Christine Grady underwrote Zika ethics rules. Her husband broke them. Together, they cashed the checks. Her silence wasn’t neutrality—it was complicity.
Christine Grady, HHS chief of bioethics (now retired, unless she chooses Alaska), and her husband, Dr. Anthony Fauci at NIAID, were central figures during the Zika virus controversy. Grady helped shape ethical guidelines, underlying those for a potential Zika vaccine, while Fauci disregarded them—most notably a 2017 ethics panel ruling against human challenge trials. Her silence during this breach raises questions about her role as the nation’s chief bioethicist.
Neighboring regions—southern Colombia, eastern Peru, Venezuela, and the broader Amazon basin—saw no comparable increase, despite sharing the same mosquito, the same virus, and genetically similar populations.
This regional discrepancy should have prompted a rigorous null hypothesis review: Is Zika really causing microcephaly? Instead, the narrative took hold: Zika was the villain, and a vaccine was the solution. At the height of the 2015–16 scare, Brazil had no reliable baseline of prior microcephaly rates using consistent medical criteria. Once the dust settled, appropriate standards were used, and microcephaly diagnoses decreased markedly.
When retrospective data were finally compiled (as in this overlooked WHO study), the supposed “Zika year” showed no real difference from previous years.
Fauci, as head of NIAID, played a pivotal role in fanning the flames. In late 2016, even as microcephaly rates in Northeast Brazil plummeted to baseline.
He failed to engage with counterevidence, prioritizing a narrative that aligned with NIAID’s goals over a more measured, evidence-based approach.
The financial incentives provide a clue: Bill Gates pledged $100 million to Moderna in 2017 if it would develop Zika vaccines specifically as mRNA; a harbinger of Covid-19’s misuse of emergency to skip Phase II & III trials.
The ethical reckoning came in early 2017, when NIAID and the Walter Reed Army Institute of Research (WRAIR) convened a panel to assess the feasibility of human challenge trials—deliberately infecting healthy volunteers with Zika to accelerate vaccine development. The panel’s result was clear: such trials were not justifiable, given the potential for severe fetal harm and the uncertainty of long-term effects.
But Fauci and NIAID ignored it. In 2018, they proposed human challenge trials in Northeast Brazil, offering $110 million in research funding—a tempting sum for an impoverished region.
Brazil’s health agency, ANVISA, saw through the charade and rejected the proposal, prioritizing ethics over financial gain.
Brazilian collaborator Dr. Esper Kallás of the University of São Paulo captured it: “It’s a good dilemma because we don’t have Zika anymore. But it’s a dilemma. Everybody is concerned about it. It’s a lot of investment.” The more invested, the harder it is to abandon a project, even when the rationale evaporates– the standard “sunk cost fallacy.”
Dr. Seema Shah, who chaired the 2017 ethics panel, reversed course in 2018, saying, “There’s a compelling reason to conduct a human challenge trial now. The details are complicated (sic) and it’s important to have a rigorous review.” Perhaps, this hypocrisy stemmed from collegiality: Shah’s Johns Hopkins colleague, Dr. Anna Durbin, had called the ethics panel “debilitating for the whole community”(of researchers?).
Women in Baltimore are now being injected with Zika, despite the 2017 ethics ruling and the absence of a public health crisis. This isn’t science—it’s hubris.
The ethical failure wasn’t just procedural—it was personal. Christine Grady, Fauci’s wife and the nation’s chief bioethicist, had built her career warning against exactly this: exploiting vulnerable populations for research. Her published work from the late 1990s and early 2000s—on coercion, payment, and the ethics of trials in developing countries—reads like a blueprint of what not to do. And yet, when her own husband pushed to inject poor Brazilian and Baltimore women with Zika for a vanishing virus, she said nothing.
In 2016 and beyond, when it mattered most, Dr. Fauci bulldozed past the very ethics Mrs. Fauci had helped define. Did he ever take her seriously? Or was the real value in keeping her propped up in a high-prestige federal post—chief bioethicist at HHS—while ignoring the substance of her work? If she was truly worthy of the title, why were her principles discarded so easily?
Companies like Moderna, Takeda, and Pfizer stand to profit if a Zika vaccine is greenlit by the WHO or CDC, creating a “forever product” that persists regardless of need. Once approved, they’ll claim victory over a threat that never fully materialized—or, as my father, a Bronx attorney, used to joke, “I’m the official tiger catcher for the Bronx. [No tigers?] … See what a good job I’m doing!”
Brazil saw the truth and said no. We should listen. Instead, we’re left with ongoing trials in Baltimore, a waste of federal funds, and a vaccine pipeline that serves corporate interests over public health.
It’s time to rebuke, reformulate, and regret the Zika narrative. The Zika panic was a fear-driven mirage; yet, the moment a Zika vaccine gets WHO approval, billions will take it and billions (of $$) will be made; year after year, “forever.” And when no cases arise, the comfy Big Pharma/Big Public Health regulatorily-captured mutual appreciation society will claim success.
“Zika-Microcephaly has disappeared,” they’ll say, “because of the vaccine.” Only this time, the cost will not have been a joke—it’ll be global, permanent, and paid in trust, not just dollars. And no one will admit Zika Microcephaly had been but a paper tiger.
Rządzone przez PiS województwo małopolskie zadecydowało, iż nie będzie realizowało planów stworzenia tzw. Centrów Integracji Cudzoziemców – do takich nieoficjalnych danych dotarł dziennikarz Radia ZET, Przemek Taranek. Decyzja ma zostać ogłoszona w przyszłym tygodniu.
Według pierwotnych planów w Małopolskie miały powstać co najmniej cztery takie centra. „Oficjalne powody poznamy prawdopodobnie we wtorek, ale wiadomo, że przeciwko Centrom Integracji Cudzoziemców protestują w całej Polsce politycy prawicy, a w Małopolsce rządzi PiS” – czytamy w portalu Radia Zet.
W sprawie wypowiedział się Szymon Huptyś z biura prasowego Urzędu Marszałkowskiego. – Przede wszystkim musimy patrzeć na zakres merytoryczny oraz dobro mieszkańców Małopolski – skomentował.
Jak dowiedział się Taranek, zarząd województwa przeprowadził „pogłębione analizy zasadności” otwierania tego typu miejsc w Małopolsce i uznał, że nie należy do tego doprowadzać.
– Plotka o powstaniu takiego ośrodka w Nowym Sączu wywołała protesty części mieszkańców i radnych, którzy byli przekonani, że to początek osiedlania w Polsce obcokrajowców w ramach unijnego Paktu Migracyjnego – powiedział dziennikarz Radia Zet.
Stanisław Michalkiewicz / fot. YT / Grzegorz Braun
Stanisław Michalkiewicz na konwencji wyborczej Grzegorza Brauna zwrócił uwagę na inną metodę działania rewolucji komunistycznej, która od dziesięcioleci skutecznie przenika społeczeństwa Zachodu. Dał też jako przykład Węgry, które mimo mniejszych sił, mogą – w przeciwieństwie do rządu warszawskiego – prowadzić własną, narodową politykę.
– Widmo krąży po Europie. Widmo komunizmu – zaczął Stanisław Michalkiewicz, cytując „Manifest komunistyczny” Karola Marksa i Fryderyka Engelsa.
– Teraz trochę wolniej krąży dlatego, że zwycięstwo wyborcze Donalda Trumpa w Stanach Zjednoczonych doprowadziło do powstrzymania rewolucji komunistycznej, która się przewalała przez Amerykę Północną i przewala się przez Europę. Jednej kadencji Donalda Trumpa nie wystarczy, żeby nie tylko powstrzymać rewolucję komunistyczną, ale wykorzenić ją stamtąd. A w rezultacie również u wszystkich wasali Stanów Zjednoczonych, a my do tych wasali należymy – kontynuował Stanisław Michalkiewicz.
Następnie zwrócił uwagę, że „nam się wydaje, że rewolucja komunistyczna już się skończyła”.
– Dlatego nam się tak wydaje czasami, że my znamy tylko jedną strategię rewolucji komunistycznej, mianowicie strategię bolszewicką. Ale to nie jest jedyna strategia – bo strategia bolszewicka składała się z takich trzech elementów: Gwałtownej zmiany stosunków własnościowych, masowego terroru i masowego duraczenia – przyniosła rezultaty przerażające. I między innymi dlatego, że przyniosła rezultaty przerażające, pod koniec lat 60-tych promotorzy rewolucji komunistycznej odstąpili od tej strategii na rzecz strategii pozornie łagodniejszej, ale znacznie groźniejszej. W tej strategii nowej na pierwszy plan wysuwa się masowe duraczenie miliardów ludzi, które się dokonuje przy pomocy piekielnej triady: Państwowego monopolu edukacyjnego, mediów i przemysłu rozrywkowego – mówił Michalkiewicz.
– No i widzimy, jedno z pierwszych posunięć prezydenta Donalda Trumpa: Rozbija państwowy monopol edukacyjny. Bo proszę państwa, jak pisał Czesław Miłosz, „wariat na swobodzie największą klęską jest w przyrodzie”, a cóż dopiero wariat, który ma władzę! – podkreślił publicysta „Najwyższego Czasu!”.
Następnie zapytał, czy „jest możliwość, żeby się temu nie poddać”?
– Jeden z polityków polskich, którego to nazwiska wymieniał nie będę, mówił, że „co istnieje, to znaczy, że jest możliwe”. I chciałbym zwrócić uwagę Państwa na kraj, który tradycyjnie był z Polską zaprzyjaźniony. On teraz jest trzy razy mniejszy od Polski. Ale mimo to, że jest trzy razy mniejszy od Polski i jest członkiem i Unii Europejskiej i Sojuszu Północnoatlantyckiego, prowadzi własną politykę, której Polska prowadzić nie może – podkreślił Michalkiewicz.
– Jeżeli Węgry prowadzą politykę zgodną ze swoimi interesami narodowymi, a Polska jej prowadzić nie może, no to musimy postawić sobie pytanie, dlaczego tak jest? – zapytał.
– Nie dlatego, że są jakieś obiektywne, niemożliwe do przełamania uwarunkowania, bo przykład Węgier pokazuje, że można. Że to jest możliwe, bo istnieje. Widocznie nasi umiłowani przywódcy albo nie chcą, albo nie umieją, albo mają zakazane uprawianie polskiej polityki – kontynuował Stanisław Michalkiewicz i podkreślił, że „wiele wskazuje na to, że mają zakazane”.
– Może nie jest odpowiednim momentem powoływanie się na klasyka demokracji, Józefa Stalina, ale klasyk demokracji Józef Stalin oczywiście mówił różne rzeczy, ale miał ciekawe spostrzeżenia. Między innymi, że kadry decydują o wszystkim. O wszystkim. No to skoro o wszystkim decydują, to być może o tym, czy można uprawiać politykę samodzielną, czy nie można. No i skąd takie kadry wziąć? – zapytał Michalkiewicz.
– Jak się przekonać, że to są kadry właściwe? Musimy korzystać z kadr, które się sprawdziły. A tak się szczęśliwie składa, że Grzegorz Braun się sprawdził – ocenił Stanisław Michalkiewicz.
Kilka już razy cytowałam słowa Osipa Mandelsztama zapisane w jego pamiętnikach- „Я не знал, что мы попали в руки гуманистов” ( Nie wiedziałem, że wpadliśmy w łapy humanistów).
Sens tych słów zrozumiałam dogłębnie gdy kilka dni temu trafiłam na wypowiedź reklamowanego jako wielki humanista Bernarda Shaw . Podczas wykładu z 1910 r. przed Eugenics Education Society Shaw powiedział: „Powinniśmy być zaangażowani w zabijanie bardzo wielu ludzi, których teraz zostawiamy przy życiu (…) Część polityki eugenicznej ostatecznie doprowadziłaby nas do szerokiego wykorzystania komory śmiercionośnej. Bardzo wielu ludzi musiałoby zostać wyeliminowanych po prostu dlatego, że opieka nad nimi marnuje czas innych ludzi”.
Nie wszyscy wiedzą, że Shaw był znanym eugenikiem i oczywiście miłośnikiem zwierząt i wegetarianinem, że wynalezienie gazu do „humanitarnego” zabijania ludzi było jego obsesją, że angażował się również czynnie w tuszowanie na Zachodzie informacji na temat Wielkiego Głodu na Ukrainie i że pisał o Polsce –„mam nadzieję, że Stalin zamieni ten biedny kraj pełen zawszonych głupich ludzi w raj na ziemi a Polak przestanie być dzikusem”.
Pamiętam jak reklamowany w 1971 roku był spektakl „ Profesja Pani Warren” w Teatrze Telewizji w reżyserii Aleksandra Bardiniego oraz scenografii Ewy Starowieyskiej. Obsada aktorska też była znacząca- Antonina Gordon- Górecka, Anna Seniuk, Andrzej Seweryn, Władysław Hańcza. Edmund Fetting. To ci, którzy dobrze wiedzieli na której półce stoją konfitury. Nie oglądałam oczywiście tego spektaklu – nic mnie nie obchodziły poglądy Bernarda Shaw na prostytucję, a nie do końca byłam świadoma jaki to obrzydliwy i groźny człowiek. Zaliczałam go raczej, w nieświadomości swojej, do licznych na Zachodzie pokąsanych przez Hegla pożytecznych dla Stalina idiotów, którzy podobnie jak Sartre ze wszystkich sił bronili stworzonego przez Stalina Imperium Zła.
W 1925 roku Shaw dostał nagrodę Nobla za „twórczość naznaczoną idealizmem i humanizmem, za przenikliwą satyrę, która często łączy się z wyjątkowym pięknem poetyckim”
To uzasadnienie więcej nam mówi o komitecie noblowskim niż o samym Bernardzie Shaw.
Natomiast jego wypowiedzi na temat eugeniki oraz prace na temat możliwie humanitarnego zabijania zbędnych ludzi stawiają go w szeregu nazistowskich zbrodniarzy, których po wojnie słusznie spotkało potępienie.
Nie wszyscy pamiętają, że znany poeta Ezra Pound, który w czasie II Wojny Światowej wygłaszał antyżydowskie przemówienia w radiu Rzym i był zadeklarowanym zwolennikiem faszyzmu, po aresztowaniu przez Amerykanów spędził 25 dni w otwartej klatce w obozie jenieckim w Pizie. Ezra Pound wielbił Mussoliniego i Hitlera lecz nie pomyślał o tym, żeby wielbić również Stalina. Poza tym naraził się Żydom. Dlatego siedział jak groźne zwierzę w klatce.
Shaw pracował nad masowym uśmiercaniem ludzi, które w praktyce zastosował Hitler, lecz nie zapomniał wielbić drugiego obok Hitlera totalitarnego zbrodniarza, Stalina. Poza tym pogardzał Polakami. Czy dlatego dostał nagrodę Nobla i czy dlatego w jego sztukach występował Andrzej Seweryn trudno dziś ustalić.
Dobrze widać, że w świadomości współczesnej funkcjonuje typowe dla totalitarnych reżimów odwrócenie pojęć. Faszystowskim nazywa się na przykład marsz obrońców życia a humanistyczny ma być protokół terapii daremnej dający lekarzom prawo do bezkarnego zabijanie ludzi, a przede wszystkim do ich selekcjonowania, na przydatnych i nieprzydatnych, w których nie warto inwestować, dokładnie jak na rampie w Oświęcimiu. Zbędnych według poglądów Bernarda Shaw, których ten wielki humanista proponował masowo zabijać, żeby inni nie tracili czasu i środków na opiekę nad tymi zbędnymi.
Humanistyczne ma być propagowane przez Jandę i podobne jej „ myślicielki” dzielenie się narządami szczególnie gdy dawcą jest jakiś młody wiejski motocyklista a odbiorcą człowiek sztuki przez wielkie S ( S jak Stalin).
Humanistyczna jest definicja śmierci mózgowej dająca lekarzom prawo do rozbierania na części zamienne chorych, których dałoby się jeszcze uratować, a profesor Talar, który wyratował kilkaset osób zdiagnozowanych jako martwe według tej utworzonej na potrzeby biznesu transplantologicznego definicji jest prześladowany przez Izby Lekarskie.
Podobnie prześladowani przez prawo są obrońcy życia i prześladowani uczciwi lekarze którzy w czasie pandemii covid-19 usiłowali leczyć pacjentów chorych na inne niż covid choroby zamiast zmuszać ich do ryzykownych szczepień.
„Wszyscy artyści to prostytutki”- śpiewał Kazik. Duży kwantyfikator jest tu moim zdaniem nie na miejscu. Z całą pewnością prostytuowali się jednak polscy artyści czasów stalinowskich. To nie była z ich strony – jak twierdzili – zła ocena sytuacji, w dobrej wierze i właściwie bez znaczenia. Ich wiernopoddańcze ody do Stalina demoralizowały społeczeństwo, niszczyły społeczne więzi. Ktoś kto pisał takie wiersze o Stalinie jak to robiła choćby Szymborska musiał być podły albo głupi. Tertium non datur. Dlaczego miałby być kiedykolwiek dla kogokolwiek autorytetem? „ My z niego wszyscy”- napisał o Czesławie Miłoszu Wojciech Karpiński. Bynajmniej nie wszyscy. „ Dureń z Noblem” –powiedział o Miłoszu Rafał Ziemkiewicz. Zarówno Miłosz jak i Szymborska byli zręcznymi wierszokletami, ale to wszystko, co dobrego można o nich powiedzieć.
Obecnie my też wpadliśmy w łapy humanistów. Przede wszystkim dlatego, że nasi ministrowie są na ogół absolwentami historii, psychologii czy kulturoznawstwa i nie znają się zupełnie na problemach resortów którymi zarządzają.
Cóż może wiedzieć na temat klimatu minister Paulina Hennig-Kloska, która jest z wykształcenia politologiem. Bywa jeszcze gorzej. Wśród polityków nie brakuje absolwentów Collegium Humanum zwanego słusznie Collegium Tumanum. Niektórzy – jak marszałek Sejmu Hołownia – zapisali się na tą uczelnię i zapłacili za zajęcia, lecz w nich nie uczestniczyli. Chyba brali przykład z Clintona, który wprawdzie palił marihuanę ale się nią nie zaciągał. Też wybitny humanista.
Nie ukrywa niczego dla siebie. Jest naprawdę człowiekiem szlachetnym. Wystarczy posłuchać jego przebogatej argumentacji, zorientowania. Jest to człowiek, który nam się po wojnie pierwszy taki trafił. Pierwszy nam się taki trafił. Będzie źle jeśli Polska z tego nie skorzysta. Jeśli Polacy będą zmanipulowani i rozproszą swoje głosy na ludzi wątpliwych, którym nie można zaufać.
– Szczęść Boże! Laudetur Iesus Christus! Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus! – od tych słów Grzegorz Braun rozpoczął swoje przemówienie podczas konwencji wyborczej w Krakowie.
– Jestem bardzo wzruszony i szczęśliwy. Będę sobie zapisywał te wystąpienia, waszą tutaj obecność na konto największych osiągnięć mojego przedłużającego się życia – zaczął kandydat na prezydenta, podkreślając, że na tym wiecu z konieczności wspierany jest jeden kandydat, natomiast ma nadzieję na równą mobilizację w kolejnych wyborach, kiedy na listach znajdzie się już więcej nazwisk.
Po skierowaniu podziękowań do uczestników ruchu, Braun wygłosił „swoją trójkę na te wybory prezydenckie”: Precz z komuną! Precz z eurokomuną! Precz z żydokomuną!
Po czym skomentował entuzjazm tłumu, mówiąc, że „oddychacie z ulgą, że można od czasu do czasu prostym słowem, krótkim zdaniem odnieść się do rzeczywistości, a nie owinąć w bawełnę”.
Podkreślił, że „to nasze precz” nikomu nie zagraża, ponieważ „nasza chata z kraja” i chodzi tylko o to, by „Polak w Polsce, będąc gospodarzem, mógł swoje dzieci po polsku na Polaków wychować, wykształcić i doczekać się jeszcze tych pięknych chwil, gdy młodzi ludzie dorośleją i sami przejmują polskie obowiązki”.
– Tego chcemy się doczekać i nie pozwolimy na to, by tę naszą przyszłość odbierano nam przez odbieranie nam naszych dzieci – fizycznie, dosłownie i w przenośni. Nie zgodzimy się, szanowni państwo, by na naszych dzieciach eksperymentować (…). Nie zgodzimy się na to, żeby nasze dzieci deprawować, dezinformować. Nie będziemy tolerowali – tak, owszem, głoszę program nietolerancji dla deprawacji i dezinformacji polskich dzieci w szkołach – kontynuował.
– I wzywam was, rodacy, Polacy, zwłaszcza – nie bójmy się użyć tego słowa – mężczyźni, mężczyźni polscy, nie gódźcie się na to, żeby do polskich szkół zapraszano zboczeńców, żeby uczyli waszych dzieci tolerancji. Nie gódźcie się na to, żeby wasze dzieci za całą naukę historii miały haggadę holokaust, w której polscy naziści budowali obozy zagłady. Nie gódźcie się, żeby za całą naukę o pięknie tego świata dzieciom wykładano brednie antropogenezy globalnego ocieplenia – dodał.
Po czym w skrócie kilka wybranych ze swoich założeń programowych. – Nie będzie żadnych Centrów Integracji Cudzoziemców za mojej kadencji. Na wojnę nie puszczę Wojska Polskiego, bo go tu w Polsce potrzebujemy. Wracamy do węgle (sporo na Śląsku o tym mówiłem). Wznawiamy ekshumacje w Jedwabnem – mówił.
Grzegorz Braun przypomniał przy tej okazji, że – niezależnie od stosunku do religii – to właśnie chrześcijaństwo przyniosło naszemu kręgowi cywilizacyjnemu koncept i praktykę równości wobec prawa. „Tylko pod krzyżem, tylko pod tym znakiem”, jak podkreślił, ten standard jest możliwy do osiągnięcia.
Natomiast nie oznacza to, że jego program jest skierowany tylko do katolików, ponieważ są w nim postulaty gospodarcze i ustrojowe, które będą służyły wszystkim.
– Jaka jest zatem moja rola, skoro te wszystkie rzeczy są tak oczywiste dla tak wielu ludzi? – zapytał i odpowiadając zaproponował następnie ciekawą metaforę:Ja jestem, proszę państwa, takim małym czołgiem przełamania. Czołgi, nawet te najcięższe, nie wygrywają wojen – mogą tylko i aż dokonać wyłomu. Ten wyłom musi być następnie rozszerzony, umocniony, wykorzystany przez wszystkie inne typy rodzaje broni i wojsk. I wy jesteście takim wyjątkowym, elitarnymgronem – zwrócił się do swoich zwolenników.
Stanisław Michalkiewicz, michalkiewicz „Magna Polonia” 12 kwietnia 2025
Po wyroku niezawisłego francuskiego sądu, nakazującego Marynie Le Pen powstrzymanie się przez najbliższe 5 lat przed obejmowaniem jakichkolwiek funkcji publicznych, nie możemy już mieć żadnych wątpliwości, że jedyną dopuszczalną formą rządów w IV Rzeszy będzie demokracja kierowana. Bo Maryna Le Pen nie tylko kandydowałaby w wyborach prezydenckich w roku 2027, ale – kto wie? – może by je nawet wygrała? Do tego Reichsfuhrerin Urszula Wodęleje dopuścić nie może, bo w IV Rzeszy wszystko musi być przewidywalne, aż do bólu. Ponieważ we Francji też nie brakuje niezawisłych sędziów, podobnie, jak i u nas, to z wymiksowaniem złowrogiej Maryny nie było problemów. Czy to oficer prowadzący, czy wielki mistrz wielkiej masońskiej loży, wziął takiego sędziego na stronę i powiedział mu mniej więcej tak: wiecie, rozumiecie sędzio, w waszych rękach spoczywają losy Republiki, więc znajdźcie jakiś sposób, żeby tę całą Marynę zablokować – bo inaczej będzie z wami brzydka sprawa.
Tymczasem w naszym bantustnie też mają się odbyć wybory prezydenckie i chociaż kandyduje jedyny zatwierdzony przez wszystkie sanhedryny kandydat, nasza Umiłowana Duszeńka Rafał Trzaskowski, to przecież widać, jak na dłoni, że koło pióra robią mu dwaj ekstremiści, a zwłaszcza jeden taki w osobie Sławomira Mentzena. Toteż padł rozkaz, żeby za tego całego Mentzena zabrali się funkcjonariusze Propaganda Abteilung, poumieszczani na posadach w niezależnych mediach głównego nurtu. I zaraz notowania zaczęły mu spadać, no bo kto to widział, żeby sprzeciwiać się zatwierdzonym poglądom i na giewałt i na studia, czy mają być płatne, czy nie – co mi przypomniało akcję działaczy Solidarności w 1989 roku. Rząd chciał ustanowić ceny minimalne na produkty rolnicze, ale działacze zażądali, aby ustanowione zostały ceny maksymalne. Najwyraźniej wydawało się im, że jużci – maksymalne ceny będą lepsze od minimalnych – a czy od tamtej pory cokolwiek się zmieniło?
Nadal nie tylko lud prosty, ale i patentowani ekonomiści stoją na nieubłaganym stanowisku, że głównym twórcą bogactwa kraju jest rząd, któremu w przepastnych piwnicach kocą się pieniądze i chodzi tylko o to, żeby wymyślić pretekst, by trochę ich od rządu wydoić. Takie zbawienne prawdy wykładają w wyższych szkołach gotowania na gazie rozmaici obłąkani docenci, co to ostrogi zdobywali rozpamiętując ekonomię polityczną socjalizmu.
Więc w tej sytuacji rada w radę uradzono, jak zabezpieczyć ostateczne zwycięstwo zatwierdzonego kandydata Rafała Trzaskowskiego. Najwyraźniej obradującym musiała przyświecać rzymska sentencja, że omne trinum perfectum, co się wykłada, że wszystko, co potrójne, jest doskonałe. Toteż – po pierwsze – zastępczyni Reichsfuhrerin Urszuli Wodęleje zapowiedziała zwołanie „okrągłego stołu” w sprawie wyborów prezydenckich w naszym bantustanie. Przy tym okrągłym stole na pewno coś tam zostanie uradzone i Rafał Trzaskowski „i tak” wygra wybory – bo wiadomo, że próżno jest wierzgać przeciwko ościeniowi. Jakże tedy inaczej rozumieć – po drugie – niedawny cyberatak na komputery sztabu wyborczego Rafała Trzaskowskiego, w ramach którego zimny ruski czekista Putin razem ze swoim pomagierem Łukaszenką, próbowali „wpłynąć” na wyniki wyborów w naszym bantustanie. Tak w każdym razie wynika z tajnych raportów „służb”, które ze smakiem powtarzają, podając je do wierzenia, członkowie vaginetu obywatela Tuska Donalda. Wszystko to być może, zwłaszcza, gdyby z Berlina nadeszła do warszawskich „służb” iskrówka: wiecie, rozumiecie, sprokurujcie no cyberiadę w sztabie Rafała Trzaskowskiego – że to niby ją udaremniliście i w ogóle – a my się zastanowimy, jak was za to wynagrodzić. Tylko niczego nie spartolcie, bo inaczej będzie z wami brzydka sprawa. W tej sytuacji „służby” nawet nie musiały niczego markować – i bardzo dobrze, bo jeszcze przypadkowo mogłoby dojść do nieszczęścia – tylko ogłosiły, że „wschód” przypuścił na Rafała Trzaskowskiego cyberiadę, ale energiczne przeciwdziałanie służb tubylczych operację udaremniło.
Tak samo było w przypadku „Operacji Menora”, którą w swoim czasie ABW prowadziła przeciwko prof. Jerzemu Robertowi Nowakowi, Waldemarowi Łysiakowi i mnie. Chodziło o to, że na rocznicę powstania w getcie warszawskim przygotowywaliśmy coś tak okropnego, że nawet między sobą utrzymywaliśmy to w tajemnicy – i dopiero energiczna akcja ABW udaremniła te bezeceństwa. Pieniądze, którymi bezpieczniacy się podzielili, były już oczywiście prawdziwe, tak samo, jak w przypadku wspomnianej cyberiady w sztabie Rafała Trzaskowskiego. Ale cyberiada to jedno, a Putin do rzecz osobna. Skoro mamy wierzyć ABW i dygnitarzom z vaginetu obywatela Tuska Donalda, że Putin wkręca się w prezydenckie wybory w naszym bantustanie, to warto zapytać – na czyją korzyść? Jakiego ma tu faworyta? Rafał Trzaskowski chyba odpada, bo został namaszczony na tubylczego prezydenta przez przewodniczącego Światowego Kongresu Żydów Ronalda Laudera i młodego Sorosa, któremu stary grandziarz przekazał klucze do kasy i który futrował organizowane przez Rafała Trzaskowskiego widowiska Neues Kukiełkes, czyli Campusy Polska Przyszłości. W ramach koordynacji polityki żydowskiej z polityką niemiecką, Rafał Trzaskowski jest raczej faworytem Reichsfuhrerin Urszuli Wodęleje, a nie Putina. A kto jest w takim razie faworytem Putina? Komu mają służyć te cyberiady na sztab wyborczy Rafała Trzaskowskiego? Mój Honorable Correspondant twierdzi, że marszałkowi Szymonowi Hołowni. Wprawdzie pan marszałek jest wynalazkiem amerykańskim, ale obecnie – kiedy nawet pani red. Krystyna Kurczab-Redlich, od 1978 roku współpracująca z SB, a od 1982 roku – z wojskowym Razwiedupr-em – demaskuje prezydenta Trumpa, jako ruskiego agenta, to wszystko – jak powiedzieliby gitowcy – „gra i koliduje”. Taka to ci, panie, kombinacja!
Nigdy jednak nie jest tak dobrze, żeby nie mogło być jeszcze lepiej, toteż na wszelki wypadek (strzeżonego Pan Bóg strzeże) rozpoczęta została kombinacja operacyjna z panem Ryszardem Cybą. Jak wiadomo, za zamordowanie pana Rosiaka w Łodzi został on skazany na dożywocie. Ostatnio jednak, pod pretekstem demencji, został wypuszczony z turmy, a niezawisły sąd umieścić go kazał – no właśnie; nie bardzo wiadomo gdzie. Jedni powiadają, że w psychuszce, inni – że w DPS-ie, a jeszcze inni – że siedzi sobie w domu.
W tej sytuacji jesteśmy skazani na domysły, ale skoro już jesteśmy skazani, to nie żałujmy sobie i domyślajmy się! Ja na przykład się domyślam, że prowadzący bezpieczniak przekazać mógł panu Cybie wiadomość następującą: wiecie, rozumiecie, Cyba. Załatwiliśmy wam żółte papiery i kazaliśmy wypuścić z turmy – ale coś za coś. Jak przyjdzie co do czego, to zastrzelicie kogo tam wam wskażemy. Nic wam nie będzie, bo przecież macie wariackie papiery. Tylko nie próbujcie nic kombinować, bo inaczej będzie z wami bardzo brzydka sprawa.
Krajowe Laboratorium Zdrowia Luksemburga (LNS) poinformowało o wykryciu znaczących ilości nielegalnych narkotyków w ściekach ze stolicy. 100 proc. próbek pobranych do badania zawierało znacznie wyższe stężenia kokainy niż w Monachium czy Barcelonie.
Luksemburg brał udział w europejskich badaniach mających wykryć nielegalne narkotyki w 128 miastach. Z Polski w badaniu uczestniczył Kraków.
LNS we współpracy z Luksemburskim Instytutem Nauki i Technologii (LIST) rozszerzył program monitorowania ścieków stosowany podczas tak zwanej pandemii Covid-19, szukając osiem najczęściej używanych substancji w Europie: konopie indyjskie, kokaina, amfetamina, heroina, metamfetamina, ketamina, mefedron i ecstasy. Badanie miało pomóc w określeniu potencjalnych skutków legalizacji marihuany w Luksemburgu.
Dwunastoosobowy zespół LNS pod przewodnictwem Serge’a Schneidera stwierdził, że z danych wynika, iż legalizacja marihuany nie spowodowała żadnego mierzalnego wzrostu wskaźników konsumpcji tego narkotyku.
Jednak, przy okazji badania odkryto, że w każdej pobranej próbce znajdowała się marihuana i kokaina.
Luksemburg włączył się w projekt Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (EMCDDA). Projekt polegał na monitorowaniu ścieków pod kątem zawartości ośmiu substancji w 128 miastach z 24 krajów UE, a także Turcji i Norwegii. Analiza jednoznacznie wykazała, że żadne duże miasto europejskie nie pozostało nietknięte przez narkotyki.
W całej Europie w ostatnich miesiącach wyraźnie wzrosło stężenie wykrywanej kokainy, amfetaminy i ekstazy. Ma się natomiast zmniejszać ilość śladów konopi. Powszechna obecność nielegalnych substancji ma miejsce od Växjö po Porto i Zagrzeb.
Ścieki miasta Luksemburg zawierały 0,5 grama kokainy na 1000 mieszkańców – wartość ta przewyższa poziomy stwierdzone w Monachium (0,40 g) i Barcelonie (0,35 g), choć pozostaje znacznie poniżej stężeń zmierzonych w Antwerpii (2 g), Amsterdamie (1,2 g) i Dublinie (0,87 g).
Schneider, szef działu chemii analitycznej LNS, zaapelował o ostrożność przy interpretacji tych danych. Zasugerował, że parametry takie jak wahania populacji i poziom opadów mają znaczący wpływ na wyniki. Jednak, jak dodał Luksemburg plasuje się nieco powyżej europejskiej średniej, jeśli chodzi o używanie marihuany i dorównuje średniej dla kokainy. Jest nieznacznie poniżej średniej, jeśli chodzi o stosowanie ecstasy i znacznie poniżej średniej dla wszystkich innych monitorowanych substancji.
Program zbierania codziennie próbek ścieków i ich analizowania trwał od wiosny 2024 r. i objął analizą zlewnie ścieków obsługujące 68,8 mln osób. Badanie rozszerzono w 2025 r., aby objąć osiem luksemburskich oczyszczalni ścieków.
Alexis Goosdeel, szef Europejskiej Agencji ds. Narkotyków (EUDA) wskazuje, na „jasny obraz szeroko rozpowszechnionego, złożonego problemu narkotykowego”. Wyjaśnił, że sześć docelowych substancji wykryto w niemal każdym mieście uczestniczącym w projekcie, który został przeprowadzony we współpracy z siecią SCORE, jednoczącą 34 organizacje badawcze na całym świecie.
W zachodniej i południowej części Europy wyraźnie rośnie zużycie kokainy. Belgia, Holandia i Hiszpania stają się kluczowymi punktami zapalnymi. Inne narkotyki szczególnie rozpowszechniają się szybko w Belgii, Czechach, Holandii i Portugalii. Ketamina występując najczęściej w ściekach z miast w Belgii, Holandii, na Węgrzech i w Norwegii.
Na wzrost zużycia narkotyków mają wpływ m.in. populacja uniwersytecka, gęstość klubów nocnych i innych lokali „życia nocnego”, rozkład wiekowy. Gwałtowne spożycie narkotyków obserwuje się w weekendy (od piątku do poniedziałku). Regularnie ma być spożywana amfetamina, marihuana i metamfetamina.
W badaniu brał udział także Kraków. Szczegółowe wyniki analizy z interaktywnymi mapami, pokazującymi średnie zużycie wybranych narkotyków dostępne są na stronie euda.europa.eu. W Krakowie obserwuje się wyraźny wzrost zużycia amfetaminy, kokainy i marihuany.
Nie ma żadnych wątpliwości, że zażywanie narkotyków poważnie szkodzi zdrowiu fizycznemu i psychicznemu, zagrażając ludzkiemu życiu i społeczeństwu. Przyczynia się do licznych patologii i zagraża bezpieczeństwu. Kościół naucza, że świadome spożywanie narkotyków to ciężki grzech.
Wściekli ludzie wyszli na ulice. Dyrektor szpitala wrzucony do kontenera na śmieci [VIDEO]
12.04.2025
Owrucz, Ukraina. Lekarz wrzucony do śmietnika podczas protestu. / Fot. screen
W Owruczu na północy Ukrainy podjęto decyzję o likwidacji szpitalnego oddziału neurologii i zwolnieniach personelu. Wściekli ludzie w ramach protestu wyszli na ulice. Gdy chciał z nimi porozmawiać dyrektor szpitala, protestujący wrzucili go do… śmietnika.
Na nagraniu, które szybko rozprzestrzeniło się w mediach społecznościowych, widać wzburzony tłum otaczający dyrektora szpitala ubranego w biały fartuch. Mężczyzna próbował tłumaczyć decyzję o zamknięciu szpitalnego oddziału, jednak napięcie wśród zgromadzonych systematycznie rosło.
Kulminacyjnym momentem protestu było wrzucenie dyrektora do kontenera na śmieci, specjalnie przyniesionego na miejsce demonstracji.
Dyrektor desperacko próbował się bronić, zapierając się nogami i wyrywając napierającemu tłumowi, jednak bezskutecznie. Po wrzuceniu do metalowego śmietnika, upokorzony mężczyzna pozostawał tam do czasu przybycia policji. Gdy w końcu wydostał się z kontenera, był cały brudny. Protestujący nie kryli swojej satysfakcji.
Zamykany oddział neurologii to dla mieszkańców Owrucza i okolic jedyne takie miejsce w regionie, zapewniające specjalistyczną opiekę. Decyzję o likwidacji podjęła Rada Miasta, tłumacząc to zbyt małą liczbą pacjentów w stosunku do ponoszonych kosztów. Podobno zdarzało się, że w szpitalu leżały tylko dwie osoby. Cytowana przez ukraińskie media Anastazja, odbywająca praktyki lekarskie w tym szpitalu, zdradziła, że personel medyczny, chcąc uniknąć zamknięcia oddziału (i własnych zwolnień), podczas urzędniczych kontroli „udawał” pacjentów, by sprawić wrażenie, że leczy się tam sporo osób.
😱In Ukraine’s Zhytomyr region, a local hospital director was thrown into a dumpster
The reason? The closure of the neurology department and staff layoffs. Outraged residents held a protest and dumped the official who signed the order into the trash. pic.twitter.com/Eb1G2tpqxQ
Problem Ślązaków, czyli Polaków ze Śląska zapoczątkował się już w 1945 roku, kiedy to zderzyli się oni z masą wysiedlonych Rodaków z Małopolski Wschodniej, którym udało się ujść z życiem spod toporów „naszych ukraińskich braci” i wysiedleni przymusowo przez bolszewików znaleźli schronienie na Śląsku. Powierzchniowe różnice cywilizacyjne z Ślązakami, brali oni za różnice narodowościowe. W związku z czym autochtoni byli traktowani po macoszemu.
Spawa odżyła w momencie „normalizacji” stosunków PRLu z Republiką Federalną Niemiec. Ta ostatnia domagała się otwarcia granic polskich na emigrację do reichu. I tak wyjechała pierwsza fala emigrantów, podających się za „Niemców”, głównie z Górnego Śląska i Opolszczyzny, bo całkowicie zniemczona populacja dolnośląska została już deportowana do stref okupacyjnych rzeszy już w 1945r.
Drugi raz problem „śląski” dał o sobie znać w 1989 roku, kiedy to III RP „pojednała się” z rzeszą niemiecką. Demograficzną ceną za to „pojednanie” było uznanie przez Polaków „narodowości śląskiej” i stworzenie jej warunków do rozkwitania na terytorium III RP zgodnie z „standardami unijnymi”. Również ta próba skończyła się klęską, gdyż „Ślązacy” okazali większe przywiązanie do niemieckich srebrników, niż do jakiejkolwiek „narodowości” i emigrowali in gremium.
Ostatnie mętne doniesienia propagandowych mediów, wspominają o kolejnej „reformie” administracji terenowej, ze względu na społeczne i obyczajowe różnice pomiędzy Małopolanami i Ślązakami.
W dobie gigantycznych problemów globalnych, regionalnych i krajowych, w obliczu rzekomego zagrożenia Naszej Ojczyzny agresją kremla „wysokie błazny” z ul. Wiejskiej, zajęły się poprawianiem doli Ślązaków i Małopolan!
Szokujący ruch „wysokiego cyrku”, który od dekady po uchwaleniu przez siebie likwidacji zmian czasu letniego i zimowego, do dziś nie doczekał się łaskawego zezwolenia UE, na wprowadzenie swej uchwały w życie i który zajmuje się z nudów, przepychankami między wysokim błaznami różnych „frakcji partyjnych”.
Jedyne co przychodzi na myśl, to pierwsze próby takiej modyfikacji podziału terytorialnego kraju, by pokrywał się on z granicami II RP z 1939 roku.
Jak można przypuszczać, gauleiter Tusk, przygotowuje już scenę pod kolejny rozbiór, a w dalszej kolejności zabór Polski przez rzeszę niemiecką.
Ta polityczna uwertura nie budzi jednak większych emocji u zdeprawowanego do szpiku kości unijnego polskojęzycznego pospólstwa!
„Przesąd materializmu twierdzi, że człowiek nie ma duszy, że nie ma przyszłego życia oraz że człowiek nie ma innego przeznaczenia niż zwierzęta. Odarty w ten sposób z ducha człowiek najlepiej opisany być może nie jako stworzenie uczynione na obraz i podobieństwo Boga, ale jako psychoanalityczna torba z fizjologicznym libido, czy jako mechanizm odpowiadania na bodźce”, pisał w książce „Wojna i rewolucja” abp Fulton Sheen definiując herezję „materializmu”. W jaki sposób materialiści doszli do wniosków opisanych przez amerykańskiego hierarchę?
Wydaje mi się, że takie przekonania jak materializm rodzą się zasadniczo z redukcjonizmu, który polega ogólnie rzecz biorąc na tym, że bardzo skomplikowaną rzeczywistość sprowadza się do jej najważniejszych czynników czy przejawów, a potem pracując na nich stara się dojść do prawideł i reguł, a więc ująć obserwowane działania w formę praw. Trzeba pamiętać, że takie uproszczenie choć przydatne metodologicznie, to ma swoje ograniczenia, pomija istotne wymiary rzeczywistości, których po prostu nie bierze pod uwagę. Z tego w konsekwencji wynika, że traktuje się wówczas np. człowieka na wzór maszyny, a przez to nie uwzględnia się jego duchowych wymiarów – np. duszy – uważając, że zasadniczo do opisania człowieka wystarczy materia. Ale na tej bazie wielu niestety wyprowadza nieuprawniony wniosek, że, że nie jesteśmy niczym więcej niż materią, może jedynie lepiej zorganizowaną od płazów czy gadów. A choć oczywiste jest istnienie wielu duchowych zachowań człowieka, to traktuje się je wówczas jako epifenomen materii, coś w gruncie rzeczy materialnego, choć my mamy jedynie ewentualnie złudzenie istnienia duchowości, gdyż myli nas percepcja. To w gruncie rzeczy pewna ślepota na wymiary rzeczywistości, które wymykają się materialistycznym narzędziom poznania.
Oczywiście materializm istniał w starożytności i nie spotkał się z wielkim przyjęciem wśród ówczesnych, gdyż niewiele tłumaczył i bardzo zawężał poznawczo. Myślenie w stylu: „naciśnij tu, wyskoczy coś tam”, choć efektowne, nie jest efektywne, gdyż wiele aspektów pomija. Człowiek posiada cielesność czy materialność, ale nie jest samą cielesnością. Takie myślenie to odprysk tzw. brzytwy Ockhama, która w wersji popularnej twierdziła, że nie należy mnożyć bytów, to znaczy chodziło o styl myślenia, w którym bierzemy pod uwagę nie wszystko, ale pewne wybrane, najważniejsze kwestie rzutujące na poznanie.
Sytuacja zmienia się w nowożytności, gdy zaczyna dominować paradygmat wszechświata już nie jako „organizmu” czy ciała żywego, ale przypominającego maszynę – to wówczas rodzi się mechanicyzm, a uwaga skupia się na zewnętrznym opisie świata. O ile dawniej badano świat w oparciu o klasyczne cztery przyczyny wypracowane przez Arystotelesa, a więc przyczynę sprawczą, materialną, formalną i celową, to po oświeceniu zostaną jedynie dwie przyczyny: sprawcza i materialna. Badanie ma się zawęzić do tego co widać… rzeczy duchowe pozostać mają w domenie filozofii i teologii. Może są, może nie – nie będzie się ich badało, gdyż wykluczone zostają z zakresu dociekania prawdy. W dusze można co jedynie „uwierzyć”. Paradoks, bo skoro źródłem godności człowieka jest dusza, to zapomnienie o duszy w prosty sposób prowadzi do gorszego traktowania człowieka, czego dowodem są totalitaryzmy XX wieku, komunizm i faszyzm.
Trzeba przyznać, że dziwna ta niekonsekwencja materialistów – wielu rzeczy nie widać wprost, ale przecież są, np. grawitacja, którą odkrywa się – nie mówię już o tym jak długo trwały dywagacje czym tak naprawdę jest – po skutkach jakie czasem boleśnie dają o sobie znać, gdy człowiek upada na ziemie…
Ja widzę w tym wszystkim starą pokusę jednowymiarowości, która odżywa także dziś – wielu przecież uważa, że człowiek to jedynie materia, wyrazem tego mogą być twierdzenia neuronauki w wersji radykalnej, iż człowiek to nic więcej niż garść neuronów, które o wszystkim z góry decydują. Taka jednowymiarowość jest istotnie głównym problemem – dobrze to oddał jeden z autorów w wizji tzw. ‘płaszczaków’, żyjących jedynie w dwóch wymiarach i nie mających wyobrażenia, ze istnieje trzeci wymiar…opowiadanie im o tym, co poza dwoma wymiarami, jak opowiadanie materialistom o duszy, budzi uśmiech i niezrozumienie…
Materialiści głoszą, że sensem życia jest poprawa za wszelką cenę sytuacji materialnej; że niedostatek jest główną przyczyną nieszczęść i niespełnienia w życiu, oraz że obfitość dóbr jest najpewniejszą gwarancją pokoju i szczęścia. Skoro to wszystko jest takie proste to dlaczego nigdy nie zadziałało?
Bo to nie jest dobra recepta, nie rozwiązuje zasadniczych problemów, gdyż sprowadza człowieka tylko do jednego wymiaru, materialnego i tam upatruje jego spełnienia. Jeśli się taki cel materialny postawi człowiekowi, to skupi się jego uwagę na zabieganiu i gonieniu za takimi sprawami, a nie innymi. Trzeba go czymś zająć… dziś takie zajmowanie człowieka wszystkim, byle nie jego duszą i wiarą, są przecież na porządku dziennym. To jest walka nie wprost z chrześcijaństwem… jak z niektórymi świątyniami, których może zniszczyć się nie da, usunąć się nie da, ale można zasłonić innymi budynkami, oszpecić, aby w krajobrazie nie było dostrzegalne.
Poza tym, jak to od starożytności wytykano materializmowi, on nie może być sam dla siebie kryterium. Nie wystarczy po prostu gromadzić rzeczy jak się składa w jedno miejsce jakieś klocki, nie ważne „co”, byle dużo… aby to miało sens muszą być uporządkowane według jakieś zasady, która oceni co jest ważniejsze od drugiego. A jeśli są porządkowane, to znaczy, że wedle czegoś więcej niż samej materii… Nie dziwi więc, że badania nad sensem życia – jakie życie uważamy za sensowne – jednoznacznie pokazują, że sens nie tkwi w rzeczach, ale w osobie, spójności jej życia, odkrywaniu znaczenia egzystencji, czyli jego celu, a nie jedynie biologicznego przetrwania.
Poza tym, zauważmy jeszcze jedno: w tym jednak podejściu herezji materializmu kryje się myślenie magiczne, które wyraża się w przekonaniu, że człowieka da się szybko zmienić przez okoliczności, że to one rozstrzygają o losie człowieka. Zmieni się człowiek, jak będzie miał np. więcej pieniędzy, większe mieszkanie… Wszyscy staną się aniołami jak będą mieli wszystkiego pod dostatkiem, a staną się złymi, gdy dotknie ich jakiś brak. Historia pokazuje, że święci jednak nie byli tymi, którzy opływali we wszystko, a źli nie są powiązani jedynie z najbiedniejszym. Przypominają się przestrogi Ojców Kościoła przed niebezpieczeństwem bogactw, czy współczesne, podobne ostrzeżenia przed syndromem tłustego kota, któremu nie chce się nic robić.
Ale nazywam to „magicznym” myślenie, gdyż w gruncie rzeczy ciągle chodzi o przekonanie, że zmiana okoliczności zewnętrznych przełoży się automatycznie na zmianę wewnętrzną, a jednak kierunek zmiany jest inny, od wewnątrz na zewnątrz. Chrystus na to wskazywał w dyskusji z faryzeuszami, gdy zwracał im uwagę, że dbanie o czystość kubka nie jest automatycznym poprawieniem czyjegoś statusu moralnego, choć może być wyrazem czegoś, co płynie z nawróconego serca. Takie skupianie na okolicznościach, a nie na działaniu samego człowieka, jest duchowo niebezpieczne, gdyż wprowadza w to, co św. Josemaria Escriva nazywaał „mistyką gdybania”: gdybym był kimś innym, to wtedy byłbym lepszym człowiekiem, albo: gdybym miał inną rodzinę, byłbym lepszym, gdyby miał inne wykształcenie, inny panował klimat… etc.
Czy Kościół jest przeciwny poprawianiu sytuacji materialnej, jak głoszą materialiści powołując się na wyrwane z kontekstu fragmenty Ewangelii?
Wręcz przeciwnie, staranie się o poprawę bytu jest wymogiem zdrowo rozumianej Ewangelii, ale nie może zastąpić innych, ważniejszych kwestii i „oślepić” człowieka, który gdy uczyni z tego program życia – poprawić jedynie swój byt! – może pominąć dużo ważniejsze rzeczy. Może to jedna z ulubionych strategii Złego: zamiast obrzydzać wprost dobro i człowieka zniechęcać do sięgania po nie, wystarczy zająć człowieka mniej istotnymi sprawami, a wtedy nie zauważy i nie wybierze tych najważniejszych.
Z perspektywy chrześcijańskiej, troska o poprawę sytuacji materialnej jest zawsze środkiem, a nie celem – żeby wzrastać w cnotach, w dobrych czynach potrzebne są odpowiednie okoliczności, w tym również te materialne. Trzeba o nie zadbać, tak jak przygotowujemy pokój na spotkanie albo miejsce pracy. Nie jest to cel sam w sobie, jak ktoś mający napisać cos ważnego, będzie skupiał się na otoczeniu biurka i nigdy nie napisze co trzeba. Ale dbanie o odpowiednie warunki materialne jest częścią Katolickiej Nauki Społecznej jako drogi realizowania dobra wspólnego.
Dlatego zajmowanie się podnoszeniem jakości życia musi szanować priorytety, hierarchie ważności, a ta jest możliwa do ustanowienia, gdy znamy ostateczny i główny cel życia człowieka. Wtedy dobierzemy właściwe narzędzia… pomijając już kwestię nakazu Bożego z Księgi Rodzaju, aby rozwijać stworzenie („czyńcie sobie ziemie poddaną”, por. Rdz 1,28) – na zasadzie: dokończ to co Ja Bóg zacząłem, warto pomyśleć o celu wszechświata stworzonego przez Boga. Mówimy o tym w kategoriach „nowego stworzenia”, nowej ziemi, która narodzić się ma ze „starej”, przez co wartość historii i każdego czynu jest ogromna. Tomasz z Akwinu gdy tłumaczył słynne porównanie Jezusa, ze u nas nawet włosy na głowie są policzone (por. Mt 10,30), to odnosił to do pytania co przetrwa sąd ostateczny, zauważając, że włos to symbol najmniejszej nawet dobrej rzeczy, która nie pozostanie bez nagrody, a wysiłek włożony w rozwój stworzenia Bożego będzie podstawą dla „nowego stworzenia”, które nie będzie ponownie stworzeniem z niczego (łac. ex nihilo), ale przemianą już istniejącego (łac ex vetere).
Abp Fulton Sheen zwracał uwagę, iż „nieszczęście człowieka wypływa z utraty celu i motywacji w życiu, co z kolei wynika z wyparcia istnienia duszy”. Dlaczego istnienie duszy jest nie do przyjęcia dla heretyków głoszących materializm?
Podejrzewam, że ta niechęć do wspominania o duszy i zastępowania tego terminu wszelkimi innymi, bierze się z wielu powodów. Z jednej strony ta dziwna awersja może mieć źródło w tym, że istnienie duszy rozbija świat materialistów, pokazuje im ogromny „wyłom” jaki wprowadza dusza jako forma ciała, ożywiająca to ciało. To rodzi lawinę kolejnych pytań o niematerialne cechy, działania jak np. intencjonalność… Z drugiej strony, sama wzmianka o duszy budzi pewne wspomnienia, nawiązania do długiej tradycji filozoficznej i religijnej, od której nowe herezje chcą się odciąć, bo choć tak naprawdę rozwój i „reforma” zawsze wiązała się z powrotem do „formy”, powrotem do źródeł, które inspirują na nowo – jak to było np. w renesansie – to dziś absolutnie nie o to chodzi, aby wracać i mierzyć się z odwiecznymi pytaniami ludzkości o cel życia na ziemi, nieśmiertelność, Boga, tylko chodzi o skarłowacenie człowieka, ma żyć wyimaginowanymi problemami jak się do kogoś zwracać, gdy jednego dnia „czuje się” kobietą, a innego mężczyzną lub „ono”… jeśliby zaś przyznaliby, ze istnieje dusza, która jest źródłem tożsamości, kształtuje ciało i nasze zachowania, że jako zasada duchowa jest niematerialna, to naprawdę otwiera szereg pytań, które zawsze nie tylko prowadziły do odkrycia wiary, ale niejako przy okazji rozwijały kulturę. Dlatego chyba obawa przed takim pytaniem jest tak wielka, że robi się wszystko, byle nie nawiązywać do zasadniczych pojęć. Po prostu, dusza kojarzy im się i kieruje rozważania w stronę religii, stąd próba wymazania tego słowa ze słownictwa codziennego.
To nie pierwszy raz, takie próby były już w historii. Próbowano w pewien sposób „obśmiać” temat duszy, a przecież to istotna kategoria filozoficzna, o której pisali wielcy filozofowie i mająca odpowiedniki w Biblii. Takie pytania jak „ile waży dusza”, choć zadawane z intencją ośmieszenia, pokazywały jednak, że niektórzy nie odrobili lekcji i pozostawali na stereotypach, a nie na pogłębionym rozumieniu.
Trzeba zaznaczyć przy tej okazji, ze przyjmowanie istnienia duszy nie oznacza bezkrytycznego przyjmowania wszystkich kulturowych skojarzeń. Potrzebne jest zawsze w tym kontekście oczyszczanie z uproszczeń w ujmowaniu duszy, a temu może pomóc rozczytanie się w tekstach św. Tomasza z Akwinu i coraz głębsze rozumienie duchowości człowieka, odzyskanie metafizycznego wymiaru w religii, wbrew próbom – podejmowanym od epoki oświecenia – sprawienia, aby religia zajmowała się jedynie moralnością, a i to jak wiemy dzisiaj jest poważnie kwestionowane. Religia, zwłaszcza katolicka, wnosi całościowe spojrzenie na świat, otwiera go na nadprzyrodzoność, wbrew materializmowi.
Największe frustracje w życiu nie mają charakteru ekonomicznego. Wielokrotnie słyszeliśmy, że ludzie, którzy mają bogactwo są bardziej nieszczęśliwi niż ludzie, którzy mają znacznie mniej pieniędzy, majątku od nich. Nie chcę przez to powiedzieć, że bogactwo czyni człowieka nieszczęśliwym. Raczej chodzi mi o to, że złoto nie rozwiąże wszystkich problemów, o czym Kościół przypomina od dwóch tysięcy lat, prawda?
Tak, to dobra diagnoza sytuacji, bo istnieją pewne relikty marksizmu, który wszystko sprowadzał do problemów ekonomicznych. Wyzwolenie klas z opresji bogatych rozwiąże wszystkie kwestie, nie będzie przestępstw, złodziejstwa czy morderstw, a jednak wraz z postępem gospodarczym okazuje się, że człowiek jest chory gdzieś indziej. Innymi słowy, nie sprawdza się leczenie objawowe, bo środki zewnętrzne – dostatek materialny – mają czasami efekt znieczulający, ale nie rozwiązują istoty problemów. A właśnie, by w pełni kogoś uzdrowić trzeba sięgać do przyczyny choroby, a nie tylko zbijać objawy, np. temperaturę.
Z tego właśnie powodu, gdy Kościół wypowiadał się na temat np. sensu i znaczenia państwa jako wspólnoty politycznej, zaznaczał, ze jej celem nie jest jedynie i wyłącznie pomnażanie zasobów i bogacenie obywateli, ale ich etyczny rozwój. Celem państwa jest wzrost w cnotach jako sprawnościach doskonalących naturę, a te prowadzą do szczęścia człowieka, możliwego do osiągnięcia, gdy obywateli łączyć będzie przyjaźń. Znów mam wrażenie, ze takie myślenie – po co jest państwo? –celowo schodzi na dalszy plan, czyni się wszystko, aby człowiek o tym nie myślał.
I jeszcze jedna uwaga. Gromadzenie dóbr materialnych dla nich samych budzi frustrację, to fakt możliwy do szybkiego zaobserwowania – bo nie tak się buduje coś sensownego, nie w oparciu o chęć posiadania po prostu jak najwięcej. Chodzi o to, aby to co jest gromadzone służyło ważnemu dla człowieka celowi. Ilość nie jest tu dobrą miarą. Zobaczmy: poezja nie polega na dużej ilości słów, podobnie jak obraz nie jest cenniejszym przez to, że ma dużo farby na płótnie. Trzeba odkryć ten ukryty skarb, to jedno, najważniejsze dobro – jak mówi Ewangelia – dla którego wszystko jest się gotowym sprzedać (por. Mt 13,44). Wtedy ma sens wokół tej najważniejszej sprawy budować wszystkie życiowe osiągnięcia. Ale musi być pewien „porządek”, wedle którego gromadzimy wszystko.
„Społeczeństwo może stać się nieludzkie, zachowując zarazem wszelkie przewagi charakterystyczne dla wielkiego dobrobytu materialnego”, pisze abp Sheen. Moim zdaniem słowa te idealnie opisują np. Holandię, gdzie społeczeństwo jest zamożne, ale czy moralne? Aborcja, eutanazja, gender, LGBT, legalne narkotyki – to tylko niektóre przykłady holenderskiej „moralności”…
Nie można patrzeć na posiadanie zasobów, na bogactwo, jako „nagrodę”, ale zauważmy, że dostatek rości sobie pretensje do wyznaczania standardów, nie tylko w ekonomii, ale także w moralności. Postrzegamy inaczej państwo, które jest w G7 czy innych prestiżowych organizacjach, darząc je bezzasadnie autorytetem i przyjmując jego model życia, wartościowania… skoro u bogatego sąsiada widzimy pewne wzorce i normy, to bogacące się społeczeństwo z pewnością powieli ten model, myśląc, ze sprawdził się dzięki takiemu a nie innemu podejściu do życia. Moralność „sukcesu” przekłada się na oddziaływanie na innych. Ale.. wszystko jest kwestią perspektywy oceny, bo lekceważenie moralności i rozcieńczanie jej prowadzi do zguby: co bystrzejsi widzą oznaki tego kryzysu czy upadku dziś zamożnych społeczeństw, które są takimi dzięki temu, że poprzednie pokolenia trwały przy wartościach chrześcijańskich (poświęceniu dla innych, pracowitości, uczciwości etc.), ale ten kryzys możliwe, że będzie dopiero dostrzegalny później, jak minie kilka pokoleń… Dlaczego? Bo nie da się utrwalić zamożności bez moralności. Im większe zasoby posiadamy, tym większej domagają się moralności.
Abp Fulton Sheen zwraca uwagę, że jeśli uczyni się standardy materialne jedynymi standardami cywilizacyjnymi, to efektem będzie powstanie społeczeństwa zachłanności i będzie to przede wszystkim zachłanność na władzę. Rządzący będą bowiem robić wszystko, aby wprowadzić mechanizmy, które pozwolą im ograbić bardziej i mniej zamożnych obywateli. Pozwolę sobie zapytać o dwie kwestie. Po pierwsze: zachłanność, tudzież chciwość – jeden z siedmiu grzechów głównych. To właśnie ten grzech jest praprzyczyną materializmu?
Chciwość to nieuporządkowana chęć posiadania, która zdolna jest szkodzić innym: ostatecznie prowadzi do duchowej tresury i karmienia człowieka jedynie dobrami materialnymi, a to przynosi prosty efekt w postaci „uzależnienia” od tych dóbr. A ponieważ władza daje sposobność do łatwego gromadzenia dóbr, nic dziwnego, że będzie się po nią sięgać nie dla wzniosłych celów, ale nakarmienia pragnienia posiadania.
Uczynienie z materializmu standardu to osłabienie kultury, bo przelicznikiem stanie się nie jakość sztuki, ale liczba widzów w teatrze, dochody jakie będzie generowały dzieła sztuki… a materializm w przestrzeni akademickiej oznaczać może odwrócenie się od prawdy. Znowu, materializm roszczący sobie wyłączność ma tendencje dyktatorskie, będzie przejmował i wyłączał kolejne obszary, rodziny, relacji, celu nadprzyrodzonego… tym samym objawiając swą naturę bożka.
Po drugie: Pan Jezus nakazuje nam, abyśmy oddawali Panu Bogu, co Boskie, a cesarzowi, co cesarskie. Jak powinniśmy rozumieć oddawanie cesarzowi, co cesarskie? A co jeśli zażąda on od nas wszystkiego? Czy mamy prawo się zbuntować?
Zauważmy jaki był kontekst tej wypowiedzi Jezusa – to stwierdzenie nie jest po to, aby nas zachęcić do oddawania cesarzowi wszystkiego, ale by ustalić limit, powiedzieć dokąd i co można, a w domyśle czego nie wolno mu oddać, a wiec gdzie rozpoczyna się non possumus.
Ciekawe, że toczy się walka o owe „wszystko” także dzisiaj – wiele ośrodków władzy o zapędach dyktatorskich chce przejmować, często przy wykorzystaniu nowoczesnych technologii, kolejne obszary życia człowieka, sprawować np. kontrole nad ludzkim myśleniem, uczuciami… to żądanie wszystkiego nie jest wyrażane oczywiście wprost, ale ukryte za sensownością, byciem z zgodzie z głównym nurtem, byciem nowoczesny etc.
Gdy władza sięga za daleko, cesarz sięga po to, co boskie, to jak pokazywał to dawnie Tomasz z Akwinu, a niedawno Karol Wojtyła, istnieje odpowiedni sposób reakcji, a jest nim ‘sprzeciw’, o czym papież pisał w „Osoba i czyn” jak formie uczestnictwa w życiu wspólnoty. To nie odrzucenie dobra wspólnego, ale w duchu solidarności taki sprzeciw jest konstruktywny, odsłania nowe możliwości budowania dobra wspólnego.
Jak w świecie zawiści, zachłanności, chciwości i materializmu „odzyskać” duszę?
To trudne pytanie, bo w gruncie rzeczy dotyczy ono tego jak człowiek, który stracił np. smak może go odzyskać. Dla niektórych było to bolesne doświadczenie w przypadku ostatniej pandemii. Wydaje się, ze wówczas drogą właściwą jest ponowne przyzwyczajenie organizmu do spożywania tego, co wartościowe, choć nie czuje się tej szlachetności… i ważne, aby to, co budzi wstręt i odrzucenie takie było. Skąd wiedzieć co szlachetne, gdy ma się roztrojony zmysł smaku? Wydaje się, ze najlepiej karmić się tym, co poprzednie epoki uznawały za duchowo cenne, nie zrażać się małymi krokami jakie się dopiero stawia, a najważniejsze nie poddać się szaleństwu, bo jest pokusa, aby się przyłączyć do korowodu szaleńców bazujących swoje rozpoznanie moralne na fałszywych smakach…
Warto przy tym zauważyć, że postawa zachłanności czy zawiści – choć podkręcana kulturowo, np. w filmach gdzie stawia się ją jako ideał – ostatnie nie prowadzi do żadnego obiektywnego dobra, lecz generuje wyścigi szczurów, bezwzględne rywalizacje, które czynią świat nie do życia. A więc na pytanie Pana Redaktora, co robić, zacząć trzeba od tego, aby zobaczyć zło i szkodliwość tego zachowania… trzeba ćwiczyć „rezyliencję”, stawianie oporu, ale przede wszystkim pozytywnie czynić wysiłki, aby trwać przy dobru godziwym. Rachunek jest prosty, chciałoby się powiedzieć i wówczas przytoczyć słowa Jezusa Chrystusa: „cóż bowiem za korzyść odniesie człowiek, choćby cały świat zyskał, a na swej duszy szkodę poniósł? (por. Mt 16,26).
Andrzej Pilipiuk popełnił swego czasu opowiadanie pt. „Parszywe Czasy” opowiadające o ateiście-komuniście, który zobaczył na ulicy szyld z napisem: „Zabezpieczenia pośmiertne. Boisz się wiecznego potępienia? Wstąp do nas”. Zainteresowany wchodzi do sklepu, gdzie dowiaduje się, że „za jedyne 50 euro” oddaje swoją duszę pod zastaw. „Gwarantujemy ochronę przed piekłem niezależnie od wszystkiego. Nie musi pan zmieniać zainteresowań, przyzwyczajeń, nie musi pan rzucać nałogów, pościć, pokutować… Nadal może pan wierzyć w komunizm i Lenina. Ale gdyby się okazało, że to jednak księża mieli rację, to jest pan zabezpieczony”, mówi mu „sprzedawca”.
Na koniec dowiadujemy się, że całej sytuacji przyglądali się Belzebub i Boruta. – To chyba złamanie zasad – powiedział w zadumie Boruta. – Zawsze kantowaliśmy klientów, ale nigdy tak na chama. Do tej pory ludzie podpisywali cyrografy, a my im za to płaciliśmy… Choć, oczywiście, wszystko potem i tak wracało do nas. A teraz nie dość, że zdobywamy dusze, to jeszcze bierzemy za to niezły grosz. – Faktycznie, dziwne… – mruknął Belzebub. – A jednak Lucyfer zatwierdził. Może teraz tak trzeba: brać duszę i do tego jeszcze inkasować szmal?
No właśnie Księże profesorze… Może tak właśnie trzeba? Wielu ludzi bowiem wypiera, że ma duszę, ale wielu również w pewnym momencie życia chce się „zabezpieczyć” na wszelki wypadek przed piekłem. Wystarczy dać 50 euro i sprawa załatwiona?
Opisywana w powieści sytuacja to perfidne oszustwo, trochę jak sprzedawanie powietrza, bazujące na naiwności, że się da kupić rzeczy ważne bez wysiłku. Istnieje dziwne przekonanie, że w przypadku duszy i życia religijnego wszystko zrobi się samo, trochę na zasadzie „stoliczku nakryj się” z bajki i już będzie na trwałe – na wieki wieków Amen – zrobione.
Zwróćmy uwagę, istnieje cała akcja uwiarygodniania Zła i jego zamiarów, w tym również rzekomego zysku, który miałby przekonywać o sensowności transakcji i oddaniu siebie, swego centrum decyzyjnego – duszy – szatanowi. Te „50 euro” nie jest dla zysku, ale dla kampanii wiarygodności…to równe bezczelności w tym względzie, którą widzimy przy współczesnych oszustwach „na wnuczka”, gdzie skala procederu jest przerażająca, ale stoi za tym cała akcja „dezinformacyjna”, nie pojedyncze kłamstwo.
A przecież prawdziwą polisą jest życie według zasad, bycie wiernym w małej sprawie, jak mówi Ewangelia,
Zły zarabia na naiwności, bo przekręt polega na wmówieniu, że życie duchowe działa jak korupcja… wystarczy zapłacić komu trzeba i masz załatwione. Być może zmiana strategii Złego, wyciąganie pieniędzy, których przecież nie potrzebuje, bo to nie jego waluta, wynika z tego, że ludzkość się zmieniła, że herezja materializmu już się przyjęła tak głęboko, że jak gdzieś jest wymiana bez materii („pieniądza”) to już jest tak podejrzane, że trzeba symulować poważną transakcję. Ta transakcja musi być bogata w ozdobniki, dobrze zareklamowana, z influencerami popierającymi na blogach, a tak naprawdę nadal jest tym samym: sprzedażą własnej duszy, oddaniem de facto „za darmo”, gdyby porównać co się oddaje za co.
Jeszcze jeden cytat z abp. Sheena: „Nowoczesność jest tylko starym błędem na nowo za-etykietowanym. Nowoczesna wizja człowieka jest błędna – całkowicie i absolutnie błędna, a jeśli będziemy dalej się jej trzymać, skończymy w ślepych uliczkach, w zawiedzionych nadziejach, w biografiach wypełnionych nieszczęściem. A to już wcale nie jest śmieszne – jeśli w ogóle mogłoby kogoś śmieszyć przerabianie człowieka na małpę”. Minęło 80 lat – wizja człowieka zmieniła się i wydaje się być jeszcze bardziej błędna niż w latach 40. XX wieku. Dlaczego Kościół nie jest w stanie skutecznie na to odpowiedzieć i na nowo pokazać światu prawdę o człowieku – dziecku Bożym?
Nie do końca się zgodzę z tezą zawartą w ostatnim pytaniu. Błędy antropologiczne są wytykane przez Kościół, od dawna i to na różne sposoby. Dawniejsza formuła „anathema sit”, czyli poprzestawanie na indykatywnej liście wytropionych błędów już nie działa, bo zmieniła się kultura, ale Kościół nadal – wbrew potężnym mediom – nazywa jednak te błędy po imieniu. To przecież część misji prorockiej, w której nie chodzi o deklamowanie formułek antropologicznych ale pokazanie, że wiara katolicka przynosząca prawdziwą i pełną wizję człowieka stworzonego na obraz Boży po prostu działa i przynosi owoce. Tak to przecież robił św. Jan Paweł II, właśnie od tego zaczął swój pontyfikat. Pierwsze katechezy i przemówienia dotyczyły tematu „mężczyzną i niewiastą stworzył ich”, bo św. Jan Pawła II po prostu wiedział, ze to przynosi owoce, daje sens i pełne szczęście.
Racje ma przy tym abp Sheen, że weryfikacja kto ma słuszność w sporze o wizję człowieka tkwi w spojrzeniu na ofiary błędów antropologicznych, bo rozbieżne opinie na temat tego kim jest człowiek to nie są sądy estetyczne jak na temat dwóch obrazów w galerii sztuki. Trzeba stanąć po stronie ofiar – pokazać je. Niestety, te ofiary próbuje się maskować i ukrywać, albo selektywnie wybierać „pod tezę”. Ofiar liberalnej polityki zmiany płci jest przecież cała rzesza, wiadomo, że to nie uszczęśliwia… a mimo tego, nie dostarcza się danych, np. ile raz ktoś zmieniał płeć po pierwszej zmianie… ciężko się bowiem ludziom przyznać, że nie działa ich wspaniała wizja. Dlatego jest tendencja brnięcia dalej w kłamstwo, zmienia się jedynie opakowanie…
Myślę, że Kościół jest w stanie skutecznie odpowiadać na błędy i robi to, ale przywrócenie zdrowej wizji nie jest jednorazowe. To nie jest tak, ze ot jedna encyklika i już gotowe, jedno kazanie i w głowach jest porządek. Nie, tak nie zmienia się człowiek, to procesy długotrwałe, rewizja wielu wymiarów życia, podjętych do tej pory decyzji… a my w Kościele nie dajemy prostych recept na skomplikowane sprawy, nie chcemy czarować i mówić, że wszystko łatwo przyjdzie. Leczymy przyczynowo, nie objawowo, dlatego i tutaj trzeba zbudować przyjazne środowisko. Jak ktoś żyje w zanieczyszczonym środowisku, gdzie nie ma czystego powietrza, to co robi, aby odzyskać siły? Kierują go często do sanatorium… uzdrowiska, aby pooddychał świeżym, zdrowym powietrzem. Chrześcijaństwo w zadżumionym ideologiami świecie dziś tworzyć musi uzdrowiska duchowe, miejsca, gdzie działa Ewangelia, być może wokół parafii czy wspólnot albo rodzin, gdzie trzeba relacje budować w oparciu o prawdę o człowieku. Kolejność budowy musi być bowiem właśnie taka, nie inna, od fundamentu po dach… dlatego najpierw prawda kim jesteśmy, potem do czego wezwani jako stworzeni przez Boga, potem jak to zrobić…
Kościół to głosi, inna sprawa to istnienie „zagłuszaczy”, jak zagłuszano sygnał Radia Wolna Europa w czasach komunistycznych, aby nikt nie usłyszał o realnej sytuacji komunistycznych rajów… teraz to się dzieje subtelniej, z pięknymi hasłami na ustach, ale to jest to samo zagłuszanie, przekrzykiwanie, przewaga medialna…
Według abp. Sheena po materializmie jest już tylko pogaństwo i to ono czeka na człowieka, który w imię „posiadania” wyrzeknie się swojej duszy. Zgadzam się z tą diagnozą. Zastanawiam się tylko, czy będzie to pogaństwo znane nam z kart historii, czy jakieś neo-pogaństwo… Jakie jest zdanie Księdza profesora?
Nie wrócimy do starych wersji pogaństwa, ale będzie widać, ze to mutacja tej samej starej choroby… pojawią się pewne charakterystyczne znaki rozpoznawcze. Faktem jest przecież, że pogaństwo odradza się nie tylko w kulturze czy zachowaniach społecznych, ale nawet w kulcie pogańskim, wystarczy spojrzeć na popularność wznawiania kultów słowiańskich w krajach bałtyckich, a nawet w Polsce. To już się dzieje.
Podzielam też zdanie abpa Sheena, że pogaństwo złapie korzeń, by się tak wyrazić, na glebie materializmu czy konsumpcjonizmu – wtedy odzywa się w człowieku mechanizm traktowania bóstw jako zaspokajających potrzeby doczesne, a wszystko będzie ograniczone do jednego wszechświata, odrzucając to, co wykracza poza materię. Innymi słowy, jeśli chrześcijaństwo otworzyło perspektywy i pokazało, że Bóg nie mieszka na Olimpie jak myśleli starożytni Grecy, nie mieszkają w ramach tego naszego świata, ale Logos przychodzi „z zewnątrz”, z transcendencji, to wydaje się, że teraz nastąpi proces odwrotny, powracania na Olim, zamykania świata, odzierania go z tajemnicy. To jest skutek pogaństwa, wielkie zawężenie perspektywy.
Jak do herezji materializmu ma się ideologia trans-humanizmu? Czy mają one ze sobą jakiś związek?
Jak wiadomo, z jednej strony transhumanizm próbuje odrzucić gatunek i odbiologizować człowieka, a więc sprowadza go jedynie do „umysłu” i chce go kopiować, podłączać potem do chmury cyfrowej, osiągając pełny interfejs komputer – mózg. W ten sposób oferuje nieśmiertelność digitalną, gdyż zgodnie z proroctwami tego nurtu wtedy nasza kopia cyfrowa będzie nieśmiertelna, oczywiście nie my w postaci biologicznej będziemy cieszyć się nieśmiertelnością, ale tylko ta nasza kopia. Transhumanizm bardzo nie lubi ciała, uważa je za powód cierpienia i chce dlatego odcieleśnić człowieka.
Ale ma też coś wspólnego, z drugiej strony, z herezją materializmu, mianowicie absolutyzację jednego wymiaru, naturalizowanie wszystkiego co nadprzyrodzone. Materializm transhhumanistów nie jest cielesny, ale opiera się na myśleniu wykluczającym Boga, a materią podstawową mogą być neurony, materiały syntetyczne…
Na zakończenie tych rozważań pozwolę sobie przypomnieć wydarzenie z 1996 roku, kiedy to „przyszła na świat” pierwsza sklonowana owca Dolly. W mediach wywołała się wówczas dyskusja: „czy zwierzę to ma duszę?”. Czy to nie jest najlepszy dowód na parszywość czasów, w których przyszło nam żyć? Z jednej strony próbuje się odebrać duszę człowiekowi, a z drugiej podnieść do rangi jakiegoś „złotego Gralla” duszę zwierzęcia i to w dodatku „stworzonego sztucznie”…
Jak widać, z upodobaniem żongluje się pojęciem duszy na wiele sposobów, gdzie komu wygodniej, bo gdy zabiera się człowiekowi godność przez odrzucenie duszy, bo rzekomo zbyt nawiązuje do religii i ktoś mógłby się przez to nawrócić, to w przypadku zwierząt „humanizuje się” je i nadaje cechy ludzkie. A na bazie wspomnianego transhumanizmu mówi się o prawach decydowania przez naturę o przyszłości świata.
Zwróćmy jeszcze uwagę na jedno: kategoria duszy u zwierząt była przedstawiana w tradycji chrześcijańskiej, gdzie funkcjonowała jako dusza wegetatywna czy zmysłowa, bo pod pojęciem duszy kryje się forma żywa, zasada życia organizująca materię, ale zawsze podkreślano różnicę fundamentalną: dusza ludzka jest nieśmiertelna jako duchowa, stworzona bezpośrednio przez Boga. Inne ‘dusze’ są przejściowe, odpowiadają więc temu co dziś nazywamy funkcjami życiowymi, a nie operacjami intelektualnymi jak chcenie czy poznanie ludzkie, które są owocem i świadectwem istnienia duszy, która poznaje dzięki zmysłom.
Problem w tym, że zwolennicy duszy u zwierząt nie mówią tym językiem – choć pragną nawiązywać do wspomnianej przeze mnie tradycji – oni chcą przekonać, ze zwierzę ma duszę jak człowiek, nieśmiertelną… w takich sytuacjach wychodzi kto kim jest, jak arbitralnie, wybiórczo traktuje temat.
Nie wiem czy to parszywe czasy, jak wspomniał Pan Redaktor, ale na pewno takie, w których istnieje „zamęt”. Po modlitwie „Ojcze nasz” w liturgii Kościoła modlimy się o zachowanie „od wszelkiego zamętu…”. Warto wtedy pomyśleć o różnych zamętach, jakim celowo poddawany jest człowiek, trochę tak jak kręcące się w kółko dziecko, które jak to w zabawie, ma potem złapać równowagę… wiemy jakie to trudne i nieudolne. Tym bardziej nie wolno pozwolić bujać się na wszystkie strony i trzeba dać opór zamętom. Nie wolno stracić orientacji i pozwolić odebrać sobie duszy, a o to chodzi w gruncie rzeczy herezjom takim jak materializm.
Korona zamknięta, zwieńczona krzyżem z jednej strony symbolizuje nam suwerenność władcy, bo nad władcą jest tylko Bóg, a z drugiej strony informuje nas o zupełnej zależności władcy od woli Boga. Król jest namiestnikiem Boga na ziemi. Obowiązkiem króla jest pilnować, aby prawa boskie – i ludzkie również – były przestrzegane. Król jest i władcą suwerennym, i sługą realizatorem woli Bożej – mówi w rozmowie z PCh24.pl prof. Tomasz Panfil (KUL, IPN).
Szanowny Panie profesorze, dlaczego korona jest symbolem władzy królewskiej? Skąd to się wzięło?
Zespół insygniów królewskich jest bogaty. To nie tylko korona. Funkcjonowało znacznie więcej insygniów władzy mających znaczenie symboliczne. Korona jest jednym z insygniów, zapewne najważniejszym, ale nie jedynym.
Proszę zobaczyć oczyma wyobraźni któryś z licznych polskich portretów królewskich. I co Pan widzi? Władcę, na którego widok od razu Pan wie, że jest on władcą suwerennym, bo ma na głowie koronę zwieńczoną krzyżem.
Ale przyglądajmy się dokładniej. Król często trzyma w dłoniach dwa inne insygnia będące w zestawieniu z koroną, swoistym kompendium przekazu idei władzy monarszej.
Trzyma w ręku coś, co ludzie nazywają najczęściej…
Jabłkiem…
No właśnie. Ja się zawsze śmieję jak mi studenci mówią, że jest to jabłko. Ja wówczas odpowiadam: no tak, warto mieć drugie śniadanie przy sobie, nie wiadomo jak długo potrwa audiencja.
Oczywiście nie jest to jabłko, tylko sfera: kula, również zwieńczona krzyżem, opasana dwoma pierścieniami, na które jak się patrzy z punktu widzenia kogoś, kto przed królem stoi (albo klęczy), tworzą literę „T”. I to jest odwzorowanie świata. Sfera, orbis terrarum, czyli świat wedle wiedzy starożytnej i średniowiecznej. Świat stworzony przez Boga, o czym mówi nam krzyż wieńczący tę sferę, a te dwa pasy, ta litera „T”, tworzą obraz świata.
W dawnych czasach, kiedy tworzono takie sfery jako znak królewskiej władzy, miały one ukazywać mapę świata. Tego typu mapy nazwane są mapami O-T, czyli „T” wpisane w „O”.
Litera „T”, ramiona litery „T” symbolizują wody oddzielające od siebie poszczególne kontynenty, a kontynenty mamy trzy: u góry jest największa Azja, czyli Orient (stąd orientować się, znaczyło kierować się na wschód), po lewej stronie – patrząc od strony stojącego przed królem poddanego – mamy Europę, a po prawej Afrykę. Wody oddzielające od siebie poszczególne kontynenty to oczywiście Morze Śródziemne, Morze Czerwone i rzeka Don oddzielająca Europę od Azji.
W drugiej ręce, najczęściej w prawej, król trzyma…
Berło…
Oczywiście, że berło. A czym jest berło? Berło jest formą laski, a laska to władza i to również władza pochodząca od Boga. Pierwszą laskę od Boga otrzymał Mojżesz. To za jej pomocą pokonywał egipskich czarnoksiężników. To za jej pomocą czynił cuda przed obliczem faraona. To za jej pomocą wreszcie prowadził lud wybrany do ziemi obiecanej. Przecież dzięki lasce, którą Mojżesz uderzył w skałę, wytrysnęła woda, ratując spragnionych Żydów
Laska jest do dzisiaj symbolem władzy w różnych postaciach. Symbolem władzy marszałka polskiego sejmu jest…
Laska marszałkowska…
Oczywiście, że tak! A biskupi noszą laski, które nazywają się…
Pastorałami…
Tak jest, czyli prostą laskę zakończoną krzywaśnią.
W związku z tym, dlaczego na kolumnie Zygmunta nie ma ani sfery, ani berła, tylko król trzyma krzyż i szablę?
Bo tam jest tak zwany Rex Armatus, czyli król w zbroi wypełniający najważniejszą powinność królewską, czyli walczący za wiarę, za Boga i za poddanych.
Kluczowym elementem polskiego ceremoniału koronacyjnego było przyjęcie przez króla miecza. Biskup wręczał klęczącemu królowi miecz. Król wtedy wstawał i wykonywał tym mieczem cięcia w cztery strony świata, oznajmiając wszystkim wokół, którzy chcieliby naruszyć spokój poddanych, bądź też uszczknąć sobie trochę terytorium, że oto już jest król. Że właśnie stał się władcą namaszczonym i jest gotów poddanych bronić.
To tak jak pisali staropolscy pisarze: poddanych bronić jest pierwszą powinnością królewską. Dlatego Zygmunt z wyżyn kolumny broni poddanych. Jego czasy są mocno niespokojne. Najeżdżają nas różni z różnych stron: Szwedzi, Niemcy, Moskale, Turcy, Tatarzy, „pułki cesarza, hufce Przemienienia Pańskiego… Kto ich policzy”, jak pisał Zbigniew Herbert w „Raporcie z oblężonego miasta”.
Władysław Waza fundujący pomnik swemu ojcu doskonale wiedział, co pokazać Polakom Zygmunt III nie był królem siedzącym spokojnie na tronie i z wyżyn kolumny spoglądającym dobrotliwie na lud. To jest król, który swoich poddanych broni. Dlatego jest w zbroi, a nie w stroju królewskim. Broni poddanych, i broni również wiary chrześcijańskiej. Polska już wtedy jest antemurale, czyli przedmurzem chrześcijaństwa!
Wśród tych wyliczonych przeze mnie nacji, które nas za czasów Zygmunta III najeżdżały (albo – choć rzadziej, – które my najeżdżaliśmy), proszę zauważyć, że Szwedzi to protestanci, Moskale to prawosławni, a Turcy i Tatarzy to islamiści. Idea obrony wiary katolickiej i – szerzej – idea przedmurza chrześcijaństwa są bardzo wyraźnie widoczne i bardzo uzasadnione.
Skąd w ogóle wzięła się korona jako korona? Kto to wymyślił? Kto miał pierwszy nałożoną koronę? Karol Wielki? Cesarze Rzymscy? Faraonowie egipscy?
Marek Grechuta w pięknym utworze „Korowód” zadaje podobne pytanie: „Kto pierwszy został królem, a kto chciał zostać Bogiem?”.
Wywołał Pan redaktor Rzym, gdzie istniała deifikacja władcy… Ale po kolei: Rzym królów nienawidzi. Rzym jest królestwem od swych początków, do czasów Tarkwiniusza. Kiedy Tarkwiniusz sprzeniewierza się najważniejszej powinności króla, to znaczy zamiast bronić poddanych krzywdzi ich, no to lud rzymski powstaje przeciwko królom, wygania ich i nigdy już nie godzi się na przywrócenie królestwa.
Państwo rzymskie ma różne formy ustrojowe: republikę, okazjonalnie dyktaturę, pryncypat, cesarstwo, ale nie – nigdy – królestwo. Cesarze rzymscy nie ośmielają się wrócić do korony królewskiej, tylko używają wieńców, czy opasek.
Pierwszym, który rzeczywiście przywracał koronę, ale to już w czasach daleko idącej orientalizacji Imperium Rzymskiego, – czyli tu są wzorce wschodnie – był najprawdopodobniej Heliogabal, a na pewno kilkanaście lat później Kwartynus, a po nim wielu cesarzy -uzurpatorów wschodniego pochodzenia, którzy obejmowali władzę w okresie kryzysu Imperium w drugiej połowie III wieku. Na monetach widzimy ich w koronach o stosunkowo długich, ostrych promieniach. Było to nawiązanie do corona solis, do ideologii solarnej, do Heliosa, do Apolla, do koncepcji słońca jako króla, boga uranicznego. Zresztą wieniec noszony wcześniej przez cesarzy też był nawiązaniem do Apollina, słonecznego bóstwa.
Więc kiedy się pojawiła korona, to tego tak precyzyjnie nie wiemy. Wiemy za to, kiedy w naszej kulturze rzymskiej ją przyjęto, oczywiście ze zmienionym znaczeniem. Przestała być koroną odwołującą się do Apollina, stała się koroną symbolizującą dwie ważne idee.
Korona zamknięta, zwieńczona krzyżem z jednej strony symbolizuje nam suwerenność władcy, bo nad władcą jest tylko Bóg, a z drugiej strony informuje nas o zupełnej zależności władcy od woli Boga. Król jest namiestnikiem Boga na ziemi. Obowiązkiem króla jest pilnować, aby prawa boskie – i ludzkie również – były przestrzegane. Król jest i władcą suwerennym, i sługą realizatorem woli Bożej.
Kiedy pojawiła się korona chrześcijańska?
W czasach Karola Wielkiego. Wówczas wytworzyła się koncepcja, że władcą świata jest Bóg. O tym informuje nas ta sfera zwieńczona krzyżem. A jego namiestnikami są papież i cesarz. Jeden ma władzę apostolską, sakralną, a drugi ma władzę świecką i mają oni ze sobą współdziałać.
Mamy taką przepiękną mozaikę w Bazylice Świętego Jana na Lateranie, na której Święty Piotr siedząc na Tronie Piotrowym nakłada na głowę dwie korony postaciom stojącym poniżej. Jedna z tych postaci to cesarz Karol, a druga z tych postaci to papież Leon. I to jest taka władza komplementarna. Tu mamy dwa komponenty rzeczywistej władzy. Władza świecka, czyli miecz, i władza sakralna, czyli życie sakramentalne, duchowe. I jeżeli chciałby mnie Pan zapytać o koronację Bolesława Chrobrego…
O tym będziemy musieli zrobić oddzielną rozmowę.
W związku z tym wróćmy do Karola Wielkiego. Proszę zwrócić uwagę, że imię Karol stało się synonimem słowa król. Po czesku „kral”, po polsku „król”. Te słowa wywodzą się od imienia Karola. Tu widać jak niesamowicie silna – i nie myślę tu tylko o sile materialnej, ale również sile symbolicznej – była władza Karola.
Karol przywracał coś, za czym ludzie tęsknią zawsze i wszędzie. Coś, co jest dla ludzi niesłychanie istotne, czyli jedność i uniwersalizm.
Zresztą nie tylko ludzie pragną jedności, bo jedność oznacza spokój. Jak coś jest jedno-uniwersalne, to właściwie nie powinno być konfliktów. Konflikty pojawiają się wtedy, kiedy jest zróżnicowanie.
Żeby zobaczyć mistyczny i sakralny aspekt jedności, to trzeba by sięgnąć do księgi Genesis. Każdy dzień tworzenia kończy się słowami „Et vidit Deus quod esset bonum – I widział Bóg, że było dobre”. Tylko gdy Bóg oddziela, nie pojawia się to stwierdzenie – gdy oddziela światło od ciemności i wody niebieskie od ziemskich. mówi, że to, co zrobił, było dobre, jest dzień, w którym Bóg dzieli – oddziela wody nieba i ziemi, oddziela światło i ciemność.
Podział jest nieuchronny. Musi zostać oddzielona światłość – i ona jest nazwana dobrą – od ciemności. Ale sam akt podziału jedności dobry nie jest. Nawet w oczach Boga tworzącego świat. Jedność jest stanem upragnionym i pożądanym.
Więc Karol robi właśnie to, za czym ludzie tęsknią. Przywraca dawną jedność. Kiedy istniało jedno Cesarstwo Rzymskie, był jeden cesarz, jedna wiara, zwłaszcza kiedy cesarstwo stało się cesarstwem chrześcijańskim. Było jedno prawo, był jeden pieniądz, był jeden język, była jedna siła zbrojna etc. Piękny stan.
Potem wszystko się zaczęło rozsypywać. Pojawiły się władztwa barbarzyńskie na gruzach Cesarstwa Rzymskiego i ludzie cały czas tęsknili za tym cesarstwem, które dawało im jedność., czyli pokój, Pax Romana.
Więc jak Karol objął władzę, to ludzie sobie pomyśleli, „O, wracają dawne dobre czasy”.
Inny przykład, żeby zobaczyć, jak silny wpływ wywarł Karol Wielki i jego państwo. Możemy przeskoczyć o 1150 lat. Tworzą się pierwsze Wspólnoty Europejskie. Początkowo mamy sześć państw: Belgia, Holandia, Luksemburg, Francja, Niemcy, Włochy. Granice tych państw są dawnymi granicami cesarstwa Karola Wielkiego z jednym małym wyjątkiem. Do Wspólnot nie wchodzi Szwajcaria. Szwajcaria należała do Imperium Karolińskiego, ale Wspólnot Europejskich nie tworzyła.
To nie jest przypadek, że te państwa dążą wówczas do jedności: w nich wciąż żywa była tradycja jedności karolińskiej. Nawet jeżeli oni sobie z tego sprawy nie zdają, jeżeli sądzą, że tworzą coś innego, nowoczesnego, oświeceniowego, to nie historia wie swoje.
Mówił Pan profesor o koronie zwieńczonej krzyżem – ponad królem, ponad władcą jest tylko Bóg. Ale przecież gdyby poprosić przeciętnego obywatela o narysowanie korony, to narysowałby on koronę z kreskówek Disney’a – bez krzyża z „trójkątami u góry.
Upomnę się o fachową terminologię. To są promienie.
Dobrze: nie z trójkątami, tylko z promieniami u góry…
Korona ma promienie, a te promienie mogą mieć różną formę. Korona Kastylii ma promienie w kształcie wież zamkowych, my mamy promienie w kształcie liści akantów. To drugorzędne szczegóły…
To znaczy, że koncepcja korony po prostu ewoluowała?
Ależ oczywiście, jak wszystko w ludzkim świecie!
Korona zamknięta, zwieńczona krzyżem, będąca symbolem władzy suwerennej, przysługiwała tylko cesarzowi i papieżowi. To tylko oni byli w pełni władcami suwerennymi.
Przywołałem już bazylikę na Lateranie. Teraz przywołam przepiękny Ewangeliarz Ottona III, w którym widzimy miniaturę, przedstawiającą Ottona III, siedzącego na tronie, otoczonego symbolami czterech Ewangelistów, mającego na głowie koronę zamkniętą. A poniżej, w drugim szeregu, stoi dwóch królów. Jest to najprawdopodobniej Stefan Węgierski i Bolesław Polski…
Czyli Chrobry?
Tak! I oni mają na głowach korony otwarte. To jest ówczesna symbolika. Władcą w pełni suwerennym jest cesarz. Królowie, którzy swoje korony otrzymują z rąk cesarza albo papieża, albo jednego i drugiego, muszą mieć inne korony, bo ich zakres władzy jest inny. No więc mają korony otwarte. I ten system funkcjonuje praktycznie do końca wieku XII.
W końcu wieku XII zaczyna się kwestionowanie prymatu cesarskiego. Królowie państw peryferyjnych, tych nad którymi zwierzchność cesarska jest czysto formalna, odrzucają prymat władzy cesarskiej, a konsekwencją tego odrzucenia jest zmiana korony otwartej (corona aperta) na koronę zamkniętą (corona clausa). Tak robią królowie francuscy, tak robią królowie szkoccy, tak robią następni królowie monarchii europejskich, tak w końcu robią również królowie Polski.
Formuła suwerenności władzy królewskiej brzmią Rex imperatorem in regno suo, co oznacza Król jest cesarzem w swoim królestwie, czyli że król jest władcą suwerennym w granicach swojej włości. A skoro jest władcą suwerennym, może nosić koronę zamkniętą.
Do Polski koncepcja pełnej suwerenności dociera stosunkowo późno, bo dopiero w wieku XV obserwujemy w polskiej symbolice królewskiej pojawienie się korony zamkniętej. Ona się najpierw pojawia za czasów Jana Olbrachta na jego monetach. Jan Olbracht nosi na głowie jeszcze koronę otwartą, ale na monetach już pojawia się korona zamknięta.
Trzeba pamiętać, że moneta to jest nie tylko instrument ekonomiczny, ale również jedno z regaliów królewskich. Jest to świetna, bo trafiająca praktycznie do wszystkich forma propagowania pewnych idei, nie tylko koncepcji ekonomicznych, ale również idei prawnych. Więc jeśli na monecie się pojawia korona zamknięta, to każdy mieszkaniec Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa widzi o, że nasz król jest władcą suwerennym.
Jako pierwszą koronę zamkniętą na głowę wkłada Zygmunt I i od tej pory Polska nie tylko formalnie i prawnie, ale również symbolicznie manifestuje swoją pełną suwerenność i niezależność od jakiejkolwiek innej władzy.
Słusznie, Panie profesorze?
Oczywiście, że tak.
Ale dlaczego? Przecież rozbito tutaj tę koncepcję, która była w średniowieczu…
Nie rozbito, bo nadal jest to korona zamknięta, zwieńczona krzyżem.
A co z cesarzem?
Sami cesarze sprzeniewierzyli się ideom, o których rozmawiamy, że przywołam tylko spór o inwestyturę. Ponadto dynastia ottońska de facto przekształca Święte Cesarstwo Rzymskie w Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego. Nikt nie może zostać cesarzem inaczej, jak tylko zostając królem niemieckim. Czyli jakby cesarze sami rezygnują z uniwersalizmu swojej władzy. Robią to częściowo pod naciskiem właśnie tych królów, którzy też chcą być suwerenni, a częściowo pod naciskiem rzeczywistości. Władza cesarska nad Francją jest iluzoryczna. Władza cesarska nad Polską również. Cesarz nie ma faktycznej władzy nad żadnym z królów panujących wówczas w Europie, bowiem w przeciwieństwie do czasów wcześniejszych, królowie raz uzyskawszy koronę z rąk przedstawiciela papieża albo samego papieża, raz uzyskawszy sankcję sakralną dla swojej władzy, już nie muszą, wręcz nie mogą podlegać cesarzowi, bo nad nimi jest tylko Bóg.
Jeżeli koronacja staje się sakramentem, to cesarz nie ma już nic do gadania. Jego zgoda lub też brak zgody nie pociąga za sobą żadnych skutków. Władza cesarska nad królami, jeżeli istnieje, to jest grzecznościowo-uprzejmościowa. Królowie uznają prymat cesarza, ale ogranicza się on do tego, że on zajmuje główne miejsce za stołem, albo jak idzie w pochodzie więcej monarchów, no to cesarz jest pierwszy, gdy cesarz siedzi, to inni stoją itp. I tyle. Prymat czysto ceremonialny.
Czy królowie elekcyjnie w Polsce mieli inne korony? Czy była to może ta sama korona, którą odzyskał dla Polski Przemysł II w 1295 roku?
Proszę nie rozumieć tego nazbyt dosłownie. Korona to nie tylko przedmiot. Korona to koncepcja., korona to idea.
Istnieje koncepcja panów przyrodzonych. Piastowie są panami przyrodzonymi. Oni zostali raz wybrani przez Boga. Możemy dyskutować, czy ten wybór dokonał się podczas wizyty dwóch aniołów u Piasta, czy też dokonał się w roku 1025 w Gnieźnie w czasie koronacji Chrobrego, czy może jeszcze w jakiś inny sposób.
Nie zmieni to jednak faktu, że ten wybór Boży został dokonany raz na zawsze, dlatego Piastowie są panami przyrodzonymi. Tak długo władają Polską, jak długo trwają.
I znowu nie dosłownie: szukając po genealogiach odkryjemy ze zdumieniem, że ostatni Piast męski zmarł w roku 1674, a ostatnia kobieta mająca w swoich żyłach krew Piastów, dopiero w roku 1814.
Krew przepływa w sposób czasami przedziwny, natomiast te linie Piastów mające prawa do korony, jak wiemy, wygasają wcześniej. Chociaż… też czasami możemy się zdziwić, jak długo trwają. Zaczęliśmy od Zygmunta III. Dlaczego szlachta wybrała Zygmunta III na króla? Bo był Jagiellonem. A skoro był Jagiellonem, no to właściwie przejął prawo piastowskie. Bo przyrodzone prawo piastowskie przeszło na pół-Piasta, czyli Ludwika Węgierskiego, potem na jego córkę, potem Jadwiga przekazała je Władysławowi, więc ta linia sukcesji i ten Boży wybór cały czas jakby trwa. W tych meandrach genealogicznych on wciąż jest.
Szlachta wybiera Zygmunta III, ponieważ Anna Jagiellonka mówi, że on jest nasz, że Zygmunt to syn jej siostry Izabeli.
Więc przywiązanie szlachty do właśnie dynastii, do boskiej predestynacji powoduje, że Zygmunt zostaje królem, mimo, że inni kandydaci być może byli lepsi. No ale gdyby byli lepsi, to by wygrali, prawda?
Wolna elekcja potwierdza wyłącznie wybór dokonany przez Ducha Świętego.
Wracając do Pana pytania: królowie elekcyjni także mieli korony zwieńczone krzyżem.
Oni również odbywali koronację będącą sakramentem. Namaszczano ich olejem świętym. Koronację dokonano w Krakowie przez biskupa, więc tu oczywiście jest Boży wybór.
Tak jak powiedziałem: szlachta głosuje, ale głosuje pod wpływem Ducha Świętego.
Czy współcześni monarchowie europejscy mają korony zwieńczone krzyżami?
Praktycznie wszyscy europejscy monarchowie wciąż używają tej samej formuły w tytulaturze, której używał Karol Wielki, czyli Dei Gratia. Słowo Rex, czy Regina poprzedzone jest literkami DG. Wszyscy królowie są więc królami Dei Gratia, czyli z Bożej łaski.
Czy korona musi być ze złota? Pytam w kontekście Żelaznej Korony, jaką mieliśmy w Królestwie Włoch, czy Stalowej Korony w Królestwie Rumunii…
Żelazna Korona Królestwa Italii, czyli korona Longobardów. A więc po kolei: najpierw kandydat musiał włożyć sobie na głowę srebrną koronę królów niemieckich i zostawał królem niemieckim. Potem organizował wyprawę, docierał do Mediolanu, gdzie wkładał sobie na głowę żelazną koronę Longobardów, która dawała mu władzę nad Italią. A następnie ruszał do Rzymu, gdzie papież wkładał mu na głowę złotą koronę cesarską.
Trzy korony! To funkcjonuje do dzisiaj. Te trzy korony to jest jakby najpełniejsza pełnia władzy! Papieże też nosili tiarę, jako symbol potrójnej władzy papieskiej. I to też nie było tak, że od początku papieże nosili tiarę. To był długi proces. Dopiero w XIV wieku wytworzyła się tiara w formie potrójnej korony.
Przeglądałem zdjęcia koron. Zaintrygowała mnie korona Pawła I – Zakon Maltański. Jest ona zwieńczona, moim zdaniem, dziwnym krzyżem, który wygląda jakby składał się z czterech strzałek wziętych z nawigacji Google…
To jest strzałokrzyż…
Strzałokrzyż? Pierwsze słyszę…
Heraldyka zna 324 rodzaje krzyża.
Aha… A dlaczego w Rosji zamiast korony jest czapka?
Bo to jest tzw. Czapka Monomacha wywodząca się z bizantyńskiego kamelaukionu, ale to już temat na inną, długą dyskusję.
Bóg zapłać za rozmowę.
Rozmawiał Tomasz Kolanek
===========================================
Zapraszamy do Warszawy na wyjątkową konferencję: 1000-lecie Królestwa Polskiego
Według ostatniej aktualizacji strony internetowej poświęconej podróżom i przeznaczonej dla amerykańskich turystów, Salwador jest obecnie bezpieczniejszy niż kraje Europy Zachodniej, takie jak m.in. Francja.
Administracja Trumpa ogłosiła w środę 9 kwietnia, że podwyższa ocenę bezpieczeństwa podróży dla Salwadoru, plasując go wyżej niż kraje Europy Zachodniej. Zwyża rankingu Salwadoru może mieć związek z wizytą prezydenta tego kraju Nayiba Bukele w Białym Domu, która odbędzie się w przyszłym tygodniu.
„W Salwadorze należy zachować normalne środki ostrożności” – informuje w swoich zaleceniach Departament Stanu na stronie internetowej Travel.State.Org. Dodano, że „aktywność gangów zmalała w ciągu ostatnich trzech lat, co przełożyło się na spadek liczby przestępstw z użyciem przemocy i liczby morderstw”. Pozostawiono ostrzeżenie odradzające jedynie podróżowania po tym kraju nocą.
Z kolei strona internetowa poświęcona Francji na tym samym rządowym portalu, zaleca „zachowanie zwiększonej ostrożności we Francji ze względu na terroryzm”, a także „niepokoje społeczne”, takie jak demonstracje. Podobne uwagi dotyczą także kilku innych krajów UE.
Francuzi się oburzyli, ale tego zalecenia mają konkretny wpływ na wybór przez obywateli USA miejsc podróży, a co za tym idzie także dochodów krajów docelowych.
Analiza polityki zagranicznej USA wskazuje, że prezydent Donald Trump wywrócił niemal geopolityczny stolik Ameryki. Od początku drugiej dekady tego wieku najważniejszym celem USA stała się rywalizacja z Chinami w strefie Pacyfiku oraz we Wschodniej Azji, czyli tzw. Pacific Pivot. [pivot to taki nagły zwrot w miejscu, z żargonu koszykówki zdaje się. md]
Następnymi były już standardowe kierunki: Bliski Wschód i interesy Izrael oraz utrzymanie tradycyjnych więzów z Unią Europejską. Do tego dochodziły specjalne relacje z Wielką Brytanią i Japonią nazywane niezatapialnymi lotniskowcami USA oraz budowanie, a właściwie próba budowy takowych z Indiami. Donald Trump wyraźnie zmienił hierarchię geopolitycznych celów Stanów Zjednoczonych.
Ameryka Północna
Hasło Trumpa America first jest jednoznacznie rozumiane jako kierowanie się w pierwszej kolejności tylko interesami USA w polityce zagranicznej.
Pod rządami nowej administracji należy je także rozumieć jako priorytet w polityce zagranicznej dla spraw Ameryki Północnej. Zamiarem Trumpa jest wchłonięcie Kanady i Grenlandii. Jeśli uda mu się zrealizować plany, to Stany Zjednoczone Ameryki zamienią się w Stany Zjednoczone Ameryki Północnej i ta nazwa będzie odpowiadała rzeczywistości.
Należy koniecznie w tym szczególnym przypadku zadać pytanie, dlaczego prezydent Trump chce przejąć i włączyć oba wymienione kraje do swojego państwa?
Przede wszystkim jest to kwestia bezpieczeństwa. Do tej pory USA były teoretycznie dość bezpieczne. Z wyjątkiem ataku 11 września 2001 r., kiedy islamscy terroryści [?? spał Autor? To deep state byłplanistą, jednoznaczniewykazano. md] porwali cywilne samoloty i zamienili je w pociski, terytorium amerykańskiego państwa było poza wszelkimi konfliktami zbrojnymi. Używając geopolitycznej nomenklatury, nazywa się je sanktuarium, czymś niedostępnym. Jednakże gwałtowny rozwój broni powietrznych, w tym przede wszystkim dronów, zmienia sytuację. Najnowsze drony wojskowe mają zasięg do 2 tys. km. Dynamiczny rozwój tej broni z miesiąca na miesiąc zwiększa jej donośność i skuteczność. Obecnie należy się liczyć z tym, że praktyczną możliwością wysłania kilkuset dronów naraz może mieć nawet kraj nienależący nawet do najbogatszych.
Ten dynamiczny rozwój spowoduje, że w przyszłości i to wcale nie takiej odległej, takimi możliwościami będą dysponowały duże międzynarodowe podmioty niepaństwowe. Przy takiej ilości uderzeniowej żaden system obrony, żadna „żelazna kopuła” nie wychwyci wszystkich tych pocisków. Dlatego lepiej mieć przesunięte granice „do przodu”, żeby zwiększyć strategiczną głębię i odpowiednio wcześniej z pozycji wysuniętych, gdzieś daleko od obecnych granic USA, zareagować na niebezpieczeństwo.
Bezpieczeństwo nie jest jedynym powodem. Zmienia się klimat [?? skąd on to ma? od „klimatystów”?? md] , a topniejące lody zwiększają dostępność szlaków komunikacyjnych przy Grenlandii oraz Północnej Kanadzie, a także przy Arktyce. Rozciągnięcie swojej państwowości na te dwa pierwsze terytoria wzmocniłoby amerykański monitoring dotyczący używania tych szlaków, ale też północnej części Europy i Północnej Rosji. Grenlandia jest ponadto jednym z ważniejszych źródeł pozyskiwania metali ziem rzadkich. Złoża na tej wyspie nie są oceniane jako wielkie, ale i tak Grenlandia zajmuje ósmą pozycję na świecie z zasobami szacowanymi na 1,5 mln ton, podczas gdy wielkość złóż USA jest szacowana 1,8 mln zł. Główny konkurent, czyli Chiny, mają zasoby oceniane na 44 mln ton, co stanowi ponad 36 proc. globalnej ilości szacowanej na ok. 120 mln ton. Druga jest Brazylia z 21 mln ton, a trzecia Rosja mająca 10 mln ton. Czwarte miejsce na liście szacunków zajmują Indie – 6,9 mln ton. Jak widać, ta ogromna przewaga Chin w posiadaniu zasobów, a daleko większa w ich wydobyciu – ok. 90 proc. w skali globu – powoduje, że Grenlandia, największa wyspa świata z ludnością liczącą zaledwie 60 tys. osób stała się niesłychanie ważna, tym bardziej że topnienie lodów umożliwia w większym stopniu eksploatację złóż, nie tylko metali ziem rzadkich.
Warto dodać, że wspomniana lista jest szacunkowa i jest jedną z wielu. W innej podkreśla się, że obecnie np. afrykańskie zasoby stanowią 30 proc. wielkości globalnej. Duże złoża są w Birmie i w Wietnamie, a wielkie odkryto w Norwegii i Szwecji. Metale ziem rzadkich (ang. rare earth metals) są surowcami strategicznymi, niezbędnymi w wielu dziedzinach gospodarki, przede wszystkim w najnowocześniejszych gałęziach przemysłu. W sytuacji niemal monopolu Chin na wydobycie, dla USA każde złoża są na przysłowiową wagę złota.
Pacyfik i Azja Wschodnia
USA uważają Chiny za swojego największego i najbardziej groźnego przeciwnika w historii. Politykiem, który najgłośniej o tym mówił, był i jest Donald Trump. Jednakże jego polityka względem Chin jest pełna sprzeczności. Prezydent Barack Obama w 2015 r. doprowadził do podpisania Partnerstwa Trans-pacyficznego, czyli umowy gospodarczej 12 państw regionu Pacyfiku opartej na bezcłowej wymianie. Umowa ta faktycznie była skierowana przeciw Chinom i miała stanowić zaporę przeciw chińskiej dominacji gospodarczej w regionie.
Trump, kiedy w 2017 r. został prezydentem, od razu wycofał USA z porozumienia. Skutkiem tego na opuszczone przez Amerykę pozycję weszły Chiny i utworzyły organizację Regionalne Kompleksowe Partnerstwo Gospodarcze, czyli porozumienie o wolnym handlu grupujące sojuszników USA (Australię, Japonię, Koreę Płd. N. Zelandię) oraz 10 państw południowo-wschodniej Azji, czyli ASEAN. Dziś ASEAN jest największym handlowym partnerem Chin, większym niż UE i większym niż USA.
Obecnie Trump, prowadząc politykę nakładania ceł, zbliża do siebie Chiny, Japonię i Koreę Płd. Po spotkaniu ministrów handlu tych państw, pierwszym od 6 lat, zapowiedziano, że Japonia i Korea Południowa zamierzają importować surowce do produkcji półprzewodników z Chin, a Chiny będą importowały chipy z Japonii i Korei Południowej. To mocne uderzenie w USA, które prowadzą bezwzględną politykę odcięcia Chin od światowego rynku półprzewodników. Odwrotnością relacji gospodarczy są stosunki polityczne pomiędzy USA a Japonią. Podczas wizyty Shigeru Ishiby, premiera Japonii, Trump zadeklarował pełne potwierdzenie amerykańskich zobowiązań dotyczących bezpieczeństwa Japonii i dalszą współpracę wojskową. Jednocześnie odniesiono się negatywnie do polityki Chin w regionie, szczególnie w kwestii zmian na Morzu Wschodnio-chińskim i Południowo-chińskim. W tym czasie amerykański Departament Stanu usunął ze swojej internetowej strony passus „nie wspieramy niepodległości Tajwanu”, co oznacza kierunek wzmocnienia obrony wyspy.
Taka kakofonia między działaniami politycznymi a gospodarczymi świadczy o tym, że Trump nie zdecydował jeszcze, jaką politykę chce prowadzić w regionie, w tym w stosunku do Chin. Wydaje się, że najpierw chce doprowadzić do zakończenia wojny na Ukrainie, żeby mieć tylko jeden front.
Bliski Wschód
Przez wiele lat, szczególnie w drugiej połowie XX wieku, Bliski Wschód uważany był za drugi front geopolityczny, zaraz po zimnowojennej konfrontacji z Sowietami. Z biegiem lat znaczenie tego regionu dla USA wyraźnie zmalało. Przyczynił się do tego najpierw upadek Związku Sowieckiego, nieformalnego sojusznika krajów arabskich, upadek promoskiewskich dyktatorów: Kadafiego w Libii, Saddama Husajna w Iraku, al-Asada w Syrii, oraz zniszczenie Hamasu i znaczne osłabienie Hezbollahu. Drugim bardzo istotnym czynnikiem było odkrycie ogromnych złóż ropy naftowej i gazu w USA, co uczyniło ten kraj największym producentem tych surowców energetycznych na świecie.
USA z importera stały się eksporterem. Skutkiem tych zmian było malejące znaczenie Bliskiego Wschodu w polityce Waszyngtonu. Jeśli Stany Zjednoczone nadal wskazują jeszcze wysokie zainteresowanie tym regionem, to z powodu obaw o bezpieczeństwo Izraela w kontekście istnienia już osłabionej Islamskiej Republiki w Iranie, ale ciągle pracującej nad uzyskaniem broni jądrowej. Izrael chciałby zaatakować ośrodki, gdzie trwają prace nad tą bronią, ale skuteczność takiego ataku wydaje się wątpliwa, ponieważ one są ukryte pod ziemią. Z tego powodu nawet najbardziej proizraelski prezydent USA, za jakiego uważany jest Donald Trump, woli wywierać polityczny nacisk na Teheran zamiast akcji militarnej. Dla USA złamanie woli Iranu ma zasadniczą korzyść, ponieważ ten kraj należy do kręgu nieformalnych sojuszników Chin.
Unia Europejska
Trump z dużą swobodą rozgrywa Unię Europejską. O ile poprzedni prezydenci uważali UE za partnera-juniora, ale mającego mocną pozycję ze względu na wielki potencjał gospodarczy z dochodem per capita równym amerykańskiemu i z rozbudowanymi armiami w celu odparcia ewentualnej agresji sowieckiej – to obecna UE ma PKB per capita na poziomie połowy amerykańskiego i szczątkowe armie. Efekt jest widoczny: lekceważenie Unii i bezwzględne odsunięcie jej od negocjacji w sprawie zakończenia na Ukrainie. Upokorzenie, jakiego Unia nie zaznała w całej swojej historii. Do tego należy dodać żądanie, żeby Europa przeznaczała 5 proc. PKB na zbrojenia i wzięła wojskową odpowiedzialność za defensywę kontynentu.
Ukraina
Dla USA Ukraina nie jest ważnym problemem z punktu widzenia geopolitycznych celów. To natomiast karta, którą Trump chce zgrać. On nie ma zamiaru ani angażować się politycznie w tym regionie, ani zapewnić tam bezpieczeństwa. Uważa, że z Ukrainy należy wyciągnąć pieniądze, które USA zainwestowały w pomoc militarną i finansową dla tego kraju. Środkiem odzyskania pieniędzy ma być umowa o korzystaniu z ukraińskich aktywów.
Umowa w obecnej wersji obejmuje wydobycie metali ziem rzadkich, ropy naftowej i gazu, korzystanie z infrastruktury gospodarczej, rurociągów, gazociągów, systemów transportowych i portów. To oznacza, że niemal cała gospodarka byłaby zarządzana przez fundusz odbudowy kierowany przez zarząd składający się z 3 Amerykanów i 2 Ukraińców. Fundusz miałby być zarejestrowany w USA i podlegający prawu amerykańskiemu, a sądem właściwym do rozstrzygania spraw byłby stanowy sąd w Nowym Jorku. Zyski tego funduszu przekazywane byłyby na spłacenie subsydiów i kredytów przekazanych przez rząd Joe Bidena Ukrainie z dodaniem 4 proc. odsetek. Dopiero wtedy po spłaceniu „zobowiązań” można byłoby zyski przekazać na odbudowę Ukrainy. Ponieważ Fundusz miałby mieć prawo pierwszeństwa w wydobyciu surowców, to w ten sposób firmy unijne zostałyby odsunięte od tego biznesu.
Ta umowa to nawet nie jest neokolonializm, ale zwykły XIX-wieczny kolonializm oddający gospodarkę jednego państwa w zarząd drugiemu państwu. Umowa to element planu, jaki dyskutują Trump i Putin, ale jak na razie, obaj się jeszcze nie porozumieli. W geopolitycznej wizji obecnej administracji USA dogadanie się z Rosją jest kluczowe dla strategii konfrontacji z Chinami, dlatego zakończenie wojny na Ukrainie może być tylko uzgodnione między nimi na zasadzie pokój za ziemie, oczywiście ziemie ukraińskie, ale Ukraina mówi: nie. Ponieważ Kijów nie może liczyć na gwarancje bezpieczeństwa od nikogo, należy się spodziewać, że asekuracji poszuka w odbudowie militarnego potencjału jądrowego.
Polska
Bezpieczeństwo Polski jest zagrożone. Osłabianie Ukrainy przez USA jest niekorzystne dla nas. Ukraina jako jedyna w Europie ma armię umiejącą powstrzymywać rosyjską. Odsunięcie Europy od decyzji w jej sprawach jest również niekorzystne dla nas, niezależnie od tego, jak oceniamy UE. W dodatku militarna siła armii europejskich jest tak słaba, że Europejczycy nie są w stanie wysłać odpowiednich sił na ewentualną linię rozejmową na Ukrainę.
W sytuacji, kiedy Amerykanie prowadzą zakulisowe rozmowy z Rosjanami, o niczym nas nie informując, zmusza nas do szybkiej dywersyfikacji relacji ze światem zewnętrznym. Ostatnio kierunkiem dotyczącym wzmocnienia naszego bezpieczeństwa mają być specjalne relacje z Francją. Kraj nad Sekwaną nie zapewni nam takiego poziomu ochrony, jaki może to uczynić USA, ale w sytuacji niepewności, jaką nam prezentują Amerykanie, jest to dobry ruch.
W tej sytuacji nasze działania powinny iść w dwóch kierunkach: przeszkolenie jak największej liczby rezerwistów, rozwój własnego przemysłu obronnego w kooperacji ze Szwecją, z Turcją i państwami Międzymorza. Drugim kierunkiem powinna być budowa własnego programu jądrowego.
========================================
M. Dakowski:
Z końcówką, wiec wnioskami dla Polski, zdecydowanie się nie zgadzam. Są małe, małostkowe. Tu potrzebna debata mężów stanu.
Kandydat Konfederacji na prezydenta Sławomir Mentzen ostro skrytykował Rafała Trzaskowskiego i jego tzw. debatę w TVP. Stwierdził, że niepoważne jest „zapraszanie” na debatę półtorej godziny przed planowanym wydarzeniem oraz ocenił, że są to „standardy białoruskie”.
Wieczorem Sławomir Mentzen ostro skomentował „zaproszenie” na tzw. debatę TVP ze strony Rafała Trzaskowskiego skierowane do innych kandydatów.
„Wy jesteście poważni? O 18:20 zaprasza Pan na debatę o 20? Mam się tam teleportować?” – zapytał kandydat Konfederacji na prezydenta Sławomir Mentzen.
W kolejnym wpisie ocenił, że „to są standardy białoruskie”.
„Trzaskowski zaprosił kandydatów na debatę organizowaną przez TVP na godzinę 20:00 o 18:20. I robią to ludzie, którzy najwięcej krzyczą o demokracji i praworządności. Pokazują w ten sposób, gdzie mają uczciwe wybory i wyborców” – napisał na X Sławomir Mentzen.
„To są białoruskie standardy!” – powtórzył potem na X Sławomir Mentzen, załączając krótkie nagranie wideo.
– Poważny kandydat musi poważnie traktować swoich wyborców. Dlatego jestem w Krośnie. Tam, gdzie się umówiłem z moimi wyborcami. Nie będę brał udziału w tym cyrku organizowanym teraz w Końskich – stwierdził Sławomir Mentzen.
– Rafał Trzaskowski o 18.20 zaprosił kandydatów na debatę do TVP, która miała się odbyć o godz. 20. To jest skandal, to są standardy białoruskie – ocenił kandydat Konfederacji na prezydenta.
– To jest robienie z wyborców idiotów i to jest wypaczanie demokracji. I nie zamierzam brać w tym udziału – przekonywał.
Podczas I tzw. debaty w wykonaniu mediów propisowskich Joanna Senyszyn wywołała spore emocje. Zacytowała m.in. papieża-Polaka Jana Pawła II w kontekście budowy elektrowni jądrowych.
Z kolei przed tzw. II debatą, w wykonaniu największych telewizji doszło do przepychanek z pracownikami Republiki, którzy próbowali wedrzeć się na wydarzenie. Sama tzw. debata miała solidne opóźnienie.
Are You Wondering What the 2028 Ecclesial Assembly Will Be Like? Just Look to the 2021 Latin American One
On March 11, from his bed in the Gemelli Hospital—where eight days earlier he almost died—Pope Francis summoned the Universal Church to gather in an ecclesial assembly in October 2028. By then, we may already have a new pope. Seemingly, the idea would be to ensure that the Synod of Synodality attains its conclusive ‘reception’ stage. The pope intends to leave synodality as the main legacy of his pontificate.
The Secretary General of the Synod of Bishops, Maltese Cardinal Mario Grech, told Vatican News that this ecclesial assembly would replace a new synodal assembly on synodality.1 What is the difference? For an assembly to be called synodal, most participants must be bishops. As its name indicates, this is not required in an ecclesial assembly that brings together the entire People of God, composed primarily of lay people, particularly women.
This hypothesis—raised appropriately by the well-known canonist Fr. Gerald Murray in an article for The Catholic Thing2—is confirmed by a lesser-known precedent: the First Ecclesial Assembly of Latin America and the Caribbean. It occurred between 2019 and 2021 and culminated in a hybrid event—in person and virtual—with more than a thousand delegates. Since COVID-19 epidemic restrictions were still in place, 966 delegates were online, and 72 met in person in Mexico City from November 21–28, 2021.3
The initiative for this continental ecclesial assembly came from Pope Francis himself. Leaders of the Latin American and Caribbean Episcopal Council (better known by its Spanish acronym CELAM) asked him for permission to hold the VI General Conference of the Latin American Episcopate. Instead, the pontiff proposed (“prophetically,” according to the organizers) “to give way to a process more in line with our present times: To host an ecclesial and synodal gathering, where the People of God as a whole would be able to participate and have their say,” and thus be able “to undertake new pastoral challenges.”4
As it turned out, the number of prelates in that final meeting in Mexico City was less than a quarter of the participants: only 10 cardinals (1%) and 233 bishops (21%). If we add to them the 264 priests and deacons (24%), clergy representatives were in the minority since the majority consisted of 428 lay men and women (39%) and 160 religious men and women (15%).5
The organizers were proud of this lineup: “This is the first time that we have held an Ecclesial Assembly—and not only an Episcopal Assembly—in our Church, in this region. In this we experience the newness of the Spirit who surprises us and leads us along new paths of conversion and personal, community and institutional renewal.”6
From the outset, the event was seen as a pioneering initiative destined to serve as a future model for the Universal Church. “Both Pope Francis and the General Secretariat of the Synod of Bishops are very interested in listening to the experiences and learnings that emerge from the development of the First Ecclesial Assembly and from the process of listening prior to its realization. We are bringing a novelty to the universal Church by holding for the first time an Ecclesial Assembly in which the various sectors of the People of God are actively participating.”7
As in the past, and notably at the 1968 Medellin Conference,8 “the Church in this region has been a pioneer in many areas of reception of the Second Vatican Council and continues to be so.” Since “a very important fruit of the Amazon Synod has been the constitution of the Ecclesial Conference of the Amazon (CEAMA), an unprecedented ecclesial organism in the universal Church born in June 2020, and which on October 17, 2021, was canonically erected by Pope Francis.”9 Obviously, the unprecedented fact is that it is an ecclesial conference and not an episcopal one like those existing worldwide. In addition, CELAM itself is being restructured, so “the foundations are being laid for a synodal Church in the region.”10 In other words, CELAM will probably cease to be a bishops’ conference and become an ecclesial council comprised of all the baptized.
What are the theological foundations for this Copernican change to Church structures? They are the same ones we denounced in our 2023 study, The Synodal Process Is a Pandora’s Box.11 The document synthesizing the proposals of the Ecclesial Assembly’s listening phase states that the pastoral conversion the Latin American Church requires must be understood “from an ecclesiology characterized by the image of the People of God,” which “comprises all its members as subjects in the Church,” “has a priestly and prophetic character through baptism,” and “is configured by the ‘charisms’ with a multiple and diverse richness of gifts” so that all faithful possess “an instinct of faith—sensus fidei—which helps them to discern what is truly from God.” It follows that “synodality cannot be just a concept or a particular event, but must be embodied in both structures and ecclesial processes” since it is “a natural way of being Church,” where lay people “are an active and creative part in the execution of pastoral projects for the benefit of the community.”12
The Ecclesial Assembly’s first listening phase, held between April and August 2021, aimed “to discern the signs of the times and to heed the cries and hopes of the poor, of our sister mother earth, and of all the People of God.” According to its organizers, about 70,000 people participated: 47,000 in “diverse community spaces” (meaning group meetings), “8,500 as personal contributions,” and 14,000 in thematic reflection forums.13
In an article for Civiltà Cattolica, Peruvian Jesuit Cardinal Pedro Barreto and Mexican layman Mauricio Lopez, co-founder of the Pan-Amazonian Ecclesial Network and former world president of Christian Life Communities (a kind of Jesuit third order for lay people), made a final assessment. Their testimony is expressive because Cardinal Barreto was a member of the Ecclesial Assembly’s animating commission, and Mauricio Lopez was the coordinator of its listening commission. They acknowledge in the article that these 70,000 people are a moderate number of participants concerning the total number of Catholics in the region (350 million). However, they say that it is a significant number considering that the consultation was carried out amid the Covid epidemic and, above all, if compared to “recent ecclesial experiences where participation was reduced to a few dozen people, almost always from official structures.”14
Nonetheless, Cardinal Barreto and Mauricio Lopez recognize that they failed to involve more deeply the voices of the “unlikely” and that, in the delegations sent to Mexico, “the temptation to delegate to groups that are more institutionalized or closer to the thinking of those in leadership positions in the Church has prevailed.” Besides, “they should have played the role of representatives of the various voices of the Church in their countries, but in many cases this was not the case.”15 There is nothing new under the sun because the same happened in the egregious German Synodal Way and the various stages of the Synod on Synodality, except that these two authors recognize it.
The listening commission coordinated by Mauricio Lopez prepared a Narrative Synthesis: Listening at the First Ecclesial Assembly of Latin America and the Caribbean,16 which collected the main speeches in more than two hundred pages and later prepared the aforementioned Document for Community Discernment made available to all of the Ecclesial Assembly’s participants. This Synthesis is valuable because it gathers in an unfiltered manner what the sensus fidei of the People of God is supposedly saying to the Church under the breath of the Holy Spirit. It is a gold mine of information regarding the radical changes that the ecclesiastical nomenklatura and its supporters on different levels seek to introduce in the Church.
To facilitate reading, the topics addressed in this document are presented differently from the order chosen by the coordinating committee. All texts are from the above-mentioned Narrative Synthesis. Only page numbers are shown as we will spare the reader the tedious task of jumping over the numbering of so many notes, since few will be able to check the Spanish original.
1. Clericalism
As was to be expected, theme 2.7, “Clericalism,” within the thematic block 2 (“Illuminating-discerning reality”) (p. 82), served as emotional fuel to instill class struggle between laity and clergy in the Church. The so-called plague of clericalism “gives excessive power to the clergy and hinders the path toward a synodal and outgoing Church” (p. 110). According to the Synthesis, “a pyramidal, hierarchical model of Church is still very present, which ignores the richness of the diversity of ministries and charisms, prevents a communitarian model of animation, and leaves many members who sustain the mission out of service roles” (p. 108). In theme 4.7, “Laity,” they insist that the hierarchical structure “leads to the exclusion of the laity” (p. 184). Forum 31 on the laity is more vehement in its criticism: “We, lay people, are the vast majority of the People of God. Our dignity comes from Baptism. Our vocation is not less worthy than that of the consecrated. We are, therefore, ecclesial subjects and mission protagonists in decision-making. We should not accept being considered collaborators of the consecrated since we have an ecclesial and social co-responsibility that is expressed in the synodal journey” (p. 185).
On the contrary, Basic Christian Communities (BCCs) “are a way of [being] church that resists clericalism” (p. 108) because in them, “there is an awakening, above all of the laity, to recognize their own dignity and ministerial role in the Church, in the spirit of the Second Vatican Council” (p. 108). They contribute to “overcome the clergy-laity division/opposition to move toward a charismatic self-understanding of ecclesial communities from the community-ministries binomial to make possible the synodal conversion, to overcome clericalism” (p. 211). BCCs are the opposite of traditional parishes, which have “little effective lay participation in decision making in the parish (consultation or leadership spaces), or the Church in general” (p. 109).
To combat clericalism, “the first thing that must be revalued is to recognize the baptismal condition of each follower of Jesus, by which we are all called. We are all priests, prophets, and kings independently of the sacraments” (p. 111), so “we must move from the pyramidal power structure to another image with greater horizontality and fraternity, where the egalitarian dignity received through Baptism, and the living experience of community life prevails” (p. 111). This requires “changes in ecclesiastical structures that promote the participation of the people of God at all levels” (p. 112).
2. Synodality
Obviously, the panacea-solution to clericalism is the synodality addressed in theme 2.8 (p. 115). The most significant sign of hope is the ecclesial assembly itself, which is moving toward the goal of a synodal Church of the twenty-first century, which sees “all people with equal dignity as children of God without clericalism, which has been instituted as a caste or superior class, and trusting that the spirit speaks through all men and women” (p. 115), and, therefore, “listens to the voices of all the people of God,” helping them to “come out of the rigid structures that enclose the church” (p. 115). This exit is imperative because “the less democratic and participatory the structures of the organizations are, the more prone they are to abuses of all kinds” (p. 115). In addition, “community self-management” realizes the dream of “a Church of communities” (p. 115). To “get out of a monarchical Church,” it is necessary to ask: “Is it possible that this ecclesial structure allows the emergence of synodality?” (p. 115) For “one recognizes the need to build new church structures where democracy is understood as a way of organizing ourselves with limits in the exercise of power, with responsibilities in its exercise, and with shared and dialogued decision spaces” (p. 115). That is why they regret that “there are no milestones or tools to make visible this great ‘Copernican’ change in the structures of the church” (p. 115) because what matters is “to accept the great change in the structure of the church and let this change desired by all take place” (p. 116), thus demolishing “the anti-Christian ecclesial structures that produce clericalism” (p. 116).
3. Ministerial Feminism
The lay-clergy class struggle becomes particularly virulent in theme 2.5., titled “Women” (p. 95), which states that “what hurts most” (p. 95) concerning the situation of women in the ecclesial sphere is the fact that “some authorities, in many cases, are conservative, sexist, and clericalist” (p. 95), since “a patriarchal theology, which is not liberating, does not consider the thinking of women, and has not adapted to the new reality, is still present in many ecclesial spaces” (p. 99).
According to the “Narrative Synthesis,” the inferior position of women in the Church comes from the fact that “the Church’s hierarchical ascending structure is a blind knot; it is a structure inherited from the Middle Ages,” so “we must work to generate a more communitarian structure and a different dynamic” (p. 99) and “dismantle the sexist and patriarchal church” (p. 100) because “the medieval and patriarchal format that shaped the Church yesterday” (p. 100) still prevails to this day in the dioceses and “the clergy does not want to give up the power for women to participate in co-responsibility as equals” (p. 100). As theme 2.7 later says, clericalism “is expressed in structures designed by men and for men (with macho traits), losing the richness of feminine contribution in many areas” (p. 108).
As a result, “there is no serious reflection on the possibility of receiving ordained ministries for women although the Church is populated by a majority of women.” (p. 95). Therefore, it is necessary to “recognize the work and services of women in the Church by instituting ministries, including the priesthood and diaconate, not under the current clerical scheme but from a synodal experience” (p. 101). This translates into the specific proposal to “ask for changes in the canon law and the ecclesial structure so that women can assume ecclesial ministries / reflect seriously and open themselves to the possibility of ordained ministries (diaconate, presbyteral ministry) at the service of the church of the poor” (p. 97).
In discussing the diaconate, the Synthesis affirms that one of the most important aspects considered during the thematic forum on this topic was that “to think about women and the diaconate, there must be a change of imaginaries; it is necessary to unlearn paradigms and deconstruct outdated models of relationships between men and women[,] not to think about it as a priestly ordination. Overcome the hierarchical pyramidal, kyriarchal,17 and priestly church to become an inclusive and ministerial church of communion. It is fundamental to change these thought structures to move forward and include women again” (p.188).
Logically, the forum participants consider “of the UTMOST IMPORTANCE that current ministries and tasks (especially the priesthood and diaconate) be shared independently of the sex in question, with the certainty that the Holy Spirit works through the male or female servant independently of his/her sexuality” (p. 187). Further, they reiterate, “A synodal church is one that listens to the Spirit and in which roles and functions are assumed based on gifts and not gender” (p. 189).
Therefore, the participants in the Ecclesial Assembly’s listening phase feel hopeful for the “presence of feminist movements in the life of the Church or related to it” (p. 95) and for women’s “real and equal inclusion as neighbors and protagonists,” giving “women in the church voice and vote in places where they do not have them” (p. 97).
A supplementary step would be to allow preaching: “The fact that homilies can only be given by men is an appropriation of the Spirit. To deny women the ability to respond to their vocation is violence and an attack against the Spirit. The Church wants to be a moral voice in the world, but to deny women full membership in the Church is to allow men to continue to exercise violence against women in society” (p.189).
Women theologians can contribute much because “theologies made by women, including feminist theologies in dialogue with feminism and the gender perspective, present critiques of the androcentric vision and offer transformative perspectives for a more inclusive Church that expands spaces for women” (p. 101).
A selection of “Voices of the People of God” supports these demands. Among the pearls presented is this testimony: “Include women once and for all in the liturgy, decision making and Theology management, that is, in the government of the church and its communities with equal rights and obligations” (p. 98).
4. Women Bless Cardinals and Bishops Liturgically
Women’s inclusion in the liturgy saw a practical application during the evening mass on the Ecclesial Assembly’s fourth day, which coincided with the United Nations’ International Day for the Elimination of Violence against Women. At the end of the celebration, Guatemalan Cardinal Alvaro Ramazzini, who presided over the liturgy, read a prepared text inviting the women present to come up to the altar so that we participants “may receive from them a prayer of blessing,” thus “expressing the existing equality between baptized men and women.” Acknowledging his gesture’s unusual nature, he added: “Normally, it is always us men who bless, right? If you agree, let us reverse that at this moment” as an expression of the synodal journey and the commitment to eliminate all violence against women. He concluded: “Let’s ask all women assembly members to bless us, cardinals, bishops, priests, and deacons, pastors of our Christian communities.”18
Having said this, the cardinal and the concelebrants stepped down from the altar, which the women then occupied. Raising their arms as evangelicals, they blessed those present with a formula prepared beforehand, which one of them read into the microphone. All those present, including the ecclesiastics, humbly bowed their heads during the blessing. Ultimately, a concelebrating bishop asked the women to accompany them in the recessional procession, giving them the place of greatest honor between the clergy and the concelebrants.19
Photo Credit: Asamblea Eclesial, via YouTube / Screenshot
Toward a Synodal ChurchGoing Forth Into the Periphery: Reflections and Pastoral Proposals Drawn From the First Ecclesial Assembly for Latin America and the Caribbean, trans. María Luisa Valencia Duarte (Bogota: CELAM, 2022), 8, https://asambleaeclesial.lat/wp-content/uploads/2022/10/ingles.pdf.
The Second General Conference of the Latin American Episcopate, held in Medellin in 1968, was a milestone in the history of the Latin American Church. It emphasized the “preferential option for the poor,” in whose name bishops adopted a discourse influenced by Marxist categories, promoted a socio-political reading of the Gospel, and fostered an ecclesiology centered on class struggle and material liberation. In this, they weakened the supernatural dimension of the faith and favored revolutionary postures. Medellin opened the door to liberation theology, whose harmful effects included the politicization of the clergy and the migration of millions of lay Catholics to conservative evangelical sects.
Document for Community Discernment, nos. 8, 9, pp. 11, 12.
Document for Community Discernment, no. 9, p. 12.
José Antonio Ureta and Julio Loredo de Izcue, The Synodal Process Is a Pandora’s Box: 100 Questions & Answers, trans. José A. Schelini (Spring Grove, Penn.: The American Society for the Defense of Tradition, Family, and Property, 2023), https://issuu.com/crusademagazine/docs/the_synodal_process_is_a_pandoras_box.
Document for Community Discernment, nos. 5, 16, 18, pp. 16 and 18.
Document for Community Discernment, nos. 30, 32, p. 24.
Barreto and López, “The First Ecclesial Assembly.”
Kurde, obiecałem sobie, że się do tej bieżączki nawalanki politycznej nie dam wciągnąć. Ale tu szlag mnie trafił i nie dało się zmilczeć. Już nawet sobie napisałem, ba nagrałem tekścik o ginącym Zielonym Ładzie, a tu nie da się na bieżąco nie zareagować. Mówię o tzw. debacie prezydenckiej.
Tak zwanej, bo mieliśmy do czynienia z jakąś cudaczną formą, którą akceptować może już tylko jakieś totalnie odjechane towarzystwo, albo ci, co z tego żyją. Czyli politycy rządzący i wiodące media. Wiodące na postronku naród, który w jednej grupie lubi taki proceder, bo dzięki niemu wie, gdzie ma iść, w drugiej zaś grupie iść nie chce, ale jest przytroczony do tej samej smyczy, bo taka była wola tych pierwszych, a takie są – nieomylne – wyroki demokracji, która się policzyła. Formuła tego spotkania to falowanie sztabu wyborczego Rafała Trzaskowskiego. Jego to bowiem główny konkurent – Nawrocki – zwymyślał od tchórzy, że do debaty 1 na 1 boi się stanąć. Miał się powtórzyć syndrom z Końskich z poprzednich wyborów, gdy Trzaskowski do Końskich nie przyjechał i Duda miał solówkę do pustej trybunki. Trzaskowscy się obawiali, że Nawrocki powtórzy numer i skończy się tak samo. Bez argumentów ze strony liberalnej, za to z przeświadczeniem publicznym, że ktoś tu się boi debaty.
Korowody przed debatą
Trzaski więc – po mistrzowsku, bo to formacja zaprawiona w tym boju – odwrócili kota Kaczyńskiego ogonem. To oni, uprzedzając ewentualny ruch Nawrockiego – wyzwali kandydata PiS-u na solówkę, też w Końskich. W gronie trzech telewizji, określanych jako mainstreamowe. W dodatku od propozycji do wykonania było tylko dwa dni czasu na przygotowanie się Nawrockiego. Czyli debata miała się odbyć nagle, na żądanie jednego ze sztabów, w okrojonym gronie kandydatów i mediów. Czaaad… Zaczęły się targi, gdy Nawrocki mówił, że bez prawicowych telewizji to humbug, Trzaski się śmiały, że to jednak kolo tchórzy.
Nawrocki sprawę swego udziału najpierw uzależniał od obecności „swoich” telewizji, ale sprawę w końcu poddał. Bo wtrącił się showman Hołownia, że też chce, a tu nie ma zaproszenia. Zaczęły się drugiego typu targi, Nawrocki się zgodził, że może jednak wszyscy chętni i zarejestrowani tak, a jego telewizje to dostaną tylko sygnał, bez prawa uczestnictwa w debacie jako strona zadająca pytania. Decyzja o debacie ewentualnych uczestników zastała na jakieś dwie godziny przed eventem, co było skandalem do kwadratu. Wielu nie zdążyło dojechać, wielu nie chciało, w ramach protestu, bo w przeciwieństwie do uczestników głównych mieli do dyspozycji dwie godziny czasu na przygotowanie się, łącznie z dojazdem. I tak się ta debata zaczęła, że spóźnieni zjeżdżali się tak długo, iż całość zaczęła się z 45-minutowym opóźnieniem. Po szarpaninie na bramce nie wpuszczono wrażych telewizji, co ostatecznie pokazało po co ta cała hucpa. Tyle o technikaliach, skandalicznych zresztą. Nie chcę nawet deliberować kto co chciał tym wszystkim ugrać i co komu wyszło z tych planów. Zobaczmy jak poszła cała debata.
Sama debata
Choć nie było na tym spotkaniu ważnych tuzów – Braun, Mentzen – to odniosłem jedno wrażenie, które jest pewnie udziałem wielu moich Rodaków. Ja mam coś takiego, że jak są np. mistrzostwa świata to staram się w pierwszej turze pierwszych meczów obejrzeć wszystkie drużyny. Mam wtedy pewność, że na bank oglądałem przyszłego mistrza, na razie ukrytego, bo jeszcze przed finałem. I teraz miałem takie samo wrażenie, jednak mnie zasmucające. To z tego grona wyjdzie prezydent Polski? To jest z nami aż tak źle? To przecież był koszmar poziomu, merytoryki, nawet PR-owskich zagrywek. Dno dna, i taką mądrością ma być rządzona Najjaśniejsza? Coraz bardziej potwierdza się główna teza z mojej książki „Elity”, że to wszystko jest tylko spektaklem. Gdyby taki poziom Polski, jaki zobaczyliśmy, był sumą awangardy (sic!) polskiej polityki, to byśmy już dawno byli rozebrani, zaś w gniazdkach nie byłoby prądu od Okrągłego Stołu. Polską musi rządzić ktoś inny, mądrzejszy, wcale nie moralny i „nasz”, bo jeśli to co zobaczyliśmy to maksimum zdolności Polaków do rządzenia, to trzeba chyba z Najjaśniejszej wyjść i zgasić światło nad nieudanym projektem. Albo zmienić tzw. elity, ale o tym będzie dalej.
Siadając do tego tekstu chciałem się wysilić na krótki opis postaw każdego z debatujących, ale uznałem to za trud zbyteczny. Będzie więc ogólnie – po całości. Po pierwsze – zbiegiem absencyjnego wypadku przy pracy – zabrakło tak naprawdę reprezentantów antysystemowych. Aż tak bardzo zabrakło, że to członkowie lewicy i partii 2050 z braku laku ogłosili się depozytariuszami antysystemowości walczącej. Bez wstydu wyznając swoje kredo anty, choć pospołu tworzą przecież koalicję rządzącą. Trzeba więc byłoby walnąć się we własny łeb, by pokazać, jak bardzo jesteśmy przeciw. Ale w czasach post-polityki można wykręcać takie wolty bez końca. Ale pod jednym warunkiem – tylko jak się apeluje do własnego elektoratu, bo wtedy nie liczą się postulaty, a właściwie liczy się tylko jeden – dogiąć plemię znienawidzone. I jak się go, nawet słownie tylko, dowiedzie, to suweren twardy nie będzie się gniewał, że w sumie narzeka się na błędy przez samych siebie sprokurowane. Ale wybory na prezydenta z zasady wygrywa ten, kto przyciągnie niezdecydowanych. Swoim więc można nawijać bezkarnie makaron na brudne uszy, ale pytanie czy elektorat niezdecydowany ma pamięć złotej rybki? To chyba decydująca kwestia w tych wyborach i to, że np. taki Trzaskowski ma poglądy zmienne jak w kalejdoskopie potrząsanym badaniami, to chyba decyzja oparta na jakichś badaniach, że taki numer przejdzie. A skoro mamy niezdecydowanych niepamiętliwych, to marne nasze losy…
W sumie to wszyscy byli umoczeni w systemie, oprócz Stanowskiego i tego gościa, co to wyskoczył jak Filip z konopii, bo polskie wybory na prezydenta prokurują takie meteoryty. A więc większość była albo z byłej rządzącej władzy, albo z obecnej i narzekała – w sumie jeden na drugiego. Była to więc debata stróżów, którzy dostali do sprzątania podwórko, sami sobie wyznaczyli za tę usługę zapłatę, zaś dyskusja była o tym, że na podwórku brudno. Byli stróże wskazywali, że syf przez obecnych rządzących, bo nabałaganili jak było czysto – obecni przekonywali, że mamy Wersal, a jak gdzie syf, to przez tego poprzedniego nie-zamiatacza. I tak, mili Państwo, jak widać, można latami. Tylko my latami stoimy na tym coraz brudniejszym podwórku, w naprzemiennym rytmie raz to hałaśliwych kłótni kto winien za ten syf i długimi okresami ewidentnego obijania się stróża wybranego na zebraniu lokatorskim III RP. I teraz było tak samo, z czego wynika, że… żadnego porządku nie będzie. Będzie za to większy syf, bo stróże są ochotni do kłótni jak powinno się sprzątać, bardziej niż do złapania za miotłę i ścierkę.
Nieliczni antysystemowcy
Ciekawią obecni nielicznie anty-systemowcy. Ci nawet tego antysystemu nie dowieźli. Filip z konopi o zapomnianej od razu tożsamości spozycjonował się na jakąś hybrydę. Wyraźnie ustawiony przez Hołownię jako ruska onuca ział z jednej strony antykapitalistycznym pacyfizmem, z drugiej deklarował się jako przedsiębiorca. Nie przebił się z jakimś pomysłem na Polskę, raczej był sarkastyczny z pozycji nieobjawionych. A miał szansę z zaskoczenia dowalić wszystkim. Zawsze tak to jest w Polsce, że jak się od wielkiego dzwonu ktoś przerwie przez blokadę do systemu, a ten pozwoli mu przemówić, to jest to jakiś bełkot, z ust takim ciecze szaleństwem. Przyznam, że gdybym był systemem, to takich proroków bym dopuszczał do głosu, by wahający się zobaczyli, że nie ma się co tu wahać – trzeba wybierać któreś z plemion, bo reszta to właśnie widoczni wariaci. Może to nie ja wpadłem na ten pomysł i jest on realizowany od dawna…
Stanowski, kurcze, nie miałem pisać po nazwiskach, sporo zawiódł. To po to ta cała heca? Ja wiem, że to ma być hucpa i szydera, ale można było walnąć po zasadach, a nie po spersonalizowanej scenie politycznej, akurat obecnej w wątpliwej reprezentacji. No bo tylko w tedy jego ruch miałby jakiś sens. Robię akcję, wchodzę do kampanii, żeby skompromitować system, a tylko czepiam się przyczynkarskich spraw i grzeszków rywali. W sumie wyszło słabo, a można było pojechać. Tak czy siak – nikt tam się na poważnie za Polskę nie wziął, a więc pozostały nawalanki plemienne, czyli… nuda.
Mizeria głównego ścieku
Dwaj rywale plemion głównych naparzali się tak, jakby reszty nie było, ale tak ich ustawiły sztaby. Nie odpowiadali na pytania tylko recytowali formułki nie na temat, zadawali je tylko sobie nawzajem. Znowu mieliśmy spektakl wojny polsko-polskiej, nudny jako się rzekło i przewidywalny. Ale to jeszcze nic – skoro to jest spór, powiedzmy, że dwóch wizji kierunku rozwoju Polski, to biada nam. Trzaskowski odwracał cały czas kota ogonem, przypisując sobie, a nie PiS-owi, aktywność i sprawczość w dziedzinach, które w wielu przypadkach zapoczątkował Kaczyński, ale – jako się rzekło – nikt już na to nie zwraca uwagi, najgorzej, że prawdopodobnie i wahający się. Nawrocki walił Trzaska po kulasach, ale ten ostatni wiedział, gdzie pójdą ciosy i albo był na to przygotowany, albo – częściej – schodził z linii ciosu w rejony ringu, które miał z góry opatrzone. Boże, ale tak wyglądają te debaty – nic z nich nie wynika. Nic oprócz jednego. Stanu naszego państwa.
Tak, nad nami huczą wojny i cła, tasują się karty świata. A my o czym? O chorągiewkach LGBT, funduszu kościelnym, podwójnej osobowości kandydatów czy o tym kto zna nazwiska prezydentów krajów nadbałtyckich. A sytuacja jest inna. Tak, siedzimy w piwnicy i – niektórzy, bo większość baluje – zastanawiamy się kto i jakie wieści co z nami do tej piwnicy przyniesie. Dochodzą jakieś odgłosy z góry, ich interpretacje w piwnicznym gronie są wysoce stronnicze, raczej polegające na nadziei, że nic się specjalnego w końcu nie stanie i może jakoś to będzie. Ale nikt, nikt, nie zająknie się na temat kluczowy – a skądże to znaleźliśmy się w tej piwnicy zdarzeń? Przecież do tej pory mówione nam było, że jesteśmy w salonach, że nikt do nas tu na dół nie schodzi z wieściami o tym, co z nami będzie, że ta ciemnica to w sumie salony tuż przed rozbłyskiem fajerwerków naszego współdecydowania. Tak było nam mówione, a tu się okazuje, że to piwnica jednak. I nikt nie pyta o to, jak to się stało, że tu jesteśmy.
W piwnicznej izbie
A tu nie chodzi tylko o płakanie nad rozlanym mlekiem, co się wykłada – no tak, piwnica, ale co teraz? Lepiej się zastanowić co w tej piwnicy mamy zrobić, niż zaraz tam się rozliczać. I takiej postawy od nas chce POPiS, bo to zwalnia ich ze, zbiorowej przecież, odpowiedzialności.
A tu trzeba się dowiedzieć dlaczegośmy wylądowali w tej piwnicy – bo tu nie chodzi nawet o karę (o tym, później) – tylko, że jak nie będziemy znali przyczyn naszego upadku, to nigdy z tej piwnicy nie wyjdziemy. Nigdy – cała wierchuszka naprzemienna III RP będzie nam mówiła, że albo nic się nie dzieje, albo, że to tamci zawinili, albo, że trzeba się pogodzić, bo to, panie, determinizm dziejów, kudy nam tam do tak wielkich obrotów mocarstw.
I mamy teraz okazję – wybory, a więc jest procedura, już nie mówię, że dialogu, ale szansy na różne diagnozy. A tu nic. Przejeżdżający czołg wojny rosyjsko-ukraińskiej wyrzucił spod gąsienic kamień, który stłukł okno w naszej piwniczce. Nagły snop światła najpierw nas oślepił, ale już można było się jednak zacząć orientować, że to jednak piwnica, gdzie siedzimy, nie zaś sprawcze salony. Ale jak już wyszło, że to jednak piwniczka, to by ukryć ten smutny i jednocześnie nagły fakt, zaczęliśmy wyrzucać przez okienko zapasy dla walczącej Ukrainy. I pozostaliśmy przy tej czynności do tej pory, dopraszając dodatkowo do naszej kanciapy parę milionów kolegów ze Wschodu. Na nic więcej nie było nas stać. Nie materialnie, ale intelektualnie a raczej – wolitywnie. Ot, parę ustaw się zrobiło „w temacie”, co w ustroju parlamentarno-gabinetowym oznacza, że parlament zrobił przecież swoje, zaś rząd, w epoce nierozliczania już nawet nie z obietnic, ale dowiezienia podstawowej funkcji państwa, jaką jest bezpieczeństwo, może zrobić konferencję państwową na tle jakichś betonowych koziołków i pójść na winko.
I o tej naszej sytuacji, mili Państwo, nic na debacie. Nic o państwie, wszystko co się da (złego) o przeciwniku politycznym. I to – uwaga – przy takiej agresji jednocześnie w narracyjnych oparach nawoływania do zgody i zasypywania podziałów. Wyszło fatalnie, może w innej debacie, pełnej frekwencyjnie, przy obecności jakichś ogarniętych anty-systemowców (przepraszam za oksymoron, ale pomarzyć nie można?) będzie trochę jednak o pryncypiach. Ale efekt, a właściwie wniosek, powinien być chyba tylko jeden. Z tą elitą nie wyjdziemy z tego zakrętu, chyba, że ktoś z zewnątrz będzie trzymał kierownicę. A jeśli tak, to pojedziemy z tego wirażu tam, gdzie będzie chciała ręka trzymająca kierownicę. Tak, jak ogłosiłem swoją książkę, to dostałem wiele wyrzutów, że to, o czym pisze, to żadna elita tylko potomkowie aktywistów przywiezionych na radzieckich czołgach. Nie, kochani – to nasze elity. To, że nam wybili elity prawdziwe to fakt, to, że się wielu na te elity samomianowało, to też prawda, ale przecież to wszystko za zgodą naszej bierności. W demokracji, nawet uwzględniając presję medialną i filtrowanie ordynacji wyborczej – mamy elity takie, jaki jest nasz naród. I mogliśmy je właśnie obejrzeć w całej rozciągłości swej miernoty.
Muszę chyba wrócić do lektur piśmiennictwa przedrozbiorowego. Albo mam empatię, albo już tam czytałem coś podobnego, co teraz piszę. Wielu Polaków wtedy, tak jak i teraz, patrzyło się na podobne sytuacje: bezwolność suwerena, sprzedajność rządzących, kłamliwe narracje mające usprawiedliwić rzeczy dotąd niesłychane, wreszcie – jakąś taką powszechną niemoc, że nic nie można zrobić, mimo leżących na stole rozsądku rozwiązań. Że znowu ma się odbyć to powtarzalne teatrum – niepodległość, kłótnie, rozpad, dezintegracja, refleksja, wojowanie piórem i mieczem, bardziej gotowość na korzystny obrót międzynarodowych spraw niż walka, w końcu święto odzyskania Najjaśniejszej. Rotacyjnej.
Końskie przemówienie
Gdyby dane mi było stanąć w tych feralnych Końskich nie atakowałbym przeciwników. To naród widzi codziennie. Nie mówiłby też o Polsce, bo nią sobie wycierają gęby najgorsi z rządzących. Zwróciłbym się do Polaków z czymś takim:
Widzieliście właśnie państwo ten powtarzalny spektakl. Tę wojnę polsko-polską. Ona jest jak amerykański wrestling – na ringu walczą dwaj siłacze, ale to walka wyreżyserowana. Chodzi o to byście myśleli, że to spór o to jak dogodzić Polsce i obywatelom. Nie, to walka o to, kto się dobierze do kasy za bilety na to widowisko, za które płacicie. Z jałowości tego sporu nie wynika nic innego niż stan obecny.
Usłyszeliście dziś państwo stek pustych obietnic, jakby to prezydent miał być jednoosobowym rządem, superpremierem, który zarządza wszystkimi ministrami. To właśnie kolejna ściema tych zapasów – powiem wam co może prezydent naprawdę. Konstytucja jest słaba i do poprawki, to nie ulega wątpliwości, ale zawiera w sobie jedną ciekawą rzecz – pozycję prezydenta. Ta ze swej istoty najlepiej funkcjonuje jeśli prezydent jest spoza tej nawalanki. Bo jak zagłosujecie państwo na prezydenta z obozu rządzącego, to wtedy mamy swoisty „układ zamknięty”, nie ma już żadnych ustrojowych hamulców do autokracji. Jak wygra ktoś z obozu przeciwnego, to mamy chaos i kryzys, taki jak teraz, kiedy rząd, by uniknąć weta prezydenta, rządzi uchwałami sejmu i ekspertyzami wynajętych prawników.
Polska potrzebuje prezydenta spoza tej wojny, który te plemiona będzie mitygował, a ma do tego narzędzia, byleby nie były wykorzystywane dla partyjnych interesów. Da się to zrobić, bo to rzeczywista funkcja prezydenta, nie wymyślona przez autorów Konstytucji, ale tak się stało ze względu na zbieg plemienności polskiej polityki: prezydent ma być rozjemcą tego sporu, a widzieliście Państwo właśnie, że ten spór w optyce plemiennej do niczego nie prowadzi.
Myślicie sobie – dobrze gada ten gostek, ale po co mamy dawać mu głos skoro plemienny walec i tak to wyrówna? Otóż nie – akurat pierwsza tura wyborów prezydenckich jest jedynym momentem, gdzie nie musicie wybierać mniejszego, ale i plemiennego zła. Możecie zagłosować wcale nie wedle serca ale przekonujących argumentów. To w drugiej turze będziecie musieli kalkulować, ale wtedy proszę Was o jedno – zapamiętajcie sobie ten ucisk w szczękach. Bo jesteście elektoratem „zaciśniętych zębów”, który po raz kolejny będzie głosował za wyborem mniejszego zła. Nie musicie tego robić – możecie wybrać większe, wspólne dobro. I to wam proponuję – wyjście z tego amoku codziennej nawalanki, w którą wciąga was dzień po dniu plemienna polityka polska i basujące jej media.
I nie bójcie się zmarnowanego głosu. Bądźcie wolni w swym wyborze, zagłosujcie wedle tego co mówi wam intuicja zdrowego rozsądku, nie zaś pozorna kalkulacja. Mój głos się nie liczy – powiedziało 5 milionów wyborców. Bo tylu was jest – wyborców zaciśniętych zębów. Oddajcie na mnie głos i zobaczycie, że wszystko da się zmienić.
Zacznijcie od tego by nie wygrać w wojnie polsko-polskiej, tylko wygrać nad tą wojną. Mój wybór zapewni Wam i państwu polskiemu tak ważny pokój społeczny. Przed nami ważne wyzwania. Pamiętajcie, że oni będą zwracali nas przeciwko sobie, byśmy w tej wojence nie mieli siły ani czasu, by popatrzeć do góry, bo wtedy może zrozumiemy prawdziwe źródło naszej pogarszającej się sytuacji. To nie mój los jest w Waszych rękach, to Wasz los jest w Waszych rękach. Nie ma więc łatwiejszego sposobu, byśmy wyszli z tego zastoju. Trzeba mieć plan na uzdrowienie Polski. Trzeba zacząć od naprawy ustroju, nasza błędna instrukcja obsługi Polski jest głównym źródłem jej problemów. Mamy o wiele większy potencjał, ale z powodu wadliwej instrukcji obsługi państwa nie tylko go nie wykorzystujemy, ale psujemy wszystko. Aby zacząć to poprawiać trzeba zacząć od pierwszej strony tej instrukcji, a takim otwarciem, ku poprawie dalszych części jest prezydent spoza grona tych, którzy taką instrukcję tak spartolili, że wydaje nam się, że tylko oni się orientują jak ją poprawić. Nie – oni tylko dlatego są u władzy, że napisali tę instrukcję pod siebie. Jej istotą są główne grzechy III RP: naczelnikostwo partii, zabetonowany system wyborczy, brak kontroli władzy ze strony instytucji, pasożytowanie na zasobach publicznych, wreszcie serwilizm i podatność na sterowanie z zewnątrz. A przede wszystkim traktowanie państwa, łącznie z obywatelami, jako zdobyczy, o którą toczy się walka politycznych przebierańców.
W wielu krajach doszło do demaskacji tego systemu, która prowadzi do urealnienia ustroju, system polityczny zaczyna coraz bardziej odzwierciedlać aspiracje wyborców, nie zaś agendę lokalnych i globalistycznych elit, skrywających się za pozoracją plemiennej walki o wszystko, jaką stała się polityka. Można ją tak urządzić, że nie stanie się ona – jak w Polsce – polem do wyniszczającej wojny, która osłabia nasz potencjał rozwojowy. Może się stać polem do kompromisu w wypracowaniu dobra wspólnego. Wróćmy więc do źródeł i pierwszego artykułu, może jedynego, konstytucji, której chyba jedynym zapisem do pozostawienia jest to, że: Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli. Nie jakichś elit, partii, grup nacisku, zagranicznych mocodawców. Mój start jest wezwaniem do poprawy ustroju, by zarówno uruchomić potencjał Polski, ale także by spełnić tego podstawowy warunek – aby więcej Polaków było włączonych w rządzenie.
Kim są „zamordysta covidowy” i „wielki szpitalnik?
Co myśli Grzegorz Braun o obecnej sytuacji Polski i jakie ma pomysły na przyszłość naszego kraju? Odpowiedzi na te wszystkie pytania znajdą Państwo w szczerym do bólu wywiadzie z kandydatem na Prezydenta RP Grzegorzem Braunem. „Macie do czynienia z łajdakami, którzy mają Was za idiotów” – mówi Braun
