Uważacie Koledzy, że o tym już można nie tylko rozmawiać, ale i publikować? Spróbuję.
W latach 60-tych zeszłego wieku na jakiejś konferencji z fizyki jądrowej w Zjednoczonym Instytucie Badań Jądrowych w Dubnej poznałem młodego rosyjskiego fizyka i matematyka.
Przypadliśmy sobie do gustu, więc długo w noc piliśmy. Przecież bez tego nie ma w Rosji porządnej rozmowy.
Ale, jak to młodzi i jurni fizycy, nie dyskutowaliśmy o wdziękach Maryny, lecz o przyszłości matematyki i fizyki.
Ja opowiadałem mu o marzeniach i planach lotów w Układzie Słonecznym. Wtedy pracowałem głównie nad silnikiem jonowym. Chciałem bowiem lecieć na księżyce Saturna. A perspektywę wleczenia się, co najmniej miesiącami, może latami, przy użyciu paliwa chemicznego odrzucałem ze względu na groźbę promieniowania kosmicznego. No i nudę w czasie tak długiego lotu. Wtedy loty w obrębie Układu Słonecznego wydawały się być tuż za horyzontem. Jest jak dotąd niepojęte, czemu tak Sowiety, jak i USA nagle zahamowały w latach 70-tych „wyścig kosmiczny”.
Sasza zaś opowiadał z zapałem o tym, że torpedy i w ogóle pociski nie muszą się wbijać przy wielkich prędkościach w twarde: wodę czy powietrze, ale mogą być wciągane przez bąbel kawitacji [„pustkę”]. Powiedziałem: z tym pomysłem powinieneś się zwrócić do wojska, na pewno dadzą pieniądze i warunki pracy. Wypiliśmy. „No właśnie, tych warunków chciałbym uniknąć”.. . I zamilkł.
Poszliśmy spać, bo niedługo rozpoczynała się ciekawa poranna sesja konferencji. Ku satysfakcji sowietów udało im się ściągnąć paru Noblistów. Ale tych już nie stać było na wielkie prace oryginalne, zadowalali się świetnymi referatami przeglądowymi.
Więcej go nie spotkałem, a jego publikacji już nie znajdowałem.
————————————
W latach 70-tych zeszłego wieku, jak i wcześniej, Zachód, a szczególnie USA utrzymywały ścisłe embargo na aparaturę i materiały mogące mieć znaczenie militarne w Obozie Pokoju i Zwycięskiego Socjalizmu. PRL do tego obozu oczywiście należał.
Ale…. Coraz więcej prac polskich uczonych znajdowało uznanie wśród kolegów na Zachodzie. Już mogli oni też przyjeżdżać na konferencję czy z wykładami do tego najweselszego baraku w naszym obozie. A Polscy matematycy, fizycy i podobni bardzo potrzebowali w swojej pracy potężnych mocy obliczeniowych. Sowieci mieli BESM 6, który był wierną kopią chyba któregoś z IBM 360. Ale wtedy sowiecka kopia była jeszcze na lampach, gdy IBM na tranzystorach i początkowych układach scalonych. W Dubnej musieliśmy dzielić duże programy na kawałki, bo przy dłuższym liczeniu szansa, że maszyna [BESM-6] nie wysiądzie w trakcie liczenia dużego programu była bardzo mała. Moja grupka musiała czy chciała, między innymi odwracać macierze, co wymagało ogromnej mocy obliczeniowej.
W Polsce byli jednak profesorowie, niektórzy nawet kandydaci na Nobla, którzy pielęgnowali bliskie kontakty z członkami Biura Politycznego, nawet towarzyskie. I tak, rada w radę, uzyskano zgodę w USA [? Kongres? CIA? nie wiem], by jakiś potężny komputer jednak sprzedać PRL -owi. Po jakimś czasie podobno przyszedł do Polski… Ale… Po kilku miesiącach jakby się zdematerializował, i mówić już o tym nie wypadało, nie było zbyt bezpiecznie.
Wiele lat później dowiedziałem się, że zjawisko to nie było zdematerializowaniem, lecz teleportacją. Części zjawiły się mianowicie w jakimś jaszczykie o nieznanym mi, oczywiście , numerze [Ящик…] – to numer skrzynki pocztowej, po cywilnemu zaś w Iwańkowie, czyli w Fabryce Wózków Dziecięcych [Завод детских колясок]. Sądzę, że stało się to ku cichej radości amerykańskich Obrońców Pokoju.
Już kiedyś pisałem, jak to z Piotrkiem D., już pracując w Dubnej, poznaliśmy piękne, urocze ale i inteligentne dziewczęta. Był to czas, gdy Algieria muzułmańsko- komunistyczna wyzwoliła się spod gniotu i wyzysku Francuzów. Więc Francuzi przestali pić świetne wina z plantacji, które wcześniej posadzili i pielęgnowali w Algierii. Związek Radziecki przyszedł towarzyszom algierskim z pomocą, i tak w sowietach pojawiło się doskonale wino „alżyrskoje„. Nie wszędzie oczywiście, ale w Miasteczku Atomowym tak. Po drugiej butelce te miłe dziewczęta powiedziały nam, że są matematyczkami. A pracują w Iwankowie w Fabryce Wózków Dziecięcych. I programują optymalizację kształtu dysz wylotowych.[—-].
Minęły lata.
W ostatnich latach rozeszły się opowieści, w dużej części na pewno propagandowe, o rosyjskich pociskach sterowalnych osiągający prędkość Mach 8 do 12, czyli wielokrotnie przekraczających prędkość dźwięku. Kindżał, Cyrkon, Awangard oraz Oriesznik.
Dowiedzieliśmy się też o torpedzie Posejdon. Ze skąpych oczywiście danych propagandowych, ujawnionych przez Rosjan wynikało że tak w rakietach, m. inn. Буревестник, i jak i torpedach Posejdon zastosowano bąbel kawitacyjny zmniejszający radykalnie opory środowiska. Zainteresowało mnie to tak ze względu na tę kawitację i Saszę, jak i przez wiadomość że projekty te przez wiele lat były rozwijane w Iwańkowie koło Dubnej. Widać, że na początku każdego takiego pomysłu musi być jakiś genialny wariat. A i spece od rozszczepienia są pod ręką, tuż za Wołgą.
Podaję skrót wiadomości z Viki i meRdiów:
Status-6 Posejdon (kod NATO: Kanyon) to rosyjski, strategiczny bezzałogowy pojazd podwodny o napędzie jądrowym. Może przenosić głowicę termojądrową w celu niszczenia portów i miast przybrzeżnych za pomocą fal tsunami oraz skażenia terenu.
Cechy techniczne
Napęd: jądrowy, dający niemal nieograniczony zasięg.
Głębokość: do 1000 metrów, co utrudnia wykrycie i zniszczenie.
Prędkość: ok. 100 km/h (54 węzły) lub więcej, dzięki kawitacji.
Głowica: termojądrowa o mocy od kilkudziesięciu do 100 megaton.
Nosiciele: specjalnie przystosowane okręty podwodne, m.in. K-329 Biełgorod.
====================================
Buriewiestnik (ros.9M730 Буревестник) – rosyjski pocisk manewrujący w powietrzu, z napędem jądrowym
Głównym znanym rosyjskim pociskiem z napędem jądrowym jest 9M730 Buriewiestnik. Jest to strategiczny pocisk manewrujący o napędzie atomowym, który ma w założeniu zapewniać nieograniczony zasięg i możliwość omijania obrony przeciwrakietowej.
Charakterystyka techniczna
Zasięg: Teoretycznie nieograniczony (napęd jądrowy pozwala na krążenie w powietrzu przez długi czas).
Profil lotu: Lot na bardzo niskiej wysokości (od 25 do 100 metrów) z prędkością poddźwiękową (850–1300 km/h).
Uzbrojenie: Przystosowany do przenoszenia głowicy jądrowej lub termojądrowej.
Zagrożenie radiacyjne: Ze względu na otwarty obieg reaktora jądrowego w silniku, pocisk – nawet bez głowicy bojowej – powoduje skażenie radioaktywne na trasie przelotu. [No i oczywiście – w celu !! md]
Istnienie systemu po raz pierwszy publicznie zapowiedział prezydent Władimir Putin w marcu 2018 roku.
Rozwój technologii napotkał na ogromne trudności techniczne i katastrofy. W 2019 roku doszło do wybuchu podczas prac nad silnikiem tego typu na poligonie wojskowym w Nienoksie (obwód archangielski), co spowodowało skażenie radioaktywne.
Powtarzać chyba warto:
Otóż z rozbawieniem przeczytałem niedawno, że oba te projekty były przez lata rozwijane w Iwankowie koło Dubnej.
Zaś dla fizyka rozszczepienia, analityka zbrodni w Czarnobylu i Fukushima, to wiadomości piekielne.
Jeszcze raz wielkie brawa dla Kevina Wamsleya z Inside China Business. Na podstawie jego najnowszego podcastu (patrz poniżej) przeprowadziłem dodatkowe rozeznanie. Treść jego wideo-briefingu jest szokująca i niepokojąca, przynajmniej dla amerykańskich decydentów politycznych i producentów broni. Istnieje jeden wspólny wątek łączący puste stożki nosowe najnowszych amerykańskich myśliwców stealth z laboratoriami, w których Chiny budują internet lat 30-tych XXI wieku. Tym wątkiem jest gal – miękki, srebrzysty produkt uboczny rafinacji aluminium, o którym prawie nikt spoza wydziału materiałoznawstwa nie myśli, a którego Stany Zjednoczone w ogóle nie produkują.
Metal, który Ameryka przestała produkować
Najważniejsze dane z Amerykańskiej Służby Geologicznej (USGS) są bezlitosne: od dziesięcioleci w Stanach Zjednoczonych nie ma własnej produkcji galowego surowca, a zależność od importu netto wynosi 100 procent. Natomiast Chiny kontrolują przeważającą większość światowej produkcji — powszechnie przytaczane dane wskazują na 94–98 procent produkcji surowca. Przyczyna ma charakter strukturalny, a nie przypadkowy. Gal jest pozyskiwany jako produkt uboczny przetwórstwa boksytu i cynku – branż, w których dominują Chiny. Państwo nie może po prostu podjąć decyzji o produkcji galu; musi najpierw zbudować przemysł aluminiowy i cynkowy, które go dostarczają, a następnie linie wydobywcze, rafinacyjne, produkujące tzw. „wafery” i pakujące. Jest to przedsięwzięcie wymagające ponad dekady, a nie jednej linijki w budżecie.
Ta zależność stała się bronią w grudniu 2024 roku, kiedy Pekin wprowadził zakaz eksportu galu, germanu i antymonu do Stanów Zjednoczonych, wyraźnie zabraniając sprzedaży tych surowców amerykańskim odbiorcom końcowym z sektora wojskowego. Był to akt odwetu za amerykańskie ograniczenia eksportowe dotyczące półprzewodników, a uderzył on w Pentagon, który – według własnych danych USGS – nie dysponował żadnymi zapasami galu w Narodowych Rezerwach Obronnych, z których mógłby skorzystać.
Jedna kluczowa informacja, którą często pomija się w alarmistycznej wersji tej historii: w listopadzie 2025 r., w ramach szerszego rozejmu handlowego między prezydentami Trumpem i Xi, Chiny zawiesiły cywilną część tego zakazu do końca listopada 2026 r., przenosząc ten eksport do systemu licencyjnego. Zawieszenie to wiązało się jednak z jednym, niezwykle istotnym zastrzeżeniem – zakaz eksportu do wojskowych użytkowników końcowych pozostał w mocy. Tak więc dostawy do sektora cywilnego zostały wznowione za zgodą Pekinu, którą może on cofnąć w dowolnym momencie, podczas gdy producenci broni pozostali odcięci od dostaw. Uścisk nie został zwolniony; został jedynie przekierowany.
Samoloty bojowe z przeciwwagami w miejscach, gdzie powinny znajdować się radary
Najbardziej wyraźnym objawem tej zależności jest również ten, najłatwiejszy do błędnej interpretacji. Prawdą jest — co potwierdzają zdjęcia i doniesienia branżowe, choć początkowo zaprzeczało temu Ministerstwo Wojny — że samoloty F-35 produkowane od partii nr 17 są dostarczane z przeciwwagami, czyli dosłownie balastem, w stożkach nosowych, gdzie powinny znajdować się radary. Według doniesień liczba samolotów, których to dotyczy, sięga setek.
Jednak przyczyna jest bardziej złożona niż tylko stwierdzenie, że „Chiny odcięły dostawy galu”. Bezpośrednią przyczyną jest opóźnienie w pracach nad opracowaniem i certyfikacją radaru AN/APG-85 – radaru nowej generacji, który ma zastąpić starszy model AN/APG-81. Radar APG-85 opiera się na technologii azotku galu (GaN), która zapewnia znacznie większą moc i lepszą wydajność cieplną – a jednocześnie wymaga zasilania rzędu około 82 kilowatów, co wymusza przeprojektowanie konstrukcji, systemu chłodzenia i zasilania przedniej części kadłuba samolotu. Samoloty z partii nr 17 zostały przeprojektowane pod kątem montażu radaru APG-85 i nie mogą już być wyposażone w starszy model APG-81. Kiedy wprowadzanie nowego radaru uległo opóźnieniu, jedynym rozwiązaniem dla tych samolotów było zastosowanie przeciwwag.
Za tym opóźnieniem inżynieryjnym kryje się dodatkowy czynnik pogłębiający problem – podaż galu: radary GaN zużywają znacznie więcej galu niż ich poprzednicy, a DLA (Defense Logistics Agency) boryka się z trudnościami w jego pozyskaniu, ponieważ Japonia i Niemcy nie są w stanie wypełnić tej luki, a ceny gwałtownie wzrosły. Szczerze mówiąc, Stany Zjednoczone borykają się z problemem związanym z rozwojem technologii radarowej oraz z problemem materiałowym, a u podstaw obu tych kwestii leży monopol Chin. Tymczasem Chiny wyposażyły swój myśliwiec J-20 w radar nowej generacji, który według doniesień opiera się na tej samej technologii GaN – różnica jakościowa, którą miał zapewnić APG-85, zamiast tego się zmniejsza.
Ta słabość wykracza daleko poza jeden samolot. Azotek galu stanowi podstawę wysokowydajnych zakłócaczy w samolocie EA-18G Growler, zestawu do walki elektronicznej samolotu F-35 oraz dużych naziemnych systemów radarowych, takich jak te zniszczone podczas walk w Zatoce Perskiej. Zgodnie z doniesieniami, łańcuchy dostaw Pentagonu obejmują chińskich dostawców w przypadku znacznej części komponentów uzbrojenia – jest to więc zależność systemowa, a nie pojedynczy punkt niepowodzenia.
Ten sam monopol, skierowany ku przyszłości
W tym miejscu historia przechodzi od kwestii obronności do czegoś znacznie większego. Ta sama baza przemysłowa, która pozwala Chinom ograniczać produkcję radarów, umożliwia również chińskim naukowcom wyprzedzanie konkurencji w dziedzinie technologii, która ma zdefiniować następne ćwierćwiecze łączności: 6G.
To przełomowe osiągnięcie jest faktem i zostało opublikowane w czasopiśmie „Nature”. Zespół kierowany przez naukowców z Uniwersytetu Pekińskiego i City University of Hong Kong skonstruował coś, co opisują jako pierwszy na świecie „wszystkoczęstotliwościowy” układ 6G — urządzenie o wymiarach około 11 na 1,7 milimetra, które integruje całe spektrum bezprzewodowe od 0,5 do 115 gigaherców na jednym układzie scalonym. Zakres ten wymagał wcześniej dziewięciu oddzielnych systemów radiowych. W testach chip przekroczył prędkość 100 gigabitów na sekundę na jednym kanale, co według niezależnych analiz przekłada się na około 500-krotność rzeczywistej prędkości, jaką większość użytkowników osiąga obecnie w sieci 5G, a ponadto może on przestawiać się w zakresie 6 gigaherców widma w ciągu 180 mikrosekund, aby ominąć zakłócenia. Naukowcy zbudowali go nie z galu, ale z cienkowarstwowego niobianu litu, wykorzystując konstrukcję fotoniczno-elektroniczną, i zamierzają zmniejszyć go do rozmiarów modułów typu „plug-and-play” przeznaczonych do telefonów, stacji bazowych, dronów i urządzeń IoT.
Kluczowy aspekt pozostaje niezmieniony pomimo szczegółów technicznych. Niezależnie od tego, czy kluczowym materiałem jest gal w radarze, czy niobian litu w nadajniku-odbiorniku, schemat jest ten sam: Chiny w coraz większym stopniu kontrolują zarówno surowce, jak i kadrę naukowców i inżynierów, którzy przekształcają je w gotowe do wdrożenia systemy. A znaczenie 6G tak naprawdę nie dotyczy konsumentów. Niewiele osób potrzebuje możliwości pobrania biblioteki filmów w ciągu kilku sekund. Popyt pochodzi ze strony przemysłu – robotyki precyzyjnej, zaawansowanej produkcji, prywatnych sieci przemysłowych, zintegrowanych systemów czujnikowych, gospodarki opartej na dronach latających na niskich wysokościach – czyli właśnie tych sektorów, w których Chiny zbudowały już dominującą pozycję. Obiecany przez 6G skokowy wzrost prędkości, zmniejszenie opóźnień oraz zintegrowane systemy czujnikowe stanowią prawdziwe dobrodziejstwo właśnie dla bazy przemysłowej, którą Chiny intensywnie konsolidują.
Najważniejsze są standardy
Istnieje jeszcze jeden wymiar, który przetrwa dłużej niż jakikolwiek pojedynczy układ scalony. Technologia 6G nie została jeszcze ujednolicona na całym świecie; globalne protokoły są wciąż opracowywane, właśnie dlatego, że systemy są wciąż w fazie budowy. Organizacje normalizacyjne — 3GPP, ITU, O-RAN Alliance — dopiero teraz przenoszą technologię 6G z etapu badań do etapu formalnych specyfikacji, przy czym pierwsze specyfikacje mają powstać około 2029 roku, a sieci komercyjne mają zostać uruchomione około 2030 roku. Kto pierwszy zbuduje działające systemy, ten kształtuje standardy, które wszyscy inni będą musieli przyjąć.
Administracja Trumpa dostrzegła stawkę, ogłaszając 6G fundamentem bezpieczeństwa narodowego, polityki zagranicznej i dobrobytu gospodarczego Stanów Zjednoczonych oraz ustanawiając politykę amerykańskiego przywództwa – kierując pracami nad spektrum, zastosowaniami komercyjnymi i koalicjami dyplomatycznymi w celu wsparcia stanowiska USA. Boston Consulting Group prognozuje, że wartość ekonomiczna sieci 5G, wynosząca obecnie około 1 biliona dolarów, może wzrosnąć do 18 bilionów dolarów do 2035 roku, a technologia 6G umożliwi powstanie zupełnie nowych modeli biznesowych oraz wdrożenie sztucznej inteligencji na dużą skalę w przemyśle, miastach, służbie zdrowia i bezpieczeństwie publicznym.
Jednak te dążenia napotykają tę samą przeszkodę. Stany Zjednoczone nie mogą odgrywać wiodącej roli w tworzeniu tego, czego nie są w stanie dostarczyć. Przywództwo w dziedzinie 6G wymaga wydobycia surowców, ich przetwarzania, produkcji, a przede wszystkim dziesiątek tysięcy wykwalifikowanych inżynierów, którzy będą wdrażać tę technologię na szeroką skalę. Chiny już teraz zajmują się tymi zadaniami. Ameryka wciąż debatuje, od czego zacząć.
Podsumowując:
Jeśli odrzucić przejaskrawienia, pozostaje sedno sprawy. Obecnie amerykańscy wykonawcy nie są w stanie niezawodnie montować zaawansowanych radarów w samolotach wartych setki milionów dolarów, częściowo dlatego, że Chiny kontrolują dostęp do metalu, którego produkcję Stany Zjednoczone zaprzestały czterdzieści lat temu. Za dziesięć lat, przy obecnym tempie rozwoju, każdy, kto będzie chciał mieć najlepsze telefony, drony czy roboty, może odkryć, że kluczowe komponenty – oraz standardy, na których działają – przechodzą przez ten sam kraj. Łańcuchy dostaw mają kluczowe znaczenie, podobnie jak naukowcy, którzy przekształcają surowce w produkty rynkowe. Taka jest teza, a przykre jest po prostu to, jak bardzo jest ona prawdziwa.
Przekonanie, że istnieją w Polsce instytucje naukowe i związane z nimi środowiska akademickie kierujące się obiektywizmem w tych dziedzinach, które określają kształt polityki wewnętrznej i zewnętrznej naszego państwa, jest nie tylko błędne, ale również szkodliwe.
Dotyczy to nade wszystko nauk humanistycznych i społecznych, wpływających zarówno na politykę, jak i na naszą cywilizację, tożsamość kulturową, religijną i narodową. Ich obiektywizm – czyli zgodne z rzeczywistością odczytanie procesów polityczno-gospodarczych i cywilizacyjno-kulturowych zachodzących w Polsce oraz w jej relacjach ze wspólnotą międzynarodową – jest warunkiem uniknięcia na tych dwóch poziomach wszelkich anomalii i patologii. Mamy prawo moralne i legitymację polskich podatników, aby żądać niezależności nauki nade wszystko od ideologii politycznych, będących źródłem destrukcji wartości zapewniających Polsce harmonijny, pokojowy rozwój. Mamy prawo i obowiązek żądać wolności nauki rozwijanej w instytucjach finansowanych przez państwo polskie – nade wszystko uczelniach publicznych – oraz podlegających Ministerstwu Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Wielka niewiadoma na temat obcego finansowania organizacji pozarządowych oraz brak kryteriów weryfikacji ich działalności sprawiają, że nie może być mowy o ich związkach z nauką polską. Niektóre z nich – posiadające aspiracje naukowe – mogą być traktowane co najwyżej jako dotowane przez obcy kapitał think–tanki, skupiające ekspertów działających na zamówienie polityczne.
Bez mandatu społecznego
Niestety, zjawisko ekspertyzacji nauki objęło wszystkie jej dziedziny. Ich przedstawiciele wypowiadający się w mediach bądź stanowiący zaplecze intelektualne partii i środowisk społecznych działają niemal powszechnie na wzór think-tanków. Zajmują się orędownictwem realizowanej przez strategów politycznych ideologii, ich lobbowaniem określanym mianem – nomen omen – advocacy. To miano wyjątkowo trafnie ujmuje istotę ekspertyz „naukowych” – popieranie koncepcji ideologicznych, działanie w roli ich adwokata. Bardzo często jest to rola „adwokata diabła”, uprawiającego lobbing polityczny pod szyldem finansowanych z naszych podatków instytucji naukowych. Co więcej – ekspertyzacji nauki towarzyszy aura jej autorytetu, onieśmielającego nas jako odbiorców tego orędownictwa politycznego czy wręcz paraliżującego nasz krytyczny jego odbiór. Ekspertyzacja to jawne upolitycznienie nauki mające na celu sterowanie postawami i nastrojami społecznymi. O ile doradztwo specjalistów z różnych think-tanków jest legalnym celem ich działania i stało się – na wzór zachodni – częścią polskiej polityki, o tyle eksperci występujący najczęściej w mediach głównego nurtu pod szyldem wyższych uczelni i jednostek naukowych finansowanych z naszych podatków nie mają takiego mandatu. Spychają naukę na manowce, uzależniając ją od bieżącej polityki i partykularnych interesów wąskich grup społecznych.
Ekspertyzacja nauki nie jest działalnością popularnonaukową, która ma swoje formy przekazu – publicystycznego, monograficznego etc. – niezależnego od ośrodków władzy czy też grup dążących do jej przejęcia. Popularyzowanie nauki ma na celu dobro wspólne, jakim jest podniesienie poziomu intelektualnego społeczeństwa, humanizowanie jego bytu czy pomoc w dążeniu do dobrobytu. Rola ekspertów jest odległa od popularyzacji nauki, często staje się jej zaprzeczeniem. Nade wszystko wtedy, gdy sprowadza się do legitymizowania polityki sprzecznej z interesem Polski. I tak oto od kilkunastu lat eksperci legitymizują „naukowo” udział Polski w zachodnim projekcie anty-Rosji, realizowanym poprzez wojnę na Ukrainie. Ich wypowiedzi wciąż na nowo uzasadniają na wszystkich możliwych poziomach naszego wspólnotowego istnienia jej konieczność. Nieustannie słyszymy od różnej maści profesorów i doktorów, że jest to nasza wojna, gdyż zagraża nam Rosja – zaś na obecnym etapie jej trwania walczy za nas Ukraina. Nadal nie przedstawiają nam żadnych dowodów na zagrożenie ze strony Rosji i konkretów na temat nowej w historii wojen kalkulacji logistycznej: aby napaść na Polskę, Rosja wybrała wieloletni szklak wojenny poprzez Ukrainę – zamiast uczynić to znienacka z Królewca czy terenu Białorusi.
Znamienny dla tych „naukowych” ekspertyz jest fakt, iż nie zdarzyło się jeszcze w wypowiedziach na ten temat ekspertów z polskich instytucji naukowych potwierdzenie jednego z rosyjskich celów tej wojny, jakim jest oficjalnie denazyfikacja Ukrainy. Eksperci ukrywali bowiem przed nami prawdę o jej banderyzacji.
I nie oni. lecz niezależne, zwalczane przez władzę, media oraz politycy spoza zabetonowanego establishmentu przekazywali prawdę o odrodzeniu banderyzmu na Ukrainie i wynikających z niego zagrożeń dla Polski i Europy. Tej wiedzy Polacy nie uzyskali od cytowanych w mediach od lat profesorów, mi.in. Andrzeja Nowaka, Antoniego Dudka, Mieczysława Ryby, Daniela Boćkowskiego, Romana Kuźniara, Jarosława Flisa i wielu, wielu innych. Teraz, gdy Polacy otrzymali oficjalny przekaz od prezydenta Nawrockiego o istnieniu na Ukrainie kultu Bandery oraz nazistowskich organizacji OUN-UPA, eksperci nabrali wody w usta, albo usiłują tworzyć pozbawione logiki usprawiedliwienie zatajania przed Polakami tej brutalnej prawdy.
Na antypodach inteligencji
Co w takim razie jest celem włączania autorytetu nauki do bezwzględnej walki politycznej? Celem tym nie jest bowiem – nade wszystko w naukach humanistycznych i społecznych – prawda. Okazuje się, że nie jest nim również nasze dobro wspólne, bo nie możemy za takie uznać lansowanego przez ekspertów naszego udziału w wojnie na Ukrainie. Nawet z pobieżnej analizy eksperckich wypowiedzi wynika, że ich celem jest głównie przekonanie społeczeństwa do realizowanej przez Warszawę polityki i prewencyjne pacyfikowanie sprzeciwu wobec niej. Czy jest bowiem racjonalny sprzeciw wobec tego, co potwierdzają autorytety naukowe? Możemy nawet zaryzykować twierdzenie, że im wyższy stopień naukowy eksperta, tym skuteczniejsza pacyfikacja społeczeństwa.
Działanie przedstawicieli nauki w roli ekspertów przypomina do złudzenia rolę klasycznej inteligencji polskiej. Różnica między tymi formami i celami działania jest jednak ogromna. Eksperci, nawet jeśli głoszą, że działają non-profit, nie działają bezinteresownie. Zawsze mają ze swoich ekspertyz jakąś korzyść – jeśli nie pieniądze, to rozgłos i prestiż. Ponadto ich celem jest dobro partykularne jakiejś partii czy środowiska, nie zaś szeroko rozumiane dobro wspólne. Lansowani w środkach przekazu głównego nurtu eksperci nieoczekiwanie zajęli miejsce inteligencji. Przybrali bowiem fałszywe pozy misji i poświęcenia. Troszczą się zwłaszcza o zagubionych w chaosie informacyjnym Polaków rzekomo tak, jak dziewiętnastowieczni Judymowie i Siłaczki o najuboższe warstwy społeczne.
Tymczasem w przeciwieństwie do ekspertów, tradycja inteligencka w Polsce polegała na bezinteresownym pełnieniu roli cywilizacyjno-kulturotwórczej, poświęceniu dla dobra wspólnego, niesieniu – często anonimowo – przed narodem „kagańca oświaty”, o którym pisał w Testamencie moim Juliusz Słowacki.
Pojęcie inteligencji wiąże się z europejską historią ostatnich dwóch wieków i często używane jest – zależnie od kraju – na równi z takimi jak: professions libérales, professionals, men of letters, les intellectuels. Socjologowie, historycy, kulturoznawcy podkreślają, że zarówno pojęcie inteligencji, jak i innych występujących z nim równolegle nazw, jest na tyle szerokie i nieostre, że należy mówić raczej o ich konturach znaczeniowych, zmiennych zakresach. Dużą rolę w uściślaniu znaczenia inteligencji odegrała niewątpliwie – obok samoświadomości tej grupy społecznej – jej misja w narodzie i społeczeństwie oraz polityczna i moralna odpowiedzialność za ich los.
Wielu badaczy – głównie socjologów i historyków – uważa, iż pojęcie inteligencji, mimo iż posiada swój łacińsko-francuski rodowód językowy, zostało ukształtowane przez Rosjan jako nazwa grupy społecznej wpływającej na historię kraju i odpowiadającej za nią. W takim znaczeniu pojęcie inteligencji zostało od Rosjan przejęte przez Zachód – nade wszystko przez Anglików i Francuzów – i stało się w ostatnich dwóch wiekach ich historii wszechobecne. Niemieckie słowo Intelligenz ma węższe znaczenie i jest rzadziej używane.
Na gruncie polskim pojęcie inteligencji stało się – podobnie jak w Rosji – idiomem o charakterze nie tylko politycznym i socjologicznym, ale również kulturowym i moralnym. Zarówno na poziomie misji, jak i odpowiedzialności za losy narodu i państwa. Jednakże dzieje inteligencji w Polsce – w przeciwieństwie do Rosji – nie zostały poddane gruntownej analizie i ocenie, mimo, że nadal istnieje zapotrzebowanie – nie tylko w sferze kulturowej, ale również społecznej i politycznej – na bezinteresowną działalność dla dobra wspólnego, misję. którą w przeszłości wiązano z inteligencją bądź z intelektualistami.
Quasi-misjonizm
Działalność ekspertów nie jest odpowiedzią na to zapotrzebowanie. Ma inne cele niż dobro wspólne i nie jest bezinteresowną misją. Włączanie autorytetu nauki do eksperckiej działalności jej przedstawicieli budzi nade wszystko sprzeciw moralny. Lobbowanie przeciwko Rosji i orędowanie na rzecz wojny na Ukrainie przy jednoczesnym utajnianiu jej neobanderowskiej polityki przeczy etycznym podstawom naszej cywilizacji. Jest fałszywą misją ludzi nauki, przynoszącą jej hańbę.
Stałym elementem wszystkich definicji wojen, niezależnie od ich przedmiotu – terytoria, strefy wpływów, surowce, pieniądz – jest użycie siły w rozstrzyganiu powstałych na ich bazie sporów i konfliktów. Użycie siły militarnej, ekonomicznej, gospodarczej, a ostatnio sztucznej inteligencji – jako instrumentów regulowania takich sporów i rozwiązywania takich konfliktów w rzeczywistości jest sposobem osiągania określonych celów politycznych, takich jak panowanie, podporządkowanie, uzależnienie, neokolonizacja, dominacja czy wreszcie hegemonia w odniesieniu do konkretnych podmiotów prawa międzynarodowego. Cele polityczne natomiast zawsze dyktowane były przez interesy władzy i jej zaplecza.
Od antycznej definicji wojny sformułowanej przez Cycerona po jej klasyczne nowożytne ujęcie, zaproponowane przez dziewiętnastowiecznego teoretyka Carla von Clausewitza wojna jest formą polityki, narzucania woli silnego podmiotu słabszemu przeciwnikowi. Tak się dzieje nie tylko na poziomie międzynarodowym, ale również w polityce wewnętrznej, gdy spór czy konflikt w danym kraju toczy się z użyciem przemocy.
Te truizmy dotyczące istoty wojen obciążają wszystkich uzasadniających ich zaistnienie i trwanie. Odpowiedzialność za nie spada nie tylko na polityków i ich doradców, ale również orędującymi na ich rzecz ekspertów naukowych. Jest ona tym większa im większe są jej ofiary ludzkie i wyższe straty ekonomiczne oraz kulturowe. Dla winnych wciągania Polski do wojennej apokalipsy nie ma usprawiedliwienia – ani moralnego, ani żadnego innego. Szyld nauki to tylko fałszywe alibi w ucieczce przed odpowiedzialnością.
GRECJA I RZYM (do drugiej połowy III w. przed Chr.)
Feliks Koneczny, Cywilizacja Bizantyńska, rozdz. II.
Idąc po nitce do kłębka, poszukując korzenia rozłożystego drzewa rozgałęzionych około naszego tematu problemów dziejowych, dojdziemy do zagadnienia, bardzo starego i powszechnie wiadomego, znanego nam jeszcze z ławy szkolnej, a nigdy nie przestarzałego, nieustannie wznawianego i wciąż 'żywotnego, mianowicie do kwestii „Grecja a Rzym”. Temat „Grecja a 'Rzym” jest doprawdy nieśmiertelny i zajmuje nas nie tylko jako dociekanie naukowe, lecz posiada praetium affectionis. Interesuje każdego z nas osobiście to zagadnienie, będące zarazem zwornikiem działu historii powszechnej, dużego przestrzenią i czasem, olbrzymiego zaś swoją doniosłością. Problem ten przechodzi spuścizną myśli, wiecznie kołaczącej z pokolenia na pokolenie, obok drugiego, z którym się łączy: problemu rozrostu i upadku Rzymu.
Oba te fundamentalne zagadnienia, naświetlone nauką o cywilizacji, wydadzą nowe tajniki swej wielkości i wykażą dokładniej, jakich żeber sklepiennych są wzorem.
Od dawna rozpowszechnione jest mylne mniemanie, jakoby świat klasyczny, schodząc z pola dziejów pozostawił po sobie dwie spuścizny, równolegle, choć odmienne, dwie cywilizacje: zachodnioeuropejską i bizantyńską, jako dwa odłamy poprzedniej uniwersalnej cywilizacji klasycznej.
Ile w powyższym zdaniu pojęć, tyle błędów. Świat klasyczny bowiem, tj. rzymski i grecki, tworzył jedną całość tylko w dwóch kategoriach bytu, w artystycznej i naukowej, od czego daleko jeszcze do jedności cywilizacyjnej. Cywilizacja jest to metoda ustroju życia zbiorowego, w czym nauka i sztuka odgrywają rolę niepoślednią, ale stanowią, tylko pewną część cywilizacji.
Toteż ani nawet mała Hellada nie tworzyła jedności cywilizacyjnej, gdyż w urządzeniu ustroju życia zbiorowego każde państewko greckie trzymało się innej metody, z niemałą rozmaitością, nie tylko państwowości. ale nawet struktur społecznych.
Różnice polegały nieraz na przeciwieństwie, co dochodziło czasem aż do jaskrawości, np. pomiędzy Atenami a Spartą. Cóż Sparta dała do kompletu tej tzw. cywilizacji klasycznej? Czy doprawdy należała do tego świata, który zowiemy ”klasycznym”? W Helladzie rozróżnić należy kilka cywilizacji; a jeśli obok tego uwzględnimy, że gdy mowa o państwie i społeczeństwie rzymskim, trzeba zawsze dodać: kiedy? w którym okresie? Bo w różnych okresach aż nazbyt tłoczą się różnice, natenczas nie sposób oprzeć się wnioskowi, jako świat klasyczny nie posiada innej jedności poza nauka i sztuka.
A czyż Rzymianie równali się w tym z Hellenami? Seneca, wielki Seneca widział w dziełach sztuki tylko przedmioty zbytku, a w artyście upatrywał tylko doskonalszego rzemieślnika. Sztuka zaś i nauka rzymska nie była niczym innym, jak ekspansją cywilizacji ateńskiej. Ściślej byłoby nazwać to oświatą attycką. Tak sprawę ujmując możnaby do świata klasycznego wliczać także cywilizację hellenistyczna, bo czy to nauka aleksandryjska, czy to sztuka pergameńska opierały się na dawnych zasobach ateńskich. Tak jest! Jeżeli na miejsce nieokreślonej „klasyczności” zechcemy wstawić wartość ściśle oznaczoną, musimy zawołać: Ateny!
Ale też zarazem spostrzeżemy, jako wobec wielostronności życia, niewiele było rzeczy wspólnych w tej klasycznej starożytności. Było tej wspólnoty bez porównania mniej, niż się wydaje umysłom uniesionym pięknem wyrażenia. Wspólnym było wprawdzie (w późniejszym okresie) rzymskie państwo uniwersalne, lecz nie stanowiło wspólnego dorobku ludów nim objętych, narzucone im przemocą. Ani też nie było wspólnym tworem grecko-rzymskim, gdyż wraz z uniwersalnością cofał się, i to gwałtownie w państwowości tego państwa duch ateński i rzymski, a wysunął się orientalny, nie mający nic wspólnego ze światem klasycznym, chociaż mieścił się w samym państwie rzymskim.
Państwowość, a niebawem całe życie publiczne w ogóle wymknęły się z rąk dziedziców klasyczności. Cesarzami, wodzami, oficerami, urzędnikami bywali coraz liczniej barbarzyńcy. Głowy „klasyczne” odczuwały tragicznie rozdźwięk, a potem całkowity rozłam pomiędzy intelektem a państwowością. Największa wspólnota świata klasycznego – wspólne imperium rzymskie, stawało się z czasem ciałem obcym.
Biada rzeczywistości, gdy ją wyraża trafnie paradoks! W owym wielkim wspólnym imperium zanikała później oświata,ateńska, podziały się gdzieś w płytkości umysłów i sztuka i nauka. Z pola dziejów zeszedł najpierw intelekt klasyczny a potem dopiero cesarstwo uniwersalne, nie mające w sobie już od dawna nie a nic z klasycyzmu.
Antykwarstwem stawały się wspomnienia dawnej Hellady. Kto by chciał wyjaśniać to tym, że Grecja właściwa od tak dawna utraciła niepodległość, niechaj rozważy, że podobnie druga obok ateńskiej, cywilizacja klasycznego świata, cywilizacja rzymska, stawała się antykwarstwem, a to wtedy i coraz bardziej wtedy właśnie, gdy rozrastały się granice uniwersalnego państwa rzymskiego. Widocznie między państwem a cywilizacją nie zachodzi żaden stosunek stały, ni prosty, ni odwrotny, a wszelkie państwo może być już to dzielnym pomocnikiem, już to najniebezpieczniejszym wrogiem danej cywilizacji. W antykwarstwie tkwi jednak nieraz jakaś cudowna moc wskrzeszająca!
Patrzały na to wieki starożytne i nowe, od odrodzenia Persji aż po wskrzeszenie narodu czeskiego. Z państwowości rzymskiej wymieciono całkiem cywilizację rzymską, lecz nie zabrakło nigdy Rzymian, pielęgnujących tradycje swej cywilizacji rzymskiej w ograniczonym zaciszu domowego życia; możnaby powiedzieć, że gdy nie mogli stosować cywilizacji rzymskiej praktycznie, pielęgnowali ją przynajmniej teoretycznie. Było to prawdziwe starożytnictwo, ale gdy w taki przynajmniej sposób pokolenie podawało pokoleniu rękę, okazało się w końcu, że cywilizacja przeżyła państwo, a posiadała w sobie tyle pierwiastków twórczych, także państwowa-twórczych, iż ze strzępów dawnej cywilizacji udało się ułożyć nowa i wytworzyć szereg nowych ustrojów.
W ten sposób powstała ta cywilizacja, którą zowie się popularnie zachodnio-europejska. Jest to córa cywilizacji rzymskiej. Nazwa „zachodnio-europejska” nie ma. pretensji do ścisłości. Nawet na naszym „najdalszym” Zachodzie istniały i istnieją cywilizacje inne: np. w Hiszpanii – arabska i żydowska, w Niemczech i we Włoszech (południowych) – bizantyńska, a wszędzie. nie wyłączając Anglii zawsze także żydowska.
Posługiwanie się wyrażeniem geograficznym nie oddaje tedy istoty rzeczy, o które tu chodzi. Trafniej możnaby cywilizację nową, a wyrosła na gruzach starożytnej rzymskiej – nazywać chrześcijańską – klasyczną, lecz najlepiej (a tym lepiej, że krócej) nazywać ją łacińską. Wszakże łacina posiada w niej znaczenie nie tylko językowe. nie tylko obrządkowe. Aleć jakby też dla krótkości – opuszcza się wyraz pierwszy: „zachodnio” i mówi się o cywilizacji „europejskiej”.
To już jawny nonsens! Jakaż wspólność cywilizacyjna między Anglią a Moskwą? Jest zaś: w Europie cywilizacyj cztery: żydowska, turańska, bizantyńska i łacińska (wszystkie cztery są w Polsce). Któraż więc ma być „europejską”?
Z tych czterech „Europejek” córa świata klasycznego jest sama tylko łacińska. Bizantyńska bowiem cywilizacja pozostała od początku w stosunku nader nikłym do rzymskiej. Powstawały tylko mylne pozory, a w szczególności stąd, że tytuł cesarstwa rzymskiego pozostał przy Bizancjum.
Czytałem ostatnio książkę „Zbawca Nauki”1 o. Stanleya L. Jakiego2. W Polsce wydało ją wydawnictwo dominikanów „W drodze” i opatrzona jest imprimatur.
Polski czytelnik nie ma co na razie liczyć na większą część spuścizny Jakiego, wybitnego filozofa nauki, kosmologa i fizyka, więc warto brać co jest. Przytoczę tu trochę jego myśli na temat darwinizmu, jako pozycji filozoficznej na temat powstania życia i człowieka. Nie mam tu na myśli ewolucji, ani też innych jej elementów przypisywanych Darwinowi – (jak wspólne pochodzenie życia od niewielkiej liczby komórek, albo „drzewo życia”).
Mówię konkretnie o darwinowskiej i neodarwinowskiej tezie, że niewielkie mutacje organizmów i przetrwanie lepiej przystosowanych prowadzi do wytworzenia się nowych gatunków, a cechy tychże gatunków, w tym także człowieka, są optymalnymi przystosowaniami. Są tu też czasem stosowane terminy takie jak: gradualizm, silny adaptacjonizm, darwinowska ewolucja itd.
Wybrałem parę bardziej treściwych fragmentów, które, mam nadzieję, zachęcą czytelnika do sięgnięcia po książkę „Zbawca Nauki”, jak i inne pozycje Stanleya L. Jakiego. Wydanie angielskie książki pochodzi z 1988, a polskie z lat 90 – ale nie straciło na aktualności. Można nawet powiedzieć, że wiele zyskało, gdyż podobne poglądy są obecnie lepiej udowodnione i częściej spotykane w środowisku naukowym3, zwłaszcza w nurcie bardziej matematycznie ścisłej i empirycznej biologii. Poniższe cytaty z Jakiego opatrzyłem paroma komentarzami. Są to głównie wyjaśnienia, za wyjątkiem pierwszego dłuższego komentarza do cytatu, który podkreśla duży wpływ tej doktryny na filozofię i społeczeństwo. Oto on:
(s. 132)
Ukoronowaniem tautologii i sprzeczności, których teoria darwinowska stała się wylęgarnią, stało się sformułowane nieco później twierdzenie, że współpraca była równie uprawnioną cechą charakterystyczną życia organicznego, co ponura, nie oszczędzająca nikogo walka o byt. To, że współpraca nie mogła w żaden sposób stać się logiczną częścią teorii darwinowskiej, było tematem ostatniego znaczącego wystąpienia T. Huxleya. Wiele dziesiątków lat później, gdy jasne stało się, jak łatwo podżegacze wojenni znajdują wsparcie w ideach darwinizmu, darwiniści postawili współpracę na tym samym piedestale, co walkę o byt.
Dalej mamy przypis:
Oczy Amerykanów otworzyły się (by szybko się zamknąć ponownie) na ten fakt (łatwości podżegania do wojny przy użyciu darwinizmu – K.Z.) dzięki doniesieniom V. L. Kelloga, amerykańskiego biologa przebywającego w czasie IWŚ z misją pomocy w okupowanej Belgii. Dla Kelloga szokiem było to, jak często oficerowie w niemieckim sztabie głównym odwołują się do teorii Darwina, jako usprawiedliwienia prowadzenia wojny w imieniu najdoskonalszej cywilizacji. Dwadzieścia lat później Sir Arthur Keith przyprawił o ból głowy wielu spośród innych darwinistów, gdy otwarcie gloryfikował wojnę, jako wielki mechanizm oczyszczający ewoluującą ludzkość.
Darwinizm społeczny jest to zastosowanie darwinowskiej zasady ewolucji przy pomocy walki o byt i przetrwania najlepiej przystosowanych do społeczności ludzkich – zgodnie z popularnymi poglądami końca XIX i początku XX wieku. Jednym z najistotniejszych zwolenników i realizatorów darwinizmu społecznego był Adolf Hitler. Krótka wykładnia jego ideologii z „Mein Kampf” w „Czarnych Ziemiach” Snydera4 wskazuje na fiksację na punkcie darwinizmu społecznego i wywiedzenie z niego swoich zasad politycznych i etycznych (np. tego by odrzucić chrześcijańskie miłosierdzie i być tak drapieżnym, jak się da, że „lepsze” rasy mają prawo wykorzystać „gorsze” itd).
===================
Powyższe notatki Jakiego wskazują dużo głębszą zależność, niż sądził sam Hitler i NSDAP. NSDAP nie mogłoby wygrać względnie legalnych wyborów, gdyby ich poglądy nie były akceptowalne dla szerokiej populacji. Darwinizm społeczny był normalnością pośród niemieckich elit dużo wcześniej i był też wykorzystywany do usprawiedliwienia napastniczej wojny. Sam wódz armii niemieckiej Ludendorff jest opisywany przez historyków jako przekonany o tym, że „wojna jest podstawą społeczeństwa”. Jest to „typowy pogląd darwinizmu społecznego”, który Ludendorff utrzymywał z „wyjątkowym przekonaniem”.5. Ślady podobnych poglądów Jaki odkrywa też w Anglii i USA, ale nie były one tak istotne jak w Niemczech (przyczyniły się za to do wprowadzenia aborcji6 i sterylizacji7).
Niektórzy utrzymują, że stosowany darwinizm Ludendorffa i Hitlera to kompletne nieporozumienie i wulgaryzacja istniejących wtedy teorii darwinowskich, pod którą prawdziwy uczony nigdy by się nie podpisał. Problem jednak w tym, że np wybitny darwinista Haeckel popierał o wiele wcześniej nie tylko „naukowy rasizm”, ale nawet i zabijanie niepełnosprawnych niemowląt8. Podobnie Madison Grant, dyrektor Nowojorskiego Towarzystwa Zoologicznego9.
Warto tu przytoczyć słowa Adama Sedgwicka, mentora Darwina z Cambridge, które napisał on w liście do swojego dawnego ucznia po wydaniu „The Origin of Species”10:
Czytałem twoją książkę raczej z bólem niż z przyjemnością. Część głęboko podziwiałem (…), część czytałem z żalem, bo uważam je za całkowicie fałszywe i okropnie złośliwe. (…) My wszyscy (naturaliści) uznajemy ewolucję („development”) jako fakt historii, ale jak do niej doszło? Na to jesteśmy ślepi. Istnieje moralna albo metafizyczna część natury, jak również fizyczna. Człowiek, który to podważa nurkuje w bagnie szaleństwa. To jest korona i chwała nauki biologicznej, która przez ostateczną przyczynę łączy materię i moralność. Ty zignorowałeś to połączenie, i, jeśli dobrze zrozumiałem twoje słowa, starałeś się bardzo w jednym czy dwóch przekonywujących przypadkach je zerwać. Gdyby było to możliwe je zerwać (nie jest, dzięki Bogu), ludzkość, w mojej opinii, odniosła by szkodę, która mogłaby ją zbrutalizować i pogrążyć w gorszej degradacji, niż kiedykolwiek była w zapisanej historii.
Stawka promowania lub nie darwinizmu była i jest bardzo duża. Dlatego jest całkowicie zasadną rzeczą prosić o dowody i to wiele bardziej niż w innych gałęziach nauki.
Rzućmy okiem, co o tychże dowodach uważa Stanley Jaki.
(s. 126)
Jeśli chodzi o to, jak do adaptacji dochodzi, nic problemu tego nie przybliżyło darwinistom bardziej niż oko. Jest to organ, który był badany ze znacznie większą dokładnością niż jakikolwiek inny, (…) przeprowadzono dokładne pomiary i zastosowano teorie fizyczne w takiej mierze, że uniemożliwiło to darwinistom przyjęcie ich głównej strategii: ogólnych, czy wręcz niejasnych, jakościowych spekulacji co do poszczególnych kroków ewolucji. (…) nie mogą darwiniści nie przyznać (…), że „jeśli choćby najmniejsza rzecz jest wadliwa, jeśli brakuje siatkówki, lub soczewki są mętne, albo nieodpowiednich wymiarów – oko nie potrafi utworzyć rozpoznawalnego obrazu i w konsekwencji jest bezużyteczne”
Cytat pochodzi z książki darwinisty G. Hardina. Problem oka nie jest nowy, był znany za czasów Darwina, ale ponad 100 lat badań sytuację pogorszyło (na niekorzyść darwinizmu). Oko może być porównane do skomplikowanej maszyny złożonej z dobrze dopasowanych do siebie części – każda z nich musi być obecna i idealnie dobrana by oko działało (można tą własność nazwać wysoką złożonością Kołmogorowa). Jest ono trochę podobne do obecnych kamer cyfrowych, złożonych z ruchomych soczewek, czujników CCD rejestrujących obraz, systemów auto-focus itd. Własność ta uniemożliwia to wytworzenie się oka przez dobór naturalny, bo niekompletne oko będzie bezużyteczne i nie da korzyści do przetrwania. Jaki wspomina, że Hardin usiłował rozwiązać problem – ułożyć oczy znanych zwierząt w jakiejś postopniowanej kolejności. Bezskutecznie – wszystkie zwierzęce aparaty wzroku są doskonałe, nie ma form „przejściowych”.
(s.127)
Wydaje się, że grzechy popełnione w imieniu darwinizmu przeciwko intelektowi są tak wielkie, że częściowo unieważniają cytowaną już wypowiedź Burke’a „Przyzwyczaić się można do wszystkiego”. Darwin i darwiniści powinni oblewać się zimnym potem także z powodu licznych zjawisk (cudów – to byłoby najtrafniejsze określenie) – pasożytnictwa, mimikry i metamorfozy (…). Czy też pomocne ma być unikanie pytań dotyczących liczby faz tej metamorfozy (jedwabników – K. Z.), i niezliczonych innych przypadków przez jakościowe podejście do prawdy, proponowane w darwinistycznych opisach mechanizmów ewolucji.
„Jakościowe” w obydwu powyższych ustępach oznacza opis słowny, w opozycji do opisu ilościowego, wartości liczbowych, używanych w fizyce, czy chemii. Opisy mechanizmów ewolucji były przedmiotem szerokiej krytyki, także ze strony samych biologów11). Zakłada się w nich, bez dalszego dowodu, że wszelkie cechy organizmów są optymalnymi przystosowaniami, konstruuje się historię jak to miało się zadziać na drodze ewolucji i podaje się ją jako rozwiązanie, czy dowód. Jest to nieuzasadnione rozumowanie – z logicznego punktu widzenia jest kołowe, z empirycznego zaś dodaje się w niekontrolowany sposób złożoność by uzgodnić teorię z obserwacją.
Innym zastosowaniem metod jakościowych są badania skamieniałości, których do końca XXw. odkryto bardzo wiele, dostając bogaty zapis kopalny. Darwiniści przez długi czas używali podobieństw między skamielinami na potwierdzenie teorii, ale bardziej kompletny zapis okazał się dla nich problemem pod koniec lat 70. Jaki wspomina na (s. 135) N. Eldridge’a i S.J. Goulda, którzy (nie znalazłszy przewidywanych przez darwinizm form przejściowych między gatunkami) zaproponowali teorię punktowej równowagi. Teoria ta ma tłumaczyć obserwację, że gatunki pojawiają się nagle w zapisie kopalnym i nie zmieniają się przez długi czas. Jaki zauważa, że teoria jest wyraźnie niedarwinowska zarówno z powyższego powodu, jak i dlatego, że nieobecna jest konkurencja, będąca według Darwina główną siłą napędową ewolucji. Doprowadziło to do znacznych sporów, między zwolennikami „prawowiernego” darwinizmu, a twórcami nowej teorii.
(s. 131)
Wiele spośród tego, co darwiniści niegdyś „zobaczyli” i uważali za niezwykle ważne, w oczach neodarwinistów (…) straciło na znaczeniu. Sam Darwin cenił bardzo anatomię porównawczą (morfologię) i zainspirował wartościowe poszukiwania w tym kierunku. Dzisiaj uważa się morfologię za mało istotną dla rozumienia ewolucji. To samo dotyczy embriologii. Kiedyś oczko w głowie niemieckojęzycznych darwinistów, dziś nazwana przez G. G. Simpsona „zbyt ogólnym i bardzo nadużywanym aforyzmem XIX wieku”. Jeszcze bardziej pouczająca jest zła sława, jaką cieszą się schematy drzew ewolucyjnych u naukowców o orientacji darwinistycznej, czego nie zdążyli jeszcze dostrzec popularyzatorzy darwinizmu. Co gorsza, stało się tak nie tylko z samymi drzewkami, lecz także z ich najbardziej wartościowymi gałęziami, jak choćby z gałęzią pokazującą ortogenezę koni.
Stanley Jaki wskazuje na zmiany hipotez pomocniczych (łączących darwinizm z obserwacjami, które ma on tłumaczyć). Dobra teoria powinna coś istotnego przewidywać i podawać wyjaśnienia, które dają się uzgodnić ze wszystkimi odkrytymi danymi. Powyższy przykład – to właśnie coś, czego się w nauce robić nie powinno. Jeśli spory zasób „dowodów” sprzed paru dekad okazał się błędny, to może obecne dowody też wcale nie są takie pewne?
Jest to ważny powód, dla którego darwiniści mieli na pieńku z Karlem Popperem12.
Szacunek dla narzuconych przez samą naukę ograniczeń metody naukowej powinien wystarczyć, aby wystąpić przeciwko m i t o w i ewolucyjnemu, którego nigdy nie należy mylić z ewolucją. Postanowienie takie powinno przerodzić się w iście misjonarski żar na wspomnienie sprzeczności, niekonsekwencji, czy braku dowodów, towarzyszących darwinizmowi od samego początku. Czyż nie można czuć się zobligowanym do krucjaty na rzecz zdrowego umysłu, kiedy biolodzy darwiniści występują z takimi oto stwierdzeniami?
„Począwszy od czasów Darwina, ewolucja zyskuje coraz większą akceptację; aktualnie w umysłach poinformowanych myślących ludzi nie ma wątpliwości, że jest tylko jeden logiczny sposób w jaki można zinterpretować i zrozumieć stworzenie” (…)
Ciekawe czy R.S. Lull (…) pokazał to zdanie jakiemukolwiek z tamtejszych profesorów logiki. W rzeczywistości nawet student logiki (…) łatwo by się zgodził, że tylko umysły nieczułe na logikę mogą przyjąć powyższy cytat bez obrzydzenia.
Mit ewolucyjny i „epika ewolucyjna” są to stwierdzenia darwinisty E.O. Wilsona, który widzi w wyrażonym poetycko darwinizmie zastępstwo dla religii i mitu.
Dla nie-studentów logiki podamy krótkie wyjaśnienie wspomnianego obrzydzenia. Z kilku powodów jest prawie niemożliwie, by jakiekolwiek stwierdzenia o przyrodzie i świecie miały tylko jeden logiczny sposób wyjaśnienia.
1. W naukach przyrodniczych na ogół postrzegamy jedynie niewielką część danych układu. Na przykład, gdy przewidujemy pogodę, zbieramy dane o ciśnieniu czy temperaturze w wielu stacjach pomiarowych – to pozwala uzyskać trafne prognozy na parę dni do przodu. W fizyce cząstek jesteśmy w stanie zbadać większość procesów tylko powtarzając je bardzo wiele razy i analizując rozkłady prawdopodobieństwa pomiarów.
2. Każda teoria zapisana w języku formalnym potrzebuje odwzorowania na obserwacje. Sprzeczność teorii niekoniecznie przekłada się na sprzeczność w przyrodzie, a niesprzeczność teorii nie oznacza zgodności z rzeczywistością. Na przykład w kwantowej teorii pola występuje problem z całkami niewłaściwymi, ale zignorowanie go odtwarza poprawne wyniki doświadczenia (tzw. renormalizacja).
3. Teorie naukowe podlegają rewizjom, pod wpływem nowych testów, nie są więc z konieczności prawdziwe.
Powyższe tyczy się nawet najbardziej wyrafinowanych metodologicznie wysiłków naukowych, jak kwantowa teoria pola właśnie. W wypadku darwinizmu problemy te są trudniejsze. Przedmiotem dociekań nie jest to, co możemy zmierzyć obecnie, a rzadkie prehistoryczne wydarzenia, o których wiemy bardzo niewiele. O języku formalnym trudno w ogóle mówić, gdy używa się opisów jakościowych. Trudno też mówić o testowaniu empirycznym (patrz cytat wyżej).
Jaki wskazuje jednak, że „nasz student logiki” może nie mieć wątpliwości co do „darwinowskiej ewolucji” w umysłach „poinformowanych, myślących ludzi”, bo nauczyciele darwinizmu zadbali o to, by zepchnąć na margines ekspertów, którzy się z nimi nie zgadzają. Optymistycznym akcentem dla nas jest to, że napisano te słowa w latach 80 – my zaś żyjemy w nieco innym świecie. Odsyłam w tej sprawie ponownie do wspomnianej w przypisach książki Koonina. Do krajów takich jak Polska dociera to z opóźnieniem, ale w gestii nas wszystkich leży, by to naprawić.
Stanley L. Jaki „Zbawca Nauki”, 1994, „W Drodze”, przekład z „Saviour of Science”, 1988↩︎
Stanley L. Jaki (zm. 2009), urodzony na Węgrzech amerykański filozof i fizyk, mnich zakonu św. Benedykta i Wybitny Profesor Uniwersytetu Seton Hall. Jego specjalnością była historia i filozofia nauki. Autor ponad 50 książek i ponad 350 artykułów, pracował na Uniwersytecie Edynburskim i Uniwersytecie Oksford. http://www.sljaki.com/↩︎
Dobre podsumowanie głębokiej rewizji neodarwinowskiej syntezy, jaka ma obecnie miejsce widziałem w niedawno wydanej książce wybitnego biologa i biostatystyka E. V. Koonina („The Logic of Chance: the Nature and Origin of Biological Evolution”, Eugene V. Koonin, 2011, s. 399) Duża część poglądów Darwina wydaje się prawdziwa (np. LUCA – wspólne pochodzenie), albo przynajmniej częściowo prawdziwa (np. drzewo życia), – ale nie o tą część nam chodzi. Jest zarazem jasne, że zmienność przez dobór naturalny, postępująca przez akumulację niewielkich mutacji nie jest głównym mechanizmem ewolucji. Koonin potwierdza też niemożliwość powstania życia z materii nieożywionej, co próbuje wyjaśnić przy użyciu hipotezy Multiversum. Wcześniej podobny rachunek podał wybitny astrofizyk Hoyle. Jest to z resztą znany problem w biologii od czasu, gdy Huxley w 1870 odkrył rzekomo „żyjące błoto” (Bathybius haeckelii), będące dalej rzekomym przodkiem wszystkich organizmów (naprawdę była to mikstura soli morskiej z etanolem, skutkiem czego Wallich oskarżył Huxleya o fałszerstwo).↩︎
T. Snyder „Black Earth: The Holocaust as History and Warning”, 2015, s 1-9↩︎
Frank B. Tipton (2003). A History of Modern Germany. p. 291.↩︎
Słynna pionierka aborcji i feminizmu Margaret Sanger była wielką zwolenniczką eugeniki, Nawet proaborcyjne Planned Parenthood ostatnio z tego powodu usunęło jej imię z kliniki aborcyjnej na Manhattanie, zob. NYT, 22 Lipca 2020.↩︎
zob. Orzeczenie Sądu Najwyższego USA z 1927, Buck v. Bell.↩︎
R. Weikart „From Darwin to Hitler”, 2004 s. 146-147 B. Brunner, „Human Forms in Nature: Ernst Haeckel’s Trip to South Asia and Its Aftermath”, Public Domain Review, September 13, 2017↩︎
Darwin, C. R. 1890. [Letters to and about Adam Sedgwick and the Origin of species]. http://darwin-online.org.uk/converted/published/1890_Sedgwick_F2293.html, także cyt. Weikart, s. 1. Są dość charakterystyczne dla poglądów XIXw. Anglii, gdzie rozłam z Kościołem Katolickim i brytyjskie Oświecenie pozbawiło chrześcijaństwo większości fundamentów wiary. Próbę ich odbudowania podjęto opierając się na argumencie teleologicznym na istnienie Boga (który zaprojektował i stworzył świat natury).↩︎
Gould, Stephen Jay; Lewontin, Richard C. (21 September 1979). „The spandrels of San Marco and the Panglossian paradigm: a critique of the adaptationist programme”. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. 205 (1161): 581–598↩︎
Popper uzależnia naukowość teorii od istotnych predykcji i pojęcia falsyfikowalności. Falsyfikowalność wskazuje, że za naukowe należy uznać tylko precyzyjne i konkretne teorie, które dokładnie coś przewidują, nie zaś mgliste hipotezy, które można uzgodnić z czymkolwiek.↩︎
Jakiś czas temu rozpowszechniałem tu krótką książkę „Cud Słońca według Metody Naukowej” [Cs]. Jej myśl przewodnia była taka, że skoro główną metodą nauki jest testowanie hipotez przez istotne predykcje, to znaczy, że cud słońca z Fatimy z 1917 jest mocnym dowodem na nadprzyrodzone pochodzenie objawień fatimskich. Wolnomyśliciele różnej maści, tłumacząc to jako masowe halucynacje i omamy, postępują w sposób pseudonaukowy.
Pominąłem tam jednak wtedy bardzo istotny wątek. Mianowicie, jeśli się nie mylimy, jako katolicy wierzący w Fatimę, to nic w tej historii nie powinno być przypadkowe, także odniesienie do nauki i empiryzmu. Powinien być za tym Boży plan, dlaczego ten jeden z największych cudów w historii wydarzył się akurat tam, akurat wtedy, akurat w takich okolicznościach.
Dziś mam nadzieję zaproponować odpowiedź, do czego będzie mi potrzebny jeden z najważniejszych katolickich uczonych XX wieku, o. Stanley L. Jaki OSB i dzieło zwane tezą Jakiego-Duhema. Według tej tezy nauki przyrodnicze zaczęły się w późnym średniowieczu, dzięki katolickiej teologii. Z Objawienia odczytano, że racjonalny Stwórca, Bóg, stworzył wysoce uporządkowany świat, wydzielając przyrodę ożywioną i nieożywioną. Ta ostatnia zaś rządzi się ustalonymi prawami, które można porównać do mechanizmu, albo formuły matematycznej. Stąd też wzięło się, jak mówi Whitehead „niewymazywalne przekonanie, że każde zajście może być idealnie skorelowane z bezpośrednimi przyczynami, by stworzyć ogólną regułę”, co jest niezbędną podstawą rozumowania naukowego. Nowa nauka prędko wydała owoce, uczeni tacy jak bp Oresme, Buridan, bp Robert z Lincoln, Roger Bacon, Św. Albert Wielki wytworzyli istotne postępy w dynamice, optyce, kosmologii i metodologii nauk ([SL2], s. 220-242).
Jaki (w „Science and Creation” i „The Relevance of Physics”), pokazuje, że wszystkie cywilizacje pogańskie rozumowały o świecie zupełnie inaczej i sposób ten dusił wszelkie naukowe starania w zarodku. Typowa tendencja pogańska to uosobienie i ubóstwienie sił przyrody, zgodnie z jakąś politeistyczną mitologią, co dalej na ogół prowadzi do emanacyjnego panteizmu. W fizyce narzuca to z kolei organiczny, werbalny i odrzucający doświadczenie opis świata. By to zilustrować rozważmy przykład: obecnie słyszy się, że Grecy odkryli kulistość Ziemi w oparciu o np obserwację faz Księżyca przez Arystotelesa. Naprawdę jednak było nieco inaczej, wierzyli oni w kulistość Ziemi w oparciu o aprioryczny dogmat i to przy okazji pozwoliło im przyjmować empiryczne dowody, jeśli jakieś się trafiły i były zgodne z ich przekonaniami. Jeśli zaś fakty przeczyły teorii to „tym gorzej dla faktów” (jak powie godny następca tychże pogańskich mędrców Hegel) – nawet najmądrzejsi z nich wierzyli w różne rażąco błędne wyniki. Arystoteles uważał, że strzała z łuku jest ciągle popychana przez powietrze uderzane cięciwą, podczas gdy w rzeczywistości opór powietrza spowalnia strzałę. Uważał też, że woda ochładza się szybciej, jeśli ją podgrzejemy, podczas gdy jest odwrotnie. Ziemia miewała wzdęcia i dreszcze, a planety (dawniej gwiazdy wędrujące) były poruszane przez rodzaj boskich intelektów. Dla poganina to „boskie” niebiosa były uporządkowane i przewidywalne, otaczający świat był dużo bardziej chaotyczny. Stąd dalej prosta droga do wróżbiarstwa z gwiazd, cieszącego się w antyku wielką estymą i teorii wiecznych cykli, że cała historia świata i ludzkości powtarza się co kilkadziesiąt tysięcy lat, gdy tylko gwiazdy powracają do tej samej pozycji.
Przypomnijmy tu logikę nauki Lakatosa i Poppera [CM], gdzie hipoteza jest potwierdzona, lub nie jeśli są na jej poparcie sprawdzone, istotne predykcje. A program badawczy jest naukowy, jeśli gromadzi dowody z doświadczenia w dużych ilościach i tworzy nowe możliwości testowania. Albo jest nienaukowy, jeśli zmienia hipotezy nie dając sprawdzonych predykcji, albo zbywając werbalnie fakty których nie może przewidzieć.
Mając to na uwadze ponownie rozważmy całe współczesne badanie naukowe w fizyce, chemii, czy naukach stosowanych opiera się, na tym „niewymazywalnym przekonaniu” o przyczynowej logicznej strukturze praw natury, i z pewnością mamy to przekonanie ze średniowiecznej teologii o Stwórcy. Należy więc stwierdzić, że istnienie Boga zostało dowiedzione w sposób naukowy, jako najważniejszy program badawczy w historii ludzkości. Oczywiście jest to pośrednia obserwacja, ale tak normalnie się robi w naukach takich jak fizyka, czy chemia.
Z drugiej zaś strony starożytny panteizm to kopalnia pseudonauki, obdarzonej możliwościami obrony przed doświadczalną weryfikacją. Wszak panteiści wcale nie wymarli po rewolucji naukowej, mimo, że podstawowe przesłanki ich obrazu świata, zostały obalone. Jaki wskazuje na renesansowych neoplatoników, Goethego, Hegla, Schellinga, Engelsa, czy Nietzschego. Do tych pierwszych zalicza się słynny dzisiejszy „męczennik nauki”, hermetyczny okultysta Giordano Bruno. Interesującym przypadkiem jest też sprawa Galileusza, o której pisał w szczegółach postmodernistyczny filozof Paul Feyerabend [PM]. Zbadanie oryginalnych źródeł każe sądzić, że to Kościół stosował się w tej sprawie do wskazań naukowej logiki, podczas gdy Galileusz rozpowszechniał niepotwierdzoną i półobaloną hipotezę jako fundamentalną prawdę. Mnie tu zdumiewa, że potrydencki kościół był zaskakująco nowoczesny, jeśli chodzi o metodę empiryczną. Nie sposób tam mówić już o „arystoteleikach”.
Pojawiały się też inne opisy naukowego świata i nieuchronnie kończyły jako nienaukowe i niemożliwe do pogodzenia z rzeczywistością. Można tu zaliczyć pozytywizm, logiczny pozytywizm, filozofię mechaniczną.
2 Św. Pius X i motu proprio z 1910
Niezmiennie Duch Święty przemawia ustami Kościoła w sprawach wiary, przez co dokumenty Magisterium są dobrym miejscem by szukać odpowiedzi. Ja jej nie szukałem zbyt skrupulatnie, zostawiam to tym, którzy znają się na tym lepiej, chciałbym jednak polecić pewien szczególny przypadek. Papież, Św. Pius X, ogłosił w 1910 motu proprio Sacrorum Antistitum, 7 lat (!) przed Fatimą i niecałe 4 lata przed wybuchem Wielkiej Wojny. Jest to dokument szczególny, ze względu na formę, zwłaszcza zaś fragment, przysięgę, do składania której Pius X zmusił wszelkie osoby dzierżące intelektualny autorytet w Kościele, dołączoną do uroczystego wyznania wiary. Niektórzy teologowie utrzymywali, że motu proprio to powinno być przyjęte jako nauczanie nieomylne, np u nas bp Sokołowski w publikacji z 1916 [Pm].
Pozwolę sobie zacytować trzy ustępy, z których pierwszy tyczy się poznania Boga rozumem, drugi cudów i nadprzyrodzonego pochodzenia chrześcijaństwa, a trzeci założenia Kościoła Katolickiego przez Chrystusa i ustanowienia przez Niego papiestwa.
Najpierw wyznaję, że Boga, początek i koniec wszechrzeczy, można poznać w sposób pewny, a zatem i dowieść Jego istnienia, naturalnym światłem rozumu w oparciu o świat stworzony, to jest z widzialnych dzieł stworzenia, jako przyczynę przez skutki.
Po drugie: zewnętrzne dowody Objawienia, to jest fakty Boże, przede wszystkim zaś cuda i proroctwa, przyjmuję i uznaję za całkiem pewne oznaki Boskiego pochodzenia religii chrześcijańskiej i uważam je za najzupełniej odpowiednie dla umysłowości wszystkich czasów i ludzi, nie wyłączając ludzi współczesnych.
Po trzecie: mocno też wierzę że Kościół, stróż i nauczyciel słowa objawionego, został wprost i bezpośrednio założony przez samego prawdziwego i historycznego Chrystusa, kiedy pośród nas przebywał, i że tenże Kościół zbudowany jest na Piotrze, głowie hierarchii apostolskiej, i na jego następcach po wszystkie czasy.
2.1 Poznanie Boga ze świata stworzonego.
Pierwsza część, „Boga można poznać w sposób pewny”, „w oparciu o świat stworzony, z widzialnych dzieł stworzenia”, jest niezmiernie istotna. Mamy poznać Boga rozumem nie w oparciu o argument ontologiczny, czy argument metafizyczny (np Ente de Essentia Św. Tomasza), czy na drodze pozaracjonalnego poznania („basic belief”, uczucie religijne itd), ale „światłem rozumu”, jako przyczynę przez skutki, ze świata stworzonego.
Jeden tego rodzaju dowód to argument z projektu.
Świat biologiczny i naturalny pełen jest wyglądającej na zaplanowaną złożoności, skomplikowanych „maszyn” i ciągów przyczynowo skutkowych które nie mogły powstać przez przypadek. Wyczerpujące wyjaśnienie per analogiam, można znaleźć w starej „Apologetyce” ks. Bartynowskiego (w 1.3-1.4 [Ap], link w bibliografii).
Ja skupię się na wypisaniu szczegółów, co do tego, co wiadomo na ten temat współcześnie i zarazem jest przedmiotem zainteresowania uczonych.
– Niemożliwe jest by życie, w postaci pierwszych żyjących komórek powstało przez przypadek (problem abiogenezy).
– Wszechświat ma parametry fizyczne precyzyjnie dostrojone, do tego, by mogło istnieć życie.
– Nie istnieje naturalne wyjaśnienie biologicznej złożoności, a szczególnie ludzkiego rozumnego umysłu.
Drugi problem nazywa się precyzyjnym dostrojeniem i jest powszechnie znany w fizyce. Pierwszy problem można znaleźć w „Logic of Chance” (s. 386) E. Koonina [LC], znanego amerykańskiego biologa i genetyka (ateisty z resztą) a trzeci w artykule tegoż autora „Physical foundations of Biological Complexity” [PF]. W podobnym ujęciu problem abiogenezy podnosił o wiele wcześniej wybitny astrofizyk Fred Hoyle.
Notabene, bardziej wyrafinowani ateiści muszą w tych sprawach wierzyć w jakieś odpowiedzi. Wszystko to, co wskazuje na działanie Stwórcy jest zarazem praktycznie niemożliwe bez niego. Ściśle chodzi tu o rozbiegające wykładniczo nieprawdopodobieństwo. Jak to powiedział Hoyle, prędzej trąba powietrzna na złomowisku poskłada działający samolot, niż życie miałoby się zacząć przypadkiem. Jedno proponowane rozwiązania tego problemu (sam Hoyle był jednym ze współautorów) to założenie nieskończonego wszechświata, w czasie, lub przestrzeni. Wtedy dowolnie wielkie niemożliwości mogłyby się zadziać, na jednej z nieskończenie wielu planet. Niemniej, od kiedy wymyślona przez ks. Lemaitre teoria Wielkiego Wybuchu zebrała więcej dowodów, doktryna ta nie jest zbyt wiele warta, bo wedle naszej obecnej wiedzy wszechświat nieskończony nie jest. Co więcej, nie jest ona sobie w stanie poradzić z problemem fine tuningu, bo wieczny wszechświat ma tylko jeden zestaw parametrów.
Obecnie więc popularniejszy jest inny sposób, wynikły z hipotez zwanych teoriami superstrun. Przez 40 lat wśród tych hipotez niestrudzenie szukano jednej teorii wszystkich oddziaływać fundamentalnych, tzw. teorii wszystkiego, ale z punktu widzenia fizyki nie wskórano nic wartego uwagi. Dla argumentu z projektu teorie superstrun mają znaczenie ze zgoła innego powodu – badacze tychże teorii utrzymują, że musi istnieć wielka liczba różnych wszechświatów, co nazywa się Multiwersum (ang. Multiverse), a my, żyjemy w jednym, o dość przypadkowych własnościach.
Doktryna ta jest mocno atakowana za nienaukowość do kwadratu, bo Multiwersum wyjaśnia, dlaczego teoria strun nie ma żadnych predykcji, a z drugiej strony Multiwersum też nie da się przetestować, bo innych wszechświatów nie widać. Niemniej, pomimo tych problemów, doktryna ta jest przytaczana przez Koonina, Stengera („God: Failed Hypothesis”), czy Dawkinsa („God Delusion”) jako odpowiedź na argumenty z projektu. Chodzi tu o to, że jeśli istnieje wielka liczba wszechświatów, to dowolne niemożliwości mogły się zadziać w niektórych z nich. Równocześnie ludzie od teorii strun utrzymują, że może być ona uznana bez dowodów z doświadczenia. Oto dwa przykłady argumentów za tym (podał je R. Dawid, [Rd]):
– Nie ma innych alternatywnych teorii wszystkiego, mimo wytężonych poszukiwań.
– Podobne teorie fizyki cząstek elementarnych były skuteczne w przeszłości.
2.2 Teza Jakiego-Duhema jako argument teleologiczny.
Dodajmy teraz do tego nasza nową cegiełkę, jaką jest argument z projektu wynikający z tezy Jakiego-Duhema.
W oparciu o średniowieczny obraz Boga Stwórcy stworzono obraz świata zawierający matematyczne, przyczynowe, ustalone prawa natury. Obraz ten okazał się potwierdzony istotną predykcją i wielką liczbą wyników doświadczalnych, jako że znaleziono dużo takich praw i przetestowano je z wielką dokładnością, co doprowadziło do powstania nauki. Oto więc wiemy z doświadczenia, że Bóg katolicki istnieje.
Jest on trochę związany z argumentem z nieskończonego regresu Św. Tomasza. Anthony Flew [AF] odniósł go do praw natury, wskazując, że jeśli znajdziemy jakiś naturalny powód istnienia praw natury, to ten powód też będzie potrzebował wyjaśnienia. Oto nasz argument:
Wymieńmy parę obserwacji, które sprawiają, że przedstawiony argument jest bardzo istotny, i tworzy spójną całość z innymi argumentami z projektu.
Po pierwsze: nawet gdyby istniało inne wyjaśnienie tej sprawy, to dużo słabszy dowód nie może przeważyć dużo silniejszego. Ponieważ nasz dowód jest ustalony przez predykcję leżącą u podstaw większości znanych faktów naukowych, to druga strona musi dostarczyć równie dobrych, wielokrotnie powtórzonych istotnych predykcji. A to jest prawie na pewno niemożliwe.
Po drugie: ponieważ dowodem na istnienie Stwórcy jest przewidziana i potwierdzona postać praw natury, przyjęcie Multiwersum nic nie zmienia, Multiwersum nie jest żadnym rozwiązaniem tej kwestii dla ateistów. Podobnie z innymi tego rodzaju zabiegami jak wieczny wszechświat, czy nieskończony wszechświat – te dotyczą tylko niemożliwych zajść zlokalizowanych w czasie i przestrzeni, nie struktury wszechświata.
Po trzecie: Odpowiedź ateistów na inne argumenty teleologiczne opiera się na Multiwersum, i dalej na możliwości uzasadnienia istnienia Multiwersum. To z kolei Dawid opiera (m.i.) na fakcie, że nie ma innych alternatywnych kandydatów na teorię wszystkiego i na sukcesach podobnych teorii. Przyjmuje on tu następujące (ukryte) założenia. Że w ogóle powinna być jakaś teoria wszystkiego. Że istnieje rodzaj jednorodności praw natury. Że matematyczno-przyczynowy opis świata, co do zasady działa. Tak oto przyjął on wnioski z mojego argumentu, nie potrafiąc ich zapewne w żaden inny sposób udowodnić
W efekcie ateista by mieć odpowiedzi na tradycyjne argumenty z projektu, musi się odwołać do Multiwersum, albo czegoś podobnego. Jednocześnie próby uzasadnienia Multiwersum muszą przyznać rację argumentowi z tezy Jakiego-Duhema, więc tak uzupełniony argument z projektu jest nie do obalenia. Podobnie też można odpowiedzieć Kooninowi w [PF], który złożonośc biologiczną usiłuje tłumaczyć przez dość odległe analogie do zasady holograficznej i tuneli czasoprzestrzennych (inne hipotezy z fizyki matematycznej).
Na marginesie warto dodać, że Koonin poczynił tu dobrą obserwację, wskazując, że istotna złożoność biologiczna to tak naprawdę złożoność algorytmiczna (Kołmogorowa). Definicją jest tu najmniejsza długość programu komputerowego potrzebna, by wykonać daną czynność. Za przykład czegoś złożonego można założyć program robota, który musi przy użyciu zestawu narzędzi złożyć samochód.
Z drugiej strony zdolność tworzenia systemów złożonych w sensie Kołmogorowa bywa dziś uznawana za definicję inteligencji w środowiskach sztucznej inteligencji [JH]. Pytanie czy złożoność biologiczna jest przedmiotem inteligentnego projektu może wkrótce za tautologię ( oczywiście warto nad tą kwestią dokładniej pochylić przed wypowiedzeniem osądu.) Uważam więc, że można dowieść istnienia Boga w sposób pewny, rozumem, ze świata stworzonego.
„Gdy widzisz zegar słoneczny, albo klepsydrę wodną, widzisz, że wskazuje czas przez projekt, a nie przez przypadek. Jak więc możesz wyobrażać sobie, że we Wszechświecie nie ma celu i inteligencji, gdy zawiera on wszystko, wliczając w to te przyrządy i ich twórców?”
(Cyceron, De Natura Deorum)
2.3 Cuda i historia
Kolejne dwa punkty Papieża dotyczą cudów i historycznych początków Kościoła. Połączyłem je w jedno, bo skupię się głównie na cudach. Przysięga ta nazywa się przysięgą antymodernistyczną, od doktryny którą to tenże Pius X nazwał „sumą wszystkich herezji”. Nie będę jej tu przytaczał w całości, skupię się na modernistach jako „historykach” i skąd się moim zdaniem wzięli.
Musimy się cofnąć o 400 lat do momentu, gdy miało miejsce założenie protestantyzmu. Wszyscy reformatorowie natrafili na szereg problemów z zakresu teologii fundamentalnej swojej nowej wiary. Katolicy, jak Św. Franciszek Salezy [Lc], czy Sługa Boży Piotr Skarga wytykali im brak potwierdzenia wiary cudami, niemoralność, niezgodę w kwestii teologii, odwoływanie się do „niewidzialnego Kościoła” itd:
Skarga pisał w Żywocie Św. Ludgera:
„Niechże czytają, jaka wiara i od jakich ludzi od 600 lat do saskiej ziemi przyniesiona jest, a tą, którą niedawno (…) Luter przyniósł, a nie tylko jej cudami nie potwierdził, ale ją sprośnym żywotem pomazał, niech się słusznie brzydzą, bo nie jest to wiara Chrystusowa,”
Salezy w swojej polemice napisał [Lc]:
„Nikt nie powinien przypisywać sobie nadzwyczajnej misji, bez potwierdzenia jej cudami, bo, Boże uchowaj, gdzie byśmy byli, gdyby ten pretekst (…) był przyjęty bez dowodu? (…) Ariusz, Marcjon, Montanus, Messaliusz – czy nie mogliby być przyjęci do godności reformatorów (…).”
Reformatorowie nie wymyślili zadowalającej odpowiedzi. Kalwin w prefacji do swoich „Statutów Religii Chrześcijańskiej” pisze:
„Postępują nieuczciwie wymagając od nas cudów. Bo nie tworzymy nowej Ewangelii, tylko przechowujemy tą samą Ewangelię, której prawda jest potwierdzona cudami Jezusa Chrystusa i jego uczniów. Ale oni (katolicy) w porównaniu z nami mają dziwną moc, po dziś dzień nawet potwierdzają swoją wiarę ciągłymi cudami.”
Następcy przyjęli tą doktrynę bez większego komentarza, utrzymując, że cuda działy się za czasów Jezusa, ale nie później. Słaby punkt jej jest taki, że skoro coś nadzwyczajnego działo się dawno, a teraz się już nie dzieje, to łatwo sobie wyobrazić, że to jakiś fałsz czy błąd. Protestantyzm nie mógł zaadaptować katolickich cudów jako własne dowody, bo jednocześnie te dowody wskazują, że to katolicyzm jest prawdziwy. Musiał więc te dowody usunąć z widoku.
Myśl ta trafiła na podatny grunt po tragedii wojny 30-letniej. Jednym z najbardziej wyrafinowanych jej współautorów był Szkot, David Hume, jeden z najważniejszych przedstawicieli tak zwanego oświecenia. Napisał on argument przeciwko wierze w cuda. Według tego argumentu ([Cs] 5.8), możemy porównać ze sobą stopień wiary w świadectwo, do nieprawdopodobieństwa faktów, o których ono świadczy. Cud więc, z definicji wielki wyjątek w naturze, może być przyjęty tylko w oparciu o wyjątkowo dobre świadectwo. Wymienia on dalej kryteria takiego świadectwa, konkludując, że wiara w cuda wymaga iście cudownej głupoty: twierdzi, że ludzie z natury gonią za sensacją, że nigdy nie było dobrze potwierdzonego świadectwa wielu osób o cudzie, że w cuda obfitują głównie barbarzyńskie narody, albo też ciemni przodkowie narodów cywilizowanych itd.
W dość oczywisty sposób pisze on do protestantów, pokazując im współczesne cuda katolików w które oni nie wierzą, by podważyć starożytne cuda Apostołów. O tym, co z tego wynika dla katolików pisałem w szczegółach w ([Cs] 5.8) – to znaczy nic nie wynika. Jest duża różnica między wieloma cudami w każdym wieku, wliczając w to czasy obecne, a cudami tysiące lat temu (co więcej, Cud z Fatimy jak wskazałem, jest w stanie dobrze spełnić wszystkie jego kryteria).
Argument Hume’a tymczasem stał się logiczną podstawą studiów Pisma Św. (czy też innych pism chrześcijańskich) odrzucających a priori wszelki nadprzyrodzony ich charakter i lekką ręką podważających historie o cudach i zjawiskach nadnaturalnych jako fałszywe. Luki w narracji mogą być następnie zastępowane własnymi wymysłami. To właśnie jest jedną z najwazniejszych ideologicznych podstaw modernizmu.
Zauważmy tu jedną rzecz – Św. Pius X wymienia w takiej, a innej, kolejności po pierwsze argument na istnienie Boga z projektu, po drugie argument na nadprzyrodzone pochodzenie wiary z cudów, po trzecie historię Kościoła i papiestwa. Sądzę, że nie przez przypadek. Pierwszy punkt wzmacnia drugi bo bez obalenia go nie sposób założyć, że Boże interwencje są tak wyjątkowo nieprawdopodobne, by je odrzucać przeciwko dobrze potwierdzonemu świadectwu. A mając dwa pierwsze punkty ustalone, wiemy też z pewnością, że Zmartwychwstanie jest prawdziwe i założenie Kościoła przez Chrystusa jest prawdą. W świetle dwóch pierwszych punktów świadectwa Ewangelii nie świadczą o czymś nadzwyczajnym, tylko o tym, czego powinniśmy się spodziewać. Mamy z resztą na to i inne dowody, jak całun turyński. Moderniści jednak pominęli dwa pierwsze punkty, by zabrać się wyłącznie za historię, i to na ogół w sposób pełny pychy i zuchwalstwa, bo czcze spekulacje o tym, że 2500 lat temu było tak a tak, są przedstawiane szerszej publice jako „naukowe”.
Co się tyczy Fatimy, sądzę, że Cud Słońca wskazuje w osobliwy sposób właśnie na metodę naukową i przez to na powyższe rozumowanie. Właśnie logikę empiryczną musi poszarpać druga strona by utrzymywać po fakcie i przeciwko istotnej predykcji, że dziesiątki tysięcy osób naraz uległo sugestii. Moderniści nie mogą tu udawać, że argument Hume’a podważa ten cud, scjentyści, że nauka podważa religię, a protestanci, że cudów nie ma we współczesności. Ponadto, moim zdaniem, celem tej wskazówki jest wszystko to, co przedstawiliśmy wyżej. Prawdziwa nauka z jednej strony opiera się na uzasadnieniu przez istotne predykcje, a z drugiej jej początkiem jest katolicka teologia. Jedno i drugie wskazuje na Boga i tą drogą, wytyczoną w zarysie przez Piusa X, możemy dojść do poznania Go.
Drugą ważną sprawą w Fatimie są dwie wojny światowe, drugą miało zapowiedzieć „nieznane światło”, wielka burza magnetyczna z 25 stycznia 1938. Chcę zwrócić uwagę, że dla wojny również Teza Jakiego-Duhema ma wielkie znaczenie, bo tych samych myślicieli, których można zaliczyć do zwolenników dawno obalonego organicznego obrazu świata, można też znaleźć pośród inspiratorów Hitlera i bolszewików. Zalicza się tu Hegel, Engels, Nietzsche, zwykłe pogaństwo i okultyzm, od którego Hitler miał cały krąg specjalistów ([Rs] s. 244) i oparł o nie nową nazistowską religię, a także darwinizm w zastosowaniu do społeczeństwa ([Sny], s. 1-9). Być może warto by kiedyś porozmawiać o odpowiedzialności promotorów tego wszystkiego, gdy okazało się, że ideologie „podobnie jak komety mają ogony”.
Ciąg dalszy nastąpi.
K. Zawistowski
[SL1] Stanley L. Jaki „Relevance of Physics”, 1992, Scottish Academic Press
[SL2] Stanley L. Jaki „Science and Creation”, 1986, Scottish Academic Press
[LC] Eugene Koonin, „Logic of Chance”, 2012, FT Press.
[Ap] S. Bartynowski „Apologetyka Podręczna” (1.4 i 1.3), wg. wydania z 1948.
[Pm] Cz. Sokołowski, „Przysięga Antymodernistyczna. Studyum krytyczne” (s. 25), Warszawa 1916.
[Rd] „The Significance of Non-Empirical Confirmation in Fundamental Physics” Richard Dawid, Why Trust a Theory? Epistemology of ModernPhysics. Cambridge University Press. pp. 99-119 (2019)
[Rus] Bertrand Russel, „Problems of Philosophy”, 1912, London,
[JH] „A Formal Definition of Intelligence Based on an Intensional Variant of Algorithmic Complexity” JOSE HERNANDEZ-ORALLO
[Lc] Francis de Sales, „Catholic Controversy”, s. 19, 1909, London
[PM] Paul Feyerabend, „Przeciw Metodzie”, Aletheia
[CM] „Criticism and the Methodology of Scientific Research Programmes”, Imre Lakatos, Proceedings of the Aristotelian Society
[AF] Roy Varghese, Anthony Flew, „There is a God” , 2007
„Twierdzę nie tylko, że nie istnieje inherentny konflikt pomiędzy religią a nauką, ale również, że teologia chrześcijańska miała fundamentalne znaczenie dla narodzin nauki. Aby wykazać słuszność tego twierdzenia, powołam się w pierwszej kolejności na liczne współczesne prace historyczne – dowodzące, że religia nie była bynajmniej przyczyną tzw. wieków ciemnych, (…) a przekonanie, że po «upadku» Rzymu cała Europa pogrążyła się w długiej nocy ignorancji i przesądu, jest równie błędne, jak fikcyjna jest historia o jajku Kolumba. W rzeczywistości była to epoka gruntownego i gwałtownego rozwoju techniki, pod koniec której Europa prześcignęła całą resztę świata. Co więcej, tzw. rewolucja naukowa XVI wieku była naturalnym skutkiem rozwoju zapoczątkowanego przez uczonych scholastyków w wieku XI. Tak więc moja uwaga skupia się na tym, dlaczego scholastycy w ogóle interesowali się nauką. Dlaczego prawdziwa nauka rozwinęła się w Europie właśnie wówczas? Dlaczego nie rozwinęła się nigdzie indziej? A odpowiedzi na te pytania znajduję w unikatowych cechach teologii chrześcijańskiej”.
Nie są to słowa katolika, a nawet słowa apologety religii w ogólności. Wyszły one z ust socjologa oraz historyka Rodneya Starka i pojawiają się w książce napisanej przez niego dla Princeton University Press1. Co więcej, pisze on, iż „to chrześcijaństwo, a nie protestantyzm, podtrzymywało rozwój nauki” oraz że „niektóre z moich kluczowych tez stały się już wśród historyków nauki poglądami powszechnie akceptowanymi”.
W niniejszym artykule bronić będziemy twierdzeń Starka, wyjaśniając: po pierwsze – co było konieczne dla narodzin nauki, po drugie – dlaczego nie narodziła się ona przed średniowieczem, po trzecie zaś – dlaczego teologia katolicka ostatecznie dała początek nauce.
Warunki niezbędne do narodzin i rozwoju nauki
Nauka, jaką znamy obecnie, charakteryzuje się konkretną metodą badania rzeczywistości, która obejmuje: przeprowadzanie eksperymentów, dokonywanie pomiarów, analizowanie ich oraz formułowanie opartych na tych pomiarach teorii dotyczących praw natury. Powodem, dla którego możemy mówić o „narodzinach” nauki, jest fakt, iż metoda ta nie istniała przez większą część historii świata. Przez długi czas nikt nie widział potrzeby dokładnego badania materii i nie dostrzegał, jak pomocne mogą być pomiary i matematyka w zrozumieniu struktury Wszechświata. Odkąd metoda naukowa wynaleziona została przez katolickich uczonych epoki średniowiecza, z których większość stanowili duchowni, wykorzystywano ją z powodzeniem dla dalszego postępu ludzkiej wiedzy.
Wpływ światopoglądu
Zanim jednak przejdziemy do sukcesu, zastanowić się musimy nad przyczynami wcześniejszych niepowodzeń. Dlaczego potrzeba było tak wielu wieków, aby ludzie zaczęli w uporządkowany sposób kwantyfikować właściwości oraz ruchy ciał fizycznych? Krótka odpowiedź brzmi: nie posiadali oni właściwej idei dotyczącej rzeczywistości, właściwego „światopoglądu”.
Jeśli intelekt ludzki określa się często jako „oko umysłu”, światopogląd danej osoby uznać by można za okular jego umysłu. Jest on filtrem, poprzez który postrzega się rzeczywistość. I podobnie jak okular może wypaczyć wizję, sprawiając, iż przedmioty wydają się zbyt duże lub zbyt małe, zbyt ciemne lub posiadające wszystkie ten sam kolor, tak też światopogląd człowieka może zniekształcić to, co widzi on w rzeczywistości, a nawet uniemożliwić mu w ogóle dostrzeżenie pewnych rzeczy.
W swej książce Science and Creation o. Stanley L. Jaki drobiazgowo analizuje światopoglądy wielu cywilizacji, które okazały się niezdolne do stworzenia nauki empirycznej: Hindusów, Chińczyków, Majów, Inków, Greków, Egipcjan, Babilończyków oraz muzułmanów. I dochodzi do wniosku, że pewne elementy wspólne ich światopoglądów uniemożliwiały im po prostu wiarę w istnienie praw natury lub też przekonanie, iż powinni badać ilościowe właściwości ciał, aby prawa te odkryć. Dwie najbardziej destrukcyjne pod tym względem idee dotyczyły wiary w wieczność świata oraz w to, że odradza się on cyklicznie.
Wszystkie wielkie kultury, w których nauka utknęła w martwym punkcie, nie potrafiły sformułować idei prawa fizycznego czy też prawa natury. (…) Ich kosmologia odzwierciedlała panteistyczny i animistyczny pogląd na naturę skazaną na proces wiecznych, nieubłaganych powrotów2.
Nie mamy tu miejsca, aby wyjaśnić szczegółowo, dlaczego owe dwie idee dławią naukę – wystarczy powiedzieć, że sprawiają, iż rzeczywistość wydaje się cechować irracjonalną nieuchronnością zamiast rozumną celowością.
Ratunek ze strony teologii
Dlaczego katolickie średniowiecze odniosło sukces tam, gdzie wiele innych cywilizacji poniosło porażkę? Również z powodu światopoglądu, tym razem światopoglądu przenikającego do społeczeństwa dzięki posłudze świętej Matki, Kościoła. Dwie zwłaszcza idee wywarły wielki wpływ na narodziny nauki: stworzenie oraz Wcielenie.
Stworzenie
Przede wszystkim dla rozwoju nauki ważne było, aby kultura wierzyła, iż za tym, co dzieje się na świecie, stoi Intelekt, znajdujący się poza światem i mający moc wiązania go spójnymi, rozumnymi prawami. To właśnie tego uczeni są o Bogu katolicy. Są też pouczani, że Bóg stworzył ich na swój własny obraz, a konkretnie poprzez obdarzenie naszych nieśmiertelnych dusz władzami rozumu.
Tak więc kiedy katolik patrzy na rzeczywistość, wierzy, że istnieje w niej rozumny porządek, pochodzący z umysłu Boga; wierzy także, że ten sam Bóg jest stwórcą jego własnego umysłu. Ten pogląd na świat rodzi wielką ufność, że jesteśmy w stanie odkryć rządzące nim prawa.
Co więcej, scholastycy dojrzałego średniowiecza utrzymywali, w przeciwieństwie do scholastyków z okresu schyłkowego, który rozpoczął się w XIV wieku, że obraz Boży w człowieku widoczny jest nawet w hierarchii ludzkich władz. U ludzi pierwsze miejsce zajmuje intelekt, następnie zaś wola, tak więc musi to być prawdą również w wypadku Boga: Jego wola podążać musi za Jego intelektem. A ponieważ intelekt Boga jest najmądrzejszy, wola Jego nie może wybierać niczego w sposób arbitralny. We wszystkim, co czyni, kieruje się On rozumną mądrością.
To dalsze udoskonalenie koncepcji Boga nie jest bynajmniej bez znaczenia. Także muzułmanie wierzą w stworzenie i transcendentnego Boga, nie wierzą jednak w Boga uporządkowanego. Wola Allaha jest dla nich nadrzędna wobec Jego intelektu. W konsekwencji Allah postępuje arbitralnie, a to, co arbitralne, niemożliwe jest do zgłębienia rozumem. Dlatego właśnie światopogląd muzułmański nie doprowadził do narodzin nauki.
Wcielenie
Muzułmanie nie wierzyli także we Wcielenie, które również okazało się doktryną kluczową dla narodzin nauki. Jak już wspomnieliśmy, aby uprawiać naukę, konieczne jest eksperymentowanie z rzeczami materialnymi. Jednak w przeszłości rzeczy materialne nie wzbudzały zbytniego zaufania badaczy. Było tak, ponieważ podlegają one nieustannym zmianom. Jako takie zdawały się stanowić przeciwieństwo spójności i trwałości – przeciwieństwo prawa. Dlatego właśnie wiele ludów niekatolickich z okresu poprzedzającego Christianitas nie zastanawiało się zbytnio nad możliwością wykorzystania eksperymentów do zrozumienia rzeczywistości.
Katolicy natomiast musieli traktować materię poważnie. Nie tylko stworzył ją rozumny Bóg, ale też ten sam Bóg przybrał materialne ciało, poniósł śmierć, a następnie powstał z martwych w tym materialnym ciele, obecnie zaś w tym samym ciele króluje w niebie.
Wiara katolika w doktrynę o Wcieleniu sprawia, że postrzega on zarówno materię, jak i władze zmysłowe, dzięki którym ją poznajemy, w odmiennym świetle. Skłania nas to do większego szacunku dla faktów empirycznych, niż to miało miejsce kiedykolwiek w świecie starożytnym.
Jednym z faktów empirycznych, który pobudzać nas powinien do tego szacunku, jest to, że światopogląd katolicki doprowadził do sformułowania metody naukowej. Weźmy jako przykład pewnego średniowiecznego uczonego.
Prawdziwy naukowiec
Jedną z postaci, która uosabiała nowe, średniowieczne podejście do rozumienia natury, był biskup Lincoln w Anglii, Robert Grosseteste (1168–1253). Traktował on eksperymenty jako integralną część swych badań, podkreślając, że bez matematyki zdobycie dokładnej wiedzy na temat natury jest niemożliwe oraz że zadaniem naukowca jest formułowanie hipotezy dotyczącej przyczyny badanego zjawiska. Dopiero po wyeliminowaniu, na podstawie swych obserwacji, wszystkich innych możliwych wyjaśnień – wnioskować można, czy postawiona hipoteza była słuszna.
Owa metoda bp. Grosseteste’a jest praktycznie identyczna ze znaną nam współcześnie metodą naukową.
Podsumowanie
Metoda naukowa nie istniała przez większość historii świata, jako że nikt nie eksperymentował z obiektami materialnymi i nie kwantyfikował ich, aby odkryć prawa natury. Potrzeba było konkretnego światopoglądu teologicznego – światopoglądu katolickiego uosabianego przez średniowieczną Christianitas – aby natchnąć ludzi ufnością, że dokładne badanie ciał materialnych pozwoli prawa te odkryć. Ożywiani tą ufnością, naukowcy średniowiecza wprowadzili rodzaj ludzki na nowe terytorium badań, które od tego czasu ujawniły zdumiewające tajemnice dotyczące naszego cudownego Wszechświata, stworzonego przez najdoskonalszego Boga.
Ilekroć wobec Kościoła wysuwa się trywialne oskarżenia o rzekome hamowanie postępu nauki, przypominać należy zwłaszcza jeden fakt historyczny – to sama Matka Kościół dała początek współczesnej nauce.
Za „The Angelus”, wrzesień 2019, tłumaczył Tomasz Maszczyk3.
Przypisy
↑For the Glory of God, Princeton 2003, s. 123. Te same wnioski napotkać można w wielu innych współczesnych pracach, zob. E. Grant, The Foundations of Modern Science in the Middle Ages; J. Hannam, The Genesis of Science.
↑o. S.L. Jaki OSB, Science and Creation, Edinburgh 1974, s. 8. Piszę o tym w rozdz. IV mojej książki The Realist Guide to Religion and Science.
Jako wzór dla świata umieszczony został nagle na piedestale nowy typ człowieka, odmienny od wszystkich, jakie istniały kiedykolwiek w przeszłości – intelektualista. Nie jest to człowiek, który wykorzystuje swój intelekt, aby zrozumieć świat zewnętrzny i podporządkować się temu, czym jest on ze swej istoty, ale człowiek tworzący nowy świat zgodnie ze swymi marzeniami oraz wyobrażeniami.
W ten sposób buduje się ziemski raj, niemający precedensu w historii: z nową ludzkością jako swym nieruchomym centrum grawitacji, zgodny z marzeniem myślicieli, którzy zainaugurowali epokę nowożytną, dzieło wyłącznie – ubóstwionego niejako – ludzkiego umysłu. Człowiek nie jest już istotą rozumną żyjącą w świecie i zależną od niego oraz od kierującej nim Opatrzności, ale istotą suwerenną, która nieustannie przeobraża świat, aby ostatecznie poddać go swemu intelektowi.
W tamtym czasie kryzys, którego skutki odczuwamy obecnie, dopiero się zaczynał. Obecnie nabrał on tempa niespotykanego w dziejach narodzin i upadków wszystkich wcześniejszych cywilizacji i stanowi – jak twierdzimy – pierwszy etap upadku człowieka, jak definiowali go starożytni, istoty rozumnej o naturze społecznej, przez zastąpienie go (człowieka) wynalazkami, które ostatecznie skazane są na niepowodzenie, przynosząc – o ile nie pojawi się jakaś reakcja – koniec ludzkości jako takiej. Dzisiejszy człowiek, którego przeznaczenie zdegradowane zostało do przeobrażania świata zgodnie z jego najbardziej materialnymi pragnieniami pod płaszczykiem humanizmu, staje w obliczu katastrofy o narastających codziennie rozmiarach. Mamy do czynienia z całkowitą prawie dominacją jego inteligencji przeobrażającej i tworzącej nowy świat.
Jednak kryzys ów, który nas zabije, o ile nie tchniemy w nasze obyczaje – zwłaszcza te intelektualne – nowego życia, pozostaje niemal niezauważany przez uczonych, którzy zainicjowali go i którzy tworzą coraz bardziej sztuczny świat wokół nas, a nawet w nas samych. Przeciwnie – kiedy nawet przyznają jego istnienie, czynią to jedynie po to, aby zachęcić pacjenta do podejmowania na nowo tych samych nieudanych prób na tym samym poziomie świata utopii. Czytałem o grupie uczonych, którzy zaproponowali jako lekarstwo na współczesną zarazę, rozlewającą się po całej planecie, pewnego rodzaju nowe, ultraspecjalistyczne maszyny obsługiwane wyłącznie przez elitę doświadczonych techników. Maszyny owe w istocie już działają. Obecna choroba dotyka każdego aspektu ludzkiego życia, a jedyną nadzieją, wedle większości intelektualistów, jest przede wszystkim wzmocnienie wszystkich mechanizmów, które ją spowodowały. Prędzej czy później ludzie zostaną wyparci przez maszyny, konkret przez abstrakcję, a rzeczywistość przez utopie.
Kto jeszcze mówi o rzeczywistości? Chcemy, by nasze współczesne pseudospołeczeństwo funkcjonowało bez obrzędów czy ceremonii (zwłaszcza religijnych), bez odwoływania się do patriotyzmu czy narodu, pokładając swą nadzieję wyłącznie w handlu i przemyśle (z którego to powodu możemy się spodziewać wzrostu i tak już znacznego bezrobocia), który w coraz mniejszym stopniu obejmować będzie małe i średnie przedsiębiorstwa, by ostatecznie pozostawić jedynie gigantyczne korporacje czy też doprowadzić do powstania globalnego państwa socjalistycznego. Racjonalny język zredukowany zostanie do technicznego, specjalistycznego słownictwa zrozumiałego jedynie dla garstki wtajemniczonych. Język codzienny stanie się niezrozumiałym żargonem (…), ponieważ nie będzie już wyrażał rzeczywistości. Publikowane przez media reklamy przekonywać będą, że jedynym prawem życia ludzkiego jest produkcja i konsumpcja. Bycie obywatelem oznaczać będzie bycie niewykwalifikowanym pracownikiem, wytwórcą i równocześnie nabywcą rzeczy stricte materialnych, w niekończącym się nigdy cyklu.
Samoodnawiająca się utopia zastąpi wszędzie prawdziwą rzeczywistość społeczną, z korzyścią jedynie dla nowego rodzaju „intelektualistów”, wywołując w ten sposób poważniejszy jeszcze kryzys, w wyniku którego niemożliwe stanie się odróżnienie prefabrykowanej fikcji od resztek rzeczywistości. Zunifikowana Europa, którą zaślepieni politycy oferują nam w miejsce naszych ojczyzn, rozległy kontynent, gdzie nikt już nie będzie naprawdę znał nikogo innego, jest utopią w utopii.
Większość ludzi oderwanych jest dziś od rzeczywistości społecznej dzięki manipulatorom przemysłowym i handlowym; dzięki bankierom, których uległymi sługami często się stają; dzięki państwom, zredukowanym do roli zarządców pieniędzy publicznych; dzięki wszystkim piewcom „nowego świata”, pojawiającym się wciąż na nowo pomimo dotykających go kryzysów. Rządzący dziś nami nie są otwarci na otaczającą ich wieloaspektową rzeczywistość oraz jej ostateczną przyczynę. Mam tu na myśli przywódców naszej pseudodemokracji, liderów związkowych (nie same związki), a zwłaszcza nominalnych przywódców partii politycznych (nie same partie oraz ludzi oddających na nie swe głosy). Ponieważ nie są oni już częścią tych prawdziwych rzeczywistości społecznych (rodziny, regionu, ojczyzny), nie pozostają już w kontakcie z tymi rzeczywistościami, które jeszcze nie tak dawno nadawały kształt światu, ponieważ jedyne relacje utrzymują z anonimowymi jednostkami znajdującymi się na tej samej drodze do oderwania ze społecznego organizmu, zdolni są zaspokoić swe pragnienie dominacji, jedynie posługując się sloganami czy też zawoalowaną lub jawną przemocą, ukrytą za nowymi, zbawiennymi rzekomo prawami. Obecnie u sterów władzy są tylko dobrzy mówcy i ci, którzy wiedzą, jak manipulować masami. Jest to powrót romantyzmu skrytego pod maską nauki, czy też, mówiąc ściślej, nowa koncepcja świata przywiązująca znaczenie wyłącznie do umiejętności technicznych i tzw. artystycznej kreatywności, owych dwóch budowniczych nowej ludzkości…
Żyjemy w świecie skoncentrowanym na człowieku otaczającym się nimbem boskości, którą rodzaj ludzki zawsze rezerwował dla rzeczywistości względem niego transcendentnych. Obecnie ludzie rzadziej niż kiedykolwiek zwracają swój wzrok na wielkie, autentycznie społeczne sukcesy przeszłości czy też na Boga, który wydobył je z ludzkiej natury. Skupiają się na świecie, który zbudowali sami, oderwani od rzeczywistości i pozbawieni wszystkiego, co ponad nimi, skoncentrowanym na człowieku, który jest jego centrum.
„Romantyczny racjonalizm” to nie żart. Jest on wrogi wszelkiej metafizyce oraz moralności. Posługuje się rozumem jako swym jedynym fundamentem, budując – jak sądzi – doskonale skalkulowany nowy świat, odpowiadający temu prymatowi wyobraźni, kiedy stricte ludzka kreatywność zastąpić ma niewygodną rzeczywistość.
Pomimo kryzysu mamy coraz większe zaufanie do świata, który budujemy i którego mamy nadzieję stać się panami, nawet jeśli poddaje on nas oczywistej niewoli. […]
Dowodem na to jest nasza niewzruszona wiara w Demokrację przez duże „d”, którą współcześni liberałowie i socjaliści codziennie upijają się coraz bardziej. Demokracja ta nie istnieje poza retoryką. Pomimo tego jednak większość ludzi uznaje ją za ostateczny, transcendentny system polityczny, a niektórzy nawet za „głos Boga”. Jak przekonywał Pius XII w wielu swych encyklikach oraz alokucjach, demokracja jest systemem prawowitym, jednak możliwym do funkcjonowania jedynie na ograniczonym, konkretnym terytorium. Ostrzeżenia te okazały się jednak daremne: coraz więcej ludzi marzy dziś o globalnej demokracji. Aby się o tym przekonać, wystarczy poczytać gazety. Czy może być inaczej? Kiedy formy ustrojowe oparte na rodzinie, regionie, rzemiośle, kraju i ojczyźnie zanikają, pozostają jedynie oddzielone od siebie jednostki, z których każda udaje się na głosowanie do oddzielnej małej kabiny wyborczej – wraz ze swoimi upośledzonymi koncepcjami pseudorzeczywistości, którą pragnęłyby zobaczyć. W jaki sposób można zjednoczyć takie bezcielesne jednostki, które zerwały z prawdziwymi realiami wpisanymi w ich ludzką naturę, jeśli nie dzięki fałszywym obietnicom dotyczącym świetlanej przyszłości, dzięki nierealnym marzeniom i bezsensownym słowom?
Tłumaczy to całą gadaninę o demokracji wypełniającą współczesną literaturę, czy też to, co za literaturę obecnie uchodzi. Przekonują nas, że powodem kryzysu jest to, iż nie jesteśmy jeszcze dostatecznie demokratyczni, oraz że globalna demokracja ocali nas przed wciągającym nas bagnem. Najmniejszy nawet z powstających obecnie narodów musi być demokratyczny, o ile nie chce ściągnąć na siebie najostrzejszej krytyki. Co jeszcze przeczytać możemy każdego dnia? Co jeszcze wbijają nam do głowy codziennie środki masowego przekazu, [które w tym samym czasie] zdają się nie wymagać od nas niczego poza „walką” o zaspokojenie naszych osobistych potrzeb, nawet gdyby zginąć miało przez to społeczeństwo, czy też to, co z niego zostało?
Ogromne zadłużenie systemu ubezpieczeń społecznych, które przygniata większość państw na całym świecie, jest konsekwencją tej samej choroby lub iluzji. Tworzymy gigantyczną biurokratyczną strukturę, rodzaj gigantycznej biurokratycznej utopii mającej zapewnić utrzymanie jednostkom niezdolnym do pracy z najróżniejszych powodów, a w miarę jak kryzys zwiększa ich liczbę, struktura ta okazuje się być coraz bardziej niewydolna. Wszystko to czyni się w pogoni za mrzonkami, zamiast pozwolić samym pracownikom decydować, jaki rodzaj ubezpieczenia wybierają w obrębie kontrolowanych przez siebie instytucji. W tym samym czasie jednostka staje się niezdolna do prostego zarządzania nawet w sferach, na które wciąż jeszcze ma wpływ, oraz nieodpowiedzialna w relacjach, które jeszcze łączą ją z kimkolwiek innym. Ubezpieczenia społeczne dosłownie pożerają współczesne państwa socjalistyczne.
Dla każdej inteligentnej osoby istnienie zjawiska, które moglibyśmy określić mianem „deformującej formacji”, jest faktem bezdyskusyjnym. Powiemy jedynie bardzo krótko na temat współczesnej sztuki religijnej lub współczesnej sztuki w ogólności. Sztuka staje się zawiła, niezdolna do przekazywania idei i niezrozumiała, ponieważ jej twórcy to indywidua odseparowane od innych ludzi i świata. […] Większość sztuki współczesnej „formuje” jej odbiorców, usiłując ich zdeformować. Indywidualność artysty daremnie próbuje dotrzeć do innych, gdyż z definicji jest on do tego niezdolny. Może jedynie przerażać, szokować, zaskakiwać, a ostatecznie zamykać się w sobie samym oraz swoim głuchym niezrozumieniu. Nie ma przesady w twierdzeniu, że po raz pierwszy w historii, nawet biorąc pod uwagę okresy dekadencji, sztuka znajduje się na drodze do zaniku. Jak można się było spodziewać, większość krytyków sztuki i literatury nie zdiagnozowała tej śmiertelnej choroby, a nawet przedstawiała ją jako niezaprzeczalną odnowę zdrowia intelektualnego człowieka współczesnego. Dowodzi tego dobitnie całkowity niemal zanik poezji godnej tego miana, zdolnej jednoczyć poetę i czytelnika jego utworów z poetyckim uniwersum. Triumfuje poezja w swej współczesnej deformującej postaci.
To samo odnosi się do misji formacyjnej, którą przypisuje sobie współczesne państwo. Stała się ona misją deformacyjną. […] Jednak współczesna pedagogika nie jest tym w najmniejszym nawet stopniu zaniepokojona. Brnie dalej w kierunku zaprowadzenia najgorszego rodzaju chaosu intelektualnego poprzez wynajdywanie coraz to nowych piszących i liczących maszyn, mających zastąpić i udoskonalić ludzki umysł. Efekty tego mogę zaobserwować u niektórych z moich wnuków, które poddawane są tym metodom i których rodzice zmuszeni są codziennie korygować ich błędy ortograficzne i matematyczne. Dyktatura pedagogiczna poczyniła wielkie postępy w deformowaniu tych bezbronnych, uległych umysłów. Państwa jednak zdaje się to nie niepokoić. Coraz bardziej koncentruje się ono wyłącznie na kryzysie ekonomicznym, który działaniami swymi nierzadko samo jedynie potęguje. […] W wielu szkołach patriotyzm wyszydza się i przedstawia jako formę ksenofobii czy rasizmu. Język będący jedynie narzędziem wyrażania myśli jest odtąd wszystkim i niczym, „deformatorem” rzeczywistości, której powinien się podporządkować.
Któż nie dostrzega, że współczesna młodzież, pozbawiona swej naturalnej relacji z otaczającym ją prawdziwym światem oraz z jego transcendentnym Bogiem, zamyka się w sobie i szuka ucieczki w narkotykach, które sprzyjają izolacji jednostki w jej indywidualności, odseparowanej od wszystkiego innego? Ten rodzaj patologicznej, deformującej „formacji” jest bezpośrednio związany z pierwszym. Nasza biedna młodzież pozbawiona jest wszystkiego poza swoim „ja”, wszelkich relacji z tym, co nie jest nią samą, i znudzona swymi marzeniami. Pozostaje uwięziona w samej sobie. Uwolniona w sferze ekonomii, produkcji i konsumpcji rzeczy – napojów, żywności, ubrań, lekarstw, rozrywki itp. – jest nieustannie nakłaniana do przyswajania sobie wszystkich zalewających ją treści deformującej formacji. Zrozumiałe jest, że w tym „dysspołeczeństwie” (ang. dis-society) coraz bardziej skupionym na odizolowanej jednostce, pozbawionej wszelkich duchowych i fizycznych więzi z rówieśnikami, przyjemności – przede wszystkim fizyczna, a następnie umysłowa, będąca owocem iluzji – odgrywać będą coraz bardziej znaczącą rolę, jako iż przyjemność jako taka jest nierozerwalnie związana z „ja” i zamyka człowieka w nim samym.
Jednak to w Kościele katolickim deformująca formacja, bo odcięta od swej konstytutywnej relacji z nadprzyrodzonym Objawieniem, widoczna jest najlepiej, wraz z jej bezpośrednią konsekwencją: zerwaniem z naturą człowieka oraz społeczeństwa, w którym rodzi się on i rozwija. Natura i nadprzyrodzoność idą ręka w rękę – nie można mieć jednej bez drugiej. W co wcielić się ma nadprzyrodzoność, jeśli nie w to, co jest naturalne dla człowieka: jego intelekt, jego wolę i samo jego ciało? W jaki sposób natura osiągnąć może swą pełnię istnienia, jeśli nie poprzez nadprzyrodzoność, która opiera się na niej jako na solidnym fundamencie, realizując cały swój potencjał? Pojęcia „natury” i „nadprzyrodzoności” zniknęły – poza rzadkimi wyjątkami – ze słownictwa dzisiejszych duchownych na każdym praktycznie poziomie hierarchii. Jak zatem można przywrócić naturę człowieka zdenaturalizowanego wskutek narzucanego przez przywódców politycznych czysto ekonomicznego sposobu myślenia? Jak nadprzyrodzoność mogłaby zaszczepić się w niej w sposób solidny oraz trwały? Miejsce nauczania o rzeczywistościach transcendentnych zajmuje pustosłowie, czego konsekwencją jest wypaczanie idei o znaczeniu tak podstawowym, jak cnoty teologalne. Współcześni teologowie zwykle już o nich nie wspominają, nie mówi o tym również współczesne duchowieństwo, ślepo posłuszne swym przywódcom.
Analizę naszą potwierdza dom Gérard Calvet, opat benedyktyński z Le Barroux. Pisał on przed laty:
Jestem przekonany, że Boża transcendencja została utracona we mgle ostatnich 30 lat oraz że ci, którzy już o niej nie pamiętają, wyrzekli się godności gorliwych o cześć swego Ojca synów.
Sytuacja Kościoła po II Soborze Watykańskim pokazuje nam, że ta współczesna herezja, która podważa podstawowe prawdy teologiczne, wypiera wszelką nadprzyrodzoną wiarę – przy całkowitej niemal beztrosce wyższego duchowieństwa. Celem tego nowego, abstrakcyjnego chrześcijaństwa, oderwanego od swej zasadniczej i egzystencjalnej orientacji na Boga Objawienia, jest człowiek w ogólności oraz dobra doczesne, które należy mu odtąd zapewnić. Nie chodzi już o człowieka jako członka rodziny, mieszkańca regionu czy swej ojczyzny – pojęcia te znikły praktycznie ze świadomości Kościoła wraz z obowiązkami, jakie za sobą pociągają, oraz więziami, jakie implikują.
Chodzi o konceptualnego Człowieka zrodzonego z rewolucji [anty]francuskiej, idei komunizmu oraz masonerii, których hasła przyjęte zostały w sposób tak kompletny, iż w konsekwencji tego można odnieść wrażenie, że pomiędzy ideami masońskimi a chrześcijaństwem nie ma żadnych sprzeczności – zaś hierarchia katolicka bynajmniej tego błędnego przekonania nie rozwiewa.
Współczesny Kościół nie posiada już przed utopistami ochrony, jaką stanowiły należycie egzekwowane prawa. Panuje anarchia, ugruntowana – zwłaszcza we Francji – przez despotyzm wyższego duchowieństwa, które zdecydowanie opowiedziało się za Człowiekiem demokratycznym i którego członkowie – niczym zwykli politycy – zwracają się do jednostki wyrwanej [już] z jej odwiecznych warunków społecznych, aby z kolei zmielić ją, wtłoczyć w formę pseudoreligijnej, deformującej formacji i w ten oto sposób nad nią zapanować. Ekskomunika nałożona przez bp. Noëla Boucheix na zakonników tradycyjnego klasztoru św. Marii Magdaleny oraz ekskomunika dotycząca wspólnoty parafialnej Port-Marly, gdzie kapłan został siłą oderwany od ołtarza przez policjantów podczas odprawiania Mszy św., dowodzą, że duchowieństwo francuskie zdominowane jest przez komunistyczny „faszyzm”, który nie odważa się używać swej prawdziwej nazwy. Owe środki przymusu zaaprobowane zostały przez prymasa Galii, Alberta kard. Decourtraya (1923–1994). Oficjalnym językiem francuskiego duchowieństwa stała się deformująca indoktrynacja.
Wszystko zmierza ku temu, aby stała się ona również oficjalnym językiem całego duchowieństwa katolickiego, pod kierownictwem obecnego papieża (Jana Pawła II – przyp. tłum.), którego cała filozofia, leżąca u podstaw jego teologii, oparta jest na prymacie jednostki zakamuflowanej jako „osoba”, wbrew augustiańskiej i tomistycznej tradycji Kościoła wszystkich wieków. Jan Paweł II jest bez wątpienia pobożnym duchownym, jednak jego pobożność jest przede wszystkim indywidualnym uczuciem, co niesie za sobą poważne ryzyko przeobrażenia nauczania Ewangelii, o ile pobożność ta nie będzie łączyć się z filozoficznym i teologicznym realizmem, czego dowodzi przykład II Soboru Watykańskiego – narzucanie nowej Mszy całemu światu katolickiemu i osłabianie (jeśli nie wręcz eliminacja) różnic między obrzędami katolickimi oraz protestanckimi. Papież po cichu popiera zakazywanie celebracji tradycyjnej Mszy przez biskupów, zwłaszcza francuskich. W podobny sposób milcząco wspiera zakazywanie przez heterodoksyjne duchowieństwo posługiwania się katechizmem Soboru Trydenckiego i katechizmem św. Piusa X. Popiera wszystko to, co Jean Madiran krytykuje u współczesnego duchowieństwa – wraz z jego „inklinacjami socjalistycznymi, aprobatą dla CCFD (Comité Catholique contre la Faim et pour le Développement – Katolicki Komitet przeciw Głodowi i na rzecz Rozwoju – przyp. red.), bezmyślną kampanią w celu przyznania praw wyborczych imigrantom, publicznym sojuszem ze skrajnie lewicowym skrzydłem masonerii (listopad 1985)” – które to działania całkowicie podkopały jego autorytet moralny i religijny, doprowadzając do opustoszenia i zamykania licznych kościołów, seminariów oraz klasztorów.
Widzimy więc ponownie, jak deformująca formacja, odrzucenie nadprzyrodzoności, aż nazbyt ludzki kreacjonizm oraz niezdrowy klerykalizm zatriumfowały praktycznie bez żadnego oficjalnego oporu ze strony papiestwa.
Potrzebujemy pilnie nowego św. Piusa X, który ożywiłby Kościół katolicki i osadził go ponownie na solidnym fundamencie Tradycji. Dowodem tej potrzeby jest spotkanie ekumeniczne w Asyżu (1986 r.) zorganizowane przez Jana Pawła II. Wybrani przedstawiciele różnych religii chrześcijańskich i pogańskich zgromadzili się, aby ogłosić – o czym zawsze wiedzieliśmy – że wiara w Boga jest zjawiskiem normalnym w życiu ludzkości oraz że konieczne jest jej ożywienie. Taki „sobór” w oczywisty sposób odziera religię katolicką z powierzonej wyłącznie jej nadprzyrodzonej misji. Zafałszowuje fakt historyczny, iż Kościół katolicki jest jedynym depozytariuszem Bożej prawdy. Co tragiczne, równocześnie i formuje, i deformuje, z pełnią autorytetu, jakim wciąż jeszcze cieszą się współcześni papieże.
Powtórzmy raz jeszcze: kluczowe znaczenie ma dla nas stawianie oporu oraz przylgnięcie do integralnej natury ludzkiej, którą zostaliśmy obdarzeni, oraz do objawionych nam prawd nadprzyrodzonych. Módlmy się nieustannie.
Niniejszy tekst stanowi przedmowę do tak samo zatytułowanej książki1, którą pierwotnie opublikowano w 1969 r., a wznowiono w 1987 r.
Za „The Angelus”, czerwiec 2007, tłumaczył Tomasz Maszczyk2.
Przypisy
↑M. de Corte, L’intelligence en péril de mort, Dion-Valmont 1987.
Motto: The great majority of sequences can never have been synthesized at all, at any time . Sir Francis Crick o „podwójnej spirali”, [19], str. 51
===========================
Rozważania sklerotycznego informatyka o ewolucji: Nigdy nie pamiętam, czy przodek człowieka to Enter czy @. ..…
————————————-
Na studium wojskowym [65 lat temu… ] lubiłem strzelać z CKM krótkimi seriami: to po 2-3 strzały. Wtedy jest celniej, niż przy dłuuuugiej serii. Dlatego umieszczam trzeci artykuł z nauk ścisłych koło siebie. 14. VI. 2022. Mirosław Dakowski
================================
Streszczenie
Podano różne zakresy pojęcia ewolucjonizm. Zebrano dostępne obliczenia lub oceny prawdopodobieństw różnych etapów „samoorganizacji materii”, od ewolucji chemikaliów przez „dobór naturalny” dla rozmnażania bezpłciowego oraz płciowego i wreszcie powstawania nowych gatunków. Przedstawiono implikacje tych rachunków dla prawdopodobieństw powstania życia i myśli we Wszechświecie w czasie od Wielkiego Wybuchu do teraz. Wyrażono zaniepokojenie dezinformacją w szkołach na temat zbioru poglądów, często sprzecznych między sobą lub błędnych, a nazywanych „teorią„.
Wyjaśnienie. Nie jest to polemika „kreacjonisty” z „ewolucjonistami”, lecz zastosowanie ogólnie przyjętych kryteriów naukowości i argumentów matematycznych do paradygmatu Ewolucji oraz do wierzeń o podłożu ideologicznym.
Wiek Wszechświata.
Rozumowanie musimy zacząć od Początku. W pierwszych dziesięcioleciach XX w. fizycy, astrofizycy i astronomowie odkryli miarowe rozszerzanie się Wszechświata, co doprowadziło do sformułowania pojęcia stałej Hubble’a i do jej pomiaru, a dalej do uznania fizycznej realności Wielkiego Wybuchu.
W ostatnich osiemdziesięciu latach kosmologia rozwijała się wokół zagadnień związanych z faktem, że ok. 13 miliardów (±2 mld) lat temu powstały Czas i Przestrzeń oraz Materia i Energia, czyli cały ekspandujący Wszechświat. Bada się też zagadnienia dalszej jego ewolucji. Te ramy czasowe są dla dalszych wywodów istotne: Na powstanie pierwiastków i ewolucję pierwotnych galaktyk mamy więc „tylko” pierwsze miliardy lat. Zatem wszystkie hipotezy dotyczące ewolucji biologicznej „naturalnej”, t.j. opartej jedynie o prawa świata materialnego, muszą zmieścić ten proces (powstania i rozwoju życia wKosmosie) w (10 ± 2) miliardach lat, jeśli ich autorzy myślą o realnym, istniejącym Kosmosie. Na ewolucję chemikaliów oraz na powstanie życia na Ziemimuszą wystarczyć małe setki milionów lat, a później na rozwój życia pozostaje jedynie ostatnie około czterech miliardów lat.
Obliczenia prawdopodobieństw zdarzeń i procesów komplikacji struktur materialnych muszą więc brać pod uwagą ten „warunek brzegowy”. Zobaczymy, co na temat tych prawdopodobieństw mówi matematyka ewolucji. Wyniki tych badań i obliczeń są bowiem przemilczane w niektórych gronach ewolucjonistów przekonanych do swych milczących założeń. Ludzie ci, szczególnie popularyzatorzy, zwykle nie zdają sobie sprawy ze ścisłych ram czasowych: między początkiem Czasu a chwilą obecną.
Twierdzenia Gödla a „pewniki” naturalistów.
Przyczyn i sposobu powstania Wszechświata nie znamy. Zostało też wykazane z matematyczną dokładnością, że w sensie czysto racjonalnym nigdy ich nie poznamy. Zabraniają bowiem tego matematyczne twierdzenia Gödla opublikowane w 1930r. [1]. Można je popularnie podsumować w zdaniu: „Żaden nietrywialny zbiór twierdzeń matematycznych nie może zawierać dowodu na swą niesprzeczność„. Pierwotnie Kurt Gödel udowodnił je dla zbiorów twierdzeń arytmetycznych. Można to twierdzenie uogólnić na twierdzenia dotyczące Wszechświata, t.j. jedynego bytu obejmującego przestrzeń i czas oraz całą materię mogącą z sobą oddziaływać.
Dość liczni fizycy mający ambicje pisania o dążeniu do Ogólnej Teorii Wszystkiego, w tym genialny Stephen Hawking, w swoim czasie zapewne nie zapoznali się z pracami i osiągnięciami Gödla. Inaczej nie pisali by np. o „chęci poznania myśli Boga” (p.[2], str. 161). Po latach Hawking wycofał się z tego stanowiska [30], ale chyba dalej nie docenił czy nie zrozumiał wagi twierdzeń Gödla (p.[30], str.5).
Różne znaczenia pojęcia ewolucja
Termin „ewolucja” jest pojęciem wieloznacznym. Tej wieloznaczności nie uwzględnia się zazwyczaj w dyskusjach. Utrudnia to porozumiewanie się i racjonalną dyskusję. Dobrze więc będzie podać i sprecyzować te różne pojęcia.
Ewolucja Wszechświata,
ewolucja chemikaliów w kierunku trwałej komplikacji
pojawianie się struktur samo-replikujących (pierwocin życia)
ewolucja, komplikacja istot żywych
powstawanie nowych gatunków roślin i zwierząt.
Jeśli dodatkowo zakłada się przypadkowe zmiany, oraz powstawanie gatunków drogą małych zmian (obecnie mówimy – wpływ pojedynczych mutacji genów) oraz doboru naturalnego, to dopiero przy takim zawężeniu pola zainteresowań mamy ewolucjonizm darwinowski czy neo-darwinowski.
Należy wspomnieć o innym nurcie ewolucjonizmu. Wymieniam go osobno, gdyż z nauką nie ma wiele wspólnego: Gdy pewni popularyzatorzy lub propagandyści przenoszą sprymitywizowane wersje darwinizmu (jako materialnej walki o byt będącej głównym motorem rozwoju) w obszar stosunków międzyludzkich, prowadzi to do „darwinizmu społecznego”. Ta postać „ewolucjonizmu” neguje rolę etyki i moralności w społeczeństwach. Jest jego przerzutem w dziedzinę działań ludzkich. Ci działacze polityczni, którzy traktują społeczeństwa jako hordy wyimaginowanych „zwierząt darwinowskich” usiłują uzasadnić „naukowo” zbrodnie rządzących, które obecnie już są widoczne gołym okiem w wielu krajach, wielu imperiach.
Przyczynowość a celowość
Ewolucjonizm naturalistyczny, którego niewielką częścią jest neodarwinizm, zakłada, że „naukowe” jest tylko to, co „naturalne, uzyskane przy pomocy znanych praw przyrody”. Jest to paradygmat „samoorganizacji materii”, ideologia z gruntu materialistyczna. Te manowce myśli w przypadku wąsko wyspecjalizowanych fizyków i kosmologów szerzej a porywająco omawia Stanley J. Jaki w [3 i 4].
Wiele osób piszących o „ewolucjonizmie” przyjęło milczące założenie, że termin ewolucja oznacza jedynie przemiany (rozwój materii martwej czy żywej i jej komplikacje) spowodowane przez prawa Natury, przy wykluczeniu (tak z hipotetycznej rzeczywistości, jak i z dyskusji) możliwości ingerencji Boga Stwórcy. Niektórzy „naturaliści” w trudniejszych sprawach podpierają swe poglądy wymyślonymi pojęciami typu Elan vital, Wieczna Żywina, Pierwiastek (Zasada) Życia istniejący w Naturze, lub Nieznane jeszcze prawa Natury.Są to hipotezy nieweryfikowalne i nieuzasadnione, więc poza dyskusją naukową. A ich twórcy i wyznawcy chyba zaliczają się do panteistów.
Będę wyraźnie odróżniał katolickie pojęcie ewolucji (i podobne poglądy innych uczonych wierzących w Boga Stwórcę). W ewolucji tak pojętej nie wyklucza się z naukowego dyskursu rozważania celowych działań Boga.
I tylko tyle. Natomiast ateiści czy anty-teiści usiłują możliwość takich rozważań zanegować.
Od epoki Oświecenia duża część ateistycznych naukowców rozpoczęła przekonywanie innych ludzi, w szczególności uczonych, że naukowe może być jedynie podejście poszukujące przyczyn zjawisk czy oddziaływań, i to jedynie wśród praw natury. Ukoronowanie tego podejścia można znaleźć w książce „Konieczność i przypadek” J. Monoda. Odrzucają oni (często z oburzeniem) podejście teleologiczne, szukające celuprocesów. Nie chcą zauważyć, że gdy na przykład badamy ścieżkę czy drogę, to ciekawsze są pytania o to, dokąd one prowadzą, oraz kto je zaprojektował i zbudował, a nie wyłącznie pytanie o budulec, trwałość drogi czy jej promień skrętu. Tymczasem przyczynowość i celowość są to drogi poznania intelektualnego uzupełniające się, a nie wykluczające. Nie należy metod nauki dopasowywać do wyznawanej ideologii. W książce Hellera i Życińskiego [5] ciekawie omówione są dylematy Monoda (str. 113 i nast. w [5]), ale obaj znani wyznawcy i popularyzatorzy ewolucjonizmu nawet nie wspominają o porażających (dla zwolenników naturalizmu) wnioskach wynikających z obliczeń matematyki genetycznej.
Niektóre ze skomplikowanych narządów istot żyjących są zbudowane w taki sposób, że można ich powstanie i istnienie racjonalnie uzasadnić tylko przy przyjęciu celowej ich budowy. Należą do nich (spośród setek układów) np. hemoglobina, skrzydło ptaka czy oko ssaka. O rozrzutności projektanta czy bogactwie projektu świadczy np. fakt, iż znaleziono już 38 zupełnie różnych urzeczywistnionych projektów budowy oka. Niemożliwe jest stopniowe przejście od „plamki światłoczułej” do oka (jak ukazują na filmikach propagandyści), gdyż – jak ktoś słusznie zauważył – 5% konstrukcji oka to nie jest 5% normalnego widzenia, lecz zupełna ślepota.
Michael Behe [28] układy takie nazwał „złożoności nieredukowalne”. Ich najprostszym przykładem jest pułapka na myszy. Składa się jedynie z siedmiu elementów, jest łatwo wytłumaczalna przy przyjęciu istnienia jej projektu, a prawdopodobieństwa jej powstania drogą kolejnych zmian przypadkowych (mutacji) jest niewyobrażalnie małe. To prawdopodobieństwo musi być wyliczone przez mnożenie prawdopodobieństw niezależnych na poszczególnych etapach konstrukcji. Sławne porównanie Hoyle’a (zniecierpliwionego trudnościami znalezienia płaszczyzny porozumienia matematyka z neo-darwinistami) głosi, że budowa komórki jest nieporównanie bardziej skomplikowana, niż budowa Boeinga 707. A jaka jest szansa powstania Boeinga poprzez działanie wichru na złomowisku? Jest tu implicite zawarte wskazanie, że również budowa komórki przedstawia złożoność nieredukowalną.
Wielki matematyk XX wieku Stanisław Ulam obliczył kiedyś górne granice prawdopodobieństwa samo-konstrukcji oka ssaka (p. Tablica ). Przy bardziej realistycznych założeniach możnaby to prawdopodobieństwo obniżyć jeszcze o wiele rzędów wielkości. Żadnego podważenia założeń Ulama i/lub metod rachunku ze strony neo-darwinistów nie było. Czy można rezultaty obliczeń kwitować jedynie milczeniem, jeśli są sprzeczne z dogmatami?
Prawdopodobieństwa
W Tabeli zebrano niektóre wyniki obliczeń prawdopodobieństw różnych stadiów „samoorganizacji materii”.
Uwaga wstępna: Przy badaniu procesów uwzględnionych w Tabeli natykamy się na trzy fenomeny nie poddające się żadnej analizie matematycznej ani nawet analizie w kategoriach filozofii Natury.
Są to:
powstanie Przestrzeni/Materii z Niczego,
powstanie życia,
powstanie duszy czy jaźni człowieczej.
Dla uczonego są to Tajemnice. Możliwości liczenia prawdopodobieństw dotyczą tylko faktów bardziej szczegółowych.
Część pierwsza Tabeli dotyczy powstania materii i czasu. Dalej zebrano oceny prawdopodobieństw ewolucji pierwiastków, powstania złożonych związków chemicznych i ewolucji pre-biologicznej („ewolucja chemikaliów”). Od strony faktów doświadczalnych źródłowo i jasno opisuje to P. Johnson w [6] w rozdziale 8. Próbą obliczenia „złożoności nieredukowalnej”, jaką jest powstanie życia, przy założeniach przyczynowych, jest rachunek J. Ninio [9] i dlatego otrzymujemy liczby tak niewyobrażalnie małe.
Część następna dotyczy wyników obliczeń szansy zmian przypadkowych w kierunku komplikowania struktur żywych oddzielnie dla planów budowy i rozmnażania bezpłciowych, a dalej – dla rozmnażania płciowego.
Ostatnio D. Berlinski w najpoważniejszym piśmie neo-konserwatystów w USA Commentary [26] przedyskutował niemożność wyjaśnienia w kategoriach psychologii ewolucyjnej tak struktury mózgu ludzkiego jak i umysłu (a dalej – jaźni). Klarownie też rozróżnia między mózgiem, umysłem a duszą. W tej dziedzinie obliczenia probabilistyczne wydają się niemożliwe; trzecia Tajemnica.
Wszelkie „etapy pośrednie” między wyżej wymienionymi Tajemnicami poddają się próbom ocen czy obliczeń prawdopodobieństw. Cechą charakterystyczną, wspólną tych obliczeń jest, że:
Zostało wykazane, że gdy dotyczą kolejnych etapów czy progów ewolucji, są prawdopodobieństwami niezależnymi. Dla oceny całkowitego prawdopodobieństwa wyniki obliczeń w etapach muszą być więc mnożone : pcałk. = p1*p2*…*pn
Obliczenia dla konkretnego procesu, lecz wykonane przez różnych autorów i przy różnych (rozsądnych) założeniach dają zawsze wyniki wskazujące na zupełne nieprawdopodobieństwo danego procesu. Nie znalazłem w literaturze przedmiotu wyników obliczeń dających n.p. tak wielkie liczby, jak: 1>pi >0.01 (czyli między pewnością a 1% szans).
Oceny minimalnej wielkości ujemnego wykładnika n w wyrażeniu pcałkminim=10-n , prowadzą do wartości 700<n<5000, a dla niektórych autorów osiągają wielkość n=1011 (!) , zob. poniżej [9].
Ostatnio na temat „samoorganizacji chaosu” i powstania życia opublikował swe oceny czy rezultaty rachunków A.P. Widmaczenko [7]. Podaje on dla granic „samoorganizacji chaosu” na Ziemi prawdopodobieństwo 10-255 < p < 10-800 (p. Tabela). Pytanie postawione przez autora [7] brzmi jedynie: na Ziemi czy w Kosmosie? Dyskusję tego problemu przeprowadzę w końcowej części artykułu.
W bardzo ciekawej książce biochemika i biofizyka Marka Głogoczowskiego „Atrapy oraz paradoksy nowoczesnej biologii” [8] autor cytuje (w Aneksie) oceny samorodnego powstania życia podane przez J. Ninio [9]: Wykazują one, że p < (10)-1011. Jest to liczba niepojęcie mała, nawet dla matematyka. Potwierdza więc absolutną niemożność samorództwa życia przy przyjętych założeniach.
Tabela
Czas, prawdopodobieństwa a ewolucjonizm.
Proces lub zdarzenie
p lub t
odnośnik
Powstanie przestrzeni i materii / energii(Wielki Wybuch)
?
Astrofizyka i filozofia
Czas istnienia materii
13*109 lat
„
Ewolucja chemikaliów (pre-biologiczna):
powstanie jednego enzymu
p < 10-20
Fred Hoyle [27]
powstanie minimalnego budulca dla komórki (2000 enzymów dla budowy DNA)
< (10-20)2000 =10-40 000
” „
Prawdopodobieństwa powstania komórki (jeszcze martwej) z kompletu białek
10-120 000
Ch. Gyul [23] J.W. Johnson
Powstanie życia z istniejącego budulca
?
Prawdopodobieństwo „samoorganizacji chaosu”
10-255 – 10-800
A. Widmaczenko [7]
„Spontaniczna kreacja życia”
(10)-1011
A. Ninio [9]
Lewoskrętność aminokwasów (tylko u istot żywych)
? p<<< 1, p ~= 0
biochemia
Prawdopod. wytworzenia jednej molekuly białka (z nieskończ. magazynu)
p < 10-320
Ch. Gyul, J.W. Johnson
Prawdopod. utworzenia jednej molekuly białka
p < 10-260
F. Crick [19]
Czas potrzebny na wytworzenia jednej molekuly białka
>10143 lat
J.W. Johnson
Przysłanie życia z Kosmosu (kierowana panspermia)
p<<<10-40 000 (wobec tWsz.=13*109y)
astrofizyka
Przejście od rozmnaż. bezpłciowego do płciowego
p~= 0
F. Hoyle [10]
Korzystne zmiany przez dobór natur. przy rozmnażaniu bezpłciowym (bakterie, drożdże)
Nie ma
Fred Hoyle rozdz. 1
Korzystne zmiany przy cross-over (rozmnażanie płciowe)
???, brak przy wielu równocz. mutacjach
Fred Hoyle, r.6
Powstanie nowych gatunków przez dobór płciowy
0 gatunków zwierząt, p<<<<1
Biologia, Fred Hoyle
Złożoności nieredukowalne (przykłady) Pułapka na myszy Histon-4 (białko w DNA), łańcuch 102 aminokwasów , 200 par zasad) Skrzydło ptaka oko głowonoga, oko ssaka *)
? 4-200, t.j. ok. 10-120 ?, p niezwykle małe ? p<10-40
Michael Behe [28] Fred Hoyle, s.131 Stanisław Ulam
Powstanie duszy ( świadomości, jaźni, myśli)
?
p – prawdopodobieństwo powstania przypadkowego, t – potrzebny czas w latach
*) znaleziono >38 niezależnych planów budowy oka u zwierząt
Pamiętamy, iż w nauce samorództwo tak wysoko zorganizowanych zwierząt, jak ropuchy czy węgorze, jeszcze w połowie XIX w. przyjmowano za fakt potwierdzony „świadectwami”. Dopiero Ludwik Pasteur wykazał doświadczalnie nie – zachodzenie samorództwa nawet dla bakterii. W języku matematyki te wyniki doświadczalne dają „tylko” ok. pbact. < ~10-5. Argumenty matematyczne obniżają tę liczbę o ogromną ilość rzędów wielkości.
Książka Głogoczowskiego znajduje się w nurcie silnego wśród biologów na Zachodzie lamarck’izmu. Postulowane przez lamarck’istów dziedziczenie cech nabytych przez złożone istoty żywe nie ma prostych, sprecyzowanych założeń matematycznych, niestety nie poddaje się więc ocenom probabilistycznym, odpowiednie prawdopodobieństwa nie są więc reprezentowane w Tabeli.
Zobaczmy, jakie są argumenty osób wierzących w spontaniczne powstanie życia. Ian Musgrove [32] podważa rachunki probabilistyczne dotyczące „ewolucji chemikaliów” m.inn. tym, że „wykonalność życia” (life feasibility) zależy od praw chemii i biochemii, które jeszcze są badane. Lepiej to brzmi w oryginale: „that we are still studying„. A prawdopodobieństwo powstania życia „is dependent on theoretical concepts still being developed, not coin flipping”. Muszę skomentować, że znane prawa chemii, sprawdzone i oparte o mechanikę kwantową, stosują teorię prawdopodobieństwa. Na odkrycie nowych praw można ew. mieć nadzieję, należy w tym kierunku pracować, ale nie można na tej podstawie podważać obliczeń opartych o znane i jasno sformułowane założenia i prawa świata materialnego. Dla przykładu: jakie „prawa chemii” mogłyby radykalnie zwiększyć prawdopodobieństwo syntezy histonu-4 ? Również argument, iż obecnie organizmy żywe są bardzo skomplikowane, ale pierwotne istoty „mogły być pojedynczą, samo-powielającą się molekułą” nie brzmi przekonywająco.
Matematyka Ewolucji
Najprecyzyjniejsze i jasno opisane obliczenia prawdopodobieństw utrwalenia się zmian przypadkowych a pozytywnych u istot żywych (przy przyjęciu założeń neo-darwinizmu, które na szczęście poddają się analizie ilościowej) opublikował Fred Hoyle [10]. Zastosowane przezeń narzędzia matematyczne znane są i wypróbowane w fizyce teoretycznej [11 i 12], a także stosowane przez innych badaczy w genetyce i badaniu rozwoju struktur żywych [13-16].
Książka Freda Hoyle [10] jest o tyle przydatna do racjonalnej debaty, iż autor podaje wszystkie swoje założenia, używa wypróbowanych metod matematycznych oraz ściśle uzasadnia stosowane przybliżenia. Nikt ich, jak dotąd, nie zakwestionował. Hoyle przyjmuje do obliczeń założenia neo-darwinizmu postulujące, że zmianami budowy istot żywych kierują przypadkowe mikro-mutacje. Cecha szczególna (A) charakteryzuje się odstępstwem od średniej, czyli typowej cechy (a) różną płodnością s(s – od survival of the fittest..) , jak (1+s):1, gdzie s wynosi ok. 0.01 (tę ważną wielkość można oczywiście w obliczeniach zmieniać). Przyjmuje się, że tempo mutacji (czyli zmian przypadkowych) lambda (λ) wynosi ok. 0.3 na pokolenie. Autor przelicza, jaką szansę mają mutacje „korzystne” w „lawinie” (jak pisze) mutacji szkodliwych. Obliczenia prowadzono przy jednej lub kilku mutacjach na gen. Czytelników chcących poznać czy sprawdzić formalizm matematyczny odsyłam do rozdz. 1 w [10]. Rozwiązanie prostych (dla jednego rodzica, czyli przy rozmnażaniu bezpłciowym) równań różniczkowych daje zaskakujący rezultat: Przy rozmnażaniu bezpłciowym możliwe jest jedynie zachowanie dotychczasowego bogactwa genów, niemożliwe jest zaś powstanie nowych bardziej złożonych planów budowy. Natomiast skąd się to bogactwo wzięło – znane modele matematyczne (nie tylko Hoyle’a) nie potrafią odpowiedzieć.
Dla rozmnażania płciowego, z powodu włączenia procesu łączenia i częściowej eliminacji genów ojca i matki (cross over), tak model, jak i niezbędny aparat matematyczny znacznie się komplikuje. Wylicza się prawdopodobieństwa wystąpienia częstości genu A po wielu pokoleniach. Hoyle stosuje znane np. z [12] metody całkowania po trajektoriach. W porównaniu z rachunkami z mechaniki kwantowej obliczenia rozkładu genów w poddanej mutacjom populacji są bardziej skomplikowane, gdyż należy uwzględnić nie tylko czynniki liniowe w s (współczynnik płodności), lecz także kwadratowe (s2). Są też inne utrudnienia (p. str. 88-89 w [10]).
Po analizie okazuje się, że mutacje pozytywne mogą „wypłynąć” ponad duszące je mutacje zwykłe, czyli negatywne, jedynie, gdy niedaleko odbiegają od planu podstawowego istoty żywej (wiele małych kroków). Większe zmiany, t.j. dwie, trzy mutacje pozytywne, giną zupełnie po paru pokoleniach. Pozatem, gdyby nawet takie większe zmiany „przebiły się” przez właściwe dla nich nieprawdopodobieństwa, to zginą, ponieważ zmutowane osobniki są bezpłodne: nie mogą się rozmnażać z niezmutowanymi, a szansa znalezienia tak samo zmutowanego partnera jest policzalna, ale niezwykle mała (iloczyn paru bardzo małych a niezależnych prawdopodobieństw). Rachunki potwierdzają więc zdrowo-rozsądkowe obserwacje o niemożności rozwoju gatunków metodą „obiecujących potworów”, zaproponowaną np. w hipotezie R. Goldschmidta. Odpowiednie dane doświadczalne przedyskutowane są u Phillipa Johnsona [6] w rozdziale 3: „Mutacje wielkie i małe”.
Z obliczeń Hoyle’a wynika jeszcze jeden, zaskakujący wniosek: Jakieś, niewielkie szanse na utrwalenie zmian pozytywnych dla organizmu istnieją jedynie przy procesie cross-over genów, możliwym jedynie przy rozmnażaniu płciowym. Hipoteza „ewolucji naturalistycznej” prowadzi więc do wniosku, że życie musiało od razu, od początku powstać w postaci „samczyka i samiczki”, a nie z mitycznego „pierwotnego bulionu”. Jest to zabawny paradoks paradygmatu naturalistycznego. Model implikuje ten rezultat dla całego hipotetycznego życia, w całym Wszechświecie.
Fred Hoyle był matematykiem, fizykiem i astronomem, znał też dobrze biologię. Miał ogromne osiągnięcia w dziedzinie poznania budowy gwiazd i nukleosyntezy w galaktykach i gwiazdach. Dotyczy to szczególnie syntezy pierwiastków ciężkich, niezbędnych jako budulec do powstania życia a powstających we wnętrzach gwiazd olbrzymów. Ciągle aktualna jest teoria nukleosyntezy, powstała przed pół wiekiem, w której autorzy Burbidge, Burbidge, Fowler i Hoyle (teoria znana wśród fizyków jako B2FH) na podstawie znanych już wtedy danych o przekrojach czynnych i rodzajach oddziaływania obliczają względne prawdopodobieństwa powstawania różnych pierwiastków we Wszechświecie. William Fowler za tę (głównie) i parę innych prac otrzymał nagrodę Nobla z fizyki. Hoyle był bardzo dobrym matematykiem wśród takich specjalistów genetyki matematycznej, jak J. Haldane, R.A. Fisher, Sewell Wright, i M.Kimura. Jednak, mimo ugruntowanej pozycji naukowej, rezultaty swych obliczeń p.t. „Matematyka Ewolucji” [10] (szlifowane w czasie wieloletnich wykładów dla studentów oraz biologów) ośmielił się wydać w formie książki dopiero parę lat przed śmiercią. Na tyle mocny był – przewidywany i rzeczywisty – wstrząs w środowiskach naukowych i popularyzatorskich traktujących ewolucjonizm darwinowski jako swoistą ideologię (lub quasi-religię). A reszcie narzucano pogląd, że jest to udowodniona teoria naukowa.
Fred Hoyle był zdeklarowanym ateistą. Był zarazem uczciwym i odważnym uczonym. Gdy więc wyliczył, że ewolucja naturalistyczna nie mogła, bo nie zdążyłaby, zajść na Ziemi, przyjął jako hipotezę roboczą, że zestawy genowe były okresowo przysyłane na Ziemię przez jakąś Inteligencję Kosmiczną. Postulował, wraz ze współpracownikami, szczególnie M.C. Wickramasinghe (np. w [17 i 18]), że te interwencje istot rozumnych z Kosmosu stały za zadziwiającymi „wybuchami” nowych planów życia i nowych gatunków, np. na przełomie proterozoiku i kambru (600-585 mln lat temu), czy permu i triasu (~280 mln), a może też ~65 mln lat temu (wymieranie gadów a nagłe różnicowanie się ptaków i ssaków)
Ściślej – argumentowali oni, że jedynie takie interwencje mogłyby uratować sensowność samorództwa jako hipotezy roboczej. Wielu sławnych uczonych, ale materialistów (np. F. Crick [19], por. Tabela) również czuło się zmuszonych do „wy-ekstrapolowania” założenia o samorództwie w hipotetyczny Inteligentny Kosmos. Jak jednak to zrobić, by nie narazić się na śmieszność?
Hipoteza Wielkich Powrotów a ewolucjonizm
Ze względu na ograniczenia spowodowane znaną datą Big Bang’u czas dostępny na „samoorganizację chaosu” (materii) jest jedynie trzykrotnie większy dla Wszechświata, niż dla Ziemi. W związku z tym naukowcy produkujący różne hipotezy o panspermii, a w szczególności o Inteligencji planowo przesyłającej na Ziemię gotowe zestawy genowe [17, 18, 19], które miałyby wyjaśnić kilkakrotne w historii Ziemi wybuchy nowych planów życia, są zmuszeni do zanegowania faktu Wielkiego Wybuchu. Muszą zakładać nieskończoność Wszechświata w czasie, czyli jego wieczność, przynajmniej w przeszłości. Próbowano więc „ratować” wieczność materii przez hipotezę kolejnych Wszechświatów rozpoczynających się Wielkim Wybuchem, a kończących Wielką Dziurą. Taki pomysł nie jest sprzeczny z ogólną teorią względności, choć stan przejścia do nowego Wybuchu nie poddaje się analizie matematycznej. Hipoteza jest jednak sprzeczna z II zasadą termodynamiki. Przy jej lansowaniu unikano więc wspominania o paru przeszkodach:
Takie Kosmiczne Jo-jo nie mogłoby przekazać żadnej informacji (w tym o planach Życia z poprzedniego cyklu) przez punkt osobliwy, którego konsekwencje zwiemy Wielkim Wybuchem.
Zapominano, że już w 1934 r. Tolman [20] wykazał, że takie hipotetyczne kolejne Wszechświaty miałyby swe maksymalne promienie szybko malejące, co jest sprzeczne z hipotezą wieczności.
Wymyślono więc inny model:
By ratować tak potrzebną dla paradygmatu materialistyczno-naturalistycznego hipotezę wieczności materii H. Bondi, T. Gold i F. Hoyle [21] zaproponowali Wszechświat „stwarzający się” ciągle: w ekspandującej czaso-przestrzeni pojawiają się „znikąd” nowe cząstki, które mają zapewnić stałą gęstość ciągle rozszerzającego się Wszechświata. Hipoteza ta łamie zasadę zachowania masy i energii, co dla autorów jakoś nie było przeszkodą. Jednak hipotezę tę obaliło co innego: Doświadczenie potwierdza z dużą dokładnością istnienie promieniowania reliktowego po Wielkim Wybuchu, a nie znaleziono promieniowania charakteryzującego „stwarzanie ciągłe”. Wielki Wybuch jako początek Czasu i Materii jest więc obecnie w środowiskach astrofizyków uznany za ugruntowany doświadczalnie fakt.
Szeroko o implikacjach (logicznych i filozoficznych) pomysłów istnienia wszechświatów oscylujących lub „stwarzających się ” pisze fizyk, filozof i teolog Stanley Jaki [3 i 4].
Nieoczekiwane wnioski dla Kosmosu.
Niezwykle małe wartości na prawdopodobieństwa różnych procesów na Ziemi, np. powstania życia (p. Tabela) można, jedynie po pomnożeniu przez trzy (!!) ekstrapolować na cały czas istnienia hipotetycznych planet przy najstarszych gwiazdach I pokolenia. Sumaryczny (ujemny) wykładnik potęgi przy prawdopodobieństwach powstania życia na Ziemi (p. wyżej), wynosi co najmniej n min > 700 do 5000 lub więcej. Policzmy: Maksymalną ilość gwiazd w naszej Galaktyce mogących posiadać jakiekolwiek planety ocenia się na ok. 100 mln. (~108), a ilość galaktyk w obserwowalnym Wszechświecie na ok. 100 mld (1011). Liczba nWsz=n-8-11=n-19 jest na tyle bliska liczbie n (np. 5000-19 = 4981), że możemy uznać, iż prawdopodobieństwo „samoorganizacji chaosu” (czy materii) pozostaje dla Wszechświata równie niewyobrażalnie małe, jak dlas Ziemi. Porównajmy ten szacunek z ocenami Carla Sagana [29], który był fanem Inteligencji Kosmicznych. Ocenił on, iż z ok. 1022 gwiazd we Wszechświecie ok. 104 może mieć planety podobne do Ziemi. Różnica między nami polega na tym, że on na podstawie „faktu” życia na Ziemi uznał, że z faktu, iż na Ziemi zycie istnieje, wynika, że musiało ono u nas przypadkowo powstać (pZiemi=1). Tymczasem przytoczona przeze mnie matematyka temu zaprzecza. Ale liczba nWszwynikająca z tak różnych ocen ilości planet nadających się dozamieszkania jest praktycznie taka sama.
Wynikają z tego następujące ciekawe konsekwencje:
Wszelkie miliardy dolarów zdobyte na Projekty Poszukiwania Inteligencji Pozaziemskich (SETI, n.p. kiedyś bardzo lansowany projekt Carla Sagana [29], plakietki z rysunkami ludzików na sondach kosmicznych NASA Pioneer 10 i 11, czy Project Phoenix, Mountain View itp.) były i są wydawane nieracjonalnie. Dotyczy to też obecnych wypraw na Marsa, jeśli wśród uzasadnień znajduje się „poszukiwanie wody, w celu dowodzenia powstania życia” w sensie samorództwa.
Wszelkie relacje, nawet te „najpoważniejsze”, o wizytach UFO i zielonych (zwykle) ludzikach z Plejad itp. nie mogą odnosić się do bytów realnych, fizycznych i statków materialnych. Ledwo wspomnę tu wewnętrzne wzajemne sprzeczności logiczne między tymi relacjami.
Tylko we Wszechświecie trwającym od Minus Nieskończoności w czasie możliwe byłoby powstanie „Starożytnych Cywilizacyj Kosmicznych”, „Galaktycznej Inżynierii Genetycznej „i „Panspermii Kierowanej” (por. [17-19] i pomysły wielu innych autorów-naukowców) metodą naturalistyczną. Tylko wieczność Wszechświata może zapewnić ramy czasowe umożliwiające wyewoluowanie Inteligencji Galaktycznej lub Wielkiego Budownika czy podobnych panteistycznych wierzeń. Przy znanym uporze osób „wierzących w jedyność (czy mądrość) materii” można teraz oczekiwać modeli postulujących przenoszenie Myśli czy Planów przez osobliwość Wielkiego Wybuchu. Na razie możemy podziwiać ten kierunek w science fiction, np. S. Lema „Głos Pana” [22], ale zapewne takie hipotezy pojawią się i w czasopismach naukawych. O paradoksach wynikających z rozumowań osób wierzących w „wieczne powroty” pisze pięknie Stanley Jaki w [3 i 4].
Konkluzje
Diagnoza
Metoda naukowa charakteryzuje się paroma istotnymi cechami:
naukowa teoria powinna poddawać się falsyfikacji, czyli możliwe powinno być wskazywanie, jakie doświadczenia lub fakty mogłyby ją obalić.
Doświadczenie służy też do uściślenia, lub poprawy teorii, czy nawet powstania nowej teorii
Zwykle działa zasada korespondencji, t.j. nowa teoria nie jest przekreśleniem poprzedniej, lecz jej uogólnieniem lub przeniesieniem w nowe, rozszerzone warunki doświadczalne.
Natomiast dla różnych zakresów „ewolucji naturalistycznej” sytuacja jest odmienna:
Irving Kristol, a niezależnie Stephen J. Gould w zasadzie zgadzali się, że ewolucjonizm od strony doświadczalnej (jako naturalistyczne wyjaśnienie bogactwa form i rozwoju istot żywych) można uznać za ideę będącą zlepkiem sprzecznych przypuszczeń, hipotez i wyjaśnień. Szerzej o tym u P. Johnsona [6], str. 24 i nast.
Matematyka wykazuje, że różne hipotezy ewolucjonistyczne nie mają podstaw probabilistycznych.
Pojęcie „ewolucji traktowanej jako fakt” ma silne podłoże ideologiczne, a żadnego naukowego. Ewolucjonizmy nie poddają się falsyfikacji. Chyba jedyne argumenty, z którymi zetknęliśmy się ze strony naukowców „wierzących” w ewolucję naturalistyczną, wobec argumentów uczonych posługujących się matematyką, to: „stan aktualny (np. przy pytaniu o powstanie oka ssaka – implicite drogą ewolucji naturalnej) wskazuje, że oko istnieje, więc musieliście przyjąć jakieś (??) błędne założenia. Poprawcie założenia”. Jest to rozczulająca bezradność intelektualna.
Te trzy powody łącznie wskazują, że próba intronizacji „ewolucjonizmu” jako teorii naukowej nie powiodła się. Czas wstydliwego przemilczania tej sprawy już upłynął. Na pytanie postawione w nad-tytule artykułu wypada odpowiedzieć negatywnie. Na spełniającą kryteria naukowości spójną teorię rozwoju (głównie życia) należy poczekać.
Apel.
Zadziwiające jest, i przyczyn tego stanu rzeczy należy szukać daleko poza nauką, w jaki sposób biolodzy, uczeni, mogą dopuścić, by poglądy tak sprzeczne z matematyką, tak sprzeczne z logiką, i – co śmieszniejsze – tak sprzeczne wewnętrznie, między sobą (chodzi o neo-darwinizm oraz o syntetyczną teorię ewolucji) – mogły być wykładane na wyższych uczelniach i co gorsze – uczone w szkołach jako teorie naukowe ?! Przykładem może służyć podręcznik Jerzmanowskiego i inn. [24]. Np. podaje się tam jako prawdy naukowe, udowodnione i nie budzące wątpliwości, różne „drzewa genealogiczne” istot żywych. A tymczasem tak paleontologia ( p. np. książkę Phillipa Johnsona [6], rozdziały 4 do 6, czy artykuł D. Berlinski’ego z Commentary [25]), jak i genetyka matematyczna potwierdzają jedynie istnienie fazy stazy, t.j. niezmiennego trwania gatunków (często przez dziesiątki czy setki milionów lat, np. różne rekiny) lub najwyżej ich mikro-zmian w wąskich granicach zmienności. Staza poprzedzona jest stadium nagłego pojawienia się różnych planów i form życia.
Intelektualny zmierzch neo-darwinizmu nastąpił pod koniec XX wieku. Mimo przeszło stuletniej indoktrynacji jej wyniki okazują się mierne: Np. Autor w National Geographic [31] str.6, z żalem stwierdza, że obecnie „zaledwie 12% Amerykanów uważa, że ludzie rozwinęli się z innych form życia bez boskiej ingerencji”.
A propaganda trwa: Podaje się młodzieży do wierzenia jako „teorie przypadkowego powstania życia” dziennikarskie opisy „bulionu pierwotnego” czy „pierwotnej pizzy„, lub bezpłodne w dłuższym horyzoncie czasowym dywagacje sprzed 80-ciu lat o „koacerwatach”. Opisuje się zupełnie nieudane, bo nic nie udowadniające doświadczenia Millera – Urey’a sprzed lat 50-ciu. Nie pociągnęły one za sobą (jak to bywa przy owocnych odkryciach) serii następnych odkryć, nie doprowadziły do przełomu w poznaniu mechanizmów (i praw) komplikacji i replikacji chemikaliów. Omija się konieczny, szczególnie dla uczniów, komentarz, że był to ślepy zaułek prób stworzenia złożonych związków organicznych mających prowadzić do powstania zalążków życia. Takie deformacje prawdy przez popularyzatorów biologii teoretycznej i doświadczalnej są zdecydowanie szkodliwe dla kształtowania u młodzieży racjonalnych metod poznawania rzeczywistości.
Jaki będzie los Nauki?
Jest niewyobrażalne, by społeczność uczonych matematyków, fizyków czy chemików tolerowała w swej dziedzinie podobne skrzywienia w nauczaniu, spowodowane przestarzałym, uwiędłym paradygmatem. Czas więc chyba, by podjęto stanowcze procesy oczyszczenia nauki od dominacji ideologii (szczególnie w przekazywaniu młodzieży fałszywych wyników i metod nauki) również w ważnym dziale biologii – nauce o przemianach i rozwoju istot żywych.
W ostatnich dziesięcioleciach, a szczególnie ostatnich latach zauważalne jest i coraz częstsze przyspieszone odchodzenie od wypracowanej już w średniowieczu przez scholastyków metody, dzieki której w Europie stworzono nauki ścisłe: Ciągłe, ilościowe porównywanie modelu i doświadczenia; ich ulepszanie; nieuznawanie hipotez niesprawdzalnych; otwarta dyskusja założeń i wyników.
Obecnie upowszechnia się ignorowanie dowodów niewygodnych dla osób lub nurtów, które zdobyły „panowanie” w mediach. Osobiście, poza opisanym powyżej, natknąłem się na parę takich fenomenów: Przykładem mogą służyć „podstawy teoretyczne” leków homeopatycznych, jak też lansowanie „dobrotliwego” działania małych dawek promieniowań, jako „uzasadnienie” np. „braku ofiar po Czarnobylu”. Ci propagandyści celowo popełniają błąd logiczny: z „braku dowodów wpływu” wnioskują o „dowodzie braku wpływu”.
Narasta niepokojące zjawisko: W Polsce i na świecie powstały i istnieją „obozy” ekspertów. Powodują to jednak „lobbyści” i politycy z jasnej przyczyny: ogromne zyski grup finansowych. Ignoruje się wyniki pomiarów, dowody i argumenty „drugiej strony”. Jakby prawda miała strony… A w dyskusjach zwanych naukowymi zdarza się staranne ukrywanie założeń. Dlaczego w tych festiwalach propagandy biorą udział „uczeni”? Jak im nie wstyd? Szarlataneria nie budzi już powszechnej grozy, ani nie ośmiesza. Za czasów Hitlera to się już w Niemczech zdarzyło: promowano eugenikę (a skutek – naukowe zabijanie ludzi oraz hodowanie innych), obowiązująca się stawała „teoria” o wszechświecie z lodu. Zdarzyło się to też za Stalina w bolszewickiej Rosji: były próby krzyżowania małp bonobo z człowiekiem radzieckim, było „uczenie” pszenicy, by dawała plony na dalekiej północy itp. Teraz, pod uderzeniami mediów, znów wróciła fala bezkrytycyzmu. Zwie się to post-modernizmem. Czy nauka padnie pod naciskiem Interesu lub Ideologii? Przykład szerzej omówiony w tym artykule jest alarmujący. Czy długo będziemy tolerować zbiór sprzecznych hipotez jako zaakceptowaną przez „społeczność naukową” teorię naukową?
Takiego zjawiska w działach nauki, które zdobyły szacunek, w ostatnich stuleciach nie było. A w mniej szacownych – nie było to powszechne. W normalnie funkcjonującą naukę wbudowane są sposoby naturalnie i mało boleśnie eliminujące szarlatanów i kłamstwa.
Jak zmienić sygnalizowany proces? Tak traktowaną naukę może przecież czekać kolaps. To poważnie niebezpieczeństwo. Szkoda byłoby naszej cywilizacji.
Literatura
Kurt Gödel, Monatshefte für Mathematik und Physik, 37, str. 349, 1930, oraz 38, 173 1931, oraz ang. Hao Wang, Reflections on Kurt Gödel, Cambridge Univ. Press, 1988
S. W. Hawking, Krótka historia Czasu, str. 161, Alfa, Warszawa, 1990
Stanley Jaki, Bóg i kosmologowie, RAF i Scriba TWE, Wrocław, 1995
Stanley Jaki, Science and Creation, Scottish Academic Press, Edinburgh, 1986
M. Heller, J. Życiński, Dylematy Ewolucji, Biblos, Tarnów, 1996
Phillip E. Johnson, Sąd nad Darwinem, Vocatio, Warszawa, 1997
A. P. Widmaczenko, Astronomiczne aspekty pochodzenia życia, (ros.) w : Kiniematika i Fizika Niebiesnych Tieł, Nr.4, str. 284, Kijev 2003
Marek Głogoczowski, Atrapy oraz paradoksy nowoczesnej biologii, Wyd. „MG”, Kraków, 1993
J. Ninio, Les approches moléculaires d’évolution, Paris, 1978, cytow. w [8]
Fred Hoyle, Matematyka Ewolucji, Megas, 2003
R. Courant and D.Hilbert, Methods of Mathematical Physics, NY, Interscience, 1953
R.P. Feynman and A.R.Hibbs, Quantum Mechanics and Path Integrals, McGraw-Hill, 1965
W. Fisher, Genetical Theory of Natural Selection, London 1928, vol. 4
M. Kimura, The Neutral Theory of Molecular Evolution, Cambridge Univ. Press, 1983
Sewell Wright, Evolution and the Genetics of Populations, 4 volumes, Univ. of Chicago Press 1984
J. Maynard Smith, The Evolution of Sex, Cambridge Univ. Press, 1978
F. Hoyle and N. Ch. Wickramasinghe, Our Place in the Cosmos, J. Dent, London, 1993
F. Hoyle and N. Ch. Wickramasinghe, Astronomical Origin of Life: Steps towards Panspermia, Kluwer, Dordrecht, 2000
Francis Crick, Life Itself, Simon and Schuster, New York, 1981
Richard C. Tolman, Relativity, Thermodynamics and Cosmology, Clarendon Press, Oxford, 1934
H. Bondi, T. Gold, The Steady-State Theory of the Expanding Universe, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 108, 252-70, 1948
Stanisław Lem, Głos Pana, Czytelnik, Warszawa, 1968
J.W.G. Johnson, Na bezdrożach teorii ewolucji, Michalineum, Struga 1989
Andrzej Jerzmanowski, et al., Biologia dla kl. IVo profilu biol.-chem., Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa, 1998
David Berlinski, The Deniable Darwin, Commentary vol. 101, p.19, 1996
David Berlinski, On the Origins of Mind, Commentary vol. 118, p.26, Novemrer 2004
F. Hoyle, Hoyle on Evolution, Nature, 294, 148, 1981
Michael J. Behe, Darwin’s Black Box, the Biochemical Challenge to Evolution, Free Press, 1996, USA
„Każdy ma swoją prawdę”. „Prawdę osiągamy drogą kompromisu”.
Mirosław Dakowski, październik 2023, spod Turbacza, 12
Ksiądz Tischner był to taki góralski mądrala, gaduła z Łopusznej. „Postępowcy” nadęli go jednak do rozmiarów figury, teraz by się powiedziało – celebryty, niby jako swojego guru. Zrobili mu tym wielką krzywdę, bo rozbudzili w nim pychę, wiarę w swoją wyjątkowość i „charyzmę”. Wreszcie nawet zgadzał się uprzejmie, by go poważnie proponowano na Prymasa Polski. A na nabożeństwo i pijatykę z góralami pod Turbaczem, 15 sierpnia, zamiast wchodzić z nimi z Waksmundu, zaczął przylatywać helikopterem. Mówił prześmiewczo „prawda, cała prawda i gówno prawda”. Zapewne chodziło mu o wyśmianie „poglądów”, rzeczywiście slogan powyższy dotyczy doktryn i doktrynerów, pokazuje do czego oni prowadzą. Wykształceńcy jednak pojmowali to inaczej – że w istocie prawdy nie należy szukać ani o nią walczyć.
Tymczasem prawda istnieje realnie, tak materialna i jak i ta Najprawdziwsza.
W młodości, jako fizyk doświadczalnik, z ciekawości przecież, szukałem z kolegami na przykład „jaka to naprawdę cząstka leci jako trzecia z rozszczepienia plutonu 244?”, lub „deep inelastic – jaki to jest proces”?
Dzięki Bogu szukaliśmy tej prawdy małej, fizycznej, gdy nie było jeszcze dużego przymusu wypełniania bzdurnych formularzy, spełniania procedur itp, by dostać Grant na zamówioną przez górę „właściwą, poprawną prawdulę”.
– Przykład IPCC [- The Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), the United Nations body for assessing the science related to climate change] wskazuje, że każdą brednię i każde oszustwo można nazwać „prawdą naukową”. Obecnie jest to już bezkarne!!
Przecież tak równanie Schroedingera, jak i proton, wszystkiego to istnieje naprawdę. Równanie – w przestrzeni abstraktów, a proton w czterech wymiarach: czasu i przestrzeni. A między opisem falowym protonu a jego opisem cząsteczkowym nie ma „kompromisu”, te różne opisy są tylko świadectwem ograniczoności ludzkiego rozumu. No i jego wielkich możliwości, w tym że do tych opisów jednak dotarł. Może istnieje jeszcze, trzeci opis? Bo ten przy pomocy teorii strun, ciekawy, okazał się wyraźnie chybionym.
Ta samo-kreująca się „elita” stara się nam, według nich – pospólstwu – wcisnąć, wydrukować, byśmy uznali za „swój pogląd” ich slogan, że „każdy ma swoją prawdę”. Tym sposobem można wcisnąć uległym duszom każde kłamstwo, każdy bełkot. A przecież ich arcykapłanom chodzi o takie przygotowanie naszych umysłów. Do czego? Sądzę, żebyśmy już byli gotowi do przyjścia Antychrysta.
Takich próbnych antychrystków było w ostatnich dziesięcioleciach sporo. Każdy jednak okazał się za mały i za wcześnie. Ale doskonalenie tego planu trwa.
Kończąc ten rozdział – chodzi o to, by każdy uznał „swój pogląd” [a ten pogląd chcą nam wcisnąć] za prawdę. Takimi ludźmi, półautomatami łatwiej można kierować.
Synkretyzm religii.
Masoni, którzy podstępem i szturmem zdobyli uznanie w ostatnim 60-leciu, we współpracy z braćmi z sekt, czyli z odstępcami z islamu [na przykład sufi] i z odstępami odstępcami od Talmudu, np. Chabad Lubawicz] usiłują powołać „kościół synkretyczny”.
Między innymi wobec powyższych rozważań, religia synkretyczna jest pomysłem groźnym, piekielnym. Ale oczywiście nieziszczalnym, nie do zrealizowania, podobnie jak na mniejszą skalę, nie do zrealizowania jest „cywilizacja ogólnoludzka”. Jednoznacznie wykazał to Feliks Koneczny już ponad 80 lat temu, a ci anty boży i anty-ludzcy doktrynerzy, masoni, z uporem do tego dążą. To usiłowanie też musi się skończyć katastrofą. Czy oni to wiedzą i do tego dążą świadomie?
Prawda a kompromis.
T. Mazowiecki na początku „nowej rzeczywistości ” [ok. 1990] wcisnął masoński kompromis do preambuły konstytucji. [..my, Naród Polski – wszyscy obywatele Rzeczypospolitej, zarówno wierzący w Boga będącego źródłem prawdy, sprawiedliwości, dobra i piękna, jak i nie podzielający tej wiary, a te uniwersalne wartości wywodzący z innych źródeł,.. – itd., itp. – prawda, jaki to bełkot??]
Rzeczywiście, dużo można osiągnąć drogą kompromisu, niekoniecznie kłótni czy rzezi. Na przykład podział zrabowanych w podbitym kraju łupów, podział porwanych przy tym kobiet… Jeśli w ordynacji „proporcjonalnej ” musisz wejść w koalicję z wrogiem, czy z dwoma, kompromisem można ustalić na przykład, które slogany dla tłumów wycofać, które wycofać tylko w cień, a które uznać za wspólne, do nagłośnienia, również których łobuzów dać na czołówkę, a których zachować, by na przykład kierowali z tylnego siedzenia. Tak „oni” widzą „prawdulę”. To samo robią w dziedzinie ideologii, która ma według nich zastąpić Poszukiwanie Prawdy.
Tymczasem prawda istnieje obiektywnie, realnie. Tak prawda o świecie, szukamy jej i coraz więcej odkrywamy w fizyce, chemii, uczciwej biologii. A istnieje przecież [„jeszcze bardziej „!!] prawda duchowa.
Jest nią Ten, który powiedział: „Jam jest prawdą, drogą i życiem„.
Nie wahajmy się więc zwalczać te głupie, ale bardzo szkodliwe slogany, wymienione w tytule, bo
w każdej dziedzinie prawda jest tam gdzie jest.
———————-
PS. To dodatek:
Niedowiarki szydzą: „Mówicie „Trójca„. Przecież to sprzeczność, nie mogę sobie tego wyobrazić”. A czy Wszechświat nieskończony w przestrzeni, potrafisz sobie wyobrazić? A czas biegnący od minus do plus nieskończoności? A czy potrafisz wyobrazić sobie przyczynę wszystkiego – bez Stwórcy? To tak, jak staruszka tłumacząca Feynmannowi „płaską” Ziemię. Zapytał ją: A na czym stoi ta płaska Ziemia? – Nie przejmuj się, synku, tam są same słonie – odpowiedziała pani.
Polska imperium naukowym, czyli cud metodologiczny w sezonie ogórkowym
Sezon ogórkowy w pełni stąd ogłoszono wyniki ewaluacji polskich jednostek naukowych, z których wynika, że jesteśmy imperium naukowym i niech cały świat bierze z nas przykład, aby osiągnąć poziom takiej potęgi. I podobno osiągnęliśmy taki poziom w warunkach głodowych co winno budzić zawiść krajów sytych i hojnie finansujących swoje badania. Potęgą europejską to już byliśmy i to niezbyt długo przed upadkiem, ale potęgą światową i to po upadku, to nam się zdarza chyba po raz pierwszy. Co prawda naukowo nie skolonizowaliśmy jeszcze innych kontynentów ani wysp doskonałości naukowej, lecz po tej, a może kolejnych podobnych ewaluacjach zapewne i to nastąpi. Możemy. W końcu – cóż szkodzi obiecać? Gdy polskie jednostki naukowe opanują intelektualnie zacofańców, świat dopiero ruszy do przodu. Przecież nauka jest fundamentem rozwoju.
Ta ewaluacja zdaje się podważać powszechną opinię, że polska nauka znajduje się w zapaści z powodu chronicznego niedofinansowania. Okazuje się bowiem, że im mniej finansuje się naukę, tym lepsze osiąga wyniki – przynajmniej według tych samych środowisk, które od lat alarmują o dramatycznie niskich nakładach. Paradoks? A może cud metodologiczny.
W informacjach ministerialnych czytamy, że „od wyników ewaluacji zależą nie tylko prestiż uczelni i instytutów, ale także ich finansowanie oraz możliwość prowadzenia studiów i szkół doktorskich”.
„W ramach ewaluacji za lata 2022–2025 przygotowano do przyznania łącznie 1 241 decyzji administracyjnych dotyczących kategorii naukowych w 280 podmiotach” – poinformowało Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w udostępnionym PAP komunikacie.
W kategorii A+ przyznano 106 decyzji, czyli w tylu przypadkach prowadzi się badania na światowym poziomie, w kategorii A, czyli świetnych, o znaczeniu międzynarodowym – 392 decyzji. Te dwie kategorie łącznie stanowią około 40 proc. ogółu rozstrzygnięć. Takie decyzje podjęto.
Czy jest drugi taki kraj o takim poziomie badań naukowych? Trzeba podjąć niezwłocznie decyzję o powiadomienie świata o naszej pozycji w nauce światowej, bo wkrótce zostanie ogłoszony światowy ranking szanghajski i znowu będziemy dyskryminowani, nie na topie ale na odległych miejscach, albo wcale.
Tekst dedykowany wszystkim tym, których ktoś nazwał „nostalgikami zupy pierwotnej”.
Po długich dyskusjach z zwolennikami darwinizmu uznano, że teoria ewolucji pozostaje całkowicie słuszna i zasługuje na pełen szacunek każdego inteligentnego umysłu.
Oto krótkie jej podsumowanie, na podstawie tego, co udało się zrozumieć:
Pierwsze cząsteczki istniały po prostu dlatego, że tam były, zgodnie ze znaną zasadą antropiczną (gdyby ich nie było, nie wiedziałbyś o tym, ale skoro o tym wiesz, to znaczy, że istniały). Stworzenie pierwszego białka poprzez trafne ułożenie precyzyjnej sekwencji 238 aminokwasów we właściwej kolejności było, jak przyznano, pewnym szczęśliwym zbiegiem okoliczności; ale od tego momentu do powstania pierwszych form życia jednokomórkowego wystarczyła zaledwie chwila.
Wiadomo bowiem, że w takich warunkach – gdzie wszędzie pełno błyskawic, grzmotów i magmy – wystarczy, że kazeina przejdzie obok rodopsyny, a od razu powstaje ameba. Aby przejść do rozmnażania płciowego, wystarczyło, że ameba spojrzała w lustro, spodobała się sobie i postanowiła zaprosić się tego wieczoru na kolację. DNA powstało przez przypadek, w niedzielne popołudnie, podczas zderzenia dwóch autokarów wiozących zasady nukleotydowe, które wracały z nostalgicznej wycieczki do pierwotnego stawu. Wszystkie adeniny zderzyły się z tyminami, a guaniny z cytozynami. Biedne zwłoczki były tak splątane ze sobą, że inspektorzy RNA (Road National Assistance) zrezygnowali z ich rozdzielania. Sfotografowali całość w dwóch egzemplarzach i wysłali do centrali.
Od owego dnia, wraz z DNA kontrolującym ewolucję, wszystko zaczęło przebiegać we właściwym tempie. W końcu do pojawienia się Busha brakowało jedynie trzystu milionów lat i nie było już więcej czasu do stracenia na przypadkowe próby.
Przez jakiś czas wszystko szło dobrze, a „przypadkowe mutacje” za każdym razem dawały dokładnie to, czego potrzeba było aby ewoluować, ale po pewnym czasie, w obawie, że może się nie udać, DNA zdecydowało się na wielokrotny rzut kostką, który na szczęście zakończył się sukcesem: za jednym zamachem pojawiło się dwadzieścia różnych rodzajów glonów, konik morski, trzy rekiny, szesnaście sardynek, ryba młot i wspaniała tybetańska puma.
Na pytanie rekina, który zapytał ją: „Przepraszam, ale czym ty właściwie jesteś?”, puma odparła zirytowana: „Pilnuj twojego nosa, nie widzisz, że jestem skokiem kwantowym?”.
Wieść rozeszła się szybko po Ziemi, a od tamtej chwili przyspieszenie stało się nieodwracalne (znane jako słynne przyspieszenie kambryjskie). Wszyscy zaczęli walczyć o przetrwanie gatunku, wykorzystując mrożące krew w żyłach mutacje genetyczne. Krokodyle, które ryzykowały wszystko, by stać się hipopotamami (czyż dla stworzeń wodnych nie jest ogromną zaletą widok z góry?), krępe osły i muły, które prosiły, by kładziono im jedzenie na najwyższych półkach, by wydłużyć szyję i stać się wspaniałymi żyrafami. Wiewiórki, zmęczone upadkami na ziemię za każdym razem, gdy skakały z gałęzi na gałąź, wykształcały nowe tkanki pod pachami i stawały się nietoperzami.
Kiedy potem ryba-młot zamieniła się w żabę, przemiana nastąpiła tak szybko, że nikt tego nie zauważył, a zanim reszta zdążyła wyskoczyć z wody (w niektórych przypadkach mutacje można wywołać samodzielnie, nawet trzysta naraz – wystarczy wypełnić odpowiedni formularz), ta już stała się dinozaurem.
„O kurczę” – powiedziała sardynka, która w międzyczasie zamieniała się w orła cesarskiego – „ten tam, ależ on szybko ewoluuje!».
Dinozaur, oszołomiony swoją popularnością, podjął wówczas próbę niespotykanego dotąd skoku kwantowego i postanowił od razu zostać księgowym w IBM: utknął jednak w połowie drogi i stał się nędznym Africanus Affarensis (autor łączy i parodiuje https://en.wikipedia.org/wiki/Australopithecus_africanushttps://en.wikipedia.org/wiki/Australopithecus_afarensis, tworząc coś w rodzaju “Afrykańczyka Byznesmena” (affare – interesy)), podczas gdy jego gatunek nagle wyginął (niektóre osobniki znaleziono z jedzeniem w żołądku jeszcze niestrawionym)
W każdym bądź razie od Affarensis’a do Leonarda da Vinci droga była krótka, i oto mamy wyjaśnienie ewolucji gatunków.
Rozmowa z Aleksandrem Duginem w programie telewizji Sputnik „Eskalacja”.
Prowadzący: W zeszłym tygodniu odbyła się konferencja „Filozofia przyszłości: idee i znaczenia”. W liście powitalnym Prezydent kraju, Władimir Putin, zauważył między innymi – cytuję: „Coraz bardziej odczuwana jest potrzeba głębokiej i odpowiedzialnej analizy filozoficznej bieżących wydarzeń i współczesnych wyzwań”. Dlatego proponuję, abyśmy rozpoczęli naszą rozmowę od roli Europy w tych współczesnych wyzwaniach. Zauważyłeś wiele w zachowaniu Zachodu na tej konferencji, więc zadam pytanie: czy analiza filozoficzna w ogóle jest charakterystyczna dla tych, którzy dziś siedzą w Brukseli? Dlaczego obecni politycy świadomie wybierają drogę w otchłań, jeśli pozwolisz mi na taką ocenę?
Alexander Dugin: Rzecz w tym, że wszystko jest nieco bardziej skomplikowane, jeśli nie opiszemy ich po prostu jako idiotów działających spontanicznie, bez zrozumienia konsekwencji swoich działań. W rzeczywistości nie do końca rozumiemy metafizykę współczesnego Zachodu. Ale ona istnieje. Jest po prostu dla nas nieoczekiwana, ponieważ w ciągu ostatnich 30–40 lat zachodnia myśl filozoficzna w dużej mierze zerwała z tradycją Oświecenia, z humanizmem, z umieszczaniem człowieka w centrum – z tym wszystkim, czym się kiedyś chwaliła i co w pewnym stopniu dawało jej siłę w poprzedniej epoce.
Oczywiście można dyskutować, na ile było to szczere nawet wtedy. Podwójne standardy są bardzo charakterystyczne dla Zachodu: mówili o postępie, jednocześnie tworząc niewolnictwo, mówili o równości, kolonizując inne narody, mówili o sprawiedliwości, organizując ludobójstwo całych krajów i społeczeństw. Podwójne standardy to jedno.
Ale co ciekawe: w ciągu ostatnich 30–40 lat (i zostało to szczegółowo omówione na naszej konferencji w klastrze „Łomonosowa” na Uniwersytecie Moskiewskim w różnych sekcjach i z kilku perspektyw) współczesna zachodnia filozofia stała się otwarcie antyludzka. Jest otwarcie nihilistyczna, nie niesie ze sobą absolutnie żadnego uwodzicielskiego obrazu przyszłości i w zasadzie handluje grozą. To filozofia, która całkowicie i ostatecznie zerwała więzi z humanizmem, ze świętymi wartościami, z tradycją. Zanurzyła się w tym wyzwolonym, wolnym, płynącym-donikąd czysto technicznym czasie i całkowicie przeinterpretowała wszystkie pojęcia, którymi wcześniej operowała.
Dlatego tak ważne było na tej konferencji myślenie o czasie i przyszłości. Ponieważ to, z czym mamy do czynienia, nie jest usterką w programie – mamy do czynienia z pewną fundamentalną tendencją, ucieleśnioną na przykład w filozofii akceleracjonizmu – przyspieszenia czasu. Ale przyspieszenie ku czemu? Przyspieszenie dokąd? Gdy tylko zadamy te pytania, gdy tylko umieścimy je w kontekście intelektualnym i przeanalizujemy zachodnich autorów, ich teorie, ontologię zorientowaną na obiekt, ich idee na temat czasu, temporalności i historii – robi się naprawdę przerażająco.
W istocie wielu współczesnych zachodnich filozofów świadomie postrzega bliską perspektywę zniszczenia życia na Ziemi, mutacji, wybuchów nuklearnych i katastrof spowodowanych przez człowieka nie jako możliwość, której należy unikać, lecz jako pożądany wynik. Bardzo trudno to sobie wyobrazić, trudno uwierzyć, że takie teorie istnieją.
W naszej sekcji i innych były prezentacje, a nawet świadectwa samych angielskich filozofów. Richard Sakwa, brytyjski filozof, mówił o upadku postępu. Powiedział, że nikt na Zachodzie już nie wierzy w postęp. Miał nieco naiwny pomysł: „Odkryjmy postęp na nowo, wróćmy do niego”. Ale w rzeczywistości musimy zgłębić sam postęp: jaką ideologią było to, co się teraz skończyło? Został zbudowany na antychrystianizmie, na zaprzeczeniu Bogu, religii i wieczności.A dla nas teraz – zwłaszcza w obliczu filozofii wychodzącej z Waszyngtonu, Brukseli, Doliny Krzemowej i zachodnich ośrodków intelektualnych, które świadomie to promują i rozwijają – musimy podkreślać suwerenną myśl, suwerenną temporalność, naszą rosyjską historię i nasze rozumienie przyszłości. Przyszłości czasu.
Najprościej mówiąc, nasz czas i czas Zachodu płyną w różnych kierunkach. Zdecydowanie nie musimy iść tam, dokąd nas nie tylko zapraszają, ale aktywnie popychają. I właśnie dlatego, jak mi się wydaje, nasz Prezydent Władimir Władimirowicz Putin przesłał tak ważne przesłanie do kongresu filozofów, którzy zebrali się z różnych krajów. Chińczycy zresztą mówili o swoim własnym czasie i było to bardzo interesujące. Na powierzchni są skuteczni w teraźniejszości i bardzo nowocześni, a jednak mają zupełnie inne rozumienie czasu. A najlepsi przedstawiciele Chin – Zhang Weiwei, słynny profesor Jiang, który przewidział wszystko co możliwe: zwycięstwo Trumpa, wojnę w Iranie – brali udział. Ta niezwykle ważna grupa chińskich intelektualistów mówi: „My też mamy chiński czas, który płynie we własnym kierunku. Nie myślcie, że podporządkowujemy się Zachodowi – znamy jego prawdziwą wartość”.
Indyjscy profesorowie z Instytutu Jawaharlala Nehru – znakomici myśliciele, nawiasem mówiąc – mówią, że indyjski czas też nie płynie w tamtym kierunku. Autorzy muzułmańscy i afrykańscy badacze (profesor Nyamsi zauważył, że sam czas ma inne znaczenie w językach afrykańskich) podkreślają, że Zachód próbuje włączyć nas w swój czas, próbuje skolonizować naszą świadomość czasu i historii.I oczywiście w każdej sekcji omawiano kwestię naszego rosyjskiego czasu i rosyjskiej przyszłości: w jakim kierunku powinniśmy zmierzać. Jest całkowicie oczywiste, że nie w kierunku, w którym pcha nas Zachód. Była to jednomyślna opinia setek osób – w kongresie uczestniczyło ponad tysiąc. Musimy iść w innym kierunku: natychmiast przestawić zwrotnice, natychmiast wysiąść z tego pociągu, w przeciwnym razie katastrofy nie da się uniknąć. To był bardzo poważny kongres. Rzadko zdarza się, by dwa dni były wypełnione tak gęstymi dyskusjami, sporami i debatami.
Ale już teraz, jak wiadomo, liberałów i zachodników prawie nie ma – są rzadkimi okazami. Przytłaczająca większość rozumie, że trzeba coś zrobić, że musimy uzasadnić naszą własną filozoficzną suwerenność i filozoficzną niezależność. Musimy budować rosyjską historię, rosyjskie Oświecenie (jest zresztą dekret prezydencki o historycznym oświeceniu), musimy opierać się na wartościach tradycyjnych i szukać nie tylko taktyki, ale także strategii. Musimy określić tę drogę: dokąd zmierzamy, co my, Rosjanie, uważamy za cel, ku któremu zmierza nasza historia, która coraz wyraźniej odchodzi od Zachodu.
I bardzo ważne było, że mieliśmy przedstawicieli naszych wojskowych ze strefy specjalnej operacji wojskowej. Rosyjscy filozofowie również uczestniczą w SWO na linii frontu. To uderzające i byli z nami. Mówili o tym, jak setki tysięcy naszych żołnierzy postrzega i nadaje sens tej wojnie, którą toczymy z Zachodem. I to zrozumienie jest znacznie głębsze, niż się wydaje. Mamy tendencję do myślenia, że są bohaterami, którzy walczą czysto technicznie, wykonując rozkazy, ale okazuje się, że oni też myślą głęboko. Te setki tysięcy ludzi mogą być najbardziej przebudzonymi, najbardziej aktywnymi i najostrzej myślącymi przedstawicielami naszego narodu. Zarówno zwykli, jak i niezwykli – na froncie walczą dla nas zawodowi filozofowie, naukowcy, humaniści i fizycy. Walcząc, myślą i podzielili się swoimi myślami na kongresie. To było bezcenne, po prostu bezcenne.
To rzadki przypadek, gdy wydarzenie otrzymało ogromne wsparcie władz, ale być może najważniejsze jest to, że władze naprawdę tego potrzebują. Nie jest to potrzebne tylko filozofom czy specjalistom samym w sobie. Jest potrzebne Prezydentowi, jego administracji, rządowi (wystąpił wicepremier Czernyszew), Radzie Federacji (wystąpił zastępca przewodniczącego Rady Federacji).
W zasadzie władza państwowa zaczyna uświadamiać sobie to, co powinna była uświadomić sobie dawno temu. Dzięki Bogu nadszedł ten czas: bez głębokiej analizy filozoficznej procesów, z którymi mamy do czynienia – zarówno w złożonym świecie multipolarnym, jak i w naszym własnym kraju – po prostu niemożliwe jest posuwanie się naprzód.
Mamy do czynienia z całkowitym upadkiem fundamentu nie tylko Zachodniej ale w ogóle każdej cywilizacji: rozumu, logicznego myślenia, a więc myślenia w ogóle.
Parę przykładów.
W ostatnich dniach narasta nabrzmiały problem dzików panoszących się w polskich miastach. Normalnym postępowaniem byłby systematyczny odstrzał wszystkich dzików w miastach i promieniu około 25 kilometrów od nich. Gdyby się za to solidnie zabrać problem dzików w miastach można by było rozwiązać w miesiąc. [A ja uwielbiam szynkę z dzika oraz pasztet – nawet niedawno myślałem, jak „tajnie” zakłóć warchlaka, który zjada kłącza w naszym ogródku.. MD]
Tak się jednak nie dzieje, bo zaskakująco duży odsetek społeczeństwa traktuje dziki jako miłe zwierzątka a nawet uczłowiecza dziki – mówi o lochach „dzicze mamy” a o warchlakach „dzicze dzieci”.
Prym wiodą tu oczywiście kobiety, ale dołącza w wypowiedziach do nich także dużo „mężczyzn”.
Zabijanie dzików jest zatem traktowane jak zbrodnia, myśliwym wymyśla się od „zwyrodnialców” i „morderców” itd. W efekcie dziki w miastach spokojnie się mnożą i problem narasta co nieuchronnie doprowadzi do tragedii – to jest ofiar wśród ludzi.
Pierwszy taki incydent, który zyskał szerszy rozgłos to była kobieta poturbowana przez dzika w Warszawie. Niedawno miał miejsce incydent w Krakowie – biegnący dzik przewrócił wózek z niemowlakiem, który uderzył się w główkę i trafił do szpitala na obserwację.
W obu przypadkach komentujący na FB skupili się na dziku a przede wszystkim na usprawiedliwianiu go, a nie na ludziach-ofiarach. Mało kto pytał o stan zdrowia poszkodowanych ludzi – a zwłaszcza dziecka, za to pełno było troski o to, żeby przypadkiem nikt nie użył tego wydarzenia jako „pretekstu” do krzywdzenia dzików.
Jednocześnie większość kobiet, które wiodą prym w „obronie zwierząt” uważa aborcję za rzecz niemal chwalebną a przynajmniej jedno ze swoich podstawowych praw (co można stwierdzić dokonując „przeglądu” ich profili, gdzie najczęściej znajdujemy „piorunki”). Że aborcja to zabójstwo i to wyjątkowo podłe raczej osobom, które czytają mój blog tłumaczyć nie muszę.
Zatem całkiem sporo pań (i „panów”) jednocześnie uważa, że zastrzelić dzika to zbrodnia ale wstrzyknąć dziecku chlorek potasu w serce by umierało w męczarniach to czyn chwalebny.
———————————————-
Przez cały czas trwania wojny na Ukrainie w polskich mediach jest taka sama dwutorowa narracja. Z jednej strony prezentowane są informacje o sukcesach Ukrainy i porażkach Rosji z podtekstem, że Ukraina zaraz, już-już tą wojnę wygra. Ostatnio mamy wzmożenie tych komunikatów po atakach dronowych na cele w Rosji w tym w Moskwie. Wpływ tych ataków (np. na ciężarówki albo lokomotywę pociągu pasażerskiego) na realną siłę wojskową Rosji jest zapewne niewielki ale wizerunkowo wygląda to jak najgorzej, w związku z czym narracja „Rosja zaraz się rozsypie” powróciła z pełną mocą.
I od razu za nią jest serwowany wniosek, że musimy kontynuować „wsparcie” dla Ukrainy bo jeszcze troszkę, jeszcze momencik i albo Ukraina tą wojnę wygra albo Rosjanie zrobią kolorową rewolucję, obalą złego Putina i ogłoszą kapitulację (napędzani, oczywiście, chęcią dołączenia do Unii Europejskiej i jej tzw. dobrodziejstw).
Jednocześnie jednak w tych samych mediach i z ust tych samych polityków słyszymy, że Rosja zaraz nas zaatakuje, że jak tylko „skończy” z Ukrainą to pójdzie dalej na Zachód aż do Atlantyku. I w rytm tej narracji Europa zbroi się – czy raczej usiłuje. Kupujemy więc ultra-drogi złom z USA jednocześnie zadłużając się w ramach programu SAFE na rozwój niemieckich fabryk.
Zatem w oficjalnej narracji Rosja jest jednocześnie potężna – i słaba, jednocześnie zaraz przegra wojnę na Ukrainie – i jednocześnie ją wygrawszy napadnie na nas. I o ile ministrów czy zawodowych komentatorów wygłaszających te rzeczy można podejrzewać o robienie tego z premedytacją, po prostu za pieniądze i przywileje, o tyle szerokich rzesz ludzi, którzy w to realnie wierzą już nie.
————————————————
To jednak wszystko „małe miki” w porównaniu z tym co widzimy w Kościele.
Z jednej strony nadal w kościołach prowadzone są modlitwy, w których powtarzana jest tradycyjna doktryna, a mianowicie że tylko przez Jezusa, w Kościele można zostać zbawionym – a ściślej mieć pewność tego zbawienia1. Doktryna ta oparta jest na cytatach wprost z wypowiedzi Pana Jezusa. Można by tutaj te cytaty mnożyć („nie przychodzi nikt do Pana jak tylko przeze mnie” itd.) ale chyba wszyscy je znają.
Jednocześnie jednak hierarchowie Kościoła:
twierdzą, że Islam jest w prządku jeśli nie równie dobry jak chrześcijaństwo (Papież: „powinniśmy być mniej sceptyczni wobec Islamu”, kardynał Weisenburger, arcybiskup diecezji Detroit, gości na otwarciu meczetu i nazywa go świętym miejscem, JP2 całujący Koran)
kardynał Ryś zaprasza wiernych do odwiedzania synagóg, w czym nie jest odosobniony – już papież Franciszek mówił, że Żydów nie ma potrzeby nawracać bo mają jakąś swoją osobną drogę go zbawienia, na której Chrystus jest zbędny, cała ta narracja o „judeo-chrześcijaństwie” i starszych braciach w wierze” (znów JP2) jest wszechobecna.
Czyli jednocześnie Pan Jezus jest „drogą, prawdą i życiem” ale jednocześnie nie jest, bo można sobie „wychodzić” zbawienie w meczecie albo w synagodze.
Ten ostatni przypadek jest wart pochylenia się nad nim głębiej: jeżeli nie jest właściwe nawracanie Żydów, to w takim razie działania apostołów były niewłaściwe bo przecież od tego zaczęli oni swoją działalność (o czym czytamy w „Dziejach apostolskich” i nie tylko): na początku apostołowie nawracali głównie Żydów. A skoro Kościół jest zbudowany jest na tym co zapoczątkowali apostołowie („apostolski kościół” – z wyznania wiary), to w takim razie stanowisko współczesnych biskupów pokroju Rysia neguje same fundamenty instytucji, którą reprezentują.
Jeśli bowiem nawracanie Żydów było złe to i apostołowie błądzili, a jeśli oni błądzili to błądził i Chrystus, bo to On im nakazał robić to, co robili!
Jest niezmiernie zasmucające, że kościół jest już na tyle zdegenerowany, że ich samych to nie razi. I nie jest możliwe, żeby wszyscy wygłaszający te bzdury księża i biskupi byli masonami czy innymi świadomymi „agentami zła” – całkiem spora część z nich musi w to wierzyć!
Tym co łączy wszystkie pokazane przykłady – a także wiele innych znanych każdemu kto analizuje to, co dzieje się wokół – to przykłady dwójmyślenia, które Orwell definiował w „1984” jako zdolność do wiary naraz w dwie sprzeczne tezy bo tak nakazuje partia. Obecna rzeczywistość działa inaczej – ludzie „dwójmyślą” nie dlatego, że ktoś im to nakazuje pod groźbą uwięzienia czy tortur – robią to z pełnym przekonaniem, kompletnie nie dostrzegając logicznej sprzeczności.
Są to zatem przejawy całkowitego upadku rozumu – i to co gorsza upadku powszechnego. Rozumu, dzięki któremu i na którym została niegdyś zbudowana europejska cywilizacja białego człowieka.
Tu odnoszę się do wykładni, że Pan Bóg zapewne lituje się nad tymi, którzy z przyczyn obiektywnych nie mieli żadnych szans na spotkanie się z chrześcijaństwem ↩︎
Pogardzamy wiarą i klękamy przed dowodem. Nie widzimy, że one… z jednego są rodu. Staramy zaprezentować się jako ci, którzy nie przyjmują niczego na wiarę, wszystko weryfikują, poddają procedurze sprawdzającej, falsyfikują. Naszą obsesją staje się potrzeba dowodzenia wszystkiego za pomocą metod naukowych lub nauk, które same przecież wspierają się na niedowodliwych, aksjomatycznych fundamentach i operują, mniej lub bardziej wiarygodnymi wyrażeniami pierwotnymi, postulatami i hipotezami. Ale o tej pierwotnej „niedowodliwości dowodu” zdajemy się nie pamiętać, zapatrzeni w bożka weryfikacji.
Miejsce Veritas zajęła Weryfikacja i odbiera ludzkie hołdy – podśmiewując się po cichu z naszej naiwności. A kto zweryfikował… weryfikację? Powiadacie: zdrowy rozsądek. A któż wydał mu certyfikat zdrowia? Któż osądził jego zdolność rozsądzania? Który ze zdrowych rozsądków wybraliście na sędziego? Zdrowy rozsądek spryciarza? Zdrowy rozsądek tego, kto wyznaje prawo silniejszego? Zdrowy rozsądek Trazymacha i Nietzschego? Zdrowy rozsądek sceptyka, który wątpi we wszystko z wyjątkiem… własnego wątpienia, niczym jakiejś rzadkiej maści dowcipniś? Zdrowy rozsądek jakiegoś słownego kuglarza, co to z rodu być może tych, o których napisano, że oni „zawsze łgarze, wstrętne bydlęta, brzuchy leniwe”?
Zdrowy rozsądek kompromisu? A któż ustalił zasady kompromisu i rozkład korzyści dla obu stron? Mówicie, że waszym ideałem jest pewność jak w geometrii. A czy ktoś z was wmyślił się w… niepewność, fikcyjność i umowność zarówno istnienia jak i definicji „punktu”, bez przyjęcia których znika cała geometria z jej legendarną pewnością. Powiecie: a pewnośc matematyki? No cóż, zliczanie przedmiotów i środków płatniczych oraz reguły rządzące naliczaniem odsetków – to faktycznie chyba jedyne co buduje wasze poczucie racjonalności świata.
2. NARCYZM ROZUMU czyli IŚĆ Z POPĘDEM NAUKI
„Rozum ludzki poznaje prawdy formalne – logiczne i matematyczne – z pewnością apodyktyczną, to fakt. Jest to poznanie formalne(…)” – jak komentując Kanta, pisze M.Massonius. Jedyne „pewne” choć i w tym punkcie… Gödel móglby oponować. Gorzej sprawy się mają z poznaniem świata realnego. „Poznanie realne możliwe jest tylko przy wstępnym przyjęciu określonych i przez nic nie uzasadnionych założeń. Z tego też powodu jest ono tylko prawdopodobne. W obrębie poznania świata fizycznego wszystko, co może być dowiedzione, może być i zbite. U podstaw poznania świata realnego leżą pojęcia i tezy naczelne (energia, materia, przyczyna itp.) zawierające w sobie sprzeczności wewnętrzne, choć mimo to, nie przeszkadzają one istnieniu potocznego poznania realnego ani tworzeniu i rozwijaniu nauk realnych.”
By zasłonić te gorszące sprzeczności św. Sciencji wymyślamy dziwotwory logiczne takie jak np.komplementarność. Na chwiejnych fundamentach, metodą prób i błędów budujemy „wiedzę”, która raz działa, raz nie, raz prowadzi do globalnej awarii, a raz udaje jej się ominąć rafy nieprzewidywalnych skutków swoich posunięć i która w pewnym momencie zostaje przezwyciężona przez nowszy model paradygmatu naukowego unieważniajacy poprzedni i wyjaśniający więcej. Nasza tak ubóstwiana „wiedza” okazuje się cząstkowym „wyjaśnianiem” cząstkowych aspektów nieskończenie mądrzejszego organizmu Natury za pomocą podpatrywania i naśladowania nakierowanego na skuteczne spożytkowanie.
Nasza nauka będąc tylko zwykłym podglądaczem i kopistą metod Najwyższego Konstruktora tak się zapomina w swojej pysze, że jako ideał wytycza sobie… całkowite wyjaśnienie wszystkiego metodą empiryczną. O tempora, o mores!
3. JEJ LORDOWSKA MOŚĆ: NAUKA DOŚWIADCZALNA, DOŚWIADCZAJĄCA NA NAS
Twórca metody empirycznej Francis Bacon posiadał wybitny intelekt, ale popełnił dwa wielkie błędy. Pierwszy to ten, gdy stwierdził, że poznanie Boga za pomocą filozofii jest niemożliwe. Drugi, gdy przeprowadzając empiryczne eksperymenty na śniegu nie podszedł do tego… empirycznie i zaniedbał kontrolowania ilości czasu spędzanego na mrozie oraz niedopatrzył bycia odpowiednio przyodzianym, w rezultacie czego zaziębił się, co kosztowało go rzecz bezcenną, nawet dla empiryka, czyli życie, a nas – utratę może kilku wiekopomnych dzieł o tym, jak to nauka doświadczalna może przedłużać i pomagać chronić życie w każdych warunkach, nawet przy temperaturze niższej od zera.
Ironia ironią, ale chyba każdy przyzna, że osobliwego i niezbyt dobrze wróżącego ojca mają nasze nauki doswiadczalne… Oczywiście można to też zinterpretować tak, że zabiła go pasja i zapał do nauki. Poprośmy Derridę, on, zaręczam, znajdzie wszystkie możliwe interpretacje i… jedną więcej. Zinterpretuje fakt tak, że sam fakt nie pozna swojej interpretacji. Ale wróćmy do naszej nauki, która pędzi jednak niezłomnie naprzód, rzec by można, nago i rączo po skrzącym się śniegu. Jak wiadomo wstępnym etapem… zamarzania jest wszechogarniające, nadzwyczaj miłe uczucie błogości…
Nasza atomistyka uwierzyła ślepo, radośnie i właśnie błogo, że odkryła atom energetycznego i ekologicznego perpetuum mobile. Tę wiarę, raczej niezbyt… światłą, zachwiała dopiero seria trzęsień ziemi w Japonii. Nasza Matka Ziemia złapała ostre japońskie zapalenie płuc, obustronne, tak samo jak Bacon… Empiryczna głupota Bacona kosztowała go życie. Czy takaż sama empiryczna głupota naszych kapłanów nauki będzie kosztowała… śmierć Ziemi?
Złośliwe wróżki mówią, że to sam Lord Bacon ze swej, średnio wygodnej, siedziby w Hadesie, ruszony sumieniem – poruszył płytami tektonicznymi, by dać naszej cywilizacji ostatnie ostrzeżenie. Na dowód przytaczają fakt, iż drugi i trzeci potężny wstrząs w okolicach Fukushimy miały miejsce 7-ego i 11-ego kwietnia, a właśnie dokładnie pośrodku tych dwóch dat, czyli 9-ego kwietnia, wypada dzień śmierci wielkiego Lorda.
Zostawmy jednak wróżki samym sobie z ich tajemnymi wyliczeniami i wróćmy do naszej św. Sciencji, która też przewidywać umie, choć nie zawsze, nie wszystko i często nie w czas. Ale póki co, wierzy że odnajdzie gen mądrości, gen głupoty, odwagi i tchórzostwa oraz feromon miłości i wszystkie je spożytkuje, być może nawet w jednym produkcyjnym egzemplarzu.
Nie wiem czy dokładnie to miał na myśli Nietzsche wypracowując w pocie czoła koncepcję Übermenscha, ale pewnie by się ucieszył z postępów genetyki, wszak nieraz wzywał do zapoczątkowania hodowli wyjątkowych jednostek… Nasza nauka wyprodukuje geniuszy, bohaterów, szczęśliwych kochanków, dzieci z amputowanym okresem buntu młodzieńczego, złodziei z gwarantowanym brakiem wyrzutów sumienia i… w razie zamówień i popytu także zrealizuje zamówienie na genetyczne skonstruowanie kilku sztuk niezawodnych i długowiecznych… oprawców.
Nasz klient, nasz pan. Realizujemy każde zamówienie w jak najkrótszym terminie. Wypreparowane i podkradzione z organizmu Przyrody metody „korekty” Życia stworzonego ex nihilo przez Wielki Umysł i Dobro, zastosujemy do taśmowej produkcji „stworów” przydatnych w urządzaniu świata przez Wielkiego Manipulatora czyli przez zadufany w sobie „rozum naukowy” i nienasyconą chęć użycia, rozkochane w sobie królewskie małżeństwo tego zaprojektowanego nam wszechmrowiska. I tak nam dopomóż postęp.
Póki co, ci wspaniali kapłani w swych… latajacych laboratoriach, pracują dzień i noc a nam pozostaje czekać na… genetyczną fukushimę. Na razie sklonowano owieczkę i zmodyfikowano DNA robaka, w niewiadomym kierunku, co prawda, ale zawsze to coś. Kapłani mogą ogłosić święto. I nie wypada pytać, czy to czasem nie jest ten robak pychy, który gryzie ludzkość od zarania jej historii. Może, niezdrowo pokasłujący wciąż w Hadesie Lord Bacon zna odpowiedź…
3. POSTĘPUJĄCY STARCZY POSTĘP czyli ZMIERZCH ZACHODU
Rozum naukowy uzurpując sobie prerogatywy Wszechwiedzy dąży do tego, by wszystko wyjaśnić, przewidzieć i zaplanować. Ideałem staje się DETERMINIZM, powszechnym wymogiem DOWÓD. Tajemnica jest lekceważona, wyśmiewana i… przezwyciężana niczym mityczne marksistowskie sprzeczności klasowe na drodze ku rajskiej szczęśliwości świata poznawalnego i sterowalnego w 100%. Ideałem determinizmu jest widzenia świata tak, że w nim każde ze zjawisk, w tej liczbie każdy postępek każdego człowieka, jest koniecznym i jedynie możliwym. Świata takiego, którym włada logiczne i nieprzebłagane Fatum Stoików, tych samych, którzy stali na zboczu ateńskiego wzgórza Areopag w chwili gdy jakiś dziwny przybysz z Tarsu mówił swe pamiętne słowa: „Jesteśmy bowiem z Jego rodu”.
Słuchali a jakby nie słyszeli… Nie znali Go. Nie znali Jego rodu ani swojego pochodzenia. Za wiele od nich wymagano… Dostali szansę a nie pojęli. Z dużą pewnością możemy założyć, że niektórzy z nich mieli nieprzepartą chęć spytać tego obcego w ich mieście mówcę o… dowody.
W świecie rządzonym przez Konieczność i kończącym się „sprawiedliwym” wszechpożarem, rodem zaiste z wieszczeń National Geographic, w takim świecie o odpowiedzialności człowieka za jego czyny, oczywiście nie może być mowy. Może być odpowiedzialność karna, której racją bytu jest celowość społeczna, nie zaś sprawiedliwość. Celowość społeczna oczywiście kierowana przez grupę, która wygra wyścig na największe i najskuteczniejsze natężenie Woli Mocy i która… sama sobie ułoży prawo naszej… ich prowincji.
4. CZYM POSOLISZ SÓL KIEDY STRACI SMAK?
Czy Prawo jest jeszcze emanacją praw ludzkiej natury czy jest już sformalizowanym społecznym atawizmem, niewygodną tradycją czasów bardziej świadomych, jednym wielkim pozorem i swoistym hołdem wizerunkowym składanym przez występek cnocie? Kto posoli sól, gdy straci ona smak? Kto naprawi prawo? Na pewno nie ci, którzy je zespuli i psują nadal…
Ogół ludzi „mniej więcej wykształconych”, lecz niezdolnych nawet w stopniu elementarnym do samodzielnej źródłowej refleksji nad ideami przewodnimi cywilizacji i nad ideami w ogóle – skłonny jest bezproblemowo uznać racjonalnośc i sensowność „świata totalnego determinizmu”, „świata popędowego postępu” oraz zaakceptować „prawo” do dokonywania „dowolnych zmian w prawie”. Ba! Tenże ogół gotów jest uznać te ideowe fetysze nowożytności nawet z entuzjastycznym aplauzem, motywowanym nadzieją na… cudowne przyszłe granty cywilizacji naukowo-technicznej. Czego to się… nie zapomni i nie poświęci dla ekranu LCD wielkości ściany, wyposażonego, być może, w funkcję transmisji danych zapachowych.
Wszystkie twoje zmysły zaspokoimy, tylko zaufaj nam i zapomnij o tym, co żyje w twym wnętrzu! Ateizm staje się trendy i cool. Wszystkie religie są sobie równe – głoszą religioznawcy posiadający wszechstronnie „wyższe zniekształcenie”. Religijność ograniczamy do importowanych z Dalekiego Wschodu (w tych samych kontenerach co konkurencyjnie najtańsze bawełniane podkoszulki i dziecięce plastikowe zabawki) – dwóch kwadransów dziennie, posiedzeniowej medytacji, według metod opracowanych w specyficznym społeczeństwie kastowym, w czasach – jak słusznie nazwał to Hegel – precywilizacyjnych i aetycznych.
5. CICHYM SKRADAŁO SIĘ KROKIEM czyli BIESIADA WŚRÓD SKORUP
Moralność rangi uniwersalnej zrodziła się dopiero wraz z chrześcijaństwem. Dlatego różne państwa i organizacje sfabrykowane przez ekspansywną Wolę mocy – za punkt honoru przyjmują jawną, bądź jeszcze groźniejszą, gdyż zamaskowaną, walkę z rzeczywistością chrystianizmu. My, jako cielęco pokorni, stadni wyznawcy ducha czasu, wychodzimy tym oczekiwaniom naprzeciw. Stajemy się „nowocześni”, odrzucamy modlitwę i rytuał, głos sumienia zastępujemy poczuciem humanitaryzmu, hasłem tolerancji lub buddyjskiego wszechwspółczucia do… nieistniejącego wszechczłowieka.
Zmyleni identycznością słów podbieranych z innych niż chrześcijańska kultur nie widzimy, że kryje się za nimi odmienna, wsteczna treść, cofająca nas w mentalność prechrześcijańską, antypersonalistyczną, wręcz oniryczną. Dla świata determinizmu i wszechracjonalności ciałem obcym są takie pojęcia jak: sprawiedliwość, krzywda, cnota, grzech, dobro, zło, prawda – są one tylko słowami. W świecie „hiperracjonalnym” nie mogą mieć one znaczenia bezwzględnego ani powszechnego. Zerojedynkowy system walki o byt każdego z każdym… zawiesza się na nich.
Słowa te są kamieniem obrazy dla właścicieli koncernów militarnych, dla technokratów i ich wyznawców.
By je rozbroić – nadają im więc znaczenie konwencjonalne, nie ustalone powszechnie, zależne od poglądów, przywidzeń i kaprysów każdego autora, niezależnie czy mówimy tu o autorach konstytucji czy prawa stanowionego czy powieści. I takim oto trikiem zamyka się nam usta mówiąc: Macie tu te swoje wielkie słowa. Przecież istnieją. O co wam chodzi…?! Możecie sobie o nich poczytać, powiesić je na ścianie, pomyśleć o nich czasem nawet, byle nie w publicznych miejscach…
I niech was… postęp broni, próbować czasem wprowadzać je w życie! Kultywujcie je sobie w małych grupkach rodzinnych, tylko trzymajcie się z nimi z dala od Państwa, bo was obejmiemy ustawą o niebezpiecznych sektach stanowiących zagrożenie dla zdrowia i spokoju społecznego.
Dopóki nie odmówimy na głos obowiązkowi składania pocałunku na wizerunkach i posągach Ślepego Cesarza, dopóty możemy sobie w swoich katakumbach do woli używać i nadużywać wszelakich Wielkich Słów… Bo przecież może być taki świat, że ludzie wykształceni, w swych artykułach, książkach, rozmowach i odczytach nadal będą używać z aprobatą i zachwytem słów: odpowiedzialność, cnota, sprawiedliwość, zbrodnia, krzywda, łajdactwo – nie widząc, nie dostrzegając, że dookolna rzeczywistość stopniowo i nieubłaganie traci prerogatywy świata w którym dobro i sprawiedliwość mają jakikolwiek wpływ na kierunek jego biegu.
I nic może już nie znaczyć, że wielkie słowa, słowa prawidłowe, jeszcze, póki co, są… Bo jeśli się bliżej przyjrzeć, to ujrzy się, że tak naprawdę już od dłuższego czasu stanowią tylko puste łuski. Ucztujemy przy stole zastawionym, czy też raczej… zasypanym skorupami naczyń, które już dawno temu przestały pełnić swoją funkcję a stanowią jedynie atrakcję turystyczną. Czyżbyśmy byli już tylko… turystami w krainie sensu i prawdy oraz jedynie archeologami szczęścia wyższej próby, szczęścia odmiennego od miłego poczucia napęcznienia i poczucia ulżenia sobie przerywanego chwilami importowanej medytacji transcendentalnej? Jeśli się nie opamiętamy, to naszyjnik z malutkich czaszek najwznioślejszych słów i idei oplatający szyję odrażającej bogini Kali – będzie wzbogacał się o kolejne trofea, które bezmyślnie naukowy bezsens zdobywa na osamotnionym coraz bardziej, pełnym sensie.
Zmiany stopniowe i długofalowe są najtrudniej obserwowalne. Nie tylko dzień sądu przychodzi niewidzialnie i niespodziewanie. Także Władca tego świata wkrada się do naszych mieszkań, głów i serc – niepostrzeżenie, doskonale niezauważalny, z tym swoim uśmiechem beztreściowego optymizmu namalowanym na masce wiary w nieograniczony postęp i z wyrazem kpiącej pogardy dla religijnych, nieudowodnionych przesądów. Lepiej nie zrywajmy z niego tej maski, widok może być zbyt wstrząsający nawet dla najzagorzalszych miłośników horrorów.
6. BARBARZYŃCY U BRAM czyli MOLOCH LUBI OFIARY czyli WYRYWANIE PULSUJĄCEGO SERCA
Tajemnice nauki i jej niepewność… zakrywamy i uświęcamy. Zakrywamy wieńcami splatanymi z pustych słów wynajętych futorologów, którzy niczym babilońscy lub egipscy kapłani obwożą tę rozsypującą się figurę św. Sciencji po intelektualnych autostradach globalnej, szczycącej się zwątpieniem we wszystko co niedowiedzione – wioski. Nauka działa – zgoda, ale najczęściej nie wiemy ani dlaczego działa, ani dokąd nas prowadzi z przepasanymi oczami.
Nie wiemy, jakie groźby kryją się za czysto pragmatycznym i bezmyślnym posłużeniem się umiejętnością zaprzęgania do swoich celów tajemnic Natury, które nauczyliśmy się spożytkowywać, wyskrobując pojedyncze nitki z trenu tajemnicy bytu. Podkradliśmy Naturze minicząstkę jej tajemnic, szczątkowe arkana konstrukcji atomu i genomu i ten mikroudział w nie przez nas stworzonej i podtrzymywanej w istnieniu, harmonii wszechcałości, zakręcił nam w głowie tak, że być może sami siebie unicestwimy jako gatunek. Pokora i roztropność są obce rozpędzonemu, praktycznemu rozumowi naukowemu. Ten galop jest ślepy, bo wykłuto oczy rozumowi serca…
Nauka zawiera w sobie wiele „tajemnic naukowych” takich jak np.”ograniczoność i nieograniczoność materii, skończoność i nieskończonośc trwania wszechświata w czasie, następstwo czasowe przyczyny i skutku, kinetycznośc i potencjalnośc materii itp.” „Dlaczegoż te sprzeczności, zawarte w tajemnicach nauki, nie zrażają nas i nie zachecają do wyrzeczenia się nauki”? – pyta M.Massonius. Dlaczego intensywnie tropione trudności, „sprzeczności” i „nieracjonalności” w tajemnicach wiary chrześcijańskiej, jej podstaw i dziejów są tak eksponowane, że u wielu doprowadzają do utraty wiary? Dlaczego tym rzekomym sprzecznościom wiary nie pospieszacie na ratunek z wszystko tłumaczącym pojeciem-wytrychem „komplementarność”?
Jedną z odpowiedzi może być ta, że systemy społeczne, polityczne i światopoglądowe oraz patologiczne organizmy państwowe dążące do eliminacji personalizmu swych członków – wyczuwały i wyczuwają intuicyjnie, iż żywa, masowa i aktywna obecność chrześcijaństwa w przestrzeni społecznej odbiera im rację bytu i podważa podstawy ich uzurpacji. „Nie bójcie się tych, którzy zabijają ciało, lecz duszy zabić nie mogą. Bójcie się raczej Tego, który duszę i ciało może zatracić(…).” Nie przypadkiem obydwa totalitaryzmy XX w. ze szczególną zaciekłością zwalczały chrześcijaństwo a jeden z nich czynił to właśnie w imię likwidacji… nienaukowych przesądów. Jednak są to wszystko nieracjonalne rachuby „racjonalnych” systemów masowej depersonalizacji, intelektualnych uzasadnień planów eksterminacji niepodległego ducha ludzkiego. I tyleż irracjonalne, co wciąż się odradzające. Także, a może przede wszystkim, dziś.
Ten koń się zagalopował i z pewnością się wkrótce wyeksploatuje, ale co stratował, przy naszym biernym współudziale, to stratował. Jednak, jak to po wielokroć bywało w historii – odbudujemy i to, bo nie ma takiej plagi, po której ludzkośc by się nie podniosła, powodowana obecnym w niej wyższym instynktem prawdy. Kananejskiemu Molochowi składano w ofierze dzieci, jego współczesnemu odpowiednikowi – ofiarowujemy sens, głębię istnienia i… samo istnienie przyszłych pokoleń.
Żyjemy w świecie realizującym przesłanie Marksa „Wszystkich nienawidzę bogów!”. Barbarzyńca z Trewiru i demiurgowie dzisiejszego antyreligijnego, relatywistycznego i hiperracjonalnego świata, niczym azteccy kapłani odziani w skóry zdarte z ludzi, swoim obsydianowym nożem logiki i pragmatyki otwierają nam pierś, by wyrwać z niej pulsujące serce sensu i l’ordre du cœur ofiarować dzikiemu bóstwu udowodnionej pustki.
7. TO, CO TYLKO SŁUSZNE I TO, CO PRAWDZIWE czyli POZERSTWO ZAGROŻONEGO
Mówiąc o kondycji nauki i techniki oraz o zagrożeniach jakie niosą jej niepohamowane i nierealne ambicje, nie sposób nie przywołać Heideggera. Oddajmy więc mu głos: traktowanie przyrody jako obliczalnego układu oddziaływających sił, „może wprawdzie pozwalać na słuszne ustalenia, ale właśnie dlatego pozostać też może niebezpieczeństwem; takim mianowicie, że wszystko, co słuszne, będzie wyzute z tego, co prawdziwe.” Tylko człowiek zagrożony w tym, co prawdziwe, przybiera pyszną pozę władcy świata. Sednem tego zagrożenia człowieka w jego istocie jest ewentualność, że może mu zostać odmówiony wstęp w odkrywanie bardziej pierwotne.
Nauka jest tylko sposobem i daje nam zaledwie słuszność. Słuszność ma się nijak do prawdy. Tyle Heidegger. Po tak trzeźwych elementach krytyki nauki wróćmy do tego świata i spraw, które bronią się przed tym, by – jak to pięknie określa Heidegger – nie stoczyć się do świata zwykłej przyczynowości.
Są rzeczy, na które nie ma słów w ludzkiej mowie ani pojęć ludzkiego rozumu nie dlatego, że… nie istnieją, lecz dlatego, że to właśnie one są źródłem wszelkich słów, wszelkiej mowy i języka oraz każdego indywidualnego ludzkiego umysłu i duszy. Źródło nazw jest ex definitione nienazywalne, źródło pojmowania jest z konieczności niepojęte. Źródło istnienia… nie istnieje, gdyż sposób jego bytowania musi być innego rzędu, niż istnienie jego stworzeń. Metodami weryfikacji istnienia nie znajdziemy Go nigdy.
Nie pojmiemy Dobra, bo to Ono nas pochwytuje i pojmuje w naszej najtajniejszej głębi. Jedynym pewnym Dowodem istnienia Dobra jest to, że dało nam Ono największe dobro, czyli niezależne istnienie wraz z możliwością niewiary w… Jego istnienie.
Nie pojmiemy istoty tego źródła, ale mamy dostęp do jego częściowego poznania na podstawie jego działań w tym świecie i… w nas samych, gdyż to w nas samych, u podłoża naszej psychiki, skrywa się fundament dowodu na istnienie Dobra stwórczego czyli ów wewnętrzny daimonion Sokratesa, iskra sumienia, wierzchołek umysłu, syneidesis, wewnętrzny osąd bezsensu, nieprawości i bezbożności, zmysł wglądu w konstytuujące świat prawdy najwyższe.
8. RZECZY NAJWYŻSZE
Na środku tego morza, oceanu wiary w tysiące rzeczy wiarygodnych, prawdopodobnych i takich, które czas ukaże kompletnie fałszywymi, w tym oceanie butnej, przereklamowanej racjonalności dwie rzeczy pozostają dla naszego rozumu niedostępną tajemnicą, tajemnicą tajemnic. Mówiac słowami Kanta:wiedzę niepodważalną mamy o dwóch rzeczach, które górują ponad wszystkimi innymi: o niebie gwiaździstym ponad naszymi głowami i o Prawie Moralnym w naszym wnętrzu. M.Massonius określił to tak:
“Pomiędzy przedmiotami mojego poznania jest jeden, będący (…) tajemnicą tajemnic: Ja sam.” Codzienne obcowanie z tym cudem oswaja nas z niepojętym ewenementem trwania niczym niezakłóconej ciągłości naszego zycia psychicznego i z towarzyszącą mu Samoświadomością oraz pewnoscią bycia kimś absolutnie jedynym w swoim rodzaju, niepowtarzalnym. Z jakiejś nigdy niepoznanej przyczyny każdy z nas czuje z pewnością, która zamienia to poczucie w wiedzę, że jest kimś niezastąpionym i bezcennym – wśród tak samo nieporównywalnych, jednostkowych i niezastąpionych innych Ja.
Drugim fenomenem całkowicie niedostępnym dla naszego ziemskiego rozumu jest nasze życie moralne. „Niezgłębioną tajemnicą jest samo istnienie Życia Moralnego”. I obydwie te wieczne tajemnice – wobec sensu istnienia których w świecie bezwzględnej walki o byt, każdy rozum jest bezsilny – są jednocześnie… kapitałem największej naszej pewności, jedynym, tak naprawdę, dostępnym nieustannie i bezwarunkowo, niepodważalnym fundamentem. Fundamentem nie potrzebującym dowodu, bo będącym podłożem i autorem wszystkich możliwych i niemożliwych dowodów.
9. DOCTA IGNORANTIA czyli WIEDZĄCA NIEWIEDZA I DWA JEJ PIERWSZE KROKI
Tajemnica tajemnic w swym dwojakim kształcie staje się czymś najpewniejszym, co dano nam poznać. Tajemnica staje się najpewniejszą wiedzą! W niepojętym paradoksie, to co najbardziej tajemnicze, jest dla każdego człowieka tym, co najjaśniejsze. To co pozornie najsłabiej udowodnione i potwierdzone, daje najtwardszą i najbardziej niezłomną siłę. To, co niby całkowicie nieugruntowane, daje grunt najtrwalszy. A te drobne rzeczy, których istnienia i praw nimi rządzących potrafimy dowieść – te drobiazgi, czekają na zaprzęgnięcie w kierat przemysłu i techniki albo na kogoś kto je prędzej czy później obali, wykaże ich nieprawdziwość, czasową li tylko obowiązywalność lub fałszywość.
Dwa kamienie węgielne chrześcijaństwa: istnienie JA oraz istnienie Życia Moralnego, są nie do obalenia i nie podlegają weryfikacji, gdyż to właśnie one weryfikują wszystko. Diament nie dajacy się niczym zarysować… Tajemnica, a zarazem jedyna i najpewniejsza wiedza. Tajemnica będąca poznaniem, pierwszą i ostateczną, jedyną pewną wiedzą, trwającą pośród przetaczających się wokół nas, burzliwych potoków udowodnionej i rozgłośnej znikomości.
Bibliografia
1. Marian Massonius – Rozum w obliczu tajemnicy. Listy do Mariana Zdziechowskiego, Kraków 1923
2. John Henry Newman – Logika wiary, Warszawa 1989
3. Immanuel Kant – Krytyka praktycznego rozumu, Warszawa 1984
4. Georg Wilhelm Friedrich Hegel – Wykłady z filozofii dziejów, Warszawa 1958
5. Martin Heidegger – Pytanie o technikę
– Nauka i namysł
(w: Budować, mieszkać, myśleć, Warszawa 1977)
6. Walerian Magni – O świetle umysłów i jego obrazie, Warszawa 1994
Jako czołowy logik XX wieku, Kurt Gödel jest dobrze znany ze swoich twierdzeń o niezupełności i wkładu w teorię mnogości, których publikacje zmieniły bieg matematyki, logiki i informatyki. Kiedy w 1951 roku otrzymał Nagrodę Alberta Einsteina w uznaniu tych osiągnięć, matematyk John von Neumann wygłosił przemówienie, w którym opisał osiągnięcia Gödla w logice i matematyce jako tak doniosłe, że „pozostaną widoczne daleko w przestrzeni i czasie”. Natomiast jego poglądy filozoficzne i religijne pozostają praktycznie ukryte. Gödel trzymał te kwestie w tajemnicy, nie publikując niczego na ten temat przez całe życie. I chociaż uczeni zmagali się z jego ontologicznym dowodem na istnienie Boga, który pod koniec życia rozpowszechniał wśród przyjaciół, inne zasady jego systemu wierzeń nie były przedmiotem znaczącej dyskusji. Jedną z nich jest przekonanie Gödla, że przetrwamy śmierć.
Dlaczego wierzył w życie pozagrobowe? Jaki argument uznał za przekonujący? Okazuje się, że stosunkowo pełna odpowiedź na te pytania kryje się w czterech długich listach napisanych do jego matki, Marianne Gödel, w 1961 roku, którą przekonuje, że ich przeznaczeniem jest ponowne spotkanie w życiu pozagrobowym.
Zanim przejdę do omówienia poglądów Gödla na życie pozagrobowe, chcę podkreślić rolę jego matki jako cichej bohaterki tej historii. Chociaż większość listów Gödla jest publicznie dostępna za pośrednictwem cyfrowych archiwów Wienbibliothek im Rathaus (Biblioteki Miejskiej w Wiedniu), żaden z listów jego matki nie przetrwał. Znamy jedynie jego wersję ich rozmowy, a z jego odpowiedzi możemy wywnioskować, co powiedziała. To tworzy aurę tajemniczości podczas czytania jego listów, jakby ktoś otrzymał platoński dialog, z którego usunięto wszystkie wersy, z wyjątkiem tych wypowiedzianych przez Sokratesa. Chociaż brakuje nam jej własnych słów, jesteśmy wdzięczni Marianne Gödel. Bez jej ciekawości i niezależności myślenia mielibyśmy o jedno źródło mniej w zrozumieniu filozofii jej słynnego syna.
Dzięki bezpośredniemu pytaniu Marianne o wiarę Gödla w życie pozagrobowe poznajemy jego dojrzałe poglądy na ten temat. Zapytała go o to w 1961 roku, kiedy był w szczytowej formie intelektualnej i intensywnie rozmyślał nad zagadnieniami filozoficznymi w Instytucie Studiów Zaawansowanych (IAS) w Princeton w stanie New Jersey, gdzie był profesorem zwyczajnym od 1953 roku i stałym członkiem od 1946 roku. Charakter tej rozmowy zmusił Gödla do szczegółowego i przystępnego przedstawienia swoich poglądów. W rezultacie mamy (z pewnym uzupełnieniem) odpowiednik pełnego argumentu Gödla na rzecz wiary w życie pozagrobowe, celowo mającego na celu kompleksowe rozwianie pytań jego matki, które pojawiają się w serii listów do Marianne od lipca do października 1961 roku.Chociaż niepublikowane notatniki filozoficzne Gödla przedstawiają przestrzeń, w której aktywnie wypracowywał poglądy i eksperymentował, często posługując się gnomicznymi aforyzmami i uwagami, Gödel chciał, aby listy te były zrozumiałe i stanowiły ostateczną odpowiedź na jego poważne dociekania. A ponieważ korespondencja miała charakter prywatny, nie czuł potrzeby ukrywania swoich prawdziwych poglądów, co mógłby czynić w bardziej formalnych środowiskach akademickich i wśród kolegów z IAS.
Albert Einstein i Kurt Gödel sfotografowani w IAS przez ekonomistę Oskara Morgensterna, ok.1948 r. Morgenstern opowiadał, jak Einstein zwierzył się, że „jego własna praca nie znaczy już wiele, że przyszedł do Instytutu jedynie… po to, by mieć przywilej powrotu do domu z Gödlem”. Zdjęcie dzięki uprzejmości Shelby White i Leona Levy’ego Archives Center, IAS, Princeton, NJ, USA.
W liście z 23 lipca 1961 roku Gödel pisze: „W poprzednim liście stawia Pan trudne pytanie, czy wierzę w Wiedersehen” . Wiedersehen oznacza „ponownie zobaczyć”. W przeciwieństwie do bardziej formalnych, filozoficznych terminów „nieśmiertelność” czy „życie pozagrobowe”, termin ten nadaje wymianie zdań intymny charakter. Po emigracji z Austrii do Stanów Zjednoczonych w 1940 roku Gödel nigdy nie wrócił do Europy, zmuszając matkę i brata do podjęcia inicjatywy odwiedzenia go, co uczynili po raz pierwszy w 1958 roku. W rezultacie można tu intuicyjnie wyczuć, że matka żywiła głęboką tęsknotę za trwałym zjednoczeniem, zastanawiając się, czy kiedykolwiek będzie mogła spędzić z synem więcej czasu. Odpowiedź Gödla na to pytanie jest niezmiennie twierdząca. Jego uzasadnienie wiary w życie pozagrobowe jest następujące:
Jeśli świat jest racjonalnie zorganizowany i ma sens, to musi tak być. Jakiż sens musiałby bowiem stworzyć istotę (człowieka) z tak szerokim polem możliwości rozwoju osobistego i relacji z innymi, a potem pozwolić mu osiągnąć nawet nie 1/1000 tego wszystkiego?
Na koniec pogłębia retoryczne pytanie metaforą kogoś, kto kładzie fundamenty pod dom, a potem porzuca projekt i pozwala mu zmarnować się. Gödel uważa, że takie marnotrawstwo jest niemożliwe, ponieważ świat, jak twierdzi, daje nam powody, by uważać go za przesiąknięty porządkiem i znaczeniem. Dlatego człowiek, który może osiągnąć jedynie częściowe spełnienie w ciągu swojego życia, musi szukać racjonalnego uzasadnienia tego niedostatku w przyszłym świecie, w którym ujawni się nasz potencjał.
Jego opinie są świadome i krytyczne, choć przesiąknięte optymizmem
Zanim przejdziemy dalej, warto zatrzymać się i streścić argumentację Gödla. Zakładając, że świat jest racjonalnie zorganizowany, życie ludzkie – jako osadzone w świecie – powinno posiadać tę samą racjonalną strukturę. Mamy podstawy, by zakładać, że świat jest racjonalnie zorganizowany. Jednak życie ludzkie jest irracjonalnie zorganizowane. Jest ono konstytuowane przez ogromny potencjał, który nigdy w pełni nie wyraża się w ciągu jednego życia. Dlatego każdy z nas musi w pełni wykorzystać swój potencjał w przyszłym świecie. Rozum tego wymaga.
Zatrzymajmy się najpierw na kluczowym założeniu argumentu, a mianowicie na twierdzeniu, że świat i ludzkie życie, jako jego część, odzwierciedlają racjonalny porządek. Choć nie jest to rzadkie stanowisko w historii filozofii, często może wydawać się trudne do pogodzenia z tym, co obserwujemy. Nawet jeśli jesteśmy gatunkiem racjonalnym, historia ludzkości często przeczy temu faktowi. Pierwsza połowa 1961 roku – przenikająca tło świadomości Gödla – była wypełniona narastającymi napięciami zimnej wojny, przemocą wymierzoną w pokojowych protestujących podczas ruchu praw obywatelskich oraz przypadkowymi cierpieniami, takimi jak śmierć całej amerykańskiej drużyny łyżwiarstwa figurowego w katastrofie lotniczej. Głupota i nierozsądek w ludzkich wydarzeniach wydają się historyczną regułą, a nie wyjątkiem. Jak mówi Gloucesterowi Król Lear Szekspira, rozwodząc się nad „jak ten świat się toczy”, konkluzja wydaje się brzmieć: „Kiedy się rodzimy, wołamy, że doszliśmy do tego wielkiego etapu głupców”.
Błędem byłoby jednak sądzić, że Gödel był naiwny w swoim przekonaniu o racjonalności świata. Pod koniec listu z 16 stycznia 1956 rokustwierdza: „To dziwny świat”. A jego dyskusje w korespondencji z matką pokazują, że był na bieżąco z tematami politycznymi i wydarzeniami na świecie. W listach jego poglądy są przemyślane i krytyczne, choć przesiąknięte optymizmem.
Kuszące, a być może i wyjątkowe, w jego argumencie na rzecz życia pozagrobowego jest to, że w rzeczywistości zależy ono od nieuchronnej irracjonalności ludzkiego życia w świecie, który skądinąd jest przesiąknięty rozumem. To właśnie wszechobecność ludzkiego cierpienia i naszych nieuchronnych porażek dały Gödlowi pewność, że ten świat nie może być naszym końcem. Jak trafnie podsumowuje w czwartym liście do matki:
To, co nazywam teologicznym Weltanschauung,to pogląd, że świat i wszystko, co się w nim znajduje, ma sens i rację bytu, a wręcz sens dobry i niewątpliwy. Z tego wynika natychmiast, że nasze ziemskie istnienie – skoro samo w sobie ma co najwyżej bardzo wątpliwy sens – może być środkiem do celu dla innego istnienia.
Właśnie fakt, że nasze życie składa się z niewykorzystanego lub zmarnowanego potencjału, utwierdza go w przekonaniu, że to życie jest jedynie przystankiem dla tego, co nadejdzie. Ale, powtórzę, to tylko wtedy, gdy świat jest racjonalnie ustrukturyzowany.
Jeśli ludzkość i jej historia nie przejawiają racjonalnego porządku, dlaczego wierzyć, że świat jest racjonalny? Argumenty, które podaje matce w listach, świadczą o jego racjonalistycznych skłonnościach i przekonaniu, że nauki przyrodnicze zakładają, iż zrozumiałość jest fundamentem rzeczywistości. Jak pisze w liście z 23 lipca 1961 roku:
Czy mamy powody, by zakładać że świat jest racjonalnie zorganizowany? Myślę, że tak. Bo absolutnie nie jest chaotyczny i arbitralny, wręcz przeciwnie – jak dowodzą nauki przyrodnicze – we wszystkim panuje najwyższa regularność i porządek. Porządek jest w istocie formą racjonalności.
Gödel uważa, że racjonalność przejawia się w świecie poprzez głęboką strukturę rzeczywistości. Nauka jako metoda dowodzi tego poprzez swoje uzasadnione założenie, że w świecie można odkryć zrozumiały porządek, fakty są weryfikowalne poprzez powtarzalne eksperymenty, a teorie obowiązują w swoich dziedzinach niezależnie od miejsca i czasu ich testowania.
To właśnie ten wynik wstrząsnął do głębi społecznością matematyczną
W liście z 6 października 1961 roku Gödel wyjaśnia swoje stanowisko: „Idea, że wszystko na świecie ma sens, jest, nawiasem mówiąc, dokładnym odpowiednikiem zasady, że wszystko ma przyczynę, na której opiera się cała nauka”. Gödel – podobnie jak Gottfried Wilhelm Leibniz, którego ubóstwiał – wierzył, że wszystko na świecie ma powód, dla którego jest takie, a nie inne (mówiąc żargonem filozoficznym: jest to zgodne z zasadą racji dostatecznej). Jak Leibniz ujmuje to poetycko w swoich Zasadach natury i łaski, opartych na rozumie (1714): „Teraźniejszość jest brzemienna w przyszłość; przyszłość można odczytać z przeszłości; to, co odległe, jest wyrażone w tym, co bliskie”. Szukając sensu, odkrywamy, że świat jest dla nas czytelny. A zwracając uwagę, odkrywamy wzorce regularności, które pozwalają nam przewidywać przyszłość. Dla Gödla rozum był widoczny w świecie, ponieważ ten porządek jest odkrywalny.
Choć jest to niewspomniane, jego wiara w życie pozagrobowe jest również przesiąknięta wynikami jego twierdzeń o niezupełności i powiązanymi z nimi przemyśleniami na temat podstaw matematyki. Gödel uważał, że głęboka, racjonalna struktura świata i pośmiertne istnienie duszy zależą od fałszywości materializmu, filozoficznego poglądu, że wszelka prawda jest z konieczności zdeterminowana przez fakty fizyczne. W niepublikowanym artykule z około 1961 roku Gödel twierdzi, że „materializm skłania się ku postrzeganiu świata jako nieuporządkowanego, a zatem pozbawionego znaczenia zbioru atomów”. Z materializmu wynika również, że wszystko, co nie ma oparcia w faktach fizycznych, musi być pozbawione znaczenia i realności. Zatem niematerialna dusza nie mogłaby być uznana za posiadającą jakiekolwiek realne znaczenie. Gödel kontynuuje: „Ponadto śmierć wydaje się [materializmowi] ostatecznym i całkowitym unicestwieniem”. Zatem materializm zaprzecza zarówno temu, że rzeczywistość jest konstytuowana przez nadrzędny system znaczeń, jak i istnieniu duszy nieredukowalnej do materii fizycznej. Mimo że żył w epoce materializmu, Gödel był przekonany, że materializm jest fałszywy, a jego twierdzenia o niezupełności dowodziły, że jest on wysoce nieprawdopodobny.
Twierdzenia o niezupełności dowiodły (w ogólnym zarysie), że dla każdego spójnego systemu formalnego (na przykład matematycznego i logicznego) istnieją prawdy, których nie da się udowodnić w ramach tego systemu za pomocą jego własnych aksjomatów i reguł wnioskowania. Zatem każdy spójny system będzie nieuchronnie niezupełny. W systemie zawsze będą pewne prawdy, które wymagają, jak to ujął Gödel, „pewnych metod dowodzenia wykraczających poza system”. Poprzez swój dowód, za pomocą niepodważalnych matematycznie standardów, udowodnił, że sama matematyka jest nieskończona i nowe odkrycia będą zawsze możliwe. To właśnie ten wynik wstrząsnął do głębi społecznością matematyczną.
Za jednym zamachem położył kres głównemu celowi wielu matematyków XX wieku, inspirowanemu przez Davida Hilberta, który dążył do ustalenia spójności każdej prawdy matematycznej za pomocą skończonego systemu dowodzenia. Gödel wykazał, że żaden formalny system matematyczny nie jest w stanie tego dokonać ani ostatecznie udowodnić, według własnych standardów, że jest wolny od sprzeczności. A spostrzeżenia odkryte na temat tych systemów – na przykład, że pewne problemy są w nich rzeczywiście nieudowodnione – są dla nas oczywiste dzięki rozumowaniu. Na tej podstawie Gödel doszedł do wniosku, że umysł ludzki wykracza poza jakikolwiek skończony formalny system aksjomatów i reguł wnioskowania.
Odnosząc się do filozoficznych implikacji twierdzeń o niezupełności, Gödel uważał, że wyniki przedstawiają dylemat albo-albo (wyrażony w Wykładzie Gibbsa z 1951 roku). Albo przyjmiemy, że „ludzki umysł (nawet w dziedzinie czystej matematyki) nieskończenie przewyższa możliwości każdej skończonej maszyny”, z czego wynika, że ludzki umysł jest nieredukowalny do mózgu, który „na pozór jest skończoną maszyną o skończonej liczbie części, a mianowicie neuronów i ich połączeń”. Albo założymy, że istnieją pewne problemy matematyczne, podobne do tych, które występują w jego twierdzeniach, które są „absolutnie nierozwiązywalne”. Gdyby tak było, prawdopodobnie „obalaby to pogląd, że matematyka jest jedynie naszym własnym dziełem”. W konsekwencji obiekty matematyczne posiadałyby obiektywną rzeczywistość, niezależną od świata faktów fizycznych, „których nie możemy stworzyć ani zmienić, a jedynie postrzegać i opisywać”. Nazywa się to platonizmem w odniesieniu do realności prawd matematycznych. Ku wielkiemu rozczarowaniu materialisty, obie implikacje tego dylematu są zatem „zdecydowanie sprzeczne z filozofią materialistyczną”. Co gorsza dla materialisty, Gödel zauważa, że alternatywy nie wykluczają się. Możliwe, że obie implikacje są prawdziwe jednocześnie.
Jak to się łączy z poglądem Gödla, że świat jest racjonalny, a dusza przetrwa śmierć? Twierdzenia o niezupełności i ich filozoficzne implikacje w żaden sposób nie dowodzą ani nie pokazują, że dusza bezpośrednio przetrwa śmierć. Gödel uważał jednak, że wyniki twierdzenia zadały ciężki cios materialistycznemu światopoglądowi. Jeśli umysł jest nieredukowalny do fizycznych części mózgu, a matematyka odsłania racjonalnie dostępną strukturę wykraczającą poza zjawiska fizyczne, to należy poszukiwać alternatywnego światopoglądu, bardziej racjonalistycznego i otwartego na prawdy, których nie można sprawdzić zmysłami. Taka perspektywa mogłaby potwierdzać racjonalnie zorganizowany świat i dopuszczać możliwość życia po śmierci.
Załóżmy, że my – cynicy i cała reszta – akceptujemy, że świat, w tym głębokim sensie, jest racjonalny. Dlaczego zakładać, że istoty ludzkie zasługują na cokolwiek poza tym, co otrzymują w tym życiu? Możemy się domyślać, że coś podobnego trapiło jego matkę. Gödel pisze w teologicznej części swojego kolejnego listu: „Kiedy piszesz, że modlisz się do stworzenia, prawdopodobnie masz na myśli, że świat jest piękny wszędzie tam, gdzie istoty ludzkie nie mogą dotrzeć itd.” W tym miejscu Marianne mogłaby się zgodzić, że wiele w stworzeniu wydaje się uporządkowane, ale zakwestionowała założenie, że cała rzeczywistość jest tak uporządkowana, zwłaszcza jeśli chodzi o istoty ludzkie. Czy cały świat musi być racjonalny? A może istoty ludzkie są irracjonalnymi aberracjami skądinąd racjonalnego porządku?
Odpowiedź Gödla ujawnia dodatkowe niuanse w jego stanowisku. W pierwszym liście Gödel jedynie luźno wspomniał o „szerokim polu możliwości”, które pozostają niedopracowane, ale wymagają dopełnienia. W kolejnych listach szczegółowo opisuje, co w człowieczeństwie wymaga istnienia, aby mogło trwać – czyli to, co jest dla ludzkości istotne.
Najpierw ważne jest wyjaśnienie, co Gödel miał na myśli mówiąc o „istotnej” własności. Oczywiście mamy wiele własności. Mam na przykład własność pozostawania w relacji tożsamości (nie jestem tobą), bycia obywatelem USA i czerpania przyjemności z gatunku horroru. Chociaż nie ma jednomyślności co do tego, jak dokładnie rozumieć użycie przez Gödla słowa „istotny”, jego dowód ontologiczny na istnienie Boga zawiera definicję tego, co rozumie przez własność istotną. Zgodnie z tą definicją, własność jest istotna czegoś, jeśli pozostaje w koniecznym związku z resztą jego własności, tak że jeśli ktoś posiada wspomnianą własność, to koniecznie posiada wszystkie inne jej własności. Wynika z tego, że każda jednostka ma zindywidualizowaną esencję lub, jak Gödel zauważa w odręcznym szkicu dowodu: „dowolne dwie esencje x są nec. [sic] równoważne”. Gödel, podobnie jak Leibniz, uważał, że każda jednostka posiada jednoznacznie determinowalną esencję.
Jest nią ludzka zdolność uczenia się na własnych błędach w sposób, który nadaje życiu głębszy sens
Jednocześnie, nawet jeśli w dowodzie esencja jest zdefiniowana jako specyficzna dla jednostki, istnieją dowody na to, że Gödel uważał, iż esencje mogą być również specyficzne dla rodzaju. Uważał, że wszyscy ludzie są przeznaczeni do życia pozagrobowego, ponieważ wszyscy posiadają pewną cechę z racji swojego człowieczeństwa. Istnieją zestawy koniecznych cech, które są ze sobą powiązane i wzajemnie powiązane między jednostkami, tak że posiadanie tego zestawu pociągałoby za sobą, że coś jest tym, czym jest. Na przykład w swoim dowodzie ontologicznym definiuje on istotę „boską” jako taką, która musi posiadać każdą pozytywną cechę. Jeśli chodzi o istoty ludzkie, jestem istotą ludzką z racji posiadania specyficznego dla rodzaju zestawu cech, które posiadają koniecznie wszyscy ludzie, a przynajmniej niektóre z nich są całkowicie unikalne dla nas (tak jak tylko istota boska może posiadać każdą pozytywną cechę).
W liście Gödla z 12 sierpnia 1961 roku zwraca on uwagę na kluczowe pytanie, które zbyt często jest pomijane: „Nie tylko nie wiemy, skąd i dlaczego tu jesteśmy, ale także nie wiemy, czym jesteśmy (tj. istotą i postrzeganiem od wewnątrz)”. Gödel zauważa następnie, że gdybyśmy byli zdolni do rozróżniania za pomocą „naukowych metod samoobserwacji”, odkrylibyśmy, że każdy z nas ma „całkowicie określone właściwości”. Gödel żartobliwie zauważa w tym samym liście, że większość ludzi uważa inaczej: „Zgodnie z powszechnym poglądem, na pytanie »kim jestem« odpowiedź brzmiałaby, że jestem czymś, co samo w sobie nie ma żadnych właściwości, czymś w rodzaju wieszaka na ubrania, na którym można powiesić wszystko, co się zechce”. Oznacza to, że większość ludzi zakłada, że istota ludzka nie ma niczego istotnego i że można przypisać ludzkości dowolną cechę. Dla Gödla jednak taka koncepcja przedstawia wypaczony obraz rzeczywistości – jeśli bowiem nie posiadamy żadnych istotnych właściwości specyficznych dla danego rodzaju, na jakiej podstawie możemy zacząć kategoryzować i określać coś jako coś?
Jaka zatem zasadniczo ludzka cecha wskazuje na przeznaczenie poza tym światem? Odpowiedź Gödla: ludzka zdolność uczenia się, a konkretnie zdolność do wyciągania wniosków z własnych błędów w sposób, który nadaje życiu głębszy sens. Dla Gödla cecha ta jest nierozerwalnie związana z cechą bycia racjonalnym. Choć przyznaje, że zwierzęta i rośliny potrafią uczyć się metodą prób i błędów, odkrywając lepsze sposoby osiągania celu, istnieje jakościowa różnica między zwierzętami a ludźmi, dla których nauka może wznieść człowieka na wyższy poziom znaczenia. To jest sedno argumentacji Gödla za przypisaniem ludziom nieśmiertelności. W liście z 14 sierpnia 1961 rokuGödel pisze:
Tylko człowiek może osiągnąć lepsze życie poprzez naukę, czyli nadać swojemu życiu głębszy sens. Jedna, a często jedyna, metoda nauki wynika z popełnienia błędu za pierwszym razem. I to oczywiście zdarza się w tym świecie w naprawdę obfitej ilości.
Wspomniana powyżej głupota ludzi jest w pełni zgodna z wiarą w racjonalność świata. W istocie, pozorna bezsensowność świata stanowi idealną sytuację do nauki i rozwijania naszego rozumu poprzez kontemplację naszych niedociągnięć, chwil cierpienia i naszej nazbyt ludzkiej skłonności do ulegania niższym skłonnościom. Uczenie się w sensie Gödla nie polega na naszej zdolności do ulepszania środków technicznych w celu osiągnięcia określonych celów. To charakterystyczne pojęcie uczenia się to raczej zdolność ludzkości do stawania się mądrzejszym. Mogę na przykład nauczyć się być lepszym przyjacielem po stracie jednego z powodu egoistycznego zachowania i mogę nauczyć się technik kreatywnego myślenia o podejściu teoretycznym po licznych niepowodzeniach eksperymentalnych. Innymi słowy, istotną cechą bycia człowiekiem jest skłonność do rozwijania naszego rozumu poprzez naukę odpowiedniego rodzaju. Nie uczymy się tylko nowych sposobów działania, ale jednocześnie zyskujemy głębszy sens w naszym życiu poprzez refleksję nad głębszymi lekcjami odkrywanymi poprzez popełnianie błędów.
Wszystko to może prowadzić do wniosku, że Gödel wierzył w reinkarnację. Byłoby to jednak pochopne, przynajmniej według pewnych standardowych koncepcji. Intrygującą cechą teologicznego światopoglądu Gödla jest jego przekonanie, że nasz rozwój w pełni racjonalne istoty dokonuje się nie poprzez nowe wcielenia w tym świecie, lecz w odrębnym świecie przyszłym:
W szczególności należy sobie wyobrazić, że „uczenie się” w dużej mierze odbywa się najpierw w następnym świecie, a mianowicie, że pamiętamy nasze doświadczenia z tego świata i po raz pierwszy naprawdę je rozumiemy, tak że nasze doświadczenia doczesne są – jeśli tak można powiedzieć – jedynie surowym materiałem do uczenia się.
I dalej rozwija tę myśl:
Co więcej, należy oczywiście założyć, że nasze zrozumienie tam będzie znacznie lepsze niż tutaj, tak że będziemy mogli rozpoznać wszystko, co ważne, z tą samą nieomylną pewnością, co 2 x 2 = 4, gdzie oszustwo jest obiektywnie niemożliwe.
Następny świat musi zatem wyzwolić nas z naszych obecnych, ziemskich ograniczeń. Zamiast powracać do innego ziemskiego ciała, musimy stać się istotami zdolnymi do uczenia się ze wspomnień, które drzemią w nas w przyszłości, w wyższym stanie bytu.
Przekonanie, że naszą istotą jest stawanie się czymś więcej, niż jesteśmy tutaj, wyjaśnia, dlaczego Gödel zainteresował się pewnym fragmentem Pierwszego Listu św. Pawłado Koryntian, co odkryłem podczas przeglądania jego osobistej biblioteki w archiwach IAS. W łacińskim, kieszonkowym wydaniu Nowego Testamentu Gödel zanotował na górze strony tytułowej słabym ołówkiem: „s. 374”. Po tym nawiązaniu przechodzimy do rozdziału 15 listu św. Pawła, gdzie Gödel zaznaczył wersety od 33 do 49 nawiasami kwadratowymi i narysował strzałkę do konkretnego wersetu. W wersetach w nawiasach kwadratowych św. Paweł opisuje nasze cielesne zmartwychwstanie. Posługując się metaforą plonów, św. Paweł zauważa, że zasiane nasiona muszą zostać zniszczone, aby wyrosły na rośliny, którymi z natury rzeczy mają się stać. Tak samo będzie z nami, zauważa. Nasze życie i ciała w tym życiu są jedynie nasionami, oczekującymi na zniszczenie, po którym osiągniemy nasz ostateczny stan bytu. Gödel narysował strzałkę wskazującą na werset 44, aby go podkreślić: „Sieje się w słabości, a wskrzesza się w mocy. Sieje się ciało fizyczne, a wskrzesza się ciało duchowe”. Dla Gödla św. Paweł najwyraźniej doszedł do właściwego wniosku, aczkolwiek dzięki wizji proroczej, a nie argumentacji racjonalnej.
Pozostaje nam w dużej mierze zastanawiać się nad reakcją Marianne na poglądy syna na temat życia pozagrobowego, choć z pewnością była ona zdezorientowana. W liście z 12 września 1961 roku Gödel zapewnia matkę, że jej wątpliwości co do jego stanowiska nie mają nic wspólnego z jej wiekiem, a znacznie więcej z jego zwięzłymi wyjaśnieniami. W ostatnim liście, z 6 października 1961 roku, Gödel sprzeciwia się twierdzeniu, że jego poglądy przypominają „okultyzm”. Wręcz przeciwnie, upiera się, że jego poglądy nie mają nic wspólnego z poglądami tych, którzy po prostu cytują św. Pawła lub bezpośrednio odbierają przesłania od aniołów. Przyznaje oczywiście, że jego poglądy mogą wydawać się „nieprawdopodobne” na pierwszy rzut oka, ale upiera się, że są one całkiem „możliwe i racjonalne”. W istocie, doszedł do swojego stanowiska wyłącznie drogą rozumowania i uważa, że jego przekonania ostatecznie okażą się „całkowicie zgodne ze wszystkimi znanymi faktami”. W tym kontekście przedstawia on dalszą obronę religii, uznając jej racjonalne jądro, które – jak twierdzi – jest często oczerniane przez filozofów i podważane przez złe instytucje religijne:
Należy zauważyć, że obecny program nauczania filozofii nie jest zbyt pomocny w zrozumieniu takich kwestii, ponieważ 90 procent współczesnych filozofów uważa, że ich głównym celem jest wybicie religii z głów ludzi, a zatem działają tak samo jak złe kościoły.
Czy to przekonało Marianne, czy nie, możemy się tylko domyślać.
Dla nas, którzy wciąż tkwimy obiema nogami w tym świecie, argument Gödla przedstawia fascynującą perspektywę na to, dlaczego moglibyśmy nadal istnieć po zrzuceniu z siebie tej śmiertelnej powloki. W istocie, jego argumentacja emanuje optymizmem, że nasze przyszłe życie, jeśli ma być zaspokojone, musi być życiem, w którym maksymalnie rozwiniemy pewne podstawowe ludzkie cechy, które tutaj pozostają w nikłym stanie. Nasze przyszłe ja będzie bardziej racjonalne i w jakiś sposób zdolne do zrozumienia istoty cierpienia doświadczanego w tym życiu. Czy możemy założyć, że Kurt i Marianne są teraz razem? Miejmy taką nadzieję.
Jest adiunktem w Institute for Advanced Study w Princeton w stanie New Jersey. Zajmuje się Kantem, Heglem i niemiecką tradycją idealistyczną, a także etyką, epistemologią i religią.
Jeszcze w PRL, przed erą AI, ostrzegano nas, że „nie ma nic gorszego niż człowiek wykształcony ponad własną inteligencję” (Jerzy Dobrowolski).
Ludzi wykształconych na poziomie uważanym za wyższy mamy coraz więcej, a inteligencja mocno szwankuje, więc przestrogi sprzed pół wieku okazują się prorocze. Nie ma nic gorszego! Wraz z rozwojem sztucznej inteligencji istnieje pokusa, aby niedobór własnej inteligencji uzupełnić tą sztuczną. Faktem jest, że AI może znacznie usprawnić wiele prac, ale bez użycia własnej inteligencji, krytycznego myślenia może to prowadzić na manowce. I wielu narzeka, że AI to kłamczucha, robi błędy, dezinformuje.
No cóż, jest produktem inteligencji naturalnej i powiela jej standardy. Mimo to przy korygowaniu rezultatów AI własnym rozumem może być ona bardzo przydatna. Jest jednak poważny problem, na co wskazują amerykańscy naukowcy z Uniwersytetu Harvarda (marzec 2026). Tam, gdzie używanie AI jest wysoko zaawansowane, zbyt intensywne korzystanie z narzędzi AI może prowadzić do wypalenia mózgowego(brain fry), wyczerpania psychicznego, obniżonej efektywności pracy. Mimo wielu korzyści wpływ AI na kondycję psychiczną i poznawczą może być negatywny. Wtedy korygowanie błędów AI może nie być skuteczne, a mgła mózgowa zaciemni rzeczywistość.
No cóż, podobne są skutki poczynań naturalnej inteligencji w naszej domenie akademickiej, które prowadziły nieraz do wypalenia mózgowego/zawodowego, zanim stworzono AI. Negatywny wpływ patologicznego systemu na efekty naukowe i edukacyjne jest oczywisty, a naturalna inteligencja nie chce się nawet z nimi zapoznać. Moje „Plagi akademickie” czy „Trąd w pałacu nauki” zostały natomiast poważnie potraktowane przez AI, która przedstawiła swoje refleksje, i to bardzo wartościowe, stąd umieściłem je w cyberprzestrzeni (academia.edu/), aby i naturalna inteligencja mogła się z nimi – i to bez nakładów finansowych – zapoznać. Sama jednak milczy. Nie ma refleksji. Wypalona?!
Przeglądam sobie wyniki konkursu OPUS, a tam taki antyklerykalny kwiatek, za który podatnik zapłaci, uwaga 2214632 zł.:
„Epistemiczny wymiar nadużyć seksualnych kleru wobec dzieci. Nadużycia seksualne reprezentantów kleru rzymskokatolickiego, zwłaszcza jeśli dotykają osoby małoletnie, budzą zainteresowanie mediów i oburzenie publiczne na całym świecie. Nauki społeczne szeroko opisały długotrwałą krzywdę psychiczną, jaka powstaje w wyniku tej przemocy.
Stosunkowo mało miejsca poświeciły jednak krzywdzie związanej z tym, w jaki sposób wiedza na temat molestowania seksualnego przez księży czy zakonników jest ukrywana, jak (nie) wychodzi na światło dzienne, w jaki sposób przypadki nadużyć są uciszane i lekceważone przez reprezentantów Kościoła, szeregowych wiernych, instytucje państwa.
Projekt skupia się więc na kwestii wytwarzania i społecznej cyrkulacji wiedzy na temat molestowania seksualnego osób małoletnich przez duchownych i na związanej z tym niesprawiedliwości epistemicznej. Ogólnie rzecz biorąc, niesprawiedliwość ta dotyczy wszelkich sytuacji, w których krzywda dotyczy podstawowej właściwości ludzkiej, jaką jest zdolność do rozumienia rzeczywistości i komunikowania własnej perspektywy.
Niesprawiedliwość epistemiczna ma miejsce zwłaszcza wtedy, gdy poszczególne osoby czy grupy osób nie są uznawane za wiarygodne z powodu uprzedzenia czy stereotypu dotyczącego ich cech. Na przykład gdy kwestionuje się raport o problemie złożony przez dziecko, z gruntu uznając, że dzieci nie rozumieją świata, w którym żyją, i mają skłonność do fantazjowania”. (…)
Współczesny dyskurs światopoglądowy głównego nurtu zdominowany został przez specyficzną formę geometrycznego nihilizmu. Zarówno w publicystyce popularnonaukowej, jak i w masowej kulturze zakorzenił się paradygmat, który uzależnia wartość egzystencjalną człowieka od skali fizycznej otaczającego go wszechświata. Wielkość materialna stała się koronnym argumentem w debacie teologicznej i epistemologicznej, co rodzi fundamentalne konsekwencje dla naszej cywilizacji.
Zauważmy ten perfidny błąd logiczny, który stał się fundamentem współczesnej ateistycznej propagandy: utożsamienie objętości z wartością. Krytyk religii wskazuje na miliardy lat świetlnych pustki, na gigantyczne supernowe, mgławice i czarne dziury, a potem pyta z ironicznym uśmiechem: „I Ty naprawdę wierzysz, że Twórca tego wszystkiego interesuje się Twoim życiem?”. To klasyczny błąd kategorii. Wielkość fizyczna nie ma absolutnie nic wspólnego z rangą ontologiczną, czyli istotą i głębią samego istnienia.
Słońce jest miliardy razy większe od nowo-narodzonego dziecka. Słońce jest jednak tylko bezmyślnym, prymitywnym reaktorem termojądrowym, masą gazu poddaną bezwzględnej grawitacji. Nie posiada ono świadomości, nie kocha, nie cierpi, nie podejmuje decyzji i nie rozumie ani jednego z praw fizyki, którym ślepo podlega. Dziecko natomiast posiada duszę, intelekt i samoświadomość. W oczach obiektywnego Logosu jeden akt wolnej woli człowieka, jeden autentyczny gest przebaczenia czy jedna myśl świadomie skierowana ku Prawdzie ma nieskończenie większą wagę niż narodziny i śmierć dziesięciu galaktyk. Wielu tego nie pojmuje.
Fora i grupy internetowe są przepełnione zabawnymi obrazkami, w których autorzy naśmiewają się z bagatelizującą ironią z katolickich założeń. Świat płonie, są wojny, są bydlaki, głód, śmierć i destrukcja, a Ty się przejmujesz, że zjadłeś mięso w piątek? Że sobie ulżyłeś do filmów dla dorosłych? Daj spokój! Tego rodzaju stwierdzenia rzucają ludzie, którzy absolutnie nie pojmują, iż przed Bogiem stajemy pojedynczo. Bóg osądzać będzie stan naszej duszy, a nie całego świata. Dla zbawienia Twojej duszy, czytelniku, nie ma żadnego znaczenia, co robi sąsiad ze swoją duszą. Nie ma też znaczenia dla zbawienia Twojej duszy, czy dwa pulsary się ze sobą zderzą kilka milionów lat świetlnych od nas.
Religia skali horyzontalne
Ateizm w swoim dogmatycznym wydaniu okazuje się religią skali horyzontalnej – mierzy świat linijką i parsekiem, zamiast go rozumieć. Choć ciało ludzkie jest drobne, kruche i ulokowane na peryferiach przeciętnej galaktyki, to ludzki duch pozostaje jedynym znanym bytem we wszechświecie, który potrafi ten wszechświat objąć i sponad niego wykroczyć. Jak pisał Blaise Pascal:
„Człowiek jest tylko trzciną, najwątlejszą w przyrodzie, ale jest trzciną myślącą. Nie potrzeba, by cały wszechświat uzbroił się, aby go zmiażdżyć: mgła, kropla wody wystarczą, aby go zabić. Ale gdyby wszechświat go zmiażdżył, człowiek byłby jeszcze czymś szlachetniejszym niż to, co go zabija, ponieważ wie, że umiera, i zna przewagę, którą wszechświat ma nad nim. Wszechświat nie wie nic”.
Te genialne słowa francuskiego myśliciela uderzają w sam fundament scjentycznego pesymizmu. Świadomość własnej skończoności jest nieskończenie potężniejsza niż nieświadoma „nieskończenie” wielka materia.
Zrozumienie tej perspektywy rzuca zupełnie nowe światło na współczesne debaty kosmologiczne. Gdy współczesna fizyka odkryła, że nasz wszechświat jest skrajnie precyzyjnie dostrojony do powstania życia (tzw. zasada antropiczna), materialistyczna kosmologia stanęła pod ścianą. Prawa fizyki, stałe grawitacyjne czy masa cząstek elementarnych są dobrane z dokładnością do niewyobrażalnych miejsc po przecinku – minimalna zmiana zamieniłaby kosmos w martwą zupę atomową. Aby uniknąć jedynego logicznego wniosku – obecności Inteligentnego Projektanta – ateistyczni kosmologowie musieli uciec się do desperackiego zabiegu metafizycznego: stworzyli koncepcję Wieloświata (Multiwersum).
Hipoteza ta zakłada istnienie nieskończonej liczby niewidzialnych, niedostępnych dla nauki wszechświatów, z których w jednym – czystym przypadkiem – trafiły się idealne warunki. Spójrzmy na ironię tego faktu: materializm, który od zawsze legitymizował się empirią i twardymi dowodami, w sferze kosmologii stał się najbardziej dogmatyczną z wiar. Proponuje istnienie bytów, których z definicji nie da się zbadać, zaobserwować ani sfałszować. Posiadających także (a jakże) totalnie inne zasady chemiczne, fizyczne i logiczne… przynajmniej w ich teorii oznacza to, że niemożliwych do zbadania narzędziem, jakim jest nasza nauka. Kosmologiczny ateizm woli uwierzyć w nieskończoną liczbę niewidzialnych wszechświatów, byle tylko nie uwierzyć w jednego Niewidzialnego Boga.
Co więcej, próby wyjaśnienia początku wszystkiego za pomocą mechaniki kwantowej, gdzie wszechświat miałby wyłonić się z „fluktuacji próżni”, cierpią na fundamentalną ślepotę definicyjną. Fizyczna próżnia kwantowa nie jest filozoficzną nicością (nihil). To wciąż przestrzeń rządząca się skomplikowanymi prawami fizyki i matematyki. Pytanie kosmologiczne: „Dlaczego istnieje raczej coś niż nic?” pozostaje nietknięte. Skąd wzięły się same prawa mechaniki kwantowej przed powstaniem czasu i przestrzeni? Przed powstaniem w ogóle słowa i pojęcia „przed”? Kosmologia bez metafizyki potrafi jedynie przesuwać granicę niewiedzy, udając, że rozwiązuje problem, który sama głęboko ukrywa. Dla zwykłych ludzi to naprawdę łatwe do przyjęcia, gdyż są karmieni filmami z kategorii sci-fi, mitologią Cthulhu, Obcym, Avatarem i pochodnymi.
Łatwiej jest uwierzyć w romantyczne hasła, w stylu „gdybyśmy byli sami, to byłoby to wielkie marnotrawstwo przestrzeni” (bez Boga nie ma w ogóle mowy o marnotrawstwie, bo i kto by miał coś marnować?), albo „wszechświat jest tak olbrzymi, że musi tam coś być na pewno” (taki Neil deGrasse Tyson, astrofizyk, rozumie, iż światło ma ograniczoną prędkość, ale ma problem pojąć, że wszechświat nie jest aż na tyle olbrzymi, by usprawiedliwić zdarzenie probabilistycznie praktycznie niemożliwe, a tym bardziej zakładać, że wydarzyło się kilkukrotnie…). To korci, kusi, nadaje naszemu życiu głębi.
Dużo trudniej jednak zwykłemu człowiekowi zrozumieć, o czym tak naprawdę jest ten spór. I na tej ignorancji bazuje ateizm. Bo mowa tu nie jest o nieskończonym wszechświecie – bo ten, jak wskazują obserwacje, ma granice, nawet jeśli rozszerza się w niczym absolutnym. Nie jest też tu mowa o wiecznym wszechświecie – bo ten, jak wskazuje mikrofalowe promieniowanie tła i postępująca ekspansja, miał początek. Nie rozmawiamy o multiświatach, białych dziurach (odwrotność czarnych dziur, które mają wypluwać z siebie nowe wszechświaty), czy wielkim odbiciu i ciągłych narodzinach wszechświata – bo to czyste sci-fi bez poparcia w dowodach, nie ma takich badań, nic na żadną z tych tez nie wskazuje. One pasują na siłę tylko w takich modelach fizycznych, w których usuwa się Boga, jako Praprzyczynę. To nie fizyka, to magia dla ubogich duchem.
My tu mówimy o pierwotnej osobliwości. O tym jednym, nieskończenie uporządkowanym punkcie w niczym, z którego wzięło się wszystko. A mówiąc wszystko, mamy na myśli wszystko: energia, materia, kwarki, czas, przestrzeń, żelki i samochody, ludzie i dzbany, koty, myszy, asteroidy, pulsary, DNA, grawitacja… i logika. Przyczynowość, że A rodzi B. Konsekwencja zdarzeń i model naukowy, racjonalny, także powstały. Wszystkie tytuły naukowe w naszym świecie tracą cały swój autorytet na „chwilę przed” Wielkim Wybuchem.
Tego Wam, drodzy czytelnicy, żaden ateista nie powie. Nie przyzna się, że jego racjonalizm zawodzi na absolutnym fundamencie.
Redukcjonizm, czyli ślepota na sens
Tragizm współczesnego naukowego redukcjonizmu polega na tym, że drobiazgowo analizuje on skład chemiczny farby na obrazie, ale pozostaje całkowicie ślepy na namalowany portret. Wiemy współcześnie, jak drgają struny w fortepianie, znamy dokładne częstotliwości fal dźwiękowych, ale ta czysta matematyczna wiedza w żaden sposób nie wyjaśnia, dlaczego określony układ tych dźwięków w sonacie wywołuje w nas głęboki, metafizyczny zachwyt. Próba zredukowania symfonii do zapisu herców i decybeli, w naiwnym przekonaniu, że tym samym wyeliminowało się kompozytora, jest fundamentalnym błędem metodologicznym.
Szukanie Prawdy o świecie przy jednoczesnym kategorycznym odrzuceniu Autora tej Prawdy staje się ostatecznie logicznym absurdem. Jeśli ludzki mózg to wyłącznie wynik ślepych, bezcelowych procesów chemicznych i ewolucyjnych przypadków, to na jakiej podstawie racjonalista ufa, że jego własne myśli o wszechświecie są obiektywnie prawdziwe? Współczesny materializm, odrzucając transcendencję, odrzuca jednocześnie jedyne metafizyczne uzasadnienie dla wiarygodności własnego rozumu.
Powyższy esej stanowi przedpremierowy wgląd w nadchodzącą publikację „Fundamenty na skraju Otchłani” autorstwa piszącego pod pseudonimem Nocturno.
Książka to drapieżny, napisany bez znieczulenia manifest filozoficzno-naukowy. Autor, posługując się narzędziami z zakresu fizyki teoretycznej, biologii molekularnej i klasycznej ontologii, bezpardonowo rozprawia się zarówno z dogmatami nowego ateizmu, jak i z kryzysem tożsamości współczesnego chrześcijaństwa.
NCZAS.INFO | Mer miasta Saint-Denis Bally Bagayoko. / Foto: Télé Matin, CC BY 4.0, Wikimedia Commons
Francuski mer miasta Saint-Denis Bally Bagayoko, z partii Zbuntowana Francja (LFI), obarcza Francję winą m.in. za lata kolonializmu i handel niewolnikami. Otrzymał jednak ciekawą ripostę od eurodeputowanej prawicy Maron Marechal, która stwierdziła, że „Bally Bagayoko jest bardziej prawdopodobnym potomkiem właścicieli niewolników niż np. ja”. Polityk wskazała, że sam Bally Bagayoko twierdzi, że należy do malijskiej rodziny powiązanej z kastą „kowali”, którą przedstawia jako potomków afrykańskiej „szlachty”. Jeszcze 26 marca Bally Bagayoko w wywiadzie dla Radia Nova mówił, że należy do malijskiej rodziny związanej z bogatą kastą, a jego wuj pełnił funkcję gubernatora Mali. Rodzina miała powiązania z Soninke, ludem zachodnioafrykańskim, mieszkającym m.in. w Mali, a ta społeczność ma długą historię zaangażowania w handel niewolnikami i zarabiania na procederze dostarczania na statki „tego typ „towaru”.
Marion Maréchal podkreśliła, że „pamięć o niewolnictwie, które jest ohydą, nie powinna dotyczyć wyłącznie win Europejczyków i Francuzów”. Bally Bagayoko nie jest pierwszym „aktywistą antyrasistowskim”, który został skonfrontowany ze swoim rzekomo „niewolniczym” pochodzeniem. W 2022 roku autorka i aktywistka Rokhaya Diallo, głęboko zaangażowana w tzw. kwestie „dekolonializmu”, Francuzka pochodzenia fulanickiego, również została zapytana o swoje pochodzenie. Okazało się, że plemię Fulani ma na sobie znacznie więcej krwi niewolniczej niż przeciętny, rdzenny Francuz.
Riposta Marion Marechal miała związek z nagonką medialną na prawicowego mera miasta Vierzon, który odwołał uroczystości upamiętniające zniesienie niewolnictwa zaplanowane tam na 10 maja. Eurodeputowana wyjaśniła, że ona sama takie wydarzenie by zorganizowała, ale wspominając wszystkie aspekty niewolnictwa. Świat np. dziwnie zapomniał o arabsko-muzułmańskim handlu niewolnikami, czy takim procederze wewnątrzafrykańskim. Cała wina spada na cywilizację zachodnią, która pod wpływem zasad religii chrześcijańskich jako pierwsza z tego procederu się jednak wyzwoliła i nawet narzuciła zniesienie niewolnictwa innym cywilizacjom.
Arabsko-muzułmańscy handlarze
W tej samej sprawie zabrał głos także deputowany Zjednoczenia Narodowego Julien Odoul, który wezwał do przypomnienia i zbadania zbrodniczego handlu niewolnikami między Arabami i muzułmanami. Jego zdaniem to „zapomniane ludobójstwo”, długo przemilczane w debacie publicznej i w zbiorowej pamięci Francji. Odul skrytykował też „ciszę otaczającą arabsko-muzułmański handel niewolnikami”.
Okazją było tu wyznaczone na 12 maja odsłonięcie przez przewodniczącą parlamentu Yaël Braun-Pivet pięciu tablic pamiątkowych na Dziedzińcu Honorowym Palais Bourbon. Upamiętniają one abolicjonistów – Victora Hugo, Alphonse’a de Lamartine’a, Louisy’ego Mathieu, Victora Schœlchera i Alexisa de Tocqueville’a. Odul pochwalił inicjatywę, ale wskazał, że jednoczesne przemilczanie niewolnictwa arabskiego buduje w świadomości słabo znających historię młodych ludzi, fałszywy obraz tego procederu, który wskazuje Francję jako główną winowajczynię takiego procederu.
„Niech jednak nikt, rozpamiętując po raz setny własną winę, nie myśli, że wyczerpał pamięć o niewolnictwie. Francja je zniosła, Republika umieściła Schoelchera w Panteonie i przez sto siedemdziesiąt osiem lat biczowała się z pokutną regularnością. Stworzono pułapkę, kiedy ta nieustanna samokrytyka kończy się wymazywaniem czynów innych narodów i tego, co działo się gdzie indziej”.
Odul przypomina, że „były też inne rodzaje handlu niewolnikami”, których Republika nie upamiętnia i za które „nie ponosi żadnej odpowiedzialności”. Czyżby tylko winy Europejczyków zasługiwały na tablicę pamiątkową, a zbrodnie innych były jedynie regionalnym folklorem? – pyta poseł.
13 wieków zbrodni
Tymczasem niewolnictwo arabskie trwało trzynaście wieków i przyniosło siedemnaście milionów ofiar. I chociaż „arabsko-muzułmański handel niewolnikami spustoszył kontynent afrykański, to jednak do dziś jest tematem tabu i pozostaje niewidoczny”.
„Atlantycki handel niewolnikami, o którym naucza się we wszystkich naszych szkołach i który Francja uznała za zbrodnię przeciwko ludzkości w 2001 roku, trwał cztery wieki, doprowadzając do deportacji od dziewięciu do jedenastu milionów Afrykanów do Ameryki. Ci mężczyźni i kobiety przetrwali jako naród: dziś mają około siedemdziesięciu milionów żyjących potomków, którzy kontynuują ich pamięć, ich cierpienie, ich literaturę i ich muzykę. Arabsko-muzułmański handel niewolnikami, zarówno transsaharyjski, jak i wschodni, trwał nieprzerwanie od VII do XX wieku. Siedemnaście milionów Afrykanów zostało porwanych i deportowanych do Maghrebu, Egiptu, na Półwysep Arabski, na Ocean Indyjski i do Imperium Osmańskiego. Dziś żyje tam tylko milion ich potomków”.
Odul wyjaśnia ten paradoks: „Cztery stulecia, jedenaście milionów deportowanych, siedemdziesiąt milionów potomków i trzynaście stuleci, siedemnaście milionów deportowanych i milion spadkobierców. Zapytaj dowolnego francuskiego ucznia gimnazjum lub liceum: gdzie się podziało brakujące szesnaście milionów? Odpowiedzią jest kastracja. Kastrowano ich. Nożem. Bez znieczulenia, bez uznania, że są istotami ludzkimi. Ponieważ prawo islamskie zabraniało muzułmanom samodzielnego wykonywania operacji, zlecano ją chirurgom chrześcijańskim lub żydowskim. Co najmniej połowa zmarła w wyniku amputacji z powodu wykrwawienia, ocaleni kończyli jako eunuchowie w haremach, strażnicy kobiecych kwater swoich panów lub niewolnicy w kopalniach soli. Żaden z nich nie ustanowił linii rodowej. Trzynaście wieków przymusowej sterylizacji. W każdym słowniku nazywa się to ludobójstwem”.
I dalej apeluje: „niech nikt nie próbuje nam wmówić, że to lokalne zaniedbanie, nieco prymitywny, stary zwyczaj, handel z innej epoki, jak każdy inny. Arabsko-muzułmański handel niewolnikami był przestudiowany i UDOWODNIONY przez uczonych, i to przez najwybitniejszych z nich. Ibn Chaldun, XIV-wieczny tunezyjski filozof, wykładany dziś na Sorbonie, w Sciences Po i na Harvardzie jako ojciec i twórca socjologii, napisał w swoim głównym dziele, Al-Mukaddimie: „większość czarnoskórych ludzi pada ofiarą niewolnictwa, ponieważ mają niewiele wspólnego z tym, co jest w istocie ludzkiej, a ich cechy są bliskie cechom niemych zwierząt”. Deputowany retorycznie dodaje – „wyobraź sobie przez chwilę, że XIV-wieczny europejski teolog napisałby dokładnie to samo i ujawniono by to obecnie. Jego pomnik zostałby obalony następnego dnia, jego nazwisko usunięte z podręczników, a media miałyby dwa tygodnie nieprzerwanego oburzenia onego programu”.
Temat tabu i islamofobia
Odul zauważa, że kiedy „we Francji w 2026 roku masz nieszczęście ujawnić takie udokumentowane fakty, to jesteś nazywany »islamofobem«. Ten »leksykalny dar« Bractwa Muzułmańskiego stał się odruchem Pawłowa francuskiej debaty historycznej”. Tu warto wspomnieć, że gdy w 2002 roku historyk Olivier Pétré-Grenouilleau, w „Les Traites négrières” („Handlu niewolnikami”) odważył się użyć liczby mnogiej i przypomnieć, że było kilka rodzajów niewolnictwa, w tym najdłuższy i najbardziej śmiercionośny arabsko-muzułmański, to został oskarżony w 2005 roku na podstawie ustawy Taubiry za „fałszowanie historii”. Dopiero w obliczu protestów wielu historyków do skazania naukowca nie doszło.
Poseł Odul przypomniał, że zmarły w 2025 roku historyk Tidiane N’Diaye był pierwszym afrykańskim badaczem, który udokumentował i oszacował skalę arabskiego handlu ludźmi. Był też byłym podoficerem Francuskiej Legii Cudzoziemskiej i laureatem nagród historycznych. Nie ma jednak tablicy pamiątkowej, nie uczcił go parlament „minutą ciszy”, nie ma swojej ulicy, bo „odważył się napisać prawdę historyczną”.
Za takim traktowaniem historii stoi lewicowa ideologia. Duży odsetek historyków to nadal szkoła marksistowska, a przez ostatnie dwadzieścia lat część francuskiej lewicy i „ruchu praw rdzennej ludności” uczyniła sobie z wyłącznego potępienia białego rasizmu i zachodniego niewolnictwa ważny punkt swojego programu. Arabsko-muzułmański handel niewolnikami komplikuje im ideologiczną narrację. Rynek jest zarzucony opracowaniami o przeładowaniu muzułmanów, francuskim kolonializmie w Algierii, de-kolonialnej emancypacji ludów globalnego Południa, o handlu niewolnikami itp.
To paliwo dla aktywistów lewicy i ich tez o „Afryce wiecznie prześladowanej przez Europę” czy „europejskich rasistach”, co usprawiedliwia negatywne strony „wielokulturowości” i wspiera masową imigrację z Afryki. Tymczasem, jak przypomina Odul, właśnie grupy etniczne z Sahelu „były przez wieki dostawcami i pośrednikami dla transsaharyjskich handlarzy”. „Żadna religia, żadna kultura, żadna cywilizacja nie powinny być zwolnione z pamięci. Nie ma śmierci drugiej kategorii. Najwyższy czas ujawnić wszystkie zbrodnie przeciwko ludzkości!” – kończy swój esej Julien Odoul.
Temat handlu niewolnikami, ale na terenach słowiańszczyzny, w okresie wczesnego średniowiecza, opisaliśmy szczegółowo w książce Tomasza Szkopka pt. „Niewolnictwo Słowian”. Ten zapomniany handel żywym towarem, w kontekście obecnych terenów Polski, prowadzili żydowscy kupcy, tzw. radanici, przy współpracy władców germańskich, ruskich i czeskich. Odbiorcą niewolników były zaś kraje islamskie leżące zarówno na zachód, jak i na wschód od Polski. Publikacja opisuje także wspomniane w tekście p. Dobosza barbarzyństwo odbiorców niewolników. Zdecydowanie polecamy tę przełomową lekturę!
