadnić swoje istnienie i nadęte budżety.
Oto sprzeczność w zachodnich mediach: „Rosja jest zbyt słaba, aby osiągnąć postępy na polu bitwy”. Po czym mówią: „Rosja jest egzystencjalnym zagrożeniem, które może zaatakować Europę każdego dnia”.
Oba stwierdzenia nie mogą być równocześnie prawdziwe. Ale oba służą temu samemu celowi. Chcą, aby Rosja wyglądała na wystarczająco słabą, aby ciągłe popychanie Rosji wydawało się bezpieczne. Jednocześnie chcą sprawić wrażenie, że Rosja wygląda na wystarczająco groźną, że ogromne wydatki wojskowe pozostają uzasadnione.
Strategia jest jasna: trzeba popchnąć Rosję do odwetu. Przekroczyć wystarczająco dużo czerwonych linii, aby Moskwa musiała odpowiedzieć tym, co NATO może nazwać eskalacją. Następnie użyć tej odpowiedzi, aby przestawić zachodnie gospodarki na pozycję wojenną, co byłoby niemożliwe za pomocą normalnych środków. Zadłużenie jest zbyt wysokie. Infrastruktura jest zbyt zepsuta. Systemy polityczne są zbyt rozproszone.
Wojna z dużą wypłatą na końcu rozwiązuje wszystko. Wymazuje dług. Odbudowuje przemysł. Jednoczy podzielone populacje. Spodziewany dostęp do rosyjskich zasobów sprawia, że wszystko jest tego warte.
To jest hazard. Naciskaj na potęgę nuklearną, aż pęknie. Następnie użyj jej odpowiedzi, aby uzasadnić to, co i tak chciałeś zrobić.
Ten hazard przeraża bardziej niż cokolwiek, co uważny obserwator widział od 25 lat.
Tucker Carlson przeprowadził wywiad z Joe Kentem 28 sierpnia 2026 roku. Kent był dyrektorem Narodowego Centrum Antyterrorystycznego i, według jego własnych relacji, opuścił administrację Trumpa z powodu wojny iracko-irańskiej. Film nosi tytuł „Impeachment wisi nad Trumpem po ujawnieniu planów nuklearnych Pentagonu: Joe Kent o tym, co dalej”. Carlson zabiera głos jako pierwszy, po czym następuje wywiad.
Carlson: Wskazania na obniżający się próg nuklearny
Carlson zaczyna od tezy, że ludzki mózg odpiera możliwość katastrof. Świadkowie strzałów często mylą je z fajerwerkami, a pożar domu z przypalonym tostem. Wojna nuklearna jest zatem niewyobrażalna dla większości Amerykanów. Jednocześnie, argumentuje Carlson, pojawiają się coraz liczniejsze sygnały, że rządy ponownie rozważają ją jako opcję.
Jako dowód podaje następujące informacje:
Rosja zrewidowała swoją doktrynę nuklearną.
Stany Zjednoczone dokonują obecnie rewizji swojego prawa.
Izrael od dziesięcioleci grozi ofensywnym użyciem broni jądrowej.
Stany Zjednoczone i Izrael nie mają polityki „no-first use”.
Od 1945 roku broń jądrowa zapobiegła wojnie światowej, ponieważ nikt nie mógł jej wygrać. Sytuacja ulegnie zmianie, jeśli państwa zaczną myśleć o broni jądrowej, takiej jak artyleria czy pociski.
Według Carlsona, taktyczna broń jądrowa przeciwko Iranowi, w tym cele takie jak wyspa Kharg i góra Kilof, były omawiane w Pentagonie w ciągu ostatnich dwóch tygodni. Stwierdził, że zaprezentowano slajdy na ten temat i uważa to za potwierdzone. Marjorie Taylor Greene wcześniej publicznie twierdziła, że atak nuklearny na Iran jest omawiany na spotkaniach strategicznych. Biały Dom i Pentagon nie potwierdziły tego publicznie. Niezależnie, Elbridge Colby, podsekretarz obrony, ogłosił rewizję doktryny, mającą na celu zapewnienie prezydentowi „wiarygodnych, racjonalnych opcji nuklearnych”. Stany Zjednoczone zastrzegają już sobie prawo do użycia broni jądrowej jako pierwsze w pewnych okolicznościach.
Carlson twierdzi, że każdy, kto proponuje dobrowolne, ofensywne użycie broni jądrowej, zagraża życiu na planecie i powinien zostać odsunięty od wszelkich funkcji decyzyjnych.
Nie miało to miejsca podczas odpowiednich spotkań. Prezydent USA wielokrotnie groził „całkowitym zniszczeniem” Iranu i jego cywilizacji. Takie zniszczenie nie jest możliwe przy użyciu konwencjonalnych środków. Biały Dom zaprzecza, jakoby Trump proponował broń jądrową. Carlson uważa to za nieprawdę.
Rosja, Ukraina i lot do Moskwy
Carlson opisuje wojnę z Rosją jako nabierającą tempa, choć media amerykańskie poświęcają jej niewiele uwagi. Kraje NATO, Stany Zjednoczone i mocarstwa zachodnioeuropejskie wielokrotnie atakują dronami cele głęboko w Rosji, w tym obiekty energetyczne, plaże, szkołę i Kreml. Rosyjska gospodarka nie zostaje zniszczona, ale jest poszkodowana. Giną cywile.
Przed wyborami do Dumy 20 września w Rosji rośnie presja na władze, by podjęły działania przeciwko atakom, które Carlson przypisuje nie tylko Ukrainie, ale także jej sponsorom i celom, w tym CIA. Putin nie jest absolutnym dyktatorem i reaguje na nastroje ośrodków władzy i opinii publicznej.
Według Carlsona, zachodni decydenci chcieli sprowokować Rosję do radykalnej reakcji – na przykład przeciwko Kijowowi, Polsce lub Europie Zachodniej – aby przekształcić ją w otwartą wojnę, którą, jak wierzyli, mogli wygrać. Wskazuje on na Napoleona w 1812 roku i hitlerowską operację Barbarossa jako nieudane próby przejęcia kontroli nad Rosją siłą.
Carlson przedstawia fragment rozmowy z rosyjskim politykiem Leonidem Słuckim. Słucki stwierdza w niej, że Rosja nie planuje ataku nuklearnego, dopóki Zachód nie dostarczy Ukrainie taktycznej broni jądrowej. Gdyby do tego doszło, Moskwa musiałaby rozważyć „środki asymetryczne”. Carlson nazywa dostarczenie broni jądrowej Ukrainie pierwotną logiką wojny: Rosja nie chciała obcej broni jądrowej na swojej zachodniej granicy. Groźba przystąpienia Ukrainy do NATO za czasów Bidena i poprzednich rządów, w tym Busha, doprowadziła do inwazji. Konsekwencją były setki tysięcy ofiar śmiertelnych i wyludnienie Ukrainy.
Carlson porusza dwa kwestie:
Po pierwsze, USA toczą wojnę z Rosją. Nie chodzi o wyzwolenie Ukrainy. Waszyngton poparł zamach stanu w 2014 roku, aby przejąć kontrolę nad rządem. Celem jest podział Rosji i Ukrainy. Cytuje Zbigniewa Brzezińskiego: Razem tworzą supermocarstwo. Dyrektor CIA, John Ratcliffe, przyleciał do Moskwy kilka dni wcześniej amerykańskim samolotem wojskowym i polecił Kijowowi wstrzymać ofensywę na czas wizyty. Ktokolwiek może powstrzymać walki, prowadzi tę wojnę.
Po drugie, państwa stają się groźniejsze, gdy słabną. Silne mocarstwa chcą utrzymać status quo. Carlson wyjaśnia, że Pentagon mówi o broni jądrowej przeciwko Iranowi nieposiadającemu broni jądrowej, stwierdzając, że Stany Zjednoczone nie kontrolują już konwencjonalnie Zatoki Perskiej. Marynarka wojenna nie może otworzyć Cieśniny Ormuz. Wycofanie się, jeśli Iran kontroluje cieśninę, byłoby równoznaczne z przegraną wojną, a konsekwencje sięgałyby potencjalnej utraty statusu waluty rezerwowej dolara. Opcje to wycofanie się lub przyspieszenie katastrofy nuklearnej. Powinno to zostać upublicznione do końca sierpnia 2026 roku, aby wywrzeć presję.
Kent: Zmiana reżimu i analogia do Japonii
Carlson pyta Kenta, czy USA zmierzają w stronę użycia jako pierwsi broni nuklearnej. Kent odpowiada, że muszą działać zgodnie z kryteriami ustalonymi przez prezydenta. Trump domagał się całkowitej kapitulacji i zmiany reżimu, którą później złagodził, ale implicite nadal wzywał do upadku irańskiego przywództwa. Pod koniec sierpnia nie doszło do tego, biorąc pod uwagę dostępne zasoby wojskowe.
Sankcje i istniejąca kampania powietrzna okazały się niewystarczające. Pozostały dwie opcje: wojska lądowe lub broń masowego rażenia. Kent uważa inwazję za nieodpowiednią nawet przy mobilizacji takiej jak w 2003 roku i ówczesnej koalicji: Iran jest zbyt duży, teren zbyt trudny, a wola polityczna niewystarczająca. Obalenie rządu doprowadziłoby do powstania.
Jeśli skupimy się bardziej na niezdolności Iranu do zbudowania broni jądrowej i na Górze Kilofów, pokusa ograniczonego ataku taktycznego na cel wojskowy, a nie na miasto, staje się oczywista. Im dłużej się kalkuluje, tym bardziej zbliżamy się do japońskiego scenariusza z 1945 roku: brak gotowości do lądowania, stąd bomba. Rząd szuka wyjścia z sytuacji.
Niejasne cele wojny
Carlson pyta, czy żądanie bezwarunkowej kapitulacji było błędem. Kent twierdzi, że Waszyngton nie sformułował jasnego celu strategicznego przed przystąpieniem do wojny, a następnie kilkakrotnie podnosił poprzeczkę. Pentagon musi znaleźć rozwiązania, wykorzystując środki militarne, dla celu, który sam prezydent zmienia: upadek reżimu, otwarcie Ormuz, „Iran nigdy nie może posiadać bomby”.
Kent uważa, że presja w tym zakresie pochodzi przede wszystkim ze strony Izraela. Przywódcy Izraela chcą dekapitacji reżimu i są gotowi zaakceptować trwałą destabilizację; Amerykanie nie, dlatego trzeba im wmówić cel. Negocjacje w sprawie programu nuklearnego zakończyły się sukcesem. Dlatego wojna została przyspieszona przed wojną dwunastodniową. Operacja Midnight Hammer miała zakończyć debatę na temat wzbogacania uranu. Iran powrócił do stołu negocjacyjnego. Później ponownie zażądano całkowitej kapitulacji.
Kent przytacza Memorandum of Understanding jako przykład pragmatycznego momentu: Trump stwierdził, że kraj stoi w obliczu katastrofy gospodarczej i że Cieśnina Ormuz musi zostać ponownie otwarta. Presja wewnętrzna podważyła to. Marco Rubio został wysłany do Libanu i zawarł umowę poboczną, która unieważniła Memorandum. Statki mogły przepływać przez cieśninę wbrew umowie. Z powodu tej niejasności Kent uważa możliwość ataku nuklearnego za poważną.
Usunięcie ze stanowiska
Carlson wyjaśnił, że sprzeciwiał się obu poprzednim procedurom impeachmentu, uważał stabilność za ważną i osobiście nie nienawidził Trumpa. Jednak każdy prezydent, który aktywnie rozważał pierwsze użycie broni jądrowej, powinien natychmiast ustąpić. Każdy, kto tolerował takie wypowiedzi podwładnych, nie nadawał się na urząd.
Kent zestawia to z twierdzeniem Trumpa, że kwalifikował się do impeachmentu, ponieważ kwestionował głosowanie korespondencyjne i wzywał do protestów. Groźba zniszczenia cywilizacji wywołuje zaledwie marginalne komentarze opozycji podczas przesłuchań, na przykład w sprawie użycia pocisków przechwytujących. Wskazuje to na dwupartyjny konsensus w sprawie wojny, zwłaszcza z Iranem, oraz na wpływ lobby izraelskiego. Więcej kontrowersji wzbudziła wojna na Ukrainie. W przypadku wojny z Iranem większość opozycji pochodzi od republikanów lub byłych republikanów, którzy argumentują, że nie było to ich mandatem wyborczym.
Carlson stwierdza, że to fakt, a nie przypuszczenie, że pierwszy atak ofensywny był omawiany na spotkaniach w Pentagonie i dokumentowany na slajdach. Greene został zdymisjonowany; w rządzie wiadomo, że to prawda.
Kent twierdzi, że odszedł z administracji, ponieważ kultura nakazuje podążać za szefem. Każdy, kto nie potrafi tego zrobić, powinien odejść. Brakuje kolejnych rezygnacji. Nikt nie mówi prezydentowi, że najlepszym rozwiązaniem jest teraz wycofanie się. System motywacyjny w Waszyngtonie i sposób doboru personelu stanowią problem strukturalny. Każdy przywódca państwa, który proponuje początkowe rozmieszczenie sił, utracił prawo do przewodzenia.
Liban i reakcja USA
Carlson posiada informacje wskazujące na możliwość eskalacji sytuacji przez rząd Netanjahu przed październikowymi wyborami w Libanie. Kent odpowiada, że reakcja USA na działania Izraela w najlepszym przypadku polega na dystansowaniu społecznym, które następnie jest szybko wycofywane pod pretekstem samoobrony.
Relacje się nie zmieniły. Izrael nadal korzysta z dostępu do wrażliwych zasobów Departamentu Obrony i agencji wywiadowczych, a także z pomocy obronnej w wysokości około czterech miliardów dolarów. Stany Zjednoczone rozpoczęły wojnę na prośbę Izraela. Kent podaje koszty rzędu 300 miliardów dolarów i 18 ofiar śmiertelnych wśród Amerykanów.
Izrael mógł działać w Libanie bez amerykańskiej pomocy. Ponieważ wojna szła źle dla Waszyngtonu, Iran zmienił swoje wsparcie dla Hezbollahu z tajnego na jawne i wystrzelił rakiety balistyczne w kierunku Izraela. Liban był stroną Porozumienia o Porozumieniu. Jego pierwszym naruszeniem było dodatkowe porozumienie, które pozwoliło Izraelowi na przeprowadzenie ofensywy w tym kraju. Dla Likudu Liban był łatwiejszym sposobem na ponowne zaognienie konfliktu bez tak otwartego obrażania Trumpa przed wyborami uzupełniającymi, jak zrobiłby to, atakując Iran.
Carlson konkluduje, że przyszłość Stanów Zjednoczonych zależy od perspektyw wyborczych Likudu w kraju liczącym dziewięć milionów mieszkańców. Kent twierdzi, że brzmi to przesadnie, ale odzwierciedla bieg wydarzeń od czasu przystąpienia USA do wojny w lutym. Minister spraw zagranicznych i doradca ds. bezpieczeństwa narodowego Marco Rubio wyjaśnił, dlaczego Stany Zjednoczone interweniowały: Izrael był w obliczu ataku, a Iran tym razem miał odpowiedzieć odwetem. Działania Izraela doprowadziły do śmierci partnerów negocjacyjnych i pozostawiły Teheran z twardszym przywództwem. Wszelkie próby wycofania się są udaremniane przez działania w Libanie. Trump jest uważany przez wielu w Izraelu za ostatniego prezydenta zdecydowanie pro-izraelskiego do stycznia 2029 roku.
Wpływy na Trumpa
Carlson pyta, dlaczego Trump pozostaje pod wpływem tych samych aktorów, którzy forsowali wojnę z Iranem, a wcześniej – antyrosyjskie stanowisko. Wojna niszczy jego dziedzictwo, jego rodzinę, jego kraj i jego partię. Trump publicznie wyraża swój gniew.
Kent nazywa to pytaniem epoki. Trump kandydował w 2016 i 2024 roku, krytykując wojnę w Iraku i wojnę na Ukrainie, a także imigrację i handel. Kent wspierał go od czasu, gdy Trump zaatakował wojnę w Iraku w debacie z Jebem Bushem. Pozostaje niejasne, dlaczego ktoś z takim instynktem wpadł w przewidywalną pułapkę.
Kent wymienia następujące możliwe czynniki: odwoływanie się do ego; operacja w Wenezueli, która stworzyła wrażenie, że przywódcy mogą zostać szybko pojmani lub zabici; oraz okno możliwości, w którym wojna była przedstawiana jako łatwa. Na początku 2025 roku Trump był przeciwny strategiom militarnym dla Iranu i polegał na negocjacjach Steve’a Witkoffa. Kent nie wie, dlaczego zmienił zdanie. Należy również zbadać działania Butlera, naruszenia bezpieczeństwa i zabójstwo Charliego Kirka, który sprzeciwiał się wojnie z Iranem. Kent nie łączy tych czynników z udowodnionym spiskiem, ale nie chce ich wykluczyć.
Carlson mówi, że osoby bliskie Trumpowi wskazały na Wenezuelę 4 stycznia i doniesienia Mossadu, że Iran można „rozwiązać” w podobny sposób jak Maduro: zabijając ajatollaha. Po tym, jak Izrael podważył rozwiązanie wynegocjowane, Trump wysłał wiceprezydenta, aby go skrytykował. Sytuacja przypominała tę z początków wojny. Nie można już twierdzić, że to oszustwo.
Kent twierdzi, że Trump mógłby przedstawić wycofanie jako zwycięstwo w polityce wewnętrznej. Fakt, że tego nie robi, mimo że Irańczycy nie podpisali jeszcze porozumienia na pożądanych warunkach, a kwestia Ormuzu podlega negocjacjom, wskazuje na głębsze wpływy niż ego czy dezinformacja.
Carlson twierdzi, że rozmawiał z Trumpem często przed wybuchem wojny i nie widział w nim entuzjazmu, lecz rezygnację. Uważa, że każdy, kto odrzuca pytania o przyczynę wybuchu wojny, nazywając je teorią spiskową, jest nieuczciwy.
Kellogg i mobilizacja kobiet
Carlson ma na myśli Keitha Kellogga, byłego wysłannika Trumpa na Ukrainę. Kellogg powiedział w Kijowie, że kobiety powinny zostać zmobilizowane, ponieważ walczą równie dobrze jak mężczyźni. Rada Najwyższa oświadczyła następnie, że mobilizacja kobiet nie jest ani planowana, ani nie jest prowadzona. Kobiety mogą służyć dobrowolnie; niektóre grupy zawodowe muszą się zarejestrować, bez automatycznego wysyłania na linię frontu.
Carlson nazywa oświadczenie Kellogga podżeganiem do wysyłania ukraińskich kobiet na wojnę. Kent uważa, że obecność obecnych i byłych urzędników USA w Kijowie jest problematyczna, ponieważ przedłuża wojnę. Ukraina jest wspierana przez USA, Wielką Brytanię i NATO. Waszyngton wykorzystuje ukraińskich żołnierzy jako narzędzie do osłabiania Rosji. Stanowisko Zełenskiego nie zostało potwierdzone w wyborach, ustanowił on państwo policyjne i zdelegalizował największy kościół chrześcijański. Carlson mówi o celowej depopulacji i planowanej imigracji jako o substytucie. Kent twierdzi, że połączenia zachodniego finansowania i rosyjskiej przewagi militarnej nie da się interpretować inaczej. Ograniczony atak nuklearny USA lub Izraela na Iran dałby Putinowi nową normę.
Wycieczka Ratcliffe’a do Moskwy
Kent rozważa dwie możliwe interpretacje. Korzystna: deeskalacja, mniej ataków na infrastrukturę i ludność cywilną, wstrzymanie realizacji celów energetycznych ze względu na sytuację w Ormuz. Druga: Rosja powinna zaakceptować dalsze ataki i nie podejmować działań odwetowych poza Ukrainą, ponieważ Waszyngton chce zachować otwartą drogę do eskalacji w Iranie.
Nie jest jasne, dlaczego Moskwa miałaby tego słuchać. Sankcje Bidena i wykluczenie ze SWIFT zmniejszyły wpływy Zachodu. Trump obiecał pokój, ale nie zaprzestał finansowania i pomocy wywiadowczej dla Ukrainy. Rosjanie zdają sobie sprawę z roli USA.
Carlson pyta, dlaczego Trump nie zakończył wojny na Ukrainie, mimo że obwiniał o nią Bidena, obawiał się pojednania Rosji z Chinami i obiecał szybkie rozwiązanie. Kent odpowiada, że Trumpowi nie udało się opanować CIA, aparatu wywiadowczego i przemysłu zbrojeniowego. Dostawy broni były biznesem, który teraz okazał się fiaskiem w wojnie iracko-irańskiej. Po Afganistanie CIA znalazła nową misję na Ukrainie. Trump zażądał negocjacji, ale nie wstrzymał ofensywy.
Kent dostrzega ten sam schemat w Syrii – gdzie zginęła jego żona – i w Afganistanie: prezydent chce się wycofać, ale machina działa dalej. Trump dawał powiernikom odręczne notatki, ponieważ nie ufał systemowi, ale nie wdrażał wycofywania wojsk krok po kroku. Putin widział, że sytuacja na miejscu się nie zmienia i mówił o „ludziach w ciemnych garniturach”. Ratcliffe był wcześniej dyrektorem wywiadu krajowego, ale nie wywodził się z wywiadu operacyjnego. W CIA są tylko dwaj nominaci polityczni. Bez znajomości programów operacyjnych kurs pozostaje niezmieniony. Z powodu rozczarowania Putinem, Trump dążył do kontynuacji wojny w Europie i krajach uprzemysłowionych.
Czy wojny można zakończyć w krótkim okresie
Kent uważa, że na oba te aspekty można wpłynąć pod wpływem odpowiedniego przywództwa. Trump mógłby wycofać wojska i znieść blokadę Bliskiego Wschodu, znacznie ograniczyć pomoc dla Izraela i zaoferować Teheranowi złagodzenie sankcji w zamian za otwarcie Cieśniny Ormuz. Zmniejszyłoby to napięcia, ale nie rozwiązałoby wszystkich kwestii dyplomatycznych.
Ukraina jest w trudniejszej sytuacji. Rosja postrzega wojnę jako egzystencjalną. Stany Zjednoczone mogłyby oświadczyć, że Donbas i Krym nie są dla nich egzystencjalne, wycofać swoje wsparcie, przekonać partnerów z NATO do tego samego i zaoferować zawieszenie broni. Nie jest pewne, czy wojna zakończy się całkowicie. Kent uważa, że ryzyko eskalacji nuklearnej może się zmniejszyć – pod warunkiem, że Trump będzie dążył do tego z taką samą intensywnością, jak do innych inicjatyw.
Carlson kończy stwierdzeniem, że Kent jako pierwszy publicznie podniósł kwestię przyczyn bezczynności.
Jeśli Ty lub ktoś, kogo znasz, przeżywa trudności, infolinia kryzysowa dla weteranów jest dostępna 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. Wystarczy zadzwonić pod numer 988 i nacisnąć 1, wysłać SMS na numer 838255 lub odwiedzić stronę VeteransCrisisLine.net.
Miałem napisać artykuł o korupcji w rodzinie Trumpów, ale otrzymałem od jednego z moich subskrybentów na Substacku następującą wiadomość i poczułem się zobowiązany, żeby się nią podzielić. Tracimy zbyt wielu młodych żołnierzy z powodu samobójstw… Zdecydowana większość to mężczyźni. Serce mi pęka z żalu za rodzicami i przyjaciółmi młodego mężczyzny opisanego w poniższym liście:
Nie mam prostej odpowiedzi ani rozwiązania tej epidemii samobójstw. Mogę tylko prosić o czujność i utrzymywanie kontaktu z osobami z rodziny lub kręgu znajomych, które mogą zmagać się z zespołem stresu pourazowego (PTSD). To musi się skończyć.
Modlę się o pokój Boży dla Petera i jego rodziny, którzy zmagają się z tą niewyobrażalną stratą.
Pułkownik Wilkerson i ja omawiamy z Nimą najnowsze informacje na temat Iranu:
Wystąpił dziś z Karen Kwiatkowski przy okrągłym stole INTEL:
Wracamy do Brandona Weicharta, zastępującego Maria:
Na początku programu omawiam z Sulaimanem strzelaninę do Charliego Kirka:
Dziękuję za nieocenione wsparcie w postaci czasu poświęconego na czytanie
W tym tygodniu Stany Zjednoczone osiągnęły wątpliwy kamień milowy, ogłaszając, że ich dług publiczny przekroczył 40 bilionów dolarów.
Żaden inny kraj nie zbliża się nawet do tego poziomu absolutnego zadłużenia finansowego. To nie tylko kwestia niekontrolowanego bankructwa finansowego. To złowieszczy znak, że nieskrępowane imperium desperacko próbuje ratować swoją historyczną porażkę, stosując taktykę spalonej ziemi i niekończącej się wojny.
Świat jest zakładnikiem patologicznego systemu, który nie jest już akceptowalny w interesie ludzkości, rozwoju i pokoju. Być może nawet bardziej znaczący niż całkowita suma – jakkolwiek astronomiczna by ona nie była – jest przyspieszający wzrost długu USA. Od 2016 roku zobowiązania podwoiły się z 20 bilionów dolarów. Prognozy na nadchodzącą dekadę wskazują, że dług publiczny USA wzrośnie do 64 bilionów dolarów.
W 2000 roku dług amerykański wynosił ‚zaledwie’ 6 bilionów dolarów. W ciągu ostatniego ćwierćwiecza dług narastał w wyniku niekończących się wojen, lekkomyślnych wydatków wojskowych i masowych cięć podatkowych dla elit korporacyjnych. Przy obecnej polityce dług stał się nieodwracalny. Sama obsługa długu wynosi obecnie 1 bilion dolarów rocznie i jest jedną z największych pozycji wydatków w budżecie federalnym. Oznacza to, że Stany Zjednoczone tkwią w spirali zadłużenia, z której nie mogą się wydostać. Kopią sobie coraz głębszy dół.
Namioty bezdomnych w Los Angeles
——————————————
Dla Stanów Zjednoczonych jako społeczeństwa ma to głębokie konsekwencje. Jak zauważył Robert Reich, były sekretarz pracy, obsługa rosnącego zadłużenia oznacza mniej pieniędzy na „szkoły, opiekę zdrowotną, drogi i mosty oraz zabezpieczenia społeczne”. Ponury wniosek jest taki, że nierówności społeczne w USA – już i tak rekordowo wysokie – staną się jeszcze bardziej destrukcyjne. To z kolei prowadzi do zubożenia i załamania społeczeństwa.
Ponadto, istnieją dalekosiężne negatywne reperkusje dla gospodarki USA i całego świata. Nawet komentatorzy głównego nurtu ostrzegają przed zbliżającym się historycznym kryzysem finansowym w Stanach Zjednoczonych w wyniku rosnących stóp procentowych i hiperinflacji. Ten z kolei rozprzestrzeni się na resztę świata. Jednak nadzwyczajna katastrofa finansowa w USA to nie tylko kwestia ekonomiczna. To pilna kwestia pokoju na świecie i globalnego bezpieczeństwa.
Istnieje kilka przyczyn rosnącego zadłużenia USA. Najważniejszym czynnikiem jest jednak bezwzględna wojowniczość i militaryzm tego kraju, jak od dawna argumentują ekonomista Jeffrey Sachs i inni komentatorzy. Problem ma charakter systemowy i chroniczny.
W tym roku Stany Zjednoczone obchodziły 250. rocznicę powstania jako państwo nowoczesne. Przez większość swojej historii – około 95 procent tych 250 lat – Stany Zjednoczone toczyły wojny, czy to poprzez podboje, czy tajne machinacje, o czym świadczą zapisy w Kongresie i prace uznanych historyków, takich jak David Vine.
Żaden inny współczesny kraj nie zbliża się nawet do tego wojowniczego zachowania i to jeden z powodów, dla których żaden inny kraj nie zbliża się nawet do poziomu zadłużenia USA. Krótko mówiąc, wojna i zadłużenie są ze sobą ściśle powiązane przyczynowo. Co alarmujące dla świata, to fakt, że wraz z coraz szybszym wzrostem zadłużenia USA, konflikty i wojny stają się coraz bardziej widoczne.
Niewielu jest dziś ludzi, którzy nie byliby zaniepokojeni narastającymi napięciami, przemocą i zagrożeniami dla pokoju na świecie. Żyjemy w czasach, gdy III wojna światowa i nuklearny kataklizm są postrzegane jako nieuchronne możliwości. Podczas gdy zachodnie media korporacyjne mają tendencję do ukrywania tego, co oczywiste, sondaże pokazują, że coraz więcej ludzi na całym świecie postrzega Stany Zjednoczone jako największe zagrożenie dla globalnego pokoju i bezpieczeństwa. Obecne wojny na Bliskim Wschodzie i na Ukrainie, a także napięcia z Chinami, mają swoje korzenie w polityce zagranicznej Waszyngtonu.
Administracja Trumpa zbombardowała co najmniej siedem krajów i grozi atakami na kolejne. Jeszcze w tym tygodniu Trump brzmiał jak szef mafii, gdy powiedział, że zbombarduje Oman z powodu rzekomej zniewagi.
Lekceważenie prawa międzynarodowego przez Stany Zjednoczone zawsze było powtarzającą się cechą, choć nie jest powszechnie znane, ale ostatnio stało się wręcz oczywiste.
Minab w Iranie, zbombardowana szkoła dziewcząt
Ten amerykański prezydent, od początku swojej zbrodniczej wojny z Iranem, która ewidentnie zakończyła się porażką, wielokrotnie sugerował użycie broni jądrowej w celu ‚unicestwienia Iranu’. Sama wojna z Iranem powiększyła dług publiczny USA o kolejne 100 miliardów dolarów w ciągu zaledwie sześciu miesięcy i ta kwota wciąż rośnie.
George D. O’Neill Jr. pisze w ‚The American Conservative’: „Obecne wojny obnażyły słabości naszej armii, wartej prawie bilion dolarów, i jej wielomiliardowych systemów uzbrojenia… Po latach wmawiania nam, że posiadamy najpotężniejszą armię w historii, Amerykanie zaczynają zdawać sobie sprawę, że to fantazja”. To rzeczywiście makabryczna fantazja. Stany Zjednoczone nie są wyjątkowym, cnotliwym narodem, jak głosi propaganda; to wyjątkowo brutalne i zbrodnicze imperium, które zgromadziło monstrualną górę długów jako obciążający dowód.
Prawdziwym zagrożeniem jest to, że imperium szybko się rozpada z powodu dekad nadużyć i korupcji. Aby odwlec ten moment, amerykańska klasa rządząca nasila wojnę i militaryzm – w desperackiej próbie stworzenia nowego porządku świata, który, jak zakłada, w jakiś sposób przyniesie korzyści amerykańskiemu kapitalizmowi.
Nie musi tak być. Gdyby Stany Zjednoczone rzeczywiście służyły demokratycznym potrzebom swoich obywateli, a nie oligarchii i kompleksowi militarno-przemysłowemu, podniosłyby podatki dla superbogatych i ograniczyły wydatki na wojsko oraz wojny. Innymi słowy, gdyby Stany Zjednoczone rzeczywiście funkcjonowały jak przestrzegający prawa, normalny kraj, mogłyby zapobiec kryzysowi finansowemu i pokojowo współpracować z resztą świata.
Ale amerykański kapitalizm tak nie działa. To system o sumie zerowej, napędzany dążeniem do globalnej dominacji, który rodzi wojny, imperialistyczną agresję i zadłużenie. Kryzys zadłużenia w USA to dziedzictwo niekończących się wojen. Jest również zwiastunem przyszłych wojen, chyba że system amerykański ulegnie fundamentalnej transformacji w wyniku jakiejś rewolucji lub całkowitego upadku.
Dlaczego amerykańscy prezydenci, którzy prowadzą kampanię sprzeciwu wobec niekończących się wojen, tak niezawodnie stają się prezydentami wojennymi?
Wygodna odpowiedź brzmi: wadliwe osobowości, źli doradcy lub wpływowi jastrzębie. Bardziej niewygodna odpowiedź brzmi: to system polityczny Stanów Zjednoczonych premiuje siłę militarną. Prezydent USA może łatwo rozpocząć wojnę; koszty początkowo wydają się niewielkie, a wycofanie się bez całkowitego zwycięstwa może być interpretowane w kraju jako oznaka słabości.
Druga kadencja Donalda Trumpa stanowi tego znakomity przykład. Jego Strategia Bezpieczeństwa Narodowego z 2025 roku jednoznacznie uznała, że amerykańskie zasoby nie są nieograniczone, lecz ograniczone. Nie każdy region i nie każdy konflikt może być przedmiotem amerykańskiej strategii. Waszyngton powinien bardziej skoncentrować się na półkuli zachodniej i regionie Indo-Pacyfiku, kończąc trwającą od dziesięcioleci obsesję na punkcie Europy i Bliskiego Wschodu.
Jednak ledwie sformułowano tę zasadę, stara logika znów dała o sobie znać. Prezydent w praktyce dysponuje ogromną swobodą w podejmowaniu działań militarnych, podczas gdy Kongres od dziesięcioleci pozwala, by jego konstytucyjna odpowiedzialność zanikała. To pierwszy absurdalny powód, by elity USA natychmiast sięgnęły po broń zamiast negocjować.
Zaskakujący sukces militarny [??md] USA w Wenezueli wzmocnił te siły polityczne w Waszyngtonie, które odrzuciły jakąkolwiek samokontrolę amerykańskiego hegemona w ramach Strategii Bezpieczeństwa Narodowego 2025. Po triumfalnym zwycięstwie nad prezydentem Maduro, uwierzyli, że na nowo odkryli rzekomą wszechmoc militarną Ameryki.
Następnie nastąpiła „ograniczona” operacja Epic Fury. Irańscy przywódcy wojskowi i cywilni zostali zaatakowani i zabici, a infrastruktura wojskowa i cywilna została zniszczona [poważnie uszkodzona md] . Jednak cywilna i wojskowa administracja państwa irańskiego nie załamała się, jak liczył Waszyngton, lecz wręcz przeciwnie, stała się jeszcze bardziej zintegrowana. Jednocześnie nastąpiła decentralizacja, aby zapobiec kolejnym atakom dekapitacyjnym. Stało się to jednak bez utraty skuteczności militarnej Iranu; wręcz przeciwnie!
W odwecie amerykańskie bazy, wraz z towarzyszącymi im urządzeniami rozpoznawczymi i podsłuchowymi oraz innym sprzętem wojskowym, zostały zniszczone przez niepowstrzymane irańskie pociski. Według „New York Timesa” bazy amerykańskie stały się „niezamieszkane” dla personelu USA, a duże ilości amerykańskich pocisków i cennej amunicji precyzyjnej składowane na bazach zostały zniszczone. Pozostałe amerykańskie pociski zostały w większości bezskutecznie zmarnowane w walkach obronnych przeciwko irańskim nalotom.
Jeśli pierwsza absurdalna zachęta dla amerykańskich elit leży w tym, że mogą natychmiast sięgnąć po broń, by narzucić swoją wolę innemu państwu, bez ponoszenia odpowiedzialności, zamiast „uciążliwego” negocjowania kompromisów, to druga zachęta leży w czasowym rozkładzie korzyści i kosztów. Medialne i polityczne obrazy „heroicznego” ataku na demokrację i prawa człowieka powstają natychmiast: wystrzeliwanie rakiet, konferencje prasowe, dyktaty i ultimatum „demonstrują” rzekomą determinację silnego przywódcy w Białym Domu.
Rachunek za wojnę przychodzi jednak później, zazwyczaj wiele lat później. Koszty te pozostają w większości niezauważone przez ogół społeczeństwa. Medialni pochlebcy Waszyngtonu nie robią nic, by poinformować ludzi, że ostatecznie zapłacą cenę w postaci wyższego długu publicznego, wyższej inflacji poprzez kreację pieniądza na uzupełnianie pustych arsenałów lub opiekę nad rannymi lub okaleczonymi weteranami do końca ich życia.
Prezydent i jego elity mogą rozkoszować się bohaterską wizją polityczną; kompleks zbrojeniowo-przemysłowy i wcale niemało dochodowy przemysł doradztwa wojennego rozdzieliły swoje premie, a społeczeństwo później pokryje anonimowe koszty wojny, nie zdając sobie z tego sprawy.
Trzecią zachętą jest globalny sojusz i system baz amerykańskich. Regionalni wasale zazwyczaj próbują wciągnąć Waszyngton w swoje konflikty. Stwarza to zagrożenie dla wojsk amerykańskich stacjonujących w tych państwach wasalnych w czasie kryzysu. Powstaje błędne koło. Aby chronić wysunięte wojska amerykańskie (w żargonie wojskowym „ochrona sił”), Pentagon naturalnie wysyła jeszcze więcej żołnierzy, co z perspektywy regionalnego przeciwnika eskaluje napięcia i je zaostrza, co nierzadko kończy się amerykańskimi nalotami.
Stworzyło to paradoksalną sytuację, w której stałe stacjonowanie żołnierzy amerykańskich za granicą, ze względu na konieczność „ochrony sił” na wypadek kryzysu, automatycznie prowadzi do eskalacji regionalnej, a tym samym do potencjalnego rozszerzenia amerykańskiej operacji militarnej.
Głęboko zakorzeniony w amerykańskim systemie politycznym jest czwarty bodziec: nie należy kończyć wojny, nawet jeśli nie samemu się jej rozpoczęło, lecz odziedziczyło po poprzednikach. Spakowanie się i powrót do domu, nawet po ponad 20 latach bezowocnej wojny, jak w Afganistanie, jest potępiane przez amerykańskie media i elity polityczne jako hańba, tchórzostwo, a nawet zdrada.
Rozpoczęcie wojny jest nagradzane jako oznaka siły. Zakończenie nieudanej wojny wymaga natomiast przyznania, że pierwotne cele były nieosiągalne, a to karane jest kosztami politycznymi. Właśnie dlatego tak wiele ograniczonych interwencji USA przerodziło się w niekończące się wojny.
Do tego dochodzi kompleks militarno-przemysłowy. Firmy zbrojeniowe czerpią zyski ze wzrostu zamówień na zakup i wymianę sprzętu, inwestują miliardy w lobbing i zatrudniają większość byłych wysokich rangą urzędników rządowych i wojskowych w swoich gabinetach. Wezwania do zaostrzenia przepisów blokujących przepływ informacji między Pentagonem a przemysłem zbrojeniowym oraz do zakazania członkom Kongresu handlu akcjami firm zbrojeniowych pozostają pobożnymi, lecz ostatecznie nieosiągalnymi życzeniami w ramach obecnego systemu USA.
Jednak stwierdzenie, że wojny są prowadzone wyłącznie dla zysków korporacyjnych, byłoby zbyt dużym uproszczeniem. Kluczowe jest to, że system amerykański tworzy podmioty, które bezpośrednio korzystają ze zwiększonych wydatków na wojsko, podczas gdy koszty rozkładają się na miliony podatników i przyszłe pokolenia.
Jednak inny niebezpieczny bodziec leży poza Stanami Zjednoczonymi, a mianowicie w Europie. Rządy europejskie nadal kupują znaczne ilości amerykańskiej broni. Według SIPRI , 58% importu broni przez europejskich członków NATO w latach 2021-2025 pochodziło ze Stanów Zjednoczonych. To uzależnienie jest szczególnie problematyczne w odniesieniu do myśliwców i systemów obrony powietrznej dalekiego zasięgu. Europa stała się w ten sposób bardziej zależna militarnie od dostawcy, którego własne interwencje jednocześnie uszczupliły jej zapasy.
Ironia nie mogłaby być bardziej oczywista. Waszyngton domaga się wyższych wydatków na obronę w Europie, podczas gdy amerykańskie wojny wyczerpują rezerwy amunicji, od których częściowo zależy europejska obronność. Centrum Studiów Strategicznych i Międzynarodowych (CSIS) ostrzega , że kampania irańska pochłonęła duże ilości pocisków THAAD, SM-3 i przechwytujących Patriot, których i tak już brakowało.
Na Bliskim Wschodzie mechanizm ten jest jeszcze bardziej bezpośredni. Regionalni sojusznicy stają się preferowanymi celami irańskich ataków odwetowych z powodu decyzji Amerykanów. Ludność amerykańska pozostaje chroniona geograficznie; państwa Zatoki Perskiej natomiast znajdują się w bezpośrednim zasięgu pocisków i dronów.
Tworzy to szczególną formę asymetrycznej polityki sojuszniczej: Waszyngton ma znaczący udział w podejmowaniu decyzji dotyczących eskalacji, podczas gdy sojusznicy ponoszą nieproporcjonalnie dużą część bezpośredniego ryzyka geograficznego. Sytuację tę można w 100 procentach odnieść do sytuacji w Europie.
W Azji Wschodniej ten sam wadliwy projekt objawia się problemem zasobów. Amerykańska strategia wskazuje Chiny jako kluczowe wyzwanie długoterminowe, a jednocześnie zużywa na Bliskim Wschodzie broń, która byłaby potrzebna w konflikcie na zachodnim Pacyfiku. W maju 2026 roku CSIS stwierdziło, że Stany Zjednoczone staną w obliczu poważnych problemów z amunicją dalekiego zasięgu, obroną powietrzną i systemami przechwytującymi w przedłużającej się wojnie z Chinami. (CSIS)
Odbudowa tych zapasów zajmuje nie tygodnie, ale lata. W przypadku systemów Tomahawk, THAAD i Patriot, CSIS mówi o wieloletnim procesie.
Japonia już odczuwa konsekwencje w bardziej konkretny sposób. Piechota morska i okręty wojenne zostały wycofane z regionu Azji i Pacyfiku w celu rozmieszczenia na Bliskim Wschodzie. Japońscy politycy i opinia publiczna wyrazili zaniepokojenie wynikającą z tego luką w sile militarnej regionu. Jednocześnie opóźnienia w dostawach pocisków przechwytujących mogą utrudnić rozbudowę potencjału militarnego Japonii. ( CSIS )
Absurdalne bodźce skłaniające reżim USA do prowadzenia wojny nie są zatem w żadnym wypadku kwestią wyłącznie amerykańską. Są one umiędzynarodowione poprzez system sojuszy. Decyzja w Gabinecie Owalnym może wpłynąć na dostępność amunicji w Europie, narazić państwa Zatoki Perskiej na ataki odwetowe i pokrzyżować azjatyckie plany militarne.
Jeszcze bardziej problematyczny jest wymiar ekonomiczny. Amerykański militaryzm jest często usprawiedliwiany twierdzeniem, że gwarantuje globalną stabilność. W rzeczywistości jednak destabilizuje on międzynarodowe przepływy energii i handlu. Coraz częściej krytycy wskazują również na inną fundamentalną sprzeczność: przez dekady Marynarka Wojenna USA przedstawiała się jako gwarant swobodnej żeglugi i dostaw energii; w konflikcie z Iranem sam Waszyngton przyczynił się do destabilizacji międzynarodowych rynków energii i zablokował swobodną żeglugę.
Reżim polityczny pełen zachęt do nowych wojen, który pozwala watażce w Waszyngtonie na jednostronną eskalację działań militarnych bez zgody Kongresu, generuje koszty, które wykraczają daleko poza amerykańską politykę wewnętrzną i są odczuwalne również w Europie.
Interwencja USA mająca na celu wsparcie jena nie dotyczy tylko Japonii, ale kryzysu systemu dolarowego. Waszyngton nie chce, aby kraje sprzedawały amerykańskie obligacje skarbowe w obliczu postępującej globalnej dedolaryzacji.
Rząd USA po cichu udzielił Japonii pomocy finansowej w sierpniu tego roku.
Departament Skarbu USA interweniował na rynku walutowym, aby wesprzeć japońską walutę, jena. Po raz pierwszy od 1998 roku, kiedy znaczna część Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej zmagała się z poważnym kryzysem finansowym, Waszyngton podjął taki krok.
Incydent ten jest symptomem nowego, powoli rozwijającego się kryzysu, który obecnie pojawia się nie tylko w Japonii, ale w całym międzynarodowym systemie finansowym, którego centralnym punktem jest dolar amerykański.
Odzwierciedla to pogłębiające się pęknięcia w systemie dolarowym i stopniowy spadek globalnej dominacji dolara.
Departament Skarbu USA interweniuje, aby wesprzeć japońskiego jena.
Agencja Bloomberg stwierdziła, że interwencja walutowa Departamentu Skarbu USA była „niezwykłym środkiem”.
Powierzchowne i uproszczone wyjaśnienie działań Waszyngtonu sprowadzało się do tego, że Japonia była bliskim sojusznikiem USA, a jej waluta znacznie straciła na wartości w stosunku do dolara amerykańskiego, co zaniepokoiło Tokio.
W styczniu 2021 r. za jednego dolara amerykańskiego można było kupić około 100 jenów; w lipcu 2026 r. było to już ponad 160 jenów.
Nie jest to jednak główny powód interwencji na rynku walutowym.
Odnosząc się do Japonii, sekretarz skarbu USA Scott Bessent oświadczył: „Zrobimy wszystko, co konieczne, aby wesprzeć Japonię w sposób, który przyniesie korzyści amerykańskiej gospodarce i amerykańskim podatnikom, a także ustabilizuje światową gospodarkę”.
Kiedy Bessent mówił o „gospodarce światowej”, tak naprawdę miał na myśli oparty na dolarze międzynarodowy system finansowy, którego utrzymaniu się poświęcił.
Należy podkreślić, że Bessent jest byłym menedżerem funduszu hedgingowego z Wall Street. Przez lata współpracował z miliarderem i oligarchą George’em Sorosem, specjalizując się w spekulacjach walutowych. Razem „złamali Bank Anglii”, sprzedając funta brytyjskiego na krótko – transakcja ta przyniosła Sorosowi ponad miliard dolarów.
Bessent należy do klasy niezwykle bogatych plutokratów. Dokładna wielkość jego majątku nie jest znana. Powszechnie donosi się, że jest miliarderem, choć jest to kwestionowane. Co najmniej, jego majątek wynosi kilkaset milionów dolarów.
Tak czy inaczej, sednem sprawy jest to, że Bessent ma osobisty interes ekonomiczny w podtrzymywaniu systemu finansowego opartego na dolarze, który przyniósł bogactwo oligarchom takim jak on. A Japonia przyczyniła się do utrzymania tego systemu.
Szczególna rola Japonii w imperium USA
Japonia odgrywa szczególną rolę w imperium USA.
Przede wszystkim Japonia jest gospodarzem większej liczby baz amerykańskich niż jakikolwiek inny kraj.
Stany Zjednoczone mają około 750 baz wojskowych i innych obiektów na całym świecie.
W samej Japonii jest ich 120, a na stałe stacjonuje tam ponad 50 tys. żołnierzy amerykańskich.
Japonia jest okupowana przez imperium amerykańskie od zakończenia II wojny światowej, tj. od ponad 80 lat.
Ten imperialny porządek przetrwał, ponieważ japońskie elity gospodarcze czerpały zyski z okupacji amerykańskiej. Od 1955 roku Japonia jest zasadniczo państwem jednopartyjnym, rządzonym niemal wyłącznie przez prawicową, przyjazną biznesowi i USA Liberalno-Demokratyczną Partię (LDP) – w ramach tzw. „systemu z 1955 roku”.
Doskonałym symbolem podporządkowania Japonii stały się obchody 250. rocznicy powstania Stanów Zjednoczonych, które miały miejsce w lipcu tego roku. W pokazie dronów wzięli udział Donald Trump i ultrakonserwatywna premier Japonii Sanae Takaichi.
Status Japonii jako bliskiego sojusznika wojskowego i politycznego Stanów Zjednoczonych jest powszechnie znany.
Mniej znana jest jednak kluczowa rola, jaką Japonia odgrywa w utrzymaniu światowego systemu dolarowego.
Szczególna rola Japonii w globalnym systemie dolarowym
Japonia świadczy również inną ważną usługę imperium USA: jest największym zagranicznym posiadaczem papierów wartościowych Skarbu Państwa (tj. obligacji USA i długu rządu USA).
Innymi słowy, Japonia pożycza Stanom Zjednoczonym więcej pieniędzy niż jakikolwiek inny kraj.
Od dziesięcioleci Japonia notuje ogromną nadwyżkę na rachunku bieżącym. Dzięki modelowi opartemu na inwestycjach i eksporcie, Japonia stała się potęgą produkcyjną specjalizującą się w zaawansowanych technologiach i sprzedającą wysokiej jakości produkty klientom na całym świecie.
Co Japonia zrobiła z gigantyczną nadwyżką z sektora produkcji high-tech? Znaczną jej część zainwestowała w aktywa dolarowe – w szczególności w obligacje skarbowe USA.
Japonia kontynuowała skup amerykańskich obligacji skarbowych nawet w latach 2010., gdy rentowność była wyjątkowo niska, a realne zyski często ujemne (ponieważ stopy procentowe w USA były praktycznie zerowe, niższe od stopy inflacji, a Rezerwa Federalna prowadziła luzowanie ilościowe).
Tokio kontynuowało konwersję nadwyżek na obligacje skarbowe USA, nie tylko z powodu presji politycznej ze strony Waszyngtonu (co z pewnością miało znaczenie), ale również dlatego, że tamtejszy przemysł wytwórczy korzysta na niedowartościowanym jenie, co zwiększa konkurencyjność eksportu (szczególnie w czasach, gdy obawia się rosnącej konkurencji ze strony Chin).
W lutym 2026 r. Japonia posiadała obligacje skarbowe USA o wartości około 1,24 biliona dolarów amerykańskich (1 239 300 000 000 dolarów amerykańskich).
Uderzające jest porównanie zasobów obligacji skarbowych USA znajdujących się w posiadaniu Japonii i Chin kontynentalnych.
Pekin od ponad dekady systematycznie zmniejsza swoje inwestycje netto w amerykańskie obligacje skarbowe. Wartość posiadanych przez niego obligacji skarbowych osiągnęła szczyt w 2014 roku, przekraczając 1,3 biliona dolarów.
Od 2026 r. Chiny posiadały mniej niż 700 miliardów dolarów amerykańskich, a ich zasoby kurczą się z roku na rok, gdyż Pekin – z powodu instrumentalnego traktowania swojej waluty przez Waszyngton – stopniowo ogranicza dolaryzację.
Niesprawności na rynku obligacji skarbowych USA i kryzys energetyczny będący wynikiem wojny z Iranem
Japonia od lat jest największym posiadaczem amerykańskich obligacji skarbowych. Jednak w ostatnich miesiącach kraj ten zmniejszył swoje zasoby.
Dlaczego tak się stało? Pod koniec lutego administracja Trumpa rozpoczęła niesprowokowaną wojnę agresywną przeciwko Iranowi. Wywołało to globalny kryzys energetyczny, który poważnie zaszkodził gospodarkom Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej.
Japonia jest niemal całkowicie uzależniona od importu ropy naftowej, pozyskując 95% surowca z Azji Zachodniej (tzw. Bliskiego Wschodu), przy czym około 70% ropy jest transportowane przez Cieśninę Ormuz, którą Iran zamknął w odpowiedzi na agresywną wojnę ze strony Stanów Zjednoczonych.
Gwałtownie rosnące ceny energii wywarły dodatkową presję na spadek jena, co zmusiło Bank Japonii do interwencji.
W kolejnych miesiącach Tokio zredukowało część swoich zasobów obligacji skarbowych USA, interweniując na rynku walutowym (poprzez sprzedaż obligacji skarbowych USA w celu uzyskania dolarów, a następnie wykorzystanie tych dolarów do wykupu własnej waluty).
Do lipca japońskie zasoby spadły do mniej niż 1,12 biliona dolarów (1 116 700 000 000 dolarów). Oznacza to, że zasoby netto Tokio zmniejszyły się o ponad 100 miliardów dolarów w ciągu zaledwie czterech miesięcy. Japonia najwyraźniej sprzedała duże ilości amerykańskich obligacji skarbowych.
Zaniepokoiło to Waszyngton, ponieważ rentowność amerykańskich obligacji skarbowych stale rośnie od sześciu lat – od czasu kryzysu inflacyjnego, który nastąpił po zakłóceniach w łańcuchach dostaw spowodowanych pandemią COVID-19.
Rząd USA jest szczególnie zaniepokojony utrzymującą się wysoką rentownością 10-letnich obligacji skarbowych USA, które stanowią punkt odniesienia dla innych stóp procentowych w gospodarce (takich jak obligacje korporacyjne, kredyty hipoteczne, kredyty samochodowe, kredyty studenckie itp.).
Z tego powodu, zaledwie kilka tygodni po niezwykłej interwencji na rynku walutowym mającej na celu wsparcie jena, Departament Skarbu USA ogłosił, że „przynajmniej podwoi wolumen skupu akcji, aby wesprzeć płynność papierów wartościowych o dłuższym terminie zapadalności i nominalnym oprocentowaniu (w przedziale 10–20 lat i 20–30 lat)”.
Innymi słowy, Departament Skarbu USA emituje krótkoterminowe obligacje, aby wykupić własne długoterminowe obligacje i w ten sposób próbować kontrolować dłuższy koniec krzywej dochodowości.
To dość ironiczne, zważywszy na fakt, że Scott Bessent ostro skrytykował Janet Yellen, sekretarz skarbu w administracji Joe Bidena, za emisję głównie krótkoterminowych papierów dłużnych (tzw. „bonów”). Idea, która się za tym kryła, polegała na tym, że poprzez ograniczenie podaży papierów wartościowych o dłuższym terminie zapadalności, Departament Skarbu mógł złagodzić presję na wzrost rentowności.
Ale odkąd Bessent zastąpił Yellen, robi dokładnie to samo, emitując głównie krótkoterminowe zyski.
W lipcu bieżącego roku Departament Skarbu wyemitował bony skarbowe (krótkoterminowe papiery wartościowe z terminem zapadalności do jednego roku) na kwotę 2,57 bln dolarów , podczas gdy obligacje skarbowe (z terminem zapadalności od dwóch do dziesięciu lat) wyemitowano na kwotę 310,3 mld dolarów, a obligacje skarbowe (z terminem zapadalności od 20 do 30 lat) na kwotę zaledwie 37,3 mld dolarów.
Oznacza to, że 86,4% papierów wartościowych wyemitowanych w lipcu tego roku, o wartości prawie 3 bilionów dolarów, stanowiły bony skarbowe (papiery wartościowe krótkoterminowe), podczas gdy odsetek ten wyniósł 10,4% w przypadku papierów dłużnych (średnioterminowych) i zaledwie 1,3% w przypadku obligacji (długoterminowych).
Od petrodolara do dolara funduszu hedgingowego
W czerwcu tego roku rządy zagraniczne posiadały amerykańskie obligacje skarbowe o wartości 3,78 biliona dolarów. Zdecydowana większość tej kwoty (ponad 90%) to papiery dłużne i obligacje – czyli papiery wartościowe o dłuższym terminie zapadalności, od jednego do 30 lat.
Waszyngton chce, aby rządy zagraniczne nadal kupowały amerykańskie papiery wartościowe o długim terminie zapadalności, ale nie chce, aby były one sprzedawane, ponieważ zwiększyłoby to presję na wzrost rentowności amerykańskich obligacji skarbowych – w momencie, gdy pozostają one uparcie wysokie.
Problem polega na tym, że rządy zagraniczne są coraz mniej zainteresowane posiadaniem amerykańskich obligacji skarbowych – i dzieje się tak w czasie, gdy emisja amerykańskich obligacji skarbowych gwałtownie rośnie, ponieważ dług USA rośnie bardzo szybko, a deficyt budżetu federalnego utrzymuje się na stałym poziomie około 6% PKB.
Udział amerykańskich obligacji skarbowych w posiadaniu cudzoziemców wahał się w granicach 32–33% od czasu pandemii COVID-19. To znaczny spadek w porównaniu z ponad 45% na początku lat 2010.
Tymczasem stan posiadania amerykańskich obligacji skarbowych przez zagraniczne instytucje rządowe w ostatnich latach nie uległ zmianie, pomimo znacznego wzrostu wolumenu emisji.
Kluczowym powodem jest rosnący strach przed wykorzystaniem dolara amerykańskiego jako narzędzia. Wiele zagranicznych banków centralnych obawia się, że ich obligacje rządowe mogą zostać przejęte, jeśli ich rządy podejmą działania, które nie podobają się Waszyngtonowi.
W rezultacie podaż amerykańskich obligacji skarbowych systematycznie rosła, podczas gdy popyt ze strony rządów zagranicznych systematycznie malał.
Kto wypełnił tę lukę? Zagraniczni inwestorzy prywatni , zwłaszcza fundusze hedgingowe i inne firmy zarejestrowane w centrach finansowych, takich jak City of London, lub w rajach podatkowych na wyspach karaibskich.
Podobnie jak Japonia, te prywatne firmy również wspierają globalny system dolarowy. Z tego powodu Adam Tooze argumentował, że tę konstelację należy nazywać „dolarem funduszy hedgingowych” lub „dolarem miliarderów”.
Po odejściu rządu USA od standardu złota w następstwie szoku Nixona z 1971 roku, Waszyngton wywierał presję na głównych producentów ropy naftowej, takich jak Arabia Saudyjska, aby inwestowali nadwyżki w aktywa amerykańskie, głównie w obligacje skarbowe USA, w celu wsparcia dolara. Petrodolar pozostaje ważnym filarem globalnego systemu dolarowego, ale biorąc pod uwagę szybką finansjalizację gospodarek zachodnich, dolar funduszy hedgingowych zyskał jeszcze większe znaczenie w ostatnich dekadach.
To jeden z powodów, dla których rząd Donalda Trumpa jeszcze bardziej zliberalizował sektor finansowy, jednocześnie intensywnie promując stablecoiny – emitenci często wykorzystują bowiem obligacje skarbowe USA do zabezpieczenia swoich stablecoinów (lub przynajmniej twierdzą, że tak robią).
Wyjaśnia to, w jaki sposób firmy emitujące stablecoiny, takie jak Tether i Circle, w krótkim czasie stały się jednymi z największych posiadaczy amerykańskich obligacji skarbowych na świecie, konkurując z głównymi rządami zagranicznymi.
Jednak nawet rosnący prywatny popyt zagraniczny nie wystarczył, aby utrzymać rentowność amerykańskich obligacji skarbowych na niskim poziomie.
Z tego powodu Waszyngton jest szczególnie zaniepokojony możliwością sprzedaży przez rządy zagraniczne posiadanych przez nie amerykańskich obligacji skarbowych.
Kryzys systemu dolarowego: Stany Zjednoczone nie chcą, aby inne kraje sprzedawały swoje obligacje skarbowe USA.
Wszystko to pokazuje, że w sercu międzynarodowego systemu finansowego, którego podstawą jest dolar, narasta kryzys.
Do takiego właśnie wniosku doszedł jeden z najwybitniejszych na świecie ekspertów zajmujących się systemem dolarowym, Barry Eichengreen, profesor ekonomii na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley i autor książki Exorbitant Privilege: The Rise and Fall of the Dollar and the Future of the International Monetary System .
W artykule w „Financial Times” Eichengreen zauważył, że interwencja administracji Trumpa mająca na celu wsparcie jena „zawiera niepokojące informacje na temat dolara”.
„Przesłanie jest takie, że Sekretarz Skarbu USA Scott Bessent i spółka obawiali się, że sprzedaż papierów wartościowych denominowanych w dolarach w celu wsparcia jena wywrze dodatkową presję na długoterminowy segment rynku amerykańskich obligacji skarbowych” – napisał.
Obawy te znalazły odzwierciedlenie w decyzji Bessenta, aby sfinansować interwencję walutową nie dolarami, lecz euro, które Departament Skarbu posiadał w swoim Funduszu Stabilizacji Kursów Walutowych (EFS).
Innymi słowy, rząd USA sprzedał euro, aby kupić jeny na rynku walutowym, ponieważ nie chciał sprzedawać amerykańskich obligacji skarbowych, gdyż zwiększyłoby to presję na wzrost rentowności.
Szczególnie uderzające było to, że rząd USA sprzedał swoje rezerwy euro w ramach tej interwencji bez konsultacji z rzekomymi „sojusznikami” w Europie. „Financial Times” doniósł, że Europejski Bank Centralny (EBC) został poinformowany dopiero po zakończeniu operacji.
Eichengreen, wiodący ekspert ds. systemu dolarowego, doszedł w FT do następującego wniosku:
Te kroki wskazują, że status dolara jako waluty rezerwowej nie jest już taki, jak kiedyś. Banki centralne są przyzwyczajone do przechowywania rezerw walutowych w dolarach, ponieważ rynki amerykańskich obligacji skarbowych są płynne. Banki centralne utrzymują amerykańskie obligacje skarbowe, ponieważ można nimi swobodnie handlować i wykorzystywać je do interwencji. Ale tak już nie jest, przynajmniej nie w nieograniczonych ilościach.
…
Krótko mówiąc, Waszyngton waha się przed zezwoleniem zagranicznym bankom centralnym na korzystanie z rezerw dolarowych z obawy przed konsekwencjami dla amerykańskich rynków finansowych. To pokazuje, że dolar nie jest już atrakcyjną walutą rezerwową, jaką był kiedyś. Gdy ten przekaz dotrze do opinii publicznej, inne kraje zintensyfikują poszukiwania bardziej atrakcyjnych i łatwo dostępnych alternatyw. Dywersyfikacja rezerw walutowych prawdopodobnie nabierze tempa.
Oto najważniejsza lekcja, jaką można wyciągnąć z akcji ratunkowej rządu USA dla Japonii: pęknięcia w strukturze systemu dolarowego stają się coraz większe, podczas gdy ogólnoświatowa dedolaryzacja nabiera tempa.
Wall Street korzysta z carry trade na jenie
Jest jeszcze jeden ważny punkt, na który należy zwrócić uwagę w związku z historyczną akcją ratunkową rządu USA dla Japonii. Mianowicie, nie tylko Waszyngton korzysta z podporządkowania Japonii, ale także Wall Street.
Dzieje się tak dlatego, że firmy finansowe z Wall Street, a także inwestorzy w USA i na Zachodzie w ogóle, czerpią zyski ze spadku wartości jena poprzez tzw. „carry trade”.
Czym właściwie jest strategia „carry trade”? Zasada jest bardzo prosta: inwestor pożycza pieniądze w walucie o niskim oprocentowaniu, aby kupić aktywa w innej walucie o wyższym oprocentowaniu i w ten sposób zarobić na spreadzie (różnicy stóp procentowych).
Przez dekady w Japonii obowiązywały wyjątkowo niskie, a czasami wręcz ujemne stopy procentowe. Inwestorzy zaciągali więc pożyczki w jenach, wymieniali je na dolary amerykańskie, a następnie kupowali obligacje skarbowe USA o wyższej rentowności lub akcje amerykańskich spółek (przyczyniając się tym samym do powstania ogromnej bańki spekulacyjnej na amerykańskim rynku akcji).
Handel jenem (carry trade) jest niezwykle dochodowy dla Wall Street. I trwa on od lat, napędzany nie tylko przez rynki finansowe – to nie jest „niewidzialna ręka” – ale również dlatego, że rządy USA i Japonii zawarły swego rodzaju ciche porozumienie ułatwiające ten handel.
Amerykańskie aktywa finansowe, a zwłaszcza akcje dużych firm technologicznych, odnotowały znaczny wzrost dzięki handlowi carry trade w jenie. Japońscy eksporterzy również skorzystali, ponieważ stały spadek wartości jena względem dolara sprawił, że ich produkty stały się bardziej konkurencyjne na arenie międzynarodowej.
Jest to bardzo potrzebny impuls w czasie, gdy Japonia zmaga się z konkurencją dla Chin, które szybko awansowały w globalnym łańcuchu wartości i weszły do branż o wyższej wartości dodanej, zmniejszając tym samym marże zysku japońskich firm.
Redaktorzy „The Guardian” często się mylili i zazwyczaj prezentowali stanowisko proimperialistyczne, proamerykańskie i proatlantyckie. Jednak biorąc pod uwagę, że wiodąca brytyjska gazeta jest antytrumpowska, jej krytyczna analiza akcji ratunkowej administracji Trumpa dla Japonii trafiła w sedno i ujawniła prawdziwe motywy stojące za interwencją na rynku walutowym.
Chodzi tu nie tyle o ratowanie jena, co o próbę Sekretarza Skarbu USA Scotta Bessenta, aby utrzymać otwarte źródło dochodów, z którego korzystają Stany Zjednoczone. Niezwykle tania japońska waluta stała się globalnym źródłem finansowania: bankierzy pożyczają jeny, sprzedają je za dolary i wykorzystują te pieniądze do kupowania amerykańskich aktywów o wyższej rentowności, zwłaszcza akcji spółek technologicznych. Rosnące rynki akcji w USA wspierają zabezpieczenia i inwestycje. Japoński model „carry trade” to jeden z powodów, dla których Wall Street może inwestować setki miliardów w sztuczną inteligencję. Badania sugerują, że sztuczna inteligencja pochłania ponad 1% PKB USA.
Waszyngton chce utrzymać ten dopływ pieniędzy, ale nie kosztem osłabienia jena lub sprzedaży amerykańskich obligacji skarbowych.
Ta kluczowa rola, jaką jen odgrywa jako „kanał wymiany pieniędzy” dla Wall Street, przynosi korzyści również Waszyngtonowi, gdyż utrzymuje swoją globalną władzę poprzez wzmacnianie systemu dolarowego.
Jednakże pęknięcia w fundamentach tego systemu stają się coraz większe, a kryzys finansowy powoli rozprzestrzeniający się w Japonii jest objawem głębokiego rozkładu struktury na nim zbudowanej.
