NCZAS.INFO | Książki oraz cenzura i menora. Zdjęcie ilustracyjne. / Foto: Pixabay (kolaż)
„Garbate nosy – kulisy judaizacji”, „Niewolnictwo Słowian”, „Poradnik świadomego narodu”, „Myśli Nowoczesnego Polaka”, czy „Talmud o gojach” i „Protokoły mędrców Syjonu” – m.in. te pozycje oburzyły pewnego społecznika, który dostrzegł je w witrynie jednej z łódzkich księgarni – Klubu Książki Patriotycznej. Poszedł z zawiadomieniem do prokuratury.
Na wystawie działającej w centrum Łodzi księgarni Klubu Książki Patriotycznej łódzki społecznik Stanisław Roszczyk dostrzegł niepokojące go tytuły. Sprawa trafiła do Prokuratury Rejonowej Łódź-Górna.
„W tej sprawie nie mają znaczenia sympatie polityczne. Na antysemityzm i ksenofobię po prostu nie może być miejsca w przestrzeni publicznej, zwłaszcza w Łodzi, w mieście, w którym w czasie Holokaustu zginęła jedna trzecia mieszkańców. Wolność słowa kończy się tam, gdzie zaczyna się szczucie na drugiego człowieka” – grzmiał, cytowany przez radiolodzy.pl.
„Można znaleźć u nas publikacje niewygodne, których próżno szukać w popularnych sieciach. Czytelnik nie musi się z nimi zgadzać, ale powinien mieć możliwość samodzielnego czytania, myślenia czy wyrobienia sobie opinii” – odpowiedział natomiast prowadzący księgarnię Kornel Kapuściński.
O jakie książki chodzi? Na zamieszczonym przez portal Radia Łódź zdjęciu widać m.in. następujące pozycje:
Zdaję sobie sprawę, że wszyscy są zafascynowani wznowieniem ataków USA na Iran. Iran właśnie zakończył drugą falę ataków na amerykańskie cele wojskowe w Bahrajnie, Kuwejcie i Jordanii. Napiszę o tym jutro.
Dzisiaj chcę skupić się na rzeczywistym stanie dostaw oleju napędowego w Stanach Zjednoczonych i jego implikacjach dla wojny z Iranem. Jestem wdzięczny czytelnikowi – panu o imieniu Bryan – i Karlowi Millerowi za poniższą analizę. Zebrałem i podsumowałem ich argumenty.
Mówiłem w różnych podcastach, że Ameryka ma niedobór oleju napędowego. Zapasy destylatów osiągają poziomy nienotowane od dekad, ceny oleju napędowego na stacjach stale rosną, a sektory transportu ciężarowego, rolnictwa i przemysłu, które wykorzystują średnie destylaty, odczuwają to. Jednak uważny czytelnik – czyli Bryan – który przeanalizował cotygodniowe dane Agencji Informacji Energetycznej (EIA), dane dotyczące transakcji Strategic Petroleum Reserve oraz wyniki rafinerii za drugi kwartał, zadał niewygodne pytanie, a doświadczony analityk rynku energetycznego – utalentowany Karl Miller – który przeanalizował ten sam obraz, posunął go jeszcze dalej.
Razem opisują oni coś poważniejszego niż niedobór: amerykański system rafineryjny, który nie tyle cierpi na niedobór paliwa, co stoi okrakiem na globalnym niedoborze, pobierając za niego rentę, podczas gdy krajowy konsument płaci jego cenę.
Liczby te nie opisują awarii produkcyjnej
Zacznijmy od tego, jak wyglądałby prawdziwy niedobór krajowy: spadająca produkcja, rosnący popyt i wyczerpane zapasy w celu pokrycia luki. Dane pokazują wręcz odwrotną sytuację.
Biorąc za punkt odniesienia czterotygodniową średnią z okresu bezpośrednio poprzedzającego wojnę i porównując ją z danymi EIA do 21 sierpnia, produkcja destylatów w USA faktycznie wzrosła – z około 4,83 do 5,22 mln baryłek dziennie. Podaż produktu krajowego, będąca wskaźnikiem konsumpcji, spadła – z około 4,20 do 3,80 mln baryłek dziennie. Jednak zapasy nadal się kurczyły. Zmienną uzgadniającą jest eksport.
Eksport destylatów wzrósł z około 1,10 do 1,80 mln baryłek dziennie; eksport paliwa lotniczego prawie się podwoił, z około 222 000 do 405 000. W sumie Stany Zjednoczone eksportują obecnie za granicę od 700 000 do 900 000 dodatkowych baryłek oleju napędowego i paliwa lotniczego dziennie w porównaniu z poziomem sprzed wojny – mimo że w kraju spala się mniej oleju napędowego.
Jeśli produkcja rośnie, a konsumpcja krajowa spada, spadek zapasów nie może być problemem produkcyjnym. Znaczna część produktu po prostu opuszcza kraj. Ta pojedyncza obserwacja zmienia obraz całej historii.
Surowiec jest tam
Oczywistą odpowiedzią jest to, że rafinerie są pozbawione ropy naftowej — dostawy z Zatoki Perskiej utracone w wyniku zakłóceń w Ormuz. Dane dotyczące importu komplikują to. Kanadyjska ropa naftowa, podstawa amerykańskiej diety wysokokwaśnej, jest zasadniczo niezmieniona, osiągając prawie cztery miliony baryłek dziennie przed i po wybuchu wojny. Wenezuelska ropa naftowa gwałtownie wzrosła — z około 171 000 do około 637 000 baryłek dziennie, prawie pół miliona baryłek dodatkowego ciężkiego surowca. A szeroko cytowana liczba „8 procent z Zatoki Perskiej” wydaje się opisywać 8 procent amerykańskiego importu ropy naftowej , a nie 8 procent całkowitej podaży ropy naftowej lub przepustowości rafinerii — znacznie mniejszą dziurę w bilansie narodowym, niż sugeruje to ujęcie.
Istnieją realne zastrzeżenia regionalne i jakościowe: rafineria w Kalifornii nie może z dnia na dzień wyczarować Western Canadian Select, a konfiguracje poszczególnych zakładów mają ogromne znaczenie. Jednak na poziomie krajowym dowody na to, że amerykańskie rafinerie zostały zasadniczo pozbawione ropy, są nikłe.
Strategiczna Rezerwa Ropy Naftowej wzmacnia ten argument, zamiast go podważać. Rezerwy spadły z około 415 milionów baryłek do około 290 milionów — dramatyczny spadek. Ale były to w dużej mierze wymiany , a nie stała sprzedaż: odbiorcy są umownie zobowiązani do zwrotu ropy naftowej z baryłkami premium na wierzchu, a spłaty rozpoczynają się w listopadzie 2026 r. i trwają do 2028 r. Z czasem SPR powinna odzyskać więcej, niż pożyczyła. Odbiorcami byli giganci — Marathon, ExxonMobil, Shell, Phillips 66, BP — ale także duzi handlarze surowcami: Trafigura, Macquarie, Vitol, Mercuria, Gunvor. A niektóre z tych baryłek nigdy nie zostały w domu; ładunki przetransportowano do Europy, Turcji i Azji. Departament Energii określił tę operację jako stabilizację globalnej podaży. Jest to uzasadniony wybór polityczny — ale to zupełnie co innego niż zmniejszanie rezerw, ponieważ amerykańskie rafinerie zaczęły się wyczerpywać.
Renta niedoboru
To, co ukrywają krajowe ramy niedoborów, to marża rafineryjna, a to właśnie marża stanowi całą historię. Spread na ropie naftowej – marża brutto rafinerii w stosunku do ropy naftowej – osiągnął w 2026 roku coś, czego nigdy wcześniej nie robił i wciąż bije nowe rekordy. Najpierw przekroczył 102 dolary za baryłkę 17 sierpnia, po raz pierwszy w historii przekraczając 100 dolarów; następnie, gdy wojna amerykańsko-irańska rozgorzała na nowo w weekend 30 sierpnia – atak USA na wyspę Larak w Cieśninie Ormuz, irańska odpowiedź rakietowo-dronowa na bazy amerykańskie oraz nowe groźby Trumpa wobec głównego irańskiego terminalu eksportowego ropy naftowej na wyspie Kharg – 1 września osiągnął nowy rekord wszech czasów, przekraczając 106 dolarów. Normalna cena wynosi od 20 do 40 dolarów. Co najważniejsze, nie jest to historia cen ropy. Nawet gdy wznowione strajki podniosły cenę ropy Brent z powrotem powyżej 91 dolarów, a WTI do połowy lat 80., premia oleju napędowego w stosunku do ropy naftowej wzrosła, a nie spadła: od przedwojennego poziomu bazowego z końca lutego, olej napędowy o ultraniskiej zawartości siarki wzrósł o około 71 procent, podczas gdy Brent tylko o około 26 procent. To historia rafinacji : z kilkoma milionami baryłek dziennie globalnych mocy rafineryjnych wyłączonych z eksploatacji — strajki ukraińskich rafinerii w Rosji, szkody na Bliskim Wschodzie, rosyjski zakaz eksportu oleju napędowego, utracone przepływy produktów z Ormuzu — świat nie jest w stanie przetworzyć wystarczającej ilości ropy naftowej na średnie destylaty, a marginalna baryłka oleju napędowego jest wystawiana na aukcję. Cena detaliczna oleju napędowego utrzymuje się obecnie w pobliżu wojennego maksimum, około 5,63 dolara za galon, a krajowe zapasy destylatów są najniższe w historii. Niezależni analitycy handlowi postawili tę samą diagnozę co korespondenci: światu nie brakuje ropy naftowej w tradycyjnym sensie; brakuje mu mocy przerobowych na olej napędowy i paliwo do silników odrzutowych.
Wyniki rafinerii pokazują, kto na tym zarabia. Dochód netto w drugim kwartale wzrósł niemal czterokrotnie w całym sektorze – Marathon z około 1,2 mld USD do 5,1 mld USD, Valero z około 714 mln USD do 3,7 mld USD, Phillips 66 z około 900 mln USD do 3,8 mld USD, segment produktów Exxon z około 1,37 mld USD do 5,47 mld USD – przy marżach rafineryjnych na baryłkę, które wzrosły lub wzrosły, a Exxon odnotował rekordową produkcję oleju napędowego w drugim kwartale. Mechanizm jest elegancki i całkowicie legalny: kup po obniżonej cenie ciężko kwaśną kanadyjską i wenezuelską ropę naftową, przepuść ją przez zaawansowane procesy koksowania i hydrokrakingu, a następnie sprzedaj gotowy destylat na rynku światowym, gdzie marże na niedobory są ogromne. Ponowne zagrożenie ze strony Ormuzu tylko zaostrza pozycję: gdy ogranicza się dostawy ropy średnio- i ciężko kwaśnej z Bliskiego Wschodu, złożone rafinerie na wybrzeżu Zatoki Meksykańskiej zoptymalizowane pod kątem kwaśnych surowców podbijają ceny alternatyw, wzmacniając różnice między cenami ropy ciężko-kwaśnej w USA i Kanadzie — Mars był notowany z premią do WTI na wiosennym szczycie, najsilniejszym od 2020 r., a dyskonto Western Canadian Select zawęziło się do wielomiesięcznych maksimów — więc baryłki w centrum tego handlu stają się cenniejsze, a nie mniej, za każdym razem, gdy cieśnina jest zagrożona. To nie jest profil niedoboru rafinerii. To profil niezwykle cennej pozycji rafineryjnej. Szacunkowa wartość produktu brutto w stosunku do ropy naftowej tylko dzięki wzrostowi eksportu oleju napędowego i silników odrzutowych wynosi blisko 85 milionów dolarów dziennie — w ujęciu rocznym rzędu 31 miliardów dolarów — co, niezależnie od rzeczywistych kosztów prowadzenia rafinerii, jest uczciwą miarą bodźca w grze.
Nowe spojrzenie: dostawca wahadłowy, a nie ofiara niedoborów
Złóż elementy w całość, a obraz się odwróci. Światu naprawdę brakuje oleju napędowego i silników odrzutowych. Stanom Zjednoczonym nie brakuje ani ropy naftowej, ani zdolności rafineryjnych. Ich intensywnie wykorzystywany system rafinacji stał się głównym dostawcą równoważącym niedobór na globalnym rynku produktów – intensywnie działając, eksportując na zagraniczne rynki i w konsekwencji wyczerpując własne zapasy, podczas gdy amerykańscy konsumenci płacą ceny ustalone przez globalny niedobór. Konsument ponosi znaczną część kosztów niedoboru; sektor rafineryjny przejmuje znaczną część renty niedoboru. Stwierdzenie „Ameryka ma niedobór oleju napędowego” obala to rozróżnienie. Ameryka nie ma problemu z produkcją oleju napędowego . Ameryka uczestniczy w globalnym niedoborze oleju napędowego – jako arbitrażysta ostatniej szansy.
Warstwa geopolityczna
Istnieje strategiczny wymiar, którego czytelnik starannie nie przeceniał, i który zasługuje na taką samą ostrożność w tym przypadku. Stany Zjednoczone gwałtownie zwiększyły swój dostęp do wenezuelskiej ciężkiej ropy naftowej dokładnie w momencie, gdy dostęp Chin do jej dostaw i inwestycji został ograniczony – dając Waszyngtonowi kolejne duże, ciężkie i kwaśne źródło dla rafinerii w Zatoce Meksykańskiej, jednocześnie pozbawiając chińskiego klienta jednego ze swoich stałych dostawców. W przypadku Wenezueli wypieranie chińskich i rosyjskich interesów wydaje się dość oczywiste. W przypadku Ormuz tak nie jest: zakłócenia wyraźnie stawiają Chiny w niekorzystnej sytuacji, biorąc pod uwagę ich zależność od ropy z Zatoki Perskiej i irańskiej, ale dowody nie dowodzą, że celem konfrontacji było pozbawienie Chin energii . Niemniej jednak szerszy schemat jest uderzający – około czterech milionów baryłek kanadyjskiej ropy dziennie, rosnący strumień ciężkiej ropy z Wenezueli, najbardziej zaawansowany kompleks rafineryjny na świecie, system SPR wykorzystywany jako międzynarodowy instrument stabilizacji rynku oraz eksport produktów z USA, który w coraz większym stopniu uzupełnia straty w dostawach z Bliskiego Wschodu i Rosji. To połączenie stawia Stany Zjednoczone w niezwykle silnej pozycji między globalną podażą ropy naftowej a światowym popytem na paliwo transportowe. Do jego produkcji nie jest potrzebny żaden spisek; rynki, wydarzenia militarne i ekonomika rafinerii mogą doprowadzić do niezwykłego rezultatu, którego nikt nie zaprojektuje.
Bardziej precyzyjna teza: dokąd właściwie trafiają te beczki?
Karl Miller, który recenzował pracę czytelnika, uznał mechanizm eksportu za właściwą diagnozę – zauważył wręcz, że jego własne wcześniejsze prace od dawna wskazywały na eksport produktów rafinowanych, a nie załamanie produkcji, jako główny czynnik zmniejszania się zapasów krajowych. Wysunął jednak bardziej konkretne wnioski dotyczące przeznaczenia i celu . Według jego oceny, znaczna część dodatkowego amerykańskiego oleju napędowego, paliwa lotniczego i nafty jest kierowana do Izraela i na szersze potrzeby armii USA poprzez nieprzejrzyste kanały handlowe i logistyczne, które zaciemniają tożsamość ostatecznego odbiorcy i unikają publicznej kontroli.
Kluczem, według jego relacji, jest Rotterdam i szerszy hub Amsterdam-Rotterdam-Antwerpia – kompleks magazynowania, mieszania i przeładunku, niekoniecznie miejsce docelowe. Konwencjonalna analiza zakłada, że ładunek rozładowywany jest w Rotterdamie i księgowany jako zwykły eksport komercyjny do Europy. Jego dane wskazują, że znaczna część tych przepływów jest najprawdopodobniej przekierowywana dalej, aby zaspokoić potrzeby izraelskiego i amerykańskiego wojska. Rafinerie i firmy handlowe nadal pobierają marże, przyznaje – ale „eksport dla zysku” opisuje jedynie widoczną warstwę finansową, a nie ostateczne miejsce docelowe lub strategiczne przeznaczenie baryłek. Przyznaje, że udowodnienie pełnego łańcucha wymagałoby dalszych listów przewozowych, pobrań z terminali, ruchów tankowców, kontraktów z Agencją Logistyki Obronnej (DAR) i ewidencji odbiorców, które po prostu nie są ujawniane. Argumentuje, że właśnie ta nieprzejrzystość jest sednem sprawy.
Jego podsumowanie całego systemu stanowi najściślejsze stwierdzenie tezy: globalny kryzys miał swoje źródło w utracie podaży destylatów średnio destylowanych i marży rafineryjnej; Stany Zjednoczone nie odnotowały ogólnokrajowego spadku dostępności ropy naftowej ani produkcji rafineryjnej; ich wysoce obciążony system stał się głównym światowym dostawcą bilansującym; a rekordowy popyt eksportowy przekłada globalny niedobór na spadające zapasy krajowe, wyższe koszty odtworzenia i ograniczone marże regionalne. Ponowne pozyskiwanie surowców i giełdy SPR utrzymywały rafinerie w działaniu – ale nie przyczyniły się do przywrócenia brakującej globalnej zdolności bilansującej produkt.
Dwie warstwy argumentacji
Sprawa składa się z dwóch etapów. Warto rozpatrywać je oddzielnie, ponieważ opierają się na różnych rodzajach dowodów.
Pierwsza to teza makroekonomiczna przedstawiona przez Bryana, oparta na dokumentach publicznych. To, że mamy do czynienia z globalnym niedoborem rafinacji, a nie z niedoborem amerykańskiej ropy ; że Stany Zjednoczone działają jako dostawca rezerwowy; że rekordowe pęknięcia napędzają rekordowe marże rafineryjne, jednocześnie drenując krajowe zapasy – wszystko to potwierdzają niezależne analizy handlowe i rynkowe, dane EIA o zapasach na najniższym poziomie od dziesięcioleci oraz dokumenty samych rafinerii. W tym przypadku korespondenci i dane głównego nurtu mówią to samo.
Drugim jest wniosek Karla Millera o tym, dokąd ostatecznie trafiają beczki, wysnuwany na podstawie widocznych dowodów i zmierzający do wniosku, którego same te dowody nie formułują. Zaczyna od udokumentowanych faktów: Stany Zjednoczone są głównym – według niektórych jedynym – dostawcą paliwa lotniczego JP-8 klasy wojskowej dla izraelskich sił powietrznych; łańcuchy paliwowe do Izraela charakteryzują się utrwalonym schematem luk w systemie AIS i transferów między statkami, które zakłócają śledzenie; a Rotterdam i szerszy węzeł ARA funkcjonują jako kompleks magazynowania, mieszania i przeładunku, a nie jako miejsce docelowe. Do tych danych dodaje on własne, zastrzeżone dane i na podstawie ich połączenia dochodzi do wniosku, że znaczna część dodatkowego amerykańskiego destylatu zrzucanego w Rotterdamie jest kierowana dalej do Izraela i na szersze potrzeby wojskowe USA – marża handlowa, którą przechwytują handlowcy, jest jedynie widoczną warstwą przepływu, którego ostateczny cel i przeznaczenie są celowo ukrywane. Ostatnie ogniwa łańcucha — kolejne listy przewozowe, wypłaty z terminalu, ruchy tankowców, umowy DLA, rejestry odbiorców — nie są ujawniane publicznie, więc wniosek można wysnuć raczej ze schematu niż z udokumentowanego zapisu transakcji; z jego interpretacji wynika, że właśnie ta nieprzejrzystość jest sednem sprawy.
We wtorek odbyłem swoją zwykłą pogawędkę z Winersami… Było to dwie godziny przed rozpoczęciem przez USA nowych ataków na Iran:
Nima i ja rozmawialiśmy o wznowionym ataku USA na Iran, gdy nadeszła wiadomość, że Iran odpowiada atakiem:
Mario zapytał mnie: „Czy Trump użyje broni nuklearnej?”
Ryan Dawson i ja omawiamy dzisiejszą przemoc w Zatoce Perskiej z Sulaimanem:
W końcu poznaliśmy odpowiedź na pytanie, jaki będzie kolejny wielki wyczyn Zełenskiego. Z pewnością doprowadzi on do eskalacji konfliktu do ostatecznego etapu.
Na wstępie przypomnijmy, że zaledwie półtora tygodnia temu informowaliśmy, że Ukraina rozpoczyna nową, masową kampanię terrorystyczną przeciwko rosyjskim lotniskom cywilnym:
Wczoraj wieczorem Rosja przypuściła kolejny zakrojony na szeroką skalę atak na Kijów, wymierzony w różne przedsiębiorstwa obronne, a także w duży magazyn ukraińskich towarów supermarketowych, który najwyraźniej spłonął doszczętnie:
Jedno staje się teraz absolutnie pewne: wizyta dyrektora CIA w Moskwie najwyraźniej miała z tym coś wspólnego. Jego wizyta mogła mieć wiele przyczyn, ale teraz pozostaje nam założyć, że to był główny, ostateczny powód: przekazanie Rosji ostatecznego ostrzeżenia: „Jeśli nie zaprzestaniecie wykańczania ukraińskiej infrastruktury, nowa, bezprecedensowa kampania terrorystyczna przeciwko waszym lotniskom odetnie wszystkie połączenia z waszymi kluczowymi miastami”.
Pozostaje tylko pytanie, czy CIA jest w to zamieszana , czy też rzeczywiście ostrzegała Rosję przed zamiarami Ukrainy. Cóż, to może być w końcu pytanie raczej akademickie i niepotrzebne.
Pierwsza wizyta urzędującego szefa CIA w Rosji od 2022 r., zapowiadająca rozpoczęcie nowej, dużej ofensywy przeciwko rosyjskim lotniskom, z pewnością nie powinna być traktowana jako „zbieg okoliczności”.
Nie ma takich zbiegów okoliczności.
Rosji wysłano ostatnie ostrzeżenie i teraz rozpoczyna się nowa faza konfliktu.
40-dniowa operacja specjalna Zełenskiego zakończyła się niepowodzeniem i jedynym wyjściem, jakie mu pozostało, było doprowadzenie do jeszcze większego „dyskomfortu” dla rosyjskich cywilów.
Putin ze swojej strony, podczas dzisiejszej konferencji prasowej szczytu Szanghajskiej Organizacji Współpracy w Biszkeku, wystosował już groźbę wobec Ukrainy, stwierdzając, że zezwolił na „masową” nową kampanię ataków na ukraińską infrastrukturę energetyczną.
Putin: „W odpowiedzi na ciągłe ataki reżimu w Kijowie na infrastrukturę cywilną i kompleks paliwowo-energetyczny… …Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej otrzymały instrukcje przygotowania i przeprowadzenia masowych ataków na ukraińskie obiekty energetyczne”
Putina zapytano także konkretnie o zagrożenie, jakie niesie ze sobą nowe lotnisko. Odpowiedział, że Rosja „znajdzie odpowiedź”, po czym dodał:
„To deklaracja terroryzmu państwowego. Kijów domaga się wznowienia negocjacji, spotkań twarzą w twarz – ale my nie negocjujemy z terrorystami” – Putin o najnowszym oświadczeniu Zełenskiego zagrażającym cywilnemu ruchowi lotniczemu w Rosji
Jednym z innych wymownych elementów tej sagi jest pozornie skoordynowany charakter nowej inicjatywy Niemiec, mającej na celu przygotowanie własnej eskalacji działań przeciwko Rosji w związku z operacją pod fałszywą flagą na lotnisku.
Wydaje się zbyt naciągane, aby uznać to za „zbieg okoliczności”, że Rosja jest wrabiana w atak na niemieckie lotniska dronami z ładunkami wybuchowymi zaledwie kilka dni przed ogłoszeniem przez Ukrainę masowej operacji mającej na celu zamknięcie rosyjskich lotnisk. Istnieją wyraźne oznaki zorganizowanej kampanii, która jest niczym innym jak fazą 2.0 ukraińsko-zachodniego planu podsycania społeczno-politycznego sprzeciwu w Rosji i wzniecenia powstania przeciwko Putinowi.
Jak zwykle jednak Ukraina prawdopodobnie poniesie największe koszty i ból tego planu, po tym jak Rosja odpowie w sposób odwetowy. Jedyna różnica polega na tym, że ukraińskie lotniska już dawno zawiesiły działalność, co oznacza, że reakcja musi mieć charakter asymetryczny – stąd sugestie Putina o konieczności znalezienia jakiejś odpowiedzi.
Jedno jest pewne: poprzednia Faza 1.0 zakończyła się niepowodzeniem, a teraz Ukraina jest stawiana na kolana, ponieważ Putin jest coraz częściej zmuszany do „zdejmowania rękawiczek”.
Jednym z powodów, dla których Ukraina nie ma innego wyjścia, jak tylko eskalować konflikt, jest to, że jej poprzednia kampania strajków stawała się coraz mniej skuteczna z powodów, które Putin wyjaśnił.
Krótko mówiąc, rosyjskie rafinerie zaczęły się zabezpieczać na różne sposoby, między innymi stawiając duże siatki przeciwdronowe i metalowe konstrukcje na najbardziej wrażliwych odcinkach. To zjawisko będzie się rozwijać do tego stopnia, że ukraińskie ataki staną się praktycznie bezużyteczne, a jedynie dalsza eskalacja zapewni Zełenskiemu niezbędny zastrzyk dopaminy.
Ostatecznie RWA miała rację co do swojego stanowiska:
Im bliżej końca będzie Ukraina, tym bardziej drastyczne będą działania terrorystyczne.
Najgroźniejsze w tym wszystkim jest to, że Rosja może w pewnym momencie poczuć, że te eskalacje nadchodzą nie z Kijowa, ale z Londynu i innych miejsc. Dlatego Putin został dziś zapytany, czy Wielka Brytania może paść ofiarą rosyjskiego odwetu:
Could not load video.
Właśnie dlatego zorganizowano ostatnio skoordynowaną kampanię mającą na celu wywołanie eskalacji napięć między Rosją a Europą – elity pociągające za sznurki chcą, aby Rosja została zmuszona do ataku na Europę, tak aby NATO było „zmuszone” do jednomyślnej odpowiedzi, co stanowiłoby ostatnią, desperacką nadzieję:
Że Rosja będzie coraz częściej zmuszona rozważać atak na „chronione tyły” Ukrainy, którymi jest Europa, po tym jak zniszczy praktycznie wszystko, co ma jakąkolwiek wartość na samej Ukrainie.
Rosja stoi w obliczu fundamentalnej asymetrii, próbując zmusić Ukrainę do uległości poprzez nasilenie nalotów na centra handlowe, elektrownie, porty i inną infrastrukturę. Kijów może liczyć na bezpieczne zaplecze poza swoimi granicami – swoich europejskich sąsiadów – w zakresie odporności gospodarczej i logistyki wojskowej.
Kreml, którego rafinerie, porty i przemysł zbrojeniowy są również atakowane przez ukraińskie rakiety i drony, nie ma takiego wsparcia. Uderzenia w zmilitaryzowaną gospodarkę Rosji przekładają się bezpośrednio na ograniczenie zdolności kraju do prowadzenia wojny.
Ta asymetryczna sytuacja geopolityczna w znacznym stopniu niweluje przewagę Rosji w sile ognia. Stała się również głównym powodem, dla którego – jak twierdzą zachodni urzędnicy – rosyjska kampania sabotażu, hakowania i innych operacji hybrydowych, mających na celu zastraszenie europejskich przywódców i wyborców, jest coraz bardziej powszechna.
To jest obecnie ostatni element tej wojny: przekształcenie jej z czysto ukraińskiej walki zastępczej w walkę z bezpośrednim udziałem Europy.
Rosja raczej nie da się nabrać, ponieważ udowodniła, że potrafi przeciwstawić się wszystkiemu, co zaserwuje Zachód, mimo że często jest gotowa do wyrządzenia poważnych szkód. Ale szkody te są naprawialne, a Putin prawdopodobnie będzie liczył na to, że Rosja poradzi sobie z każdą niemiłą niespodzianką, prowadząc jednocześnie zdyscyplinowaną kampanię przeciwko ukraińskiemu wrogowi.
Mimo to, zawsze zdarzają się nieprzewidziane niespodzianki i czarne łabędzie: Ukraina może zaatakować elektrownię jądrową, sam Kreml lub przeprowadzić inny wyjątkowo brutalny atak, który mógłby zmusić Putina do działania. Pamiętajmy jednak, że Rosja już ucierpiała w wyniku ataków terrorystycznych Crocus, w których zginęło prawie 200 cywilów i które miały wyraźny ślad po ukraińskich i zachodnich wywiadach. Trudno wyobrazić sobie atak gorszy niż ten, który w nieobliczalny sposób zmusiłby Putina do działania.
Ale nigdy nie wiadomo.
Wszystko, co możemy powiedzieć, to że w chwili, gdy Ukraina stoi w obliczu najtrudniejszej chwili, należy spodziewać się kolejnych nieprzyjemnych niespodzianek, niczym z „puszki Pandory”, które spadną na Rosję.
Rząd niemiecki zaostrza swoją niewypowiedzianą wojnę z Rosją. Jej przyczyną jest incydent z dronem 4 sierpnia br. na lotnisku Lipsk/Halle. Według programu informacyjnego ARD Tagesschau , niemiecki rząd stwierdził we wtorek , że ustalenia niemieckich i zachodnich służb bezpieczeństwa „jednoznacznie wskazują na zaangażowanie Rosji”. Podobno oświadczył to federalny minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt (CSU) na wspólnej konferencji prasowej z federalnym ministrem spraw zagranicznych Johannem Wadephulem (CDU).
Według doniesień, nie przedstawił żadnych dowodów. Zamiast tego, media głównego nurtu, takie jak ARD , wykorzystując oświadczenia rządowe, konstruują poszlaki. Twierdzą, że nie wszystkie „ustalenia” mogą zostać upublicznione, ponieważ domniemana siatka stojąca za nimi jest nadal aktywna. Chociaż jest co najmniej jeden podejrzany, opinia publiczna jest w zasadzie zmuszona ślepo wierzyć w to, co mówią władze. Czy nie powinni mieć prawa do udowodnienia faktami, co i kto im tak poważnie zagraża? Tak poważnie, że minister spraw zagranicznych Wadephul oświadczył w tym kontekście, że Niemcy są „celem wojennym” dla Rosji. To poważne stwierdzenie, które przeczy wszystkim dotychczasowym oświadczeniom rosyjskiego rządu w tej sprawie.
To, co robi niemiecki rząd, to niebezpieczna eskalacja, która nie tylko niszczy ostatnie więzi z Rosją. W odpowiedzi na rzekomy atak dronów na ukraińskie samoloty transportowe załadowane amunicją, rząd ogłosił zamknięcie ostatniego rosyjskiego konsulatu generalnego w Bonn 18 września. Wykorzystuje on również tę okazję do rozwiązania niemiecko-rosyjskiej umowy o Domu Rosyjskim w Berlinie, podpisanej w 2011 roku.
Pytanie dodatkowe: Od kiedy to niemieckie lotniska cywilne mogą być wykorzystywane do transportu wojskowego?
Wadephul, dla którego Rosja „zawsze pozostanie wrogiem ”, posunął się we wtorek tak daleko, że wysunął twierdzenia, iż „nie jest do końca pewien”, czy konsulat generalny nie „robi również rzeczy, które mogłyby zaszkodzić bezpieczeństwu Niemiec”. Na konferencji prasowej stwierdził również, że rosyjskie kierownictwo jest „otwarcie wrogie” wobec Niemiec. Odnosząc się do Domu Rosyjskiego, który od dawna jest obiektem ataków politycznych , człowiek sprawujący urząd głównego dyplomaty Niemiec stwierdził, że „nie służy on już celowi kulturowej więzi między Rosją a Niemcami”. To stwierdzenie odnosi się wyłącznie do polityków takich jak on, niezależnie od przynależności partyjnej.
Nienawiść zamiast kultury
Każdy, kto wysuwa takie twierdzenia o instytucji przy berlińskiej Friedrichstrasse, najwyraźniej nie tylko nigdy tam nie był, ale także nie jest absolutnie zainteresowany wymianą kulturalną i możliwościami, jakie oferuje ona ludziom do spotkań i nawiązywania kontaktów, a także do poznawania bogatej i różnorodnej kultury Rosji. Nie chce, aby kultura i wymiana wzmacniały kluczowe fundamenty pokoju. To kroki, które nie tylko wskazują, że w Berlinie u władzy jest rząd – i nie pierwszy – dla którego dyplomacja wydaje się pojęciem obcym, ale także, że zerwanie więzi dyplomatycznych i kulturalnych jest zawsze aktem przygotowań do wojny.
Oznacza to również, że zapowiedziane zamknięcie ostatniego rosyjskiego konsulatu generalnego jeszcze bardziej skomplikuje życie osób pochodzenia rosyjskiego w Niemczech. Będą oni teraz musieli podróżować przez cały kraj do konsulatu w ambasadzie rosyjskiej w Berlinie w celu załatwienia wszystkich spraw konsularnych. Konsulat generalny w Bonn już zawiesił działalność, według doniesień rosyjskich mediów . Utrudnia to również utrzymywanie kontaktu z rodziną i krewnymi mieszkającymi w Rosji. Ponadto rząd niemiecki ogłosił plany dalszego zaostrzenia kontroli wjazdu dla obywateli Rosji.
Ambasador Rosji Siergiej Nieczajew, wezwany we wtorek do Ministerstwa Spraw Zagranicznych, określił oskarżenia pod adresem Rosji jako „bezpodstawne, absurdalne i sprzeczne ze zdrowym rozsądkiem”.
„Nie przedstawiając żadnych dowodów ani argumentów, władze niemieckie obwiniły Rosję o przygotowanie rzekomo planowanego sabotażu. Powołując się na „nasilające się ataki hybrydowe Moskwy”, zapowiedziały nałożenie daleko idących sankcji zarówno na szczeblu Unii Europejskiej, jak i dwustronnym”.
Wszyscy pracownicy Konsulatu Generalnego i Domu Rosyjskiego, a także członkowie ich rodzin, otrzymali nakaz jak najszybszego opuszczenia terytorium Republiki Federalnej Niemiec. Strona niemiecka określiła te kroki jako „wyważoną i proporcjonalną” reakcję i jednocześnie wyraziła oczekiwanie, że strona rosyjska powstrzyma się od działań odwetowych. Działania odwetowe zagrażają obecnie niemieckim instytucjom, takim jak Instytut Goethego w Rosji.
„Bezprecedensowa eskalacja”
Nieczajew podkreślił, że „pośpiesznie zorganizowana prowokacja na lotnisku w Lipsku służy wyłącznie interesom reżimu w Kijowie, militarystycznego skrzydła europejskiej klasy politycznej oraz głównych korporacji kompleksu wojskowo-przemysłowego, z których wszystkie są zainteresowane dalszą eskalacją konfliktu na Ukrainie”. Stwierdził, że środki zapowiedziane przez Niemcy stanowią „bezprecedensową eskalację w stosunkach rosyjsko-niemieckich” i nie pozostaną bez konsekwencji. Zapewnił, że rząd niemiecki ponosi za to pełną odpowiedzialność. Jednocześnie rosyjski dyplomata wyraził ubolewanie z powodu kontynuowania przez władze niemieckie „systematycznego niszczenia niegdyś solidnych fundamentów współpracy rosyjsko-niemieckiej”.
Wszystko to dzieje się z powodu incydentu, którego autorstwo, pomimo wszelkich oficjalnych zapewnień rządu, pozostaje niejasne. Wśród osób, które wyraziły poważne wątpliwości co do politycznych i medialnych wyjaśnień domniemanego ataku dronów, był Erich Vad, były generał armii niemieckiej i doradca ds. bezpieczeństwa byłej kanclerz Angeli Merkel. W wywiadzie dla tygodnika „Der Freitag” z 14 sierpnia określił on reakcje mediów i polityków jako „bardzo irytujące” i dodał, że „ta histeria graniczy z satyrą”.
Ale teraz stało się to gorzką rzeczywistością, wpisującą się w wojenną propagandę rządzącej klasy politycznej, która nie tylko zaprzecza konstytucyjnemu nakazowi pokoju, ale także dodatkowo zwiększa ryzyko prawdziwej wojny. Podczas gdy niemiecki rząd powołuje się na „ustalenia” niemieckich i innych „organów bezpieczeństwa”, Vad wskazał na „niezbyt profesjonalny” plan operacyjny incydentu z udziałem drona w Lipsku. Były generał skrytykował „prawdziwą polityczną i medialną szaradę, która podważa zaufanie publiczne”. Dodał:
„Pytam tylko: kto korzysta na tej akcji w Lipsku i histerycznych reakcjach w Niemczech, pochopnych oskarżeniach i wezwaniach do powołania się na artykuł 5?”
Według ARD , odpowiedź Wadephula do Moskwy we wtorek brzmiała : „Nasze przesłanie do przywódców Rosji jest jasne: nie pozwolimy, aby ataki Rosji podzieliły lub zastraszyły naszą spójność społeczną”. Rząd będzie „zdecydowanie” kontynuował wspieranie Ukrainy i wzmacnianie własnej obrony, powiedział minister spraw zagranicznych. Do tej pory nie przedstawiono żadnych dowodów na poparcie oskarżeń pod adresem rosyjskiego rządu.
Ogłoszono odpowiedź Moskwy
Reakcje Moskwy są jednoznaczne: Berlin napiął stosunki z Moskwą pod całkowicie zmyślonym i absurdalnym pretekstem. Oświadczyła o tym we wtorek Maria Zacharowa, rzeczniczka rosyjskiego MSZ, jak donosi rosyjska agencja prasowa TASS . Zapowiedziała, że Niemcy otrzymają „odpowiednią odpowiedź” na decyzję o zamknięciu Domu Rosyjskiego w Berlinie i konsulatu generalnego w Bonn.
„Zarówno «Dom Rosyjski», jak i nasz Konsulat Generalny w Bonn od dawna są solą w oku rządzącej elity. Teraz znaleźli pretekst. Cóż, dostaną odpowiednią odpowiedź”.
Niemiecki rząd nie przedstawił „żadnych przekonujących i wiarygodnych dowodów” na poparcie swoich oskarżeń. „To po prostu nie istnieje i nie może istnieć!” – powiedziała Zacharowa agencji TASS . Nazwała to sfabrykowanym pretekstem. Sam Berlin jest „całkowicie skompromitowany, zarówno podsycając konflikt na Ukrainie, jak i uczestnicząc w atakach terrorystycznych na ludność cywilną” – oświadczyła rzeczniczka, dodając: „Moskwa zareaguje na wszystkie antyrosyjskie decyzje”.
Zacharowa, w komentarzu na platformie Telegram , zwróciła uwagę na historyczną datę, w której rząd niemiecki ogłosił nowe antyrosyjskie środki eskalacji: 1 września to Światowy Dzień Pokoju, czyli Dzień Antywojenny, ponieważ 87 lat temu tego dnia faszystowskie Niemcy najechały Polskę, wywołując tym samym II wojnę światową. Rzeczniczka rosyjskiego MSZ skomentowała to następująco:
Zastanawiam się tylko: czy berlińczycy, wygłaszając antyrosyjskie oświadczenia 1 września, „może nie przemyśleli tego” i tym samym po raz kolejny zademonstrowali swoją głupotę i ignorancję, czy też dosłownie ogłosili powrót do korzeni i rytualnie zademonstrowali swoje intencje? 1 września 1939 roku Niemcy wywołały II wojnę światową i wraz z państwami Osi Hitlera zabiły 70 milionów ludzi, w tym 27 milionów naszych rodaków.
Wbrew interesom narodu niemieckiego
Oskarżenia Niemiec wobec Federacji Rosyjskiej o zorganizowanie ataku dronów na lotnisko w Lipsku są zaplanowaną prowokacją, jak twierdzi Leonid Słucki, przewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych Dumy Państwowej i lider LDPR, o czym informuje agencja TASS . Rosyjski parlamentarzysta stwierdził również, że kanclerz Friedrich Merz celowo eskaluje sytuację, aby odwrócić uwagę od problemów wewnętrznych.
Dom Rosyjski w Berlinie jest prowadzony przez rosyjską agencję państwową Rossotrudniczestwo. Jej dyrektor, Igor Czajka, powiedział agencji TASS , że działania władz niemieckich oznaczają zerwanie stosunków kulturalnych z Rosją. Dodał, że nie leży to w interesie narodu niemieckiego. „Jest oczywiste, że rząd niemiecki działa wbrew interesom swojego narodu, próbując zniszczyć długoletnie międzynarodowe stosunki kulturalne” – stwierdził.
Według Czajki, tylko od lutego 2026 roku w niemieckich mediach opublikowano ponad 300 fałszywych i bezpodstawnych artykułów na temat Domu Rosyjskiego. „Pomimo działań podjętych przez stronę niemiecką, Rossotrudniczestwo dołoży wszelkich starań, aby zapewnić utrzymanie współpracy humanitarnej między Rosją a Niemcami i umożliwić mieszkańcom obu krajów dalsze utrzymywanie kontaktów” – powiedział Czajka agencji prasowej.
Podkreślił, że działalność takich instytucji w każdym kraju opiera się na zasadzie wzajemności. Umowa niemiecko-rosyjska z 2011 roku, na mocy której działał Dom Rosyjski w Berlinie, ma charakter dwustronny. Reguluje ona również działalność Instytutu Goethego w Moskwie, Petersburgu i Nowosybirsku. Czajka powiedział, że nie byłby zaskoczony, „gdyby nie tylko Instytut Goethego w Rosji został objęty zasadą wzajemności, ale niestety również wiele innych programów dwustronnych”.
Tym krokiem niemiecki rząd kontynuuje antyrosyjski kurs i pali kolejne mosty. Zamiast budować i umacniać te mosty oraz szukać dróg do pokoju, nie tylko przygotowuje się do wojny z użyciem broni, ale także jeszcze bardziej eskaluje swoją retorykę ideologiczną. Popierają to nie tylko inne ugruntowane partie poza koalicją CDU/CSU i SPD, ale także media głównego nurtu, które odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu opinii publicznej. Ten kurs został zademonstrowany w skrajny sposób przez korespondenta FAZ Michaela Martensa , który chce „zabić więcej Rosjan”.
Niekonstytucyjne podżeganie do wojny
Swoimi działaniami Rząd Federalny, reprezentowany przez Kanclerza Merza i jego ministrów, nie tylko łamie złożoną przysięgę. Przysięga ta stanowi w artykule 56 Ustawy Zasadniczej:
„Przysięgam, że poświęcę swoje siły dobru narodu niemieckiego, pomnożę jego dobrobyt, zapobiegnę jego krzywdzie, będę przestrzegać i bronić Ustawy Zasadniczej i praw federalnych, sumiennie wypełniać swoje obowiązki i sprawiedliwie traktować wszystkich. Tak mi dopomóż Bóg”.
Polityka ta narusza również zasadę pokoju zawartą w Ustawie Zasadniczej. Zasadę tę potwierdza między innymi artykuł 26 , który przytaczamy w całości:
„(1) Działania, które mogą zakłócić i są podejmowane z zamiarem zakłócenia pokojowego współistnienia narodów, w szczególności przygotowywanie wojny napastniczej, są niezgodne z konstytucją. Podlegają one karze.(2) Broń przeznaczona do celów wojennych może być produkowana, transportowana i wprowadzana do obrotu wyłącznie za zgodą Rządu Federalnego. Szczegółowe informacje zostaną określone w ustawie federalnej.”
Nikt jednak nie pociąga do odpowiedzialności tych, którzy łamią przysięgę i naruszają konstytucję. To pierwsze jest uważane za „niekaralne”, co oznacza, że każde naruszenie pozostaje bezkarne. To drugie wymagałoby znalezienia sędziów konstytucyjnych, którzy udowodniliby działania rządu – ale takich sędziów wydaje się brakować w Federalnym Trybunale Konstytucyjnym.
„Nie w naszym imieniu!”
Jeśli chodzi o pretekst wykorzystany do obecnych antyrosyjskich decyzji, a mianowicie incydent z dronem w Lipsku, zacytujmy raz jeszcze byłego generała Vada z piątkowego wywiadu:
Takie sprawy trzeba wyjaśniać bezpośrednio z drugą stroną. Do tego potrzebne są kanały komunikacji, słynny „czerwony telefon”. Ale jesteśmy dumni z faktu, że od lat nie rozmawialiśmy z Rosjanami. W przeciwieństwie do USA.
I tak rząd niemiecki bezczelnie i bez przeszkód przygotowuje się do od dawna planowanej wojny z Rosją, również z pomocą dronów. Pod wpływem wojennej gorączki, wciąż zmierza ku katastrofie, nie zważając na mieszkańców obu krajów i ich interesy. Wszystko to wiąże się ze złowrogim powrotem starych wrogich wizerunków i wojennych kłamstw. Najbardziej przerażający jest niemal całkowity brak sprzeciwu i oporu ze strony ludności.
Uwaga : W piątek, 4 września, przed Domem Rosyjskim przy Friedrichstrasse w Berlinie odbędzie się demonstracja. Berliński oddział BSW (Związku Niemieckich Związków Studentów) wezwał do zorganizowania demonstracji. Jak podano, celem było „wsparcie Domu Rosyjskiego w Berlinie i Instytutów Goethego w Rosji”. Zgodnie z zapowiedzią, od godziny 18:00 przy Friedrichstrasse/Jägerstrasse 17b, prelegenci będą omawiać następujące kwestie:
„Szczególnie w czasach kryzysu instytucje kulturalne i dialog obywatelski stanowią podstawę przyszłych usprawnień i porozumienia politycznego. Dla partnerstw, przyjaźni międzyludzkich i wspólnego stanowiska politycznego! Takie mosty mogą zostać szybko zburzone po obu stronach – ale droga do porozumienia może zostać utracona na całe dekady”.
Ten wiec niczego nie zmieni, ale przynajmniej wyśle sygnał przeciwko polityce podżegania do wojny pod hasłem: „Nie w naszym imieniu!”.
„Bij Ukraińca – wzrost nastrojów antyukraińskich w Polsce” – już sam tytuł napawał strachem. Grozą powiało także w zapowiedzi programu: „Relacje polsko-ukraińskie ulegają wyraźnemu pogorszeniu na tle rosnącej niechęci i incydentów wymierzonych w Ukraińców. Agresja przybiera postać nasilającej się mowy nienawiści w internecie i przestrzeni publicznej, a także bezpośrednich ataków werbalnych oraz napaści fizycznych. W audycji postawimy pytanie o potencjalne wykorzystanie tych napięć w rosyjskich operacjach wpływu. Były prezes Fundacji Solidarności Międzynarodowej Rafał Dzięciołowski przedstawi zagrożenia dla obu krajów i możliwości naprawy relacji”.
Gdy Radio Wnet wyemitowało program, to okazało się, że to dzień pamięci ofiar zbrodni na Wołyniu, że to tuż po tym, gdy we Wrocławiu 18-letni Ukrainiec wszedł za 30-letnią Polką do klatki schodowej i dźgnął ją nożem, a kobieta w stanie krytycznym walczy o życie i że to dokładnie rok po tym, gdy niejaka Natalia Panczenko trafnie (i skutecznie) przewidziała plagi, jakie spadną na Polaków, gdy będą sprzeciwiać się Ukraińcom.
Bohater programu przemówił: „Rozwija się zdziczenie Polaków (…) „Zdziczały kraj bandytów, którzy dokonują samosądów”. Na koniec, łypiąc spode łba bandyckimi ślepiami zapytał lub raczej podsunął pomysł na „naprawę relacji polsko-ukraińskich”: „Dlaczego rząd polski nie weźmie tego za mordę?”. I chyba nie trzeba wyjaśniać, że przez „tego” miał na myśli nas, Polaków. A co do nienawistnych ślepiów, to trudno było odpędzić wrażenie, że takimi ślepiami łypał ukraiński rezun, gdy zarzynał Polaka.
Wyliczając krzywdy, jakie spotykają Ukraińców i złorzecząc na „polskich nienawistników”, ani słowem nie wspomniał, że „zdziczeni” ugościli w lutym 2022 roku milion jego ziomków, że do dziś zapewniają nierobom wikt i opierunek i że wydali na to kilkanaście miliardów złotych. Nie wspomniał też o tym zaproszony do programu wolontariusz Igor Tracz, bo opowiadając o niesionej Ukrainie pomocy ani słowem nie powiedział, kto ją „niesie” i kto za nią płaci. Podsumowując: uchodzące za tubę prawicowych patriotów radio, doszlusowało do akcji polowania na Polaków i przyłączyło się do ataku na „brunatną, szowinistyczną, przepełnioną nienawiścią do gości polską prawicę”.
Co to za jeden? Sam o sobie mówi: „Od zawsze zajmowałem się Polakami na Wschodzie”. My dodajmy, że jego nazwisko pojawia się, też od zawsze, we władzach wszystkich fundacji zajmujących się „pomocą Polakom na Wschodzie” i że na jego przykładzie prześledzić można, jak fundacje te, zamiast zajmować się Polakami na Wschodzie, zajmują się Ukraińcami na Ukrainie. A jeśli już „zajmują się” Polakami, to tak, jak on w Radiu Wnet.
O Dzięciołowski Radio Wnet pisze: „to były prezes Fundacji Solidarności Międzynarodowej”. Przyjrzyjmy się zatem tej fundacji. Przypomnijmy, kto ją założył i czym się zajmowała. A to było tak: Za „Pierwszego Tuska” ministrem sprawa zagranicznych zostaje Radek Sikorski. Na tym stanowisku wykazuje wielką aktywność, ale nie w sprawach dotyczących polskiego interesu narodowego i niekoniecznie najpilniejszych. Na zastępcę dobiera sobie Krzysztofa Stanowskiego, wcześniej wiceministra Edukacji Narodowej, współorganizatora przewrotu ideologicznego w szkolnictwie, etatowego propagatora i rzecznika wdrożenia w programach szkolnych ideologii „społeczeństwa otwartego”.
Radek przydziela Stanowskiemu nadzór nad tzw. pomocą rozwojową, ale – jak się później okazało – chodziło mu o reorganizację dystrybucji takiej pomocy, poprzez wyprowadzenie przeznaczonych na nią publicznych pieniędzy poza MSZ. A to wyglądało tak: Stanowski tworzy Fundację Solidarności Międzynarodowej, odchodzi z MSZ i zostaje prezesem zarządu fundacji, która „obsługuje” dystrybucję pieniędzy. Takiej machinacji kibicuje „Gazeta Wyborcza” i to dzięki niej dowiedzieliśmy się, o co w tym wszystkim chodziło: Podstawowym działaniem Fundacji będzie wspieranie organizacji pozarządowych poprzez finansowe granty […] Fundację powołano mając na uwadze ograniczenia instytucjonalne administracji rządowej przy realizowaniu projektów pomocowych, aby dzielić się solidarnie tym, co mamy – doświadczeniem skutecznej transformacji.
W skład Rady Fundacji wchodzą Marek Borowski, Henryka Krzywonos, ks. Kazimierz Sowa i Henryk Wujec. Taki egzotyczny skład Rady nie był żadną osobliwością, bo nikogo nie dziwiło, że promocją „praw człowieka” i ich eksportem zajmuje się ferajna Michnika. W zarządzie fundacji Radek umieszcza swego rzecznika prasowego Marcina Wojciechowskiego, dziennikarza „Gazety Wyborczej”, autora filmów poświęconych dziejom Żydów polskich na Wschodzie jak również zakłamanych artykułów opisujących relacje polsko-ukraińskie, w tym rzezie na Wołyniu.
Według tego samego schematu, Stanowski dokonuje selekcji kadr dla nowo powstałej fundacji. W wywiadzie dla „Polityki” wygaduje się: „Doradztwo na Wschodzie to sprawa delikatna, także pod względem etnicznym i historycznym. Ale mamy swoje sposoby, aby dobrać właściwych ludzi do tej pracy. Już na etapie zgłoszenia patrzę, jak ktoś pisze na przykład o Ukrainie. Czy ‘sąsiedzi’, czy ‘Kresy’. Jeśli ‘Kresy’ to wiadomo, że nie ma go tam po co wysyłać. Tylko sprowokuje konflikty”.
Wśród form działalności Fundacji, czyli „Spółki Stanowski & Sikorski” jest „ a także udzielanie kredytów i pożyczek. Do odbiorców tego wsparcia i tych pożyczek wyznaczono opozycjonistów na Ukraina oraz na Białorusi (a nawet w Kazachstan).
Jednak dopiero lektura statusu Fundacji pozwala zrozumieć, po co ją powołano i że celem nie była sama pomoc, a skierowanie przeznaczonych na nią w budżecie MSZ środków na konto Fundacji Stanowskiego. Odpowiednie zapisy statutu czynią z niego organ decyzyjny w zakresie dystrybucji pieniędzy: „W przypadku państw niedemokratycznych lub o niestabilnej sytuacji politycznej” ich rozdział będzie się odbywał „bez konieczności organizowania przetargów publicznych”. A zatem Stanowski sam decydował, komu i za ile udzielić pożyczki. A jeśli konkurs był organizowany, to „ze względu na szczególne warunki polityczne w krajach, do których adresowane są wybrane projekty (a w szczególności – bezpieczeństwo beneficjentów i realizatorów projektów) zarząd Fundacji może zdecydować o niezamieszczaniu szczegółowych informacji na temat wybranych projektów”.
Nie trzeba dodawać, że takim „niedemokratycznym” krajem była wówczas Ukraina jęcząca pod jarzmem Wiktora Janukowycza. Pytany o to w Sejmie, Stanowski oświadczył: „”. Tylko w pierwszym roku działalności Spółka Stanowski & Sikorski „dofinansowała” w takim utajnionym trybie kilkadziesiąt projektów na łączną kwotę 22 mln zł.
Gdy stery Fundacji, a konkretnie jej fundusze przejmuje Rafał Dzięciołowski, szczyci się: „Opracowałem i wdrożyłem sprawny system pomocy humanitarnej, obejmujący analizę potrzeb, proces zakupowy i logistykę oraz dystrybucję na terenie Ukrainy”. Informuje też z dumą, że zorganizował ponad 50 konwojów humanitarnych do 120 hromad z obszarów wschodniej i centralnej części Ukrainy oraz zapowiada kontynuowanie pomocy „nawet na większą skalę”.
Dzięciołowski zajmuje się też Polakami na Wschodzie. Zasiada we władzach Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie, która w swym statucie ma zapis „Niesienie pomocy i wspieranie Polaków zamieszkałych w krajach byłego ZSRR”, ale zajmuje się wyłącznie pomocą Ukraińcom, i to nie tylko tymi na Wschodzie, ale i tym koczującymi w Polsce. Prowadzi zbiórkę pieniędzy „na rzecz ofiar wojny w Ukrainie, dla potrzebujących przebywających zarówno po polskiej jak i ukraińskiej stronie granicy, uchodźców przebywających w Polsce oraz osób w potrzebie, które przebywają w Ukrainie”. Tak więc, zamiast Polakom na Wschodzie, pomaga ciemiężycielom Polaków na Wschodzie. Nic też dziwnego, że tamtejsi Polacy pytają, czy nie powinna nosić nazwę „Fundacja Nękania Polaków na Wschodzie”.
Ale to nie wszystko – na swojej witrynie internetowej szczyci się: „Przy dystrybucji pomocy korzystamy z rozgałęzionej sieci kontaktów z organizacjami polskiej mniejszości narodowej, polskimi szkółkami i parafiami rzymskokatolickimi”. Tak, więc, zamiast służyć Polakom na Wschodzie przerabia tamtejszych Polaków na sługi narodu ukraińskiego.
Przez władze fundacji „pomagającej Polakom na Wschodzie” przewijają się rotacyjnie osobnicy, których łączy jedno: Nie są Polakami. Przyjrzyjmy się bliżej Elizie Dzwonkiewicz. To była konsul generalny RP we Lwowie, „Nie mogę już dłużej milczeć. Z miłości do własnej Ojczyzny. Nie mogę udawać, że nie widzę tych hańbiących Polskę działań na granicy polsko-ukraińskiej. Przepraszam Was, drodzy ukraińscy Przyjaciele. To, co się dzieje, nie może być dziełem moich rodaków. Hańba i wstyd” – takimi pogardliwymi słowami wyzwała tych, którzy protestowali przeciw zalewaniu Polski ukraińskim zbożem.
Gdy Ukraina zablokowała tranzyt pociągów jadących do Polski z Chin, ta sama Dzwonkiewicz milczała. Gdy z okazji rocznicy śmierci Romana Szuchewycza ulicami Lwowa przeszedł marsz ku czci składającej się z ukraińskich ochotników dywizji SS Galizien, która spaliła żywcem tysiąc kobiet i dzieci w Hucie Pieniackiej, też milczała. Dlaczego na placówkę wymagającą najwyższych kompetencji, wysłano dyletantkę? Bo posiadła podstawową kwalifikację – jest Ukrainką. No i wcześniej pracowała w Ośrodku KARTA, wówczas gdy przejęli go Ukraińcy i niszczyli zdeponowane tam archiwa dokumentujące zbrodnie UPA na Polakach.
Rafał Dzięciołowski nie poprzestał na „pomocy” Polakom na Ukrainie. Zabrał się też za Polaków na Litwie. Wziął czynny udział w bitwie z polskością na Litwie wytoczonej przez sitwę wyznającą doktrynę, że przeszkodą w budowaniu dobrych relacji z sąsiadami na Wschodzie są tamtejsi Polacy i liderzy organizacji zrzeszających Polaków. Sekundowała mu ambasador RP w Wilnie Urszula Doroszewska. Nawiasem mówiąc, zadanie takie nikt nie mógł wykonać lepiej niż była aktywistka KOR i współpracowniczka Kuronia, zwolennika depolonizacji Kresów przekształcenia tamtejszych Polaków w grupy folklorystyczne i autora słów: „Ja Polak ze Lwowa dumny jestem z tego, że Lwów jest miastem ukraińskim”.
W antypolskiej akcji brała udział Maria Przełomiec, sekretarz Rady inkryminowanej fundacji, która określiła lidera Polaków na Litwie mianem „łobuza”, a równocześnie chełpiła się „przyjaźnią” z hołubionym przez Geremka i Michnika największym antypolskim draniem Vytautasem Landsbergisem, pogromcą polskich samorządów na Litwie i autorem polityki dyskryminacji Polaków. Nawiasem mówiąc Radek Sikorski, którego zasługi na polu pomocy Polakom na Wschodzie są nie do przecenienia, nadał Przełomiec odznakę Bene Merito („za działalność wzmacniającą znaczenie Polski na arenie międzynarodowej”), a odznaczeniem „Zasłużony dla kultury polskiej” wyróżnił ministra kultury Litwy, mimo że ten popierał rugowanie języka polskiego ze szkół.
Wszyscy, zamiast wspierania rodaków na Wileńszczyźnie, kolaborowali z litewskimi nacjonalistami. Nieprzychylne dla polskich szkół projekty uzgadniali (za plecami Polaków) z władzami Litwy. Nie protestowali, gdy mer Wilna odrzucił pomysł, by w wileńskiej katedrze mogła być odprawiana msza w j. polskim. Tolerowali politykę historyczną Litwy o „zbrodniach polskich okupantów”. Akceptowali judaizowanie pamięci zbrodni na Polakach w Ponarach. Uznawali reprezentację Polaków na Litwie za „ruską agenturę”.
Doszło do tego, że organizacje Polaków na Litwie zwróciły się do Andrzeja Dudy z apelem o odwołanie Dzięciołowskiego z Narodowej Rady Rozwoju. W apelu pisali o haniebnych atakach Dzięciołowskiego na polskie organizacje i ich liderów, o jego nieskrywanie wrogiej i nienawistnej postawie wobec Polaków na Wileńszczyźnie i w ogóle na Kresach, z pełną premedytacją wykonującego działania o charakterze rozbijackim. W apelu widnieje zdanie: „Urzędnik kilku centralnych fundacji, na eksponowanych stanowiskach w centralnych fundacjach w Polsce, które z definicji powinny wspierać Kresy i Kresowiaków, ma na swoim koncie kilka co najmniej wysoce niestosownych, a wręcz hańbiących dokonań w rozdzielaniu publicznych środków finansowych na projekty polonijne”.
Lidera Związku Polaków na Litwie zaatakował także Mikołaj Falkowski, dziś prezes Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie, a wówczas prezes Fundacji Wolność i Demokracja/WiD, która podobnie jak wszystkie wcześniej wymienione ma we władzach Dzięciołowskiego i ma w statucie zapis: Organizacja pozarządowa działająca w obszarze pomoc Polakom i polskim mediom na Wschodzie i niesienie pomocy oraz wspieranie Polaków zamieszkałych w krajach byłego ZSRR. Tymczasem zajmuje się wyłącznie pomocą dla Ukraińców, tych na Ukrainie i tych koczujących w Polsce. Na swojej internetowej witrynie epatuje: wyekspediowaniem 100 TIR-ów z pomocą humanitarną dla Ukrainy; ewakuacją 7,2 tys. ukraińskich rodzin z kompleksowym wsparciem rzeczowym i finansowym; pomocą dla kilkunastu ukraińskich szpitali wojskowych. A fundacja ma z czego „wspomagać”, bo płynie do niej rzeka rządowych pieniędzy, tylko w latach 2017-21 otrzymała 64 mln dotacji.
Członkiem Rady programowej WiD jest oczywiście nasz dobry znajomy Rafał Dzięciołowski. Z innych osób związanych z fundacją wymienićtrzeba Roberta Czyżewskiego. Ten wprost chwali się ukraiński pochodzeniem. To wnuk ministra spraw wewnętrznych Ukraińskiej Republiki Ludowej. Poza chwaleniem się ukraińskimi korzeniami, Czyżewski w wywiadzie dla „Monitora Wołyńskiego” (dwujęzycznego pisma finansowanego przez WiD a redagowanego przez Ukraińców) ogłosił: „Może my, Polacy, powinniśmy zgrzytnąć zębami, niech im ten Bandera stoi, skoro się uparli. Bandera, człowiek, który walczył o wolną Ukrainę, zabijał polskich polityków. Przykro nam, Polakom? No przykro, ale w ostateczności nie on bezpośrednio mordował, ale wydawał rozkazy tak jak Hitler […] Jak się Ukraińcy uparli stawić mu pomniki, to może my powinniśmy odpuścić. Może niech przez polskie gardło przejdzie, że ten cel ukraiński jednak był słuszny. Strona polska również nie jest bez winy, bo reakcja polska była brutalna i również naznaczona akcjami o charakterze zbrodni wojennych”.
Wróćmy do Fundacji Solidarności Międzynarodowej. Znamienny jest skład jej władz: Władysław Teofil Bartoszewski – sekretarz stanu w MSZ (odpowiada za relacje z diasporą żydowską), którego ściga sąd za zdefraudowanie kilkunastu milionów złotych; Marcin Bosacki – były dziennikarz „Gazety Wyborczej” i przewodniczący Polsko-Ukraińskiej Grupy Parlamentarnej; Aleksandra Uznańska-Wiśniewska – wiceprzewodnicząca Polsko-Tajskiej Grupy Parlamentarnej (co zrozumiałe, z uwagi na jej korzenie etniczne) oraz członkini sejmowej Komisji Łączności z Polakami za Granicą (co mniej zrozumiałe, bo Polonii w Tajlandii nie ma, chyba że za taką uznamy seksturystów, czego pokłosiem jest zresztą ona sama), też wiceprzewodnicząca Polsko-Ukraińskiej Grupy Parlamentarnej (i jako jedyna w Sejmie nie poparła uchwalenia 11 lipca Dniem Pamięci o ofiarach rzezi wołyńskiej). Prezeską Zarządu jest Justyna Janiszewska, która współpracowała z Fundacją Batorego i działa w zarządzie koalicji 55 organizacji pozarządowych zarejestrowanym pod nazwą Grupa Zagranica, sponsorowanych przez Fundację Batorego (czyli Sorosa) i Fundację Adenauera.
Rafała Dzięciołowskiego w Wikipedii nie ma, ale media piszą o nim: Dziennikarz, w latach 80. działacz Federacji Młodzieży Walczącej, kolporter wydawnictw podziemnych. Ale nie piszą, żeDzięciołowski i jego ferajna są niezwykle elastyczni: Przedwczoraj byli za partią Geremka, wczoraj za PiS a dziś są we frakcji kaszubskiej. Za PRL byli w Federacji Młodzieży Walczącej, a dziś są w Związku Ukraińców w Polsce. i tylko w takiej atmosferze możliwa jest sytuacja, że w Warszawie uchodzą za gorących polskich patriotów, a we Lwowie podają się za banderowców.
A co do kwalifikacji dziennikarskich, to przypomnijmy, że gdy na kijowskim Majdanie, w cieniu czerwono-czarnych flag UPA Jarosław Kaczyński, wyglądając spod pachy banderowca Kliczki i Oleha Tiahnyboka, szefa antypolskiej partii Swoboda, wygłosił przemówienie, kończąc je banderowskim pozdrowieniem „Sława Ukrainie”, to poniżającą dla Polaków scenę w sposób egzaltowany relacjonował z Kijowa Rafał Dzięciołowski, wówczas dziennikarz „Gazety Polskiej” (a wkrótce potem prezes Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie).Dzięciołowski jest również członkiem rady fundacji „Niezależne Media”, założonej przez Tomasza Sakiewicza, redaktora naczelnego ukraińskiej gazeta dla Polaków. Nawiasem mówiąc taką gazetą jest też wydawany przez Radio Wnet „Kurier Wnet”, na łamach którego często głos zabiera Dzięciołowski.
Na koniec kilka pytań:
– W co grają i dlaczego w tej grze karty rozdają Ukraińcy? Dlaczego los Polaków na Wschodzie złożyli na ołtarzu (lub raczej na stosie) sojuszu z Ukrainą i popierają żywioły nieprzyjazne Polakom?
– Kto pozwolił, aby sprawy Polaków na Wschodzie wzięła w łapy jednorodna etnicznie ekipa potomków tych, którzy mordowali Polaków na Wschodzie oraz na to, że gdy przejmują jakąś polską instytucję to dokonują wśród zatrudnionych w niej Polaków czystki etnicznej i że dotyczy to nawet sprzątaczek?
– Czy promując Dzięciołowskiego i jego nienawistną mowę, Radio Wnet nie wpisuje się w zamysł rządzącej Polską szajki mający na celu likwidację polskości na Kresach?
W obszernej rozmowie z Dannym Haiphongiem analityk geopolityczny Pepe Escobar uważa, że ten kontrast stanowi sedno obecnej sytuacji: z jednej strony mamy do czynienia z budowaniem systemu wielobiegunowego, a z drugiej – powrót do drabiny eskalacji, którą mediatorzy z Pakistanu, Kataru i Omanu chcieli jedynie porzucić.
Wywiad odbył się bezpośrednio po ataku USA na pozycje na wyspie Larak w Zatoce Perskiej i irańskim odwecie na jordańskie bazy, w których stacjonowały wojska amerykańskie. Escobar opisuje, jak obudził się „w piekle” po weekendzie spędzonym w Bretanii: zdjęcia ataku na Larak, kontrataki na bazy Muwaffaq Salti (Al-Azraq) i króla Husajna oraz drony zmierzające w kierunku bazy Al-Minhad na południe od Dubaju. Zdjęcia satelitarne i irańskie twierdzenia dotyczące hangarów, w których rzekomo stacjonowały F-35, są sporne; Jordania i Waszyngton mówią o przechwytach, Teheran o bezpośrednich trafieniach. Escobar postrzega eskalację nie jako odosobniony incydent, lecz jako symptom.
Escobar celowo nie zaczyna od pocisków rakietowych, ale od szczytu SCO w Biszkeku. Miasto, jak zauważa Escobar, szybko się modernizuje; szczyt zbiega się z 25. rocznicą istnienia organizacji i kontynuuje wątek zeszłorocznego szczytu w Tianjinie. Ważne spotkania dwustronne już się odbywają: Putin i Xi, Putin i Modi. Oczekuje on, że następnego dnia zostanie wydana deklaracja potwierdzająca wielobiegunowe ambicje SCO. Jednocześnie we Władywostoku rozpoczyna się Wschodnie Forum Ekonomiczne – dla Escobara, centralne miejsce, gdzie Rosja, Chiny i partnerzy będą dyskutować o Syberii, Arktyce i Północnej Drodze Morskiej (nazywanej przez Pekin „Polarnym Jedwabnym Szlakiem”).
Na Zachodzie, jak twierdzi, oba aspekty są ledwo dostrzegane. Jeśli zapytasz setkę ekspertów z Waszyngtonu, czym jest SCO, kiedy powstała i kim są jej członkowie, w 99 przypadkach spotkasz się z pustymi spojrzeniami. Jednak, obok BRICS, SCO jest najważniejszą organizacją wielostronną w świecie wielobiegunowym. Założona w 2001 roku jako „Szanghajska Piątka” – Chiny, Rosja i trzy państwa Azji Środkowej – zaledwie trzy miesiące przed 11 września, początkowo zwalczała „trzy zła”: terroryzm, separatyzm i ekstremizm religijny. Escobar zwraca uwagę, że w tym czasie Pekin walczył już z wpływami CIA i MI6 w Sinciangu, a Moskwa zwalczała siatki wahhabicko-salafickie na Kaukazie Północnym. Później dołączyły Indie, Pakistan i Iran. To, co zaczęło się jako platforma antyterrorystyczna, stało się organizacją geoekonomiczną: w latach 2010. jej spotkania wypełnione były dyskusjami biznesowymi, często bez udziału przedstawicieli Zachodu. Deklaracja Tianjin 2025 umieściła już w centrum budowę porządku wielobiegunowego.
Łukaszenka przewidział dwa lata temu, że BRICS i SCO w końcu się połączą lub połączą. Escobar uważa to za logiczne: Rosja, Chiny i Iran są członkami obu formatów, Indie i Pakistan należą do SCO, a Pakistan mógłby zbliżyć się do BRICS. Jest jeszcze Eurazjatycka Unia Gospodarcza. Wszystkie trzy państwa wyznaczają plan integracji euroazjatyckiej. Relacje zachodnich mediów sprowadzają to do „spotkania autokratów” – i na tym historia się kończy.
Zawalona bezpieczna strategia
Potem nastąpił zwrot akcji. Pośrednicy z Pakistanu, wspierani przez Katar i Oman, z Turcją w tle i wsparciem Chin, pracowali w poprzednich dniach nad tymczasowym systemem żeglugi w Cieśninie Ormuz i uwolnieniem zamrożonych irańskich funduszy. Escobar i Larry Johnson śledzili ten proces niemal co godzinę. Oczekiwano, że Waszyngton powróci do Porozumienia o Porozumieniu w ciągu 24 do 72 godzin – aby „poskładać Humpty Dumpty’ego do kupy”. Zamiast tego, cios został zadany Larakowi.
Stany Zjednoczone uzasadniają to tym, że siły IRGC przygotowywały pociski z minami morskimi na Cieśninę Ormuz. Escobar uważa, że moment był wymowny: miny zostały już położone, co czyniło atak militarnie nieskutecznym, ale politycznie stanowiło przesłanie. Teheran chciał uniemożliwić Waszyngtonowi przejęcie kontroli nad transportem morskim. Irańska odpowiedź na bazy jordańskie i drony wymierzone w ZEA była nieuniknioną kontrą. Trump zapowiedział kolejne ataki. Drabina, z której wszyscy chcieli zejść dziesięć dni wcześniej, została odbudowana.
Wniosek Escobara jest surowy: pokojowe, dyplomatyczne rozwiązanie wojny z Iranem jest niemożliwe w obecnych warunkach. Każdy mediator jest skazany na porażkę, ponieważ Waszyngton nie dąży do dyplomacji, a do bombardowań i sankcji. Nawet gdyby Pakistan, Oman i Iran zaoferowały szansę – powrót do porozumienia, a następnie negocjacje – doszłoby do kolejnej eskalacji.
Zegar Teheranu i amunicja Waszyngtonu
Dla Iranu to żaden problem; wręcz przeciwnie. Według Escobara, niepisana linia nowej doktryny polega na tym, by pozwolić Trumpowi „zaszaleć” w ciągu dwóch miesięcy poprzedzających wybory parlamentarne. Teheranowi się nie spieszy. Mohsen Rezaee powiedział, że nowe systemy nie zostały jeszcze nawet zademonstrowane. Produkcja pocisków rakietowych podobno znacznie przekracza poziom sprzed wojny.
Irańskie media otwarcie argumentują, że ataki odwetowe przynoszą „korzyści” Stanom Zjednoczonym: wyczerpują zapasy pocisków przechwytujących, podnoszą ceny ropy i zmuszają Waszyngton do wyczerpania zapasów. Escobar uważa to za strategicznie prawdopodobne. IRGC czasami komunikuje się bezpośrednio („wyczerpywanie amerykańskich zapasów działa”), a czasami jedynie poprzez samo uderzenie. Ataki na bazy jordańskie są szczególnie istotne, ponieważ część amerykańskiej infrastruktury w regionie nadal tam się znajduje, zanim została przeniesiona do Izraela. Interpretacja irańskiego planu według Escobara: im więcej amerykańskich aktywów trafi do „izraelskiego pudełka”, tym bardziej skoncentrowany staje się cel. Odpowiedź nie będzie indywidualna, ale co najmniej dwustronna – „jak remake The Doors: Nikt stąd nie wyjdzie żywy”.
Escobar odnosi się do roli Izraela zwięźle i ostro. Nie chce zwracać uwagi na „aparat ludobójczy”, ponieważ jego modus operandi jest dobrze znany: kontrola nad Waszyngtonem, groźby kontynuacji ataków nawet w przypadku porozumienia amerykańsko-irańskiego. Typowa „retoryka syjonistyczna”.
Iran mógłby „zamienić Izrael w parking”, ale jeszcze nie użył niezbędnej broni. Dlatego w praktyce Stany Zjednoczone zazwyczaj atakują, a Netanjahu zapewnia retorykę. Zapowiedź Trumpa o kolejnych atakach w Fox News wydaje się Escobarowi dziecinna; dobrze poinformowani obserwatorzy na całym świecie się z niej śmiali.
Nieudana wojna gospodarcza
Co stało się z przepowiedzianym „ekonomicznym D-Day”? Narracja ta zniknęła z obiegu medialnego w ciągu kilku dni. Jego zdaniem, impulsem było wyraźne odrzucenie ze strony Pekinu i Moskwy: sankcje wobec firm handlujących z Iranem dotyczą przede wszystkim Chin – które odpowiadają za około 90 procent irańskiego eksportu ropy naftowej i gazu – a także partnerów z Azji Środkowej i Eurazji. Argumentuje, że nie jest to polityka wobec Iranu, lecz atak na całą euroazjatycką sieć handlową i na państwa BRICS. Dlatego SCO i BRICS muszą zjednoczyć swoje podejście. Za Trumpa dyplomacja oznacza bombardowanie i sankcje. To zmusza Globalne Południe do organizacji.
Jako odpowiedź instytucjonalną Escobar przewiduje postęp w zakresie banku rozwoju SCO: pożyczki w walutach członkowskich, obejście dolara, logiki petrodolara i architektury sankcji. Iran i tak często otrzymuje płatności w juanach. Escobar porównuje to do Nowego Banku Rozwoju BRICS, którego statuty nadal są powiązane z dolarem – wady konstrukcyjnej, którą Paulo Nogueira Batista, jeden ze współzałożycieli, od dawna krytykuje w swoim środowisku. NDB jest zbyt mały, zbyt powolny, nękany wewnętrznymi impasami i „koniami trojańskimi”. Bank SCO, o innej strukturze od samego początku, mógłby działać szybciej, również dla partnerów stowarzyszonych, takich jak Afganistan, pod warunkiem, że Rosja i Chiny powstrzymają konflikty wewnątrz-afgańskie i afgańsko-pakistańskie. Delegacje talibów już uczestniczą w forach w Sankt Petersburgu i Władywostoku – nie jako terroryści, ale jako potencjalni inwestorzy.
Nowa architektura bezpieczeństwa: Sojusz Obronny Mekki
Kolejnym elementem układanki, na który zwrócił uwagę Escobar, jest oświadczenie tureckiego ministra spraw zagranicznych Hakana Fidana: porozumienie między Turcją, Arabią Saudyjską i Pakistanem nosi teraz nazwę Sojusz Obrony Mekki (MDA). Jego sekretariat będzie mieścił się w Rijadzie, a jego pierwszym sekretarzem generalnym na trzyletnią kadencję będzie Pakistan. Podobno zainteresowanych jest pięć lub sześć innych państw; potwierdzono udział Bangladeszu i Syrii, a Egipt jest rozważany jako kandydat. Zjednoczone Emiraty Arabskie, będące członkiem BRICS, najwyraźniej nie chcą dołączyć. Escobar postrzega to jako kolejny poziom samoorganizacji euroazjatycko-zachodnioazjatyckiej – rozciągającej się od Azji Zachodniej po Południową – która nieuchronnie będzie negocjowana na szczytach SCO i BRICS.
Wszystko to razem tworzy dla niego obraz: Szanghajska Organizacja Współpracy w Biszkeku, Forum Ekonomiczne we Władywostoku, instytucjonalizacja MDA, BRICS w Nowym Delhi 12 i 13 września. Integracja wszędzie. Z drugiej strony, zamachy bombowe i prezydent zmierzający w kierunku możliwej fazy „kaczki milczenia”. „Nawet wielbłądy na pustyni Gobi to widzą”.
CIA w Moskwie i iluzja siły
Escobar interpretuje wizytę dyrektora CIA w Moskwie – przylot w ciągu dnia, z międzylądowaniem na Łotwie i praktycznie bez wycieku informacji – jako przejaw desperacji, a nie wyższości. Pieskow nazwał spotkanie rutynowym, bez obecności Putina. Naryszkin mówił o normalnych kontaktach wywiadowczych, ale wspomniał o szczególnie wrażliwym dossier, nie wymieniając go z nazwy. Escobar widzi dwa prawdopodobne tematy: NATO/Ukraina lub Iran/USA.
Odnosząc się do polityki wobec Ukrainy, wyjaśnił rosyjską piramidę decyzyjną: najpierw Ławrow, potem głosowanie w Dumie (Komisji Obrony), a na końcu Putin. Dopiero gdy Putin przemawia, decyzja zostaje podjęta – i często już wdrożona. Tematem jest rosyjska odpowiedź na ataki NATO na terytorium Rosji. Z perspektywy Moskwy Brytyjczycy już toczą otwartą wojnę z Rosją; faza „na niby” dobiegła końca. Lot CIA odzwierciedla amerykańską nerwowość, a nie siłę.
Escobar dostrzega ten sam schemat w retoryce Trumpa o „prawdach społecznych”: Iran jest państwem upadłym bez marynarki wojennej ani sił powietrznych – a mimo to musi być nadal bombardowany. Twierdzi, że jest to sprzeczność z imperium, które obiecywało izolację gospodarczą, a doprowadziło do eskalacji militarnej.
Co pozostaje
Przesłanie Escobara do zachodniej opinii publicznej jest praktyczne: Biszkek, potem Władywostok, wliczając w to długą sesję plenarną Putina, a następnie Nowe Delhi. Tam, za dwa tygodnie, stanie się jasne, jak daleko Eurazja zaszła już w omijaniu dolara, sankcji i jednostronnej siły. W tej interpretacji wojna z Iranem to nie tylko regionalna potyczka o Ormuz i hangary na F-35. To próba zatrzymania, za pomocą bomb, dynamiki integracyjnej, która jest już bardziej zaawansowana dyplomatycznie i gospodarczo niż drabina eskalacji, do której Waszyngton wielokrotnie powraca.
To, czy zdjęcia satelitarne Muwaffaqa Saltiego pokazują zniszczony hangar, czy tylko ciemną plamę w niskiej rozdzielczości Copernicusa, niewiele zmienia w ogólnym obrazie Escobara. Dla niego liczy się struktura: podczas gdy Szanghajska Organizacja Współpracy tworzy bank rozwoju, centra bezpieczeństwa i korytarze handlowe, wojna powraca do Zatoki Perskiej – nie dlatego, że dyplomacja była niemożliwa, ale dlatego, że Waszyngton postrzega ją nie jako zjazd, lecz jako oznakę słabości.
Dron wyładowany materiałami wybuchowymi wylądował na lotnisku Lipsk/Halle. Był to udaremniony atak – a dla niemieckiego rządu winowajcą jest Rosja. Minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt i minister spraw zagranicznych Johann Wadephul ogłosili 1 września daleko idące środki przeciwko Moskwie. Sekretarz generalny NATO Mark Rutte oświadczył nawet: „Dowody są jednoznaczne”.
Wyraźnie?
Jak dotąd opinia publiczna nie przedstawiła żadnych dowodów, które pozwoliłyby zweryfikować główne twierdzenie, że to państwo rosyjskie faktycznie zleciło ten atak. Przytaczane są poszlaki, schematy ataków i ustalenia wywiadu. Mogą one mieć znaczną wagę. Nie zastępują one jednak publicznego przedstawienia solidnych dowodów na poparcie oskarżenia o ogromnym znaczeniu dla polityki zagranicznej.
To jeszcze bardziej nasuwa pytanie: czy chodzi tylko o zbadanie ataku, czy też Lipsk dostarcza również pożądanego pretekstu politycznego do zaostrzenia sankcji, kontynuowania wsparcia militarnego dla Ukrainy i przyjęcia konfrontacyjnej polityki wobec Rosji?
Ci, którzy pragną pokoju, powinni zachować szczególną ostrożność w odniesieniu do faktów, gdy stają w obliczu oskarżeń tej rangi. Każdy, kto eskaluje, zanim dowody staną się publicznie dostępne, musi zmierzyć się z krytycznymi pytaniami. W ostatnich latach nie wydawało się, aby Niemcy, a nawet Europa, pragnęły pokoju.
Co wydarzyło się na lotnisku Lipsk/Halle?
Wieczorem 4 sierpnia 2026 roku w strefie bezpieczeństwa lotniska Lipsk/Halle odkryto drona uzbrojonego w ładunki wybuchowe i detonator. Znajdował się on w pobliżu ukraińskich samolotów transportowych. Prokuratura Federalna przejęła śledztwo i określiła je jako „poważny atak na infrastrukturę transportową i logistyczną w Niemczech”.
Teraz okazało się, że operacja była najwyraźniej bardziej zakrojona, niż początkowo sądzono. Według dochodzeń kilku mediów, użyto co najmniej dwóch dronów wyposażonych w ładunki wybuchowe. „Die Zeit” informuje również o znalezieniu w pobliżu Merseburga skrytki ziemnej, stacji przekaźnikowej i innych poszlakach. Dwóch podejrzanych jest objętych śledztwem. ARD donosi również, że śledczy natknęli się na co najmniej jedną osobę, która prawdopodobnie ma powiązania z rosyjską agencją wywiadowczą.
To poważne ustalenia. Należy je zbadać – bez uprzedzeń w żadnym kierunku.
Istnieje znacząca różnica między ustaleniem, że miał miejsce profesjonalnie przygotowany atak, a udowodnieniem, że atak został zlecony przez rosyjski rząd lub rosyjskie służby wywiadowcze.
Dobrindt: „Rosja jest odpowiedzialna za atak hybrydowy”
1 września federalny minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt i federalny minister spraw zagranicznych Johann Wadephul wspólnie zwrócili się do prasy.
Rząd federalny uważa sprawę za załatwioną. Dobrindt oświadczył:
„Łącznie śledztwa policyjne, schematy przestępstw i ustalenia wywiadu dowodzą, że za próbę ataku na lotnisku w Lipsku odpowiadają Rosjanie”.
Według niego, użyto materiałów wybuchowych i technologii detonacyjnych znanych z innych operacji hybrydowych przypisywanych Rosji, a także z wojny na Ukrainie. Konfiguracja drona również wpisuje się w ten schemat.
Dobrindt zwrócił również uwagę na profesjonalne współdziałanie zastosowanej technologii, wysoki poziom wiedzy technicznej i znaczny wysiłek organizacyjny. Faktyczne wdrożenie przypisano jednak tzw. „agentom niskiego poziomu”.
Jego wniosek:
„Rząd niemiecki stwierdza zatem, że Rosja ponosi odpowiedzialność za atak hybrydowy w Lipsku 4 sierpnia”.
I dalej:
„Nie traktujemy Lipska jako pojedynczego wydarzenia, ale w powiązaniu z innymi działaniami hybrydowymi”.
Niemcy muszą spodziewać się dalszych ataków:
„Zakładamy, że Niemcy staną się celem kolejnych hybrydowych ataków ze strony Rosji”.
Istnieje nawet „chęć wyrządzenia większych szkód poprzez ataki hybrydowe”.
Moim zdaniem, te dwa ostatnie stwierdzenia to celowo zastosowana manipulacja, mająca na celu wzbudzenie niepewności i strachu wśród społeczeństwa. Mają one na celu wzmocnienie uzasadnienia dla finansowanego z podatków środka, jakim jest dalsze dostarczanie broni na Ukrainę – broni, która przedłuża wojnę i przynosi śmierć. Moim zdaniem, to nieodpowiedzialne podżeganie do wojny! Rheinmetall i jego akcjonariusze są zachwyceni, prawda, panie BlackRock?
Na koniec minister spraw wewnętrznych oświadczył:
„Rząd niemiecki odpowiada na ten hybrydowy atak z Lipska proporcjonalną i wyważoną, ale równie zdeterminowaną reakcją. Nie jesteśmy w stanie wojny, ale jesteśmy codziennym celem wojny hybrydowej”.
Moim zdaniem Rosja nie jest jeszcze w stanie wojny z Niemcami – zawdzięczamy to jej rozsądkowi, że nie musieliśmy jeszcze doświadczyć kolejnej wojny światowej, a nie nieodpowiedzialnym europejskim podżegaczom wojennym. Z drugiej strony, niemieccy i inni europejscy politycy o wojowniczym nastawieniu podtrzymują wojnę, zamiast szukać negocjacji. Prowokują Rosję, by skłonić ją do podjęcia agresywnych kroków, udowadniając tym samym często deklarowaną agresywność Rosji. Tanio, ale skutecznie.
To, co minister spraw wewnętrznych Dobrindt wysunął, to wyjątkowo poważne oskarżenia. Jednak relacja rządu federalnego jest wysoce problematyczna. Przytoczone dowody mogą uzasadniać podejrzenia. Ustalenia wywiadu również mogą być niezwykle istotne. Opinia publiczna nie została jednak jeszcze poinformowana o niezbitych dowodach na to, że rosyjskie agencje państwowe zleciły atak.
Konkretny rodzaj ładunku wybuchowego nie dowodzi, kto zlecił atak. Podobnie jak konkretna konfiguracja drona. Podobieństwo do poprzednich schematów ataków również jest wstępnym wskazaniem. Jeśli jednak istnieją informacje wywiadowcze jednoznacznie wskazujące na bezpośredni związek z rosyjskimi agencjami państwowymi, to przynajmniej tyle z nich powinno zostać ujawnionych, ile to możliwe, bez narażania źródeł na niebezpieczeństwo.
Konsekwencje są znaczące. Panie Dobrindt, to są wskazówki, „obrazy”, ale nie dowody. Zanim wygłosi pan tak poważne twierdzenia, pan i pańscy podobni powinni przedstawić dowody.
Wadephul zaostrza sankcje
Minister spraw zagranicznych Johann Wadephul natychmiast ogłosił kompleksowy pakiet środków przeciwko Rosji. Ambasador Rosji został wezwany do Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Konsulat Generalny Rosji w Bonn ma zostać zamknięty 18 września. W rezultacie Rosja pozostanie jedynie z ambasadą w Berlinie jako placówką dyplomatyczną w Niemczech. Umowa na Dom Rosyjski w Berlinie również zostanie rozwiązana. Ponadto wprowadzone zostaną surowsze kontrole wjazdowe dla obywateli Rosji. Niemcy zamierzają umieścić kolejne osoby na listach sankcji na szczeblu europejskim i zwiększyć presję na tzw. rosyjską flotę cieni.
I to nie wszystko.
Wadephul wyraźnie zapowiedział, że Niemcy będą kontynuować cywilne i wojskowe wsparcie dla Ukrainy. Moim zdaniem, właśnie tu tkwi problem! Ponadto planowane są dodatkowe działania wywiadowcze. W ramach NATO Niemcy również wzmocnią swoje zdolności obronne i rozszerzą swoje możliwości odstraszania Rosji.
To właśnie w tym momencie powinny zabrzmieć dzwonki alarmowe. Atak, którego motywy sponsorowane przez państwo nie zostały jeszcze udowodnione opinii publicznej weryfikowalnymi dowodami, prowadzi nie tylko do sankcji dyplomatycznych. Jest on również wpisany w politykę, która obejmuje dalsze wsparcie dla Ukrainy, dodatkowe sankcje i silniejsze odstraszanie militarne ze strony Rosji.
W tym momencie porównanie jest niemal nieuniknione: Nord Stream. 26 września 2022 roku trzy z czterech odcinków gazociągów Nord Stream 1 i 2 zostały poważnie uszkodzone w wyniku ataków bombowych – potężnego ataku na kluczową dla Niemiec infrastrukturę energetyczną. Prawie cztery lata później znacznie więcej wiadomo o domniemanych sprawcach; niemieccy śledczy podobno poszukują konkretnych tropów prowadzących do ukraińskich podejrzanych. Jednak do dziś nie wiadomo, kto ostatecznie zlecił atak.
Rozważmy ten kontrast przez chwilę: w przypadku jednego z najpoważniejszych aktów sabotażu niemieckiej infrastruktury energetycznej, przez prawie cztery lata nie udało się jednoznacznie zidentyfikować sprawcy. Jednak w przypadku Lipska niemiecki rząd wie, kto jest odpowiedzialny zaledwie kilka tygodni po odkryciu drona z bombą: Rosja.
Jak to możliwe?
Być może rząd niemiecki rzeczywiście dysponuje przytłaczającą wiedzą. Jeśli tak, powinien ujawnić – o ile jest to możliwe bez narażania źródeł – podstawy swojej pewności. Moim zdaniem bowiem im poważniejsze oskarżenie i im dalej idące konsekwencje polityczne z niego wynikające, tym wyższy musi być standard jego uzasadnienia.
Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy takie przypisanie winy nie tylko skutkuje podjęciem działań dyplomatycznych, ale także uzasadnia dalsze dostawy broni na Ukrainę, dodatkowe sankcje wobec Rosji i wzmocnienie odstraszania militarnego.
I pojawia się kolejne pytanie: Gdzie są sankcje wobec Ukrainy?
Śledztwo w sprawie Nord Stream osiągnęło już poziom, którego nie można już dłużej bagatelizować, powołując się na „ślady prowadzące na Ukrainę”. Jeden Ukrainiec został oskarżony, a inni podejrzani z Ukrainy zostali zidentyfikowani lub aresztowani. Według niemieckich śledczych, członkowie domniemanego komanda sabotażowego należeli do ukraińskiego wojska lub mieli powiązania z ukraińskimi strukturami bezpieczeństwa. W akcie oskarżenia przeciwko domniemanemu przywódcy stwierdzono nawet, że plan został opracowany „w imieniu władz państwowych Ukrainy”.
Jeśli podejrzenia te znajdą potwierdzenie w sądzie, pojawi się szczególnie niewygodne pytanie: dlaczego Rosja w bardzo krótkim czasie spotyka się z sankcjami, zamknięciem misji dyplomatycznych i dalszymi działaniami odstraszającymi, podczas gdy Ukraina nadal otrzymuje miliardy dolarów pomocy i finansowane z pieniędzy podatników dostawy broni, pomimo podejrzeń o udział państwa w znacznie poważniejszym ataku na niemiecką infrastrukturę energetyczną?
Zniszczenie Nord Streamu nie było błahostką. Trzy z czterech odcinków rurociągu zostały zniszczone. Dotyczyło to infrastruktury, która wcześniej transportowała znaczną część niemieckiego zaopatrzenia w gaz. Taki atak bezpośrednio uderza w niemieckie interesy gospodarcze, energetyczne i bezpieczeństwa.
Gdyby faktycznie udowodniono istnienie operacji ukraińskiej sponsorowanej przez państwo, należałoby również poruszyć kwestię konsekwencji politycznych dla Kijowa. Wszelkie inne działania to stosowanie podwójnych standardów: sankcje wobec Rosji oparte na oskarżeniu państwowym, którego kluczowe dowody nie zostały jeszcze przedstawione opinii publicznej – podczas gdy miliardy dolarów pomocy i dostaw broni nadal trafiają na Ukrainę, mimo że niemieccy prokuratorzy ścigają obecnie konkretnych ukraińskich podejrzanych, a nawet dostrzegają oznaki operacji sponsorowanej przez państwo.
A ostatecznie obywatele muszą zapłacić rachunek za tę całkowicie błędną politykę wojowniczych nieudaczników. Miliardy płyną na wsparcie wojskowe dla Ukrainy, podczas gdy Niemcy spierają się o rosnące składki na ubezpieczenia społeczne, cięcia budżetowe i długoterminową stabilność finansową emerytur. Wielu emerytów musi zadowolić się stosunkowo niskimi dochodami emerytalnymi i dwa razy kontrolować każde euro. Czyje interesy niemiecki rząd federalny tak naprawdę stawia na pierwszym miejscu? Czy Friedrich Merz jest kanclerzem Niemiec, czy Ukrainy? Jego notowania są w Niemczech żałosne, ale na Ukrainie bardzo wysokie. Wyobraźcie to sobie!
Moim zdaniem rząd niemiecki nie reprezentuje już interesów własnego społeczeństwa, lecz raczej interesy rządu ukraińskiego, którego ewentualna rola w najpoważniejszym ataku na niemiecką infrastrukturę energetyczną w ostatnich dziesięcioleciach nadal nie została w pełni wyjaśniona.
Mark Rutte już wie „na pewno”
Sekretarz generalny NATO Mark Rutte, podżegacz wojenny i piesek Donalda Trumpa, również nie pozostawił cienia wątpliwości:
„Dowody są jednoznaczne”.
Ciekawe słowo: jednoznaczne . Skoro dowody są tak oczywiste, dlaczego nie pozwala się ich poznać opinii publicznej?
Niemiecki rząd mówi o schematach przestępczości, podobieństwach technicznych i wynikach wywiadu. To może stworzyć wiarygodny ciąg dowodów poszlakowych. Jednak weryfikowalny ciąg dowodów, dostępny dla wszystkich, nie został jeszcze publicznie udokumentowany.
Rutte zadeklarował również pełną solidarność NATO z Niemcami. Ja również wyrażam pełną solidarność z ludźmi miłującymi pokój i potępiam tych nikczemnych podżegaczy wojennych!
Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen również stanęła po stronie Berlina. Kto by pomyślał? Unia Europejska pozostaje zjednoczona w obliczu działań Rosji; ataki hybrydowe nie pozostaną bez odpowiedzi. Trwają już dyskusje na temat dodatkowych sankcji UE.
Swoją opinię na temat tego podżegacza wojennego i, moim zdaniem, nieuczciwego człowieka wyraziłem już w kilku artykułach. Czas, aby ten nieodpowiedzialny osobnik podał się do dymisji.
Krajowe śledztwo może szybko przerodzić się w europejską spiralę eskalacji.
Oskarżenie – wina – sankcje – solidarność NATO – dalsze sankcje.
Na początku tego łańcucha powinno być coś więcej niż polityczne zaufanie do agencji wywiadowczych i rządów: weryfikowalne dowody. To wszystko wygląda na ustawioną grę.
Sahra Wagenknecht ostrzega przed „bardzo niebezpieczną eskalacją”
Dzięki Bogu w Niemczech są nie tylko partie o ugruntowanej pozycji, kartel partyjny, ale także inteligentni i odpowiedzialni politycy. Sahra Wagenknecht należy do najgłośniejszych krytyków niemieckiej reakcji. Stwierdziła:
„Nawet jeśli za tym stoi Rosja, dron, który nie wyrządził żadnych szkód, nie jest powodem do podsycania niebezpiecznej eskalacji”.
Taki rozwój sytuacji może ostatecznie doprowadzić do wojny z Rosją. Ich ostrzeżenie przed dynamiką eskalacji jest więcej niż uzasadnione.
Niemcy i Rosja są mocarstwami nuklearnymi, a w przypadku Niemiec – członkami sojuszu dysponującego bronią jądrową. Każdy, kto mówi o atakach, celach wojennych i wojnie hybrydowej w tym kontekście, powinien być świadomy dynamiki politycznej, jaka może się wówczas rozwinąć.
Wydaje się, że to nie obchodzi niemieckiego rządu i wojowniczych elementów UE. Ryzykują nasze życie. Mam córkę, panie Wadephul, panie Dobrindt, panie Merz, pani von der Leyen, panie Rutte, a pan od lat naraża jej życie w stopniu nie do przyjęcia swoim niewybaczalnym podżeganiem do wojny.
Podżegaczy wojennych należy powstrzymać.
Moskwa: „Jeśli pojawiają się tak poważne oskarżenia, to trzeba je jakoś uzasadnić”.
„Jeśli pojawiają się tak poważne oskarżenia, należy je w jakiś sposób uzasadnić”.
Pieskow skrytykował Niemcy za to, że nie przedstawiły publicznie dowodów ani wystarczających argumentów na poparcie swoich oskarżeń. Jego ocena:
„To, że Niemcy nadal podążają drogą eskalacji, jest oczywiste”.
Moskwa ze swojej strony twierdzi – i moim zdaniem nie do końca bezpodstawnie – że Kijów mógłby politycznie skorzystać na takim ataku. Jednakże nie przedstawiono jeszcze żadnych publicznie dostępnych i wiarygodnych dowodów na poparcie tego twierdzenia. Niemniej jednak, te same standardy muszą zatem obowiązywać obie strony. Twierdzenie nie staje się prawdą tylko dlatego, że pochodzi z Berlina. Nie staje się też prawdą tylko dlatego, że pochodzi z Moskwy.
Obecna debata silnie przypomina mi Nord Stream. Kiedy 26 września 2022 roku trzy z czterech gazociągów Nord Stream 1 i 2 zostały zniszczone materiałami wybuchowymi, podejrzenia bardzo szybko zwróciły się w stronę Rosji. Już wtedy pojawiło się proste pytanie: Cui bono – kto na tym skorzysta? Dlaczego Rosja miałaby niszczyć wielomiliardową infrastrukturę, za pomocą której przez lata dostarczała do Europy ogromne ilości gazu i zarabiała miliardy? Co najmniej trudno dostrzec jakiekolwiek korzyści ekonomiczne dla Moskwy w niszczeniu własnych kanałów dystrybucji.
Inni jednak skorzystali na trwałym przerwaniu dostaw rosyjskiego gazu: Ukraina od lat zgłaszała masowe sprzeciwy polityczne i gospodarcze wobec Nord Stream 2; Stany Zjednoczone również od dawna sprzeciwiały się projektowi gazociągu, a nawet nałożyły sankcje na firmy zaangażowane w projekt. To oczywiście nie dowodzi winy ani Ukrainy, ani Ameryki – nawet jeśli podejrzewam taką winę. Cui bono to podejście śledcze, a nie dowód przestępstwa. Należy jednak zadać pytanie o motyw i korzyści – w przypadku Nord Stream, tak jak ma to miejsce obecnie w Lipsku.
Tym bardziej wymowna jest zatem retrospekcja: prawie cztery lata po wybuchu gazociągu Nord Stream 2 niemieckie śledztwa nie koncentrują się już na Rosji, lecz na konkretnych ukraińskich podejrzanych; ustalenia obejmują teraz nawet podejrzenie zlecenia pochodzącego z ukraińskich struktur państwowych. To, co bezpośrednio po ataku było omawiane jako możliwy rosyjski sabotaż, jawi się w tym kontekście w zupełnie innym świetle.
A teraz znowu Lipsk: Rosja rzekomo zorganizowała atak bombowy na terytorium Niemiec. Po raz kolejny, oprócz kwestii dowodów, pojawia się pytanie: Cui bono? Kto skorzystałby na dalszej eskalacji konfliktu niemiecko-rosyjskiego? I kto skorzystałby, gdyby doprowadziło to do dalszych sankcji wobec Rosji, wzmocnienia odstraszania NATO i dalszych dostaw broni na Ukrainę?
Być może w tym wszystkim nie należy całkowicie zapominać o historii. Związek Radziecki stracił około 27 milionów ludzi podczas II wojny światowej. Pomimo tych niewyobrażalnych strat, rozwinęły się bliskie stosunki polityczne i gospodarcze między Niemcami a Związkiem Radzieckim, a później Rosją, szczególnie po Ostpolitik (Polityce Wschodniej) Willy’ego Brandta. Energetyka i handel stały się ważnymi mostami między tymi dwoma krajami. Niemiecko-rosyjskie partnerstwo energetyczne od dawna było solą w oku USA; Waszyngton otwarcie sprzeciwiał się Nord Stream 2 i nałożył sankcje na firmy zaangażowane w projekt. Dziś stosunki niemiecko-rosyjskie są w dużej mierze zrujnowane – udaremniony atak w Lipsku to kolejny gwóźdź do trumny niegdyś dobrych relacji między Rosją a Niemcami. Pytanie, które należy zadać, brzmi: kto odnosi korzyści geopolityczne z tego rozwoju sytuacji?
Ambasador rosyjski mówi o „prowokacji”.
Ambasador Rosji w Niemczech, Siergiej Nieczajew, wyraził się jeszcze dobitniej. Określił niemieckie oskarżenia jako „absurdalne” i mówił o
„Pośpiesznie przygotowana prowokacja na lotnisku w Lipsku”.
Zapowiedziane niemieckie środki to:
„bezprecedensowa eskalacja w stosunkach rosyjsko-niemieckich”
i by
„nie pozostanie bez konsekwencji”.
Według Moskwy odpowiedzialność za ten rozwój sytuacji ponosi rząd niemiecki. Ambasada rosyjska oświadczyła wcześniej, że wydarzenia te służyły „wyłącznie celom Kijowa i militarystycznego skrzydła europejskiej klasy politycznej ” .
Jestem skłonny podzielić ten pogląd, ponieważ europejskie prowokacje wojenne w żaden sposób nie służą społeczeństwu.
Stwierdzono ponadto, że Ukraina i rządy europejskie potrzebują argumentów, aby nadal pozwalać na „nieograniczony przepływ środków finansowych w ręce skorumpowanego reżimu” w Kijowie.
Podzielam ten pogląd, przynajmniej w takim zakresie, w jakim korupcja na Ukrainie nie jest bynajmniej wymysłem Rosji. W Indeksie Percepcji Korupcji Transparency International kraj ten od lat konsekwentnie plasuje się w gronie najgorzej radzących sobie krajów europejskich. Dla sprawiedliwości należy zauważyć, że Rosja również wypada bardzo słabo w tym indeksie. Korupcja z pewnością nie ogranicza się zatem wyłącznie do Ukrainy.
Pytanie pozostaje: kto odnosi korzyści polityczne z dalszej eskalacji napięć między Niemcami a Rosją?
Zacharowa: Niemcy szukały pretekstu
Rzeczniczka rosyjskiego MSZ Maria Zacharowa również ogłosiła środki zaradcze. Rosja odpowie „w naturze”, podobnie jak w przypadku wcześniejszych sankcji, które Moskwa uważała za jednostronne.
Zacharowa idzie jeszcze dalej. Według jej relacji, niemiecki rząd szukał jedynie pretekstu do zamknięcia między innymi Domu Rosyjskiego w Berlinie.
Odnosząc się do daty ogłoszenia przez Niemcy 1 września – rocznicy niemieckiej inwazji na Polskę w 1939 roku – pytała również polemicznie na Telegramie, czy Berlin wybrał tę datę przypadkowo. Tę historyczną uwagę można uznać za niesmaczną lub propagandową. Nie przyczynia się ona jednak do wyjaśnienia zamachu w Lipsku. Żądanie dowodów jednak tak.
Putin: „Gdzie są dowody?”
W końcu głos zabrał sam Władimir Putin. Prezydent Rosji określił niemieckie sankcje jako
„poważny błąd”.
Następnie zadał oczywiste pytanie:
„Gdzie są dowody?”
Putin twierdził ponadto, że przedstawione dotychczas dowody zostały „sfałszowane”. Nie przedstawił również żadnego publicznie weryfikowalnego dowodu na poparcie tego oskarżenia. Ponadto Putin oskarżył kanclerza Friedricha Merza o kierowanie się motywami polityki wewnętrznej.
„Merz stracił zaufanie obywateli, bo nie chroni niemieckich interesów narodowych”.
Popieram to ostatnie zdanie dosłownie. Putin z kolei łączy aferę lipską z wewnętrzną sytuacją polityczną w Niemczech. Niezależnie od opinii na temat tego stwierdzenia, pytanie „Gdzie są dowody?” pozostaje zasadne – niezależnie od tego, kto je zadaje.
Czy Rosja naprawdę podjęłaby takie ryzyko?
I to prowadzi mnie do punktu, który budzi moje poważne wątpliwości. Rosja rzekomo zorganizowała atak bombowy na niemieckim lotnisku, i to na terytorium państwa członkowskiego NATO, z użyciem drona z ładunkiem wybuchowym w pobliżu ukraińskich samolotów transportowych. Udany atak, w wyniku którego zginęłyby osoby, mógłby wywołać kryzys polityczny, a potencjalnie militarny, między Rosją a NATO. W najgorszym przypadku takie wydarzenie mogłoby nawet sprowokować dyskusję na temat artykułów 4 lub 5 NATO.
Jakie korzyści strategiczne odniosłaby z tego Rosja? Oczywiście, państwa mogą prowadzić ryzykowne, irracjonalne lub źle zaplanowane operacje. Argument, że „Rosja nie byłaby aż tak głupia”, nie jest dowodem na jej niewinność. Ale oskarżenia niemieckiego rządu również nie dowodzą winy Rosji.
Od odkrycia dronów do kontynuacji wojny na Ukrainie
Szczególnie wymowne wydaje mi się to, jak szybko incydent w Lipsku jest łączony z polityką ukraińską. Wadephul nie tylko zapowiada działania dyplomatyczne; Niemcy będą również kontynuować cywilne i wojskowe wsparcie dla Ukrainy.
Konsultacje ministrów spraw zagranicznych UE będą również dotyczyć obrony powietrznej, dostaw energii, dalszej pomocy dla Kijowa i ewentualnego wykorzystania zamrożonych rosyjskich aktywów.
W ten sposób koło polityczne się zamyka. Atak w Lipsku staje się kolejnym uzasadnieniem dla przedstawiania Rosji jako bezpośredniego zagrożenia dla Niemiec. To postrzeganie zagrożenia z kolei uzasadnia wyższe wydatki na obronność, silniejsze odstraszanie NATO, dalsze sankcje i dalsze dostawy broni na Ukrainę.
Nie oznacza to automatycznie, że atak został zainscenizowany ani że śledztwo jest wadliwe. Takie twierdzenie byłoby nieodpowiedzialne bez dowodów. Oznacza to jednak, że polityczne konsekwencje ataku służą pewnym wcześniej istniejącym celom politycznym.
Najpierw dowody, potem eskalacja
Gdyby niemieckim śledczym udało się udowodnić ponad wszelką wątpliwość, że rosyjscy aktorzy państwowi zlecili przeprowadzenie zamachu bombowego na lotnisku Lipsk/Halle, byłaby to wyjątkowo poważna sprawa. Niemcy musiałyby wówczas zareagować. Z tego powodu dowody muszą być przekonujące. Nie w przyszłości, ale zanim oskarżenia przekształcą się w realia polityczne, których praktycznie nie da się odwrócić.
Kiedy Mark Rutte oświadcza: „Dowody są jasne”, należy wykazać podstawę tej jasności. Kiedy Dobrindt mówi, że Rosja jest „odpowiedzialna” za atak, należy jasno wyjaśnić, w jaki sposób udowodniono powiązanie z rosyjskimi władzami państwowymi. Kiedy Wadephul nakazuje zamknięcie placówek dyplomatycznych, domaga się dalszych sankcji i jednocześnie zapowiada kontynuację wsparcia militarnego dla Ukrainy, należy zadać sobie pytanie, czy nie łączą się tu zupełnie różne cele polityczne. A kiedy Putin twierdzi, że dowody zostały sfabrykowane, obowiązuje ten sam standard: on również musi przedstawić na to dowody.
Nie wiem, kto zlecił atak w Lipsku. Rząd niemiecki twierdzi, że wie. Ja twierdzę, że nie.
Rząd powinien zatem w jak największym stopniu dzielić się tą wiedzą ze społeczeństwem. Pokój – o ile jest on rzeczywiście pożądany, w co wątpię z perspektywy europejskiej – nie powstaje w wyniku ciągłego przerzucania winy, sankcji, dostaw broni i gróźb. A już na pewno nie w klimacie politycznym, w którym kwestia dowodów jest już postrzegana jako destrukcyjna. Takie zachowania podsycają potencjalną wojnę.
Rząd, który domaga się akceptacji obywateli dla coraz ostrzejszej konfrontacji z Rosją, jest im winien coś więcej niż zapewnienia, że jego służby wywiadowcze zgromadziły takie informacje. Jest im winien dowody, zwłaszcza gdy stawką jest nic innego jak wojna i pokój.
+++
Notatki i źródła
Jeszcze jedna osobista uwaga, drodzy czytelnicy! Książka „ Korona – Ostatni Rozdział Jeszcze Nie Napisany ” została opublikowana online 20 sierpnia 2026 roku. Wiele napisano o koronawirusie – głównie skupiając się na jego indywidualnych aspektach. Niniejsza książka stanowi próbę ujęcia tych licznych fragmentów w spójny obraz. W 18 rozdziałach analizuje ona polityczne, społeczne, medyczne, medialne i psychologiczne aspekty ery koronawirusa: od statystyk i kampanii szczepień, przez naruszenia praw podstawowych, protokoły RKI i medialną manipulację opinią publiczną, aż po opór i wciąż nieadekwatne rozliczenie z pandemią.
Ta książka jest skierowana szczególnie do osób, które w obliczu sprzecznych relacji wciąż zadają sobie pytanie: Co właściwie wydarzyło się w tamtych czasach? Nie daje ona gotowej odpowiedzi, lecz raczej powiązania, sprzeczności i różne perspektywy jako podstawę do wyrobienia sobie własnego osądu.
Moja książka „ Podróż do Jaźni ” ukazała się 2 lipca 2026 roku. Zawarte w niej teksty zachęcają czytelników do kwestionowania znanych schematów myślenia i działania bez tworzenia nowych dogmatów. Łączą one w sobie spostrzeżenia z filozofii, duchowości, psychologii i doświadczenia życiowego, tworząc przystępną i bliską refleksję nad tym, co znaczy być człowiekiem. Tematy takie jak autorefleksja, siła chwili obecnej, dawanie i branie, wdzięczność, miłość, tolerancja, rozwój osobisty i radzenie sobie z wyzwaniami życiowymi stanowią kamienie milowe tej podróży.
Konferencja Suwerenistów, która ma się odbyć 12 września w Warszawie, to ważna inicjatywa zmierzająca do integracji tych wszystkich, którym leży na sercu dobro wspólne.
Obecnie jesteśmy w dramatycznej sytuacji, gdyż Europa wpychana jest przez globalistów w wojnę z mocarstwem nuklearnym, jakim jest Rosja. Likwidowane są europejskie państwa narodowe poprzez zaplanowaną emigrację ludzi z różnych stron świata. Zachowanie suwerenności staje się potrzebą chwili. Jest gwarancją przetrwania.
Niebezpieczne narracje
Wszelkie próby oporu dławione są przy pomocy aparatu represji. Przykładem jest casus parlamentarzysty Grzegorza Brauna. Procesy polityczne to polska codzienność. W ten sposób niszczeni są ludzie, którym na sercu jest polska racja stanu. Ludzie, którzy pragną żyć w pokoju. W zgodzie z polskimi sąsiadami. Do głów Polaków wtłaczana jest niebezpieczna retoryka Batyra, przy którym powieściowy Nikodem Dyzma jawi się jako głos rozsądku i patriotyzmu.
Nawoływanie do zbrodni bezkarne
Obecną sytuację trafnie definiuje politolog Mateusz Piskorski: „Jeśli napiszecie coś o głębokich i złożonych przyczynach wojny za naszą południowo-wschodnią, może się okazać, że do waszych drzwi zapuka prokurator. Jeśli jednak politycy na najwyższych stanowiskach nawołują do mordowania ludzi lub chwalą się, że udało im się już jakąś ludność wymordować, to wszystko jest w porządku, świat zamyka na to oczy”.
Prawa człowieka?
Jak dalece w Polsce łamane są prawa człowieka: przykładem jest sprawa polskiego patrioty i autorytetu moralnego Mateusza Piskorskiego, przetrzymywanego bezpodstawnie latami w areszcie wydobywczym. Sądzonego przez ostatnich 10 lat na podstawie pomówień i paszkwili sprokurowanych przez ukraińską służbę bezpieczeństwa bez przedstawienia konkretnych dowodów jego winy. Wszystko na podstawie oskarżenia wspieranego przez krajową kanalię argumentami świadczącymi o paranoi donosiciela. Natomiast nie jest brane pod uwagę skierowane do polskich władz ONZ-owskie zalecenie wydane przez stosowną Komisję Praw Człowieka.
Notatnik Brzezińskiego
Polska usytuowana w sercu Europy, ma znakomite położenie geograficzne, aby funkcjonować jako europejskie wrota pomiędzy Wschodem a Zachodem. Zainstalowana przez globalistów w Polsce agentura, przekształciła to korzystne położenie w klin oddzielający Europę od Wschodu. Po wykrwawionej Ukrainie to właśnie Polska, ma zająć jej miejsce w agresji przeciwko Rosji. Stąd też retoryka Batyra i tym podobnych spadochroniarzy postsolidarnościowych wytypowanych do władzy z notatnika Zbigniewa Brzezińskiego, który przyleciał z USA do Polski, aby rozstawić pionki na polskiej szachownicy. O tym, między innymi można dowiedzieć się z książki Solidarność i dumaDonalda Tuska wydanej w 2005 roku. Autor dzieli się w niej refleksjami na temat polskiej transformacji, historii ruchu „Solidarność” oraz jego spotkania z Brzezińskim w Gdańsku, po którym awansował do polityki.
Kaszubski romantyk?
Romantyk z Kaszub, Donald Tusk, jest też wydawcą pierwszego w Polsce powojennego elementarza kaszubskiego pt. Kaszëbsczé abecadło. Twój pierszi elemeńtôrz (autorstwa Witołda Bóbrowscziego). Książka została wydana w 2000 roku przez kierowaną przez niego gdańską fundację „Dar Gdańska”. Tusk, będący obecnie premierem, zrzucił z siebie jagnięcą skórę i zaprezentował się jako obrońca obcych, anglosaskich interesów, za które płacić będą kolejne pokolenia Polaków.
Konieczna zmiana
Konieczna jest zmiana, bez której jako państwo narodowe nie przetrwamy. Tak twierdzi historyk wojskowości Przemysław Piasta w trakcie programu „Minął Tydzień”. Naszym marzeniem (mojego małżonka i moim) jest to, aby polski patriota, suwerenista, Przemysław Piasta został zaproszony jako gość honorowy na Konferencję, która ma się odbyć 12 września w Warszawie. Sądzimy, że sama jego obecność doda powagi i splendoru tej Konferencji. Być może zdecyduje się przyjąć zaproszenie i wystąpić przed zgromadzonymi.
Trump świętuje rzekome przejęcie 65 miliardów baryłek wenezuelskiej ropy. Prawda jest taka: ma niejasną umowę na projekt rozwojowy – a paliwo wciąż jest drogie.
Artykuł Dirka Ellerbrocka.
To najnowsza autopromocja Donalda Trumpa: „NAJWIĘKSZA TRANSAKCJA NAFTOWA W HISTORII ŚWIATA!”. Na portalu Truth Social prezydent USA z dumą ogłosił, że Stany Zjednoczone zapewniły sobie kontrolę nad 65 miliardami baryłek wenezuelskich rezerw ropy naftowej. Rezerwy strategiczne zostaną uzupełnione, ceny benzyny spadną – a to wszystko „ani grosza” od podatnika.
Świetna historia. Tyle że nieprawdziwa.
Liczba jest prawdziwa, ale wiadomość jest oszustwem.
Te 65 miliardów baryłek to nie fikcja. W rzeczywistości odnoszą się one do zadeklarowanych rezerw 17 wenezuelskich złóż ropy naftowej. Problemem jest to, co Trump o tym sądzi. Bo „kontrola nad rezerwami” nie oznacza „65 miliardów baryłek zalegających w magazynach”. Ropa znajduje się w ziemi – w Wenezueli, w zdegradowanych złożach, głównie jako wyjątkowo ciężka ropa naftowa, którą można wydobyć jedynie za pomocą specjalistycznej technologii.
„Washington Post” cytuje ekspertów branżowych, którzy spodziewają się, że może minąć wiele lat – nawet 7–10 lat w przypadku znacznej części regionu – zanim rozpocznie się jakakolwiek znacząca nowa produkcja. UBS ujmuje to zwięźle: „Duże rezerwy, ale brak szybkich baryłek”.
Trump przekształca w ten sposób długoterminową, kapitałochłonną umowę rozwojową, która wiąże się z nierozwiązanymi problemami prawnymi, w natychmiastową amerykańską rewolucję energetyczną.
1,5 miliona baryłek – nie 65 miliardów
Rzeczywistym celem porozumienia jest zwiększenie produkcji do około 1,5 miliona baryłek dziennie. To daje 547,5 miliona baryłek rocznie. W tym tempie 65 miliardów baryłek wystarczyłoby – czysto hipotetycznie – na 119 lat. Trump sprzedaje ten zasób geologiczny przez pokolenia, jakby przynosił natychmiastowy zysk.
Nawet ten cel produkcyjny nie jest wyłącznie zyskiem dla Ameryki. Wenezuela już wydobywa ropę. Chodzi o zwiększenie ogólnej produkcji, a nie o dodatkowe 1,5 miliona baryłek dla USA. Porozumienie to ożywienie wenezuelskiego przemysłu naftowego, a nie naftowy prezent dla Ameryki.
Umowa, która trwa raz na sto lat? A może tylko na 25 lat?
Sprzeczności są nieuniknione. Podczas gdy Biały Dom mówi o 100-letnich prawach do rozwoju, tymczasowa prezydent Wenezueli, Delcy Rodríguez, koryguje to do maksymalnie 25 lat. To samo dotyczy kwestii własności: Rodríguez podkreśla, że Wenezuela zachowuje „własność i suwerenność” nad swoimi zasobami. Trump mówi o amerykańskiej „kontroli”.
To nie jest błaha sprawa. To różnica między partnerstwem wenezuelskim a kolonią amerykańską.
Co Trump naprawdę wygrał – a czego nie
Trzeźwa analiza transakcji wygląda następująco:
Nie, Trump nie wygrał:
Brak 65 miliardów baryłek na żądanie
Brak natychmiastowej obniżki cen benzyny
Brak rozwiązania problemu niedoboru oleju napędowego
Brak natychmiastowego uzupełnienia Strategicznych Rezerw Ropy Naftowej
Tak, Trump mógł wygrać:
Wpływ geopolityczny na znaczną część wenezuelskiego przemysłu naftowego
Długoterminowe perspektywy dostaw – jeśli projekty faktycznie zadziałają
Tłumienie wpływów chińskich i rosyjskich w regionie
Narracja dotycząca wyborów parlamentarnych w listopadzie, mająca na celu odwrócenie uwagi od przedłużającej się wojny z Iranem.
Prawdziwy koszt transakcji
Umowa nie jest po prostu „darem od Wenezueli dla narodu amerykańskiego”, jak twierdzi Trump. To wynik imperialnej dyplomacji kanonierki. W styczniu Trump porwał prezydenta Wenezueli Nicolása Maduro podczas amerykańskiej operacji wojskowej i przetransportował go do Nowego Jorku. Teraz urząd sprawuje tymczasowy prezydent, życzliwie nastawiony do Waszyngtonu – i to właśnie ta administracja podpisała umowę naftową.
Ekonomista z Harvardu, Ricardo Hausmann, pochodzący z Wenezueli, nazywa to „kradzieżą majątku” i „niekonstytucyjnym układem z nielegalnym, opresyjnym rządem”. Wenezuelska opozycja czuje się zdradzona. Laureatka Pokojowej Nagrody Nobla, Maria Corina Machado, nie ma prawa wjazdu do kraju.
Retoryka malucha
Trump wygłasza polityczną propagandę opartą na prostym triku: myleniu zapasów z dostępnością. Pomiędzy „65 miliardami baryłek rezerw” a „65 miliardami baryłek dodatkowych amerykańskich dostaw ropy” leży geologia, kapitał, wiercenia, infrastruktura, produkcja, przetwórstwo, transport i rafinacja – a każdy z tych kroków wymaga czasu i pieniędzy.
Ale Trump myśli nagłówkami, a nie baryłkami dziennie. I to z pewnością wystarczy na nagłówek: „NAJWIĘKSZA TRANSAKCJA NAFTOWA W HISTORII ŚWIATA”.
Tylko jedno nie stanieje: paliwo na stacji benzynowej.
The Washington Post: Raporty na temat wpisu Trumpa na portalu TruthSocial i reakcje ekspertów branżowych, którzy wskazują na lata pracy nad tym projektem.
Reuters: Analiza umowy jako odrodzenia wenezuelskiego przemysłu naftowego i doniesienia o niejasnych warunkach kontraktu (np. czas trwania 25 lat w porównaniu ze 100 latami).
UBS Investment Bank: Analiza rynku: „Duże rezerwy, ale żadnych szybkich dostaw” – liczba rezerw jest ogromna, ale nie należy oczekiwać krótkoterminowych efektów produkcyjnych.
Global Energy Monitor zauważa, że odkrycie nowych złóż ropy naftowej może zająć nawet 15 lat, zanim rozpocznie się ich eksploatacja.
Tracy Shuchart (ekspert ds. energii): Szacuje się, że ropa wenezuelska będzie potrzebowała od 5 do 15 lat, aby wywrzeć wpływ na rynek amerykański.
Deutsche Welle: Relacja z operacji wojskowej USA mającej na celu aresztowanie Nicolása Maduro w styczniu 2026 r. i jej polityczne konsekwencje.
The New York Times: Analiza politycznej i konstytucyjnej krytyki umowy przez ekonomistę z Harvardu Ricardo Hausmanna („kradzież majątku”) i wenezuelską opozycję.
CNN: Raport na temat historycznie niskiego poziomu amerykańskich strategicznych rezerw ropy naftowej (SPR) i krajowego kontekstu politycznego.
Telesur (latynoamerykański kanał informacyjny): Oświadczenie tymczasowej prezydent Wenezueli Delcy Rodríguez w sprawie warunków umowy (okres obowiązywania umowy 25 lat, zachowanie wenezuelskich praw własności).
„Gdzie jest mądrość, którą utraciliśmy w wiedzy? Gdzie jest wiedza, którą utraciliśmy w informacji?” – pytał w 1934 roku T.S. Eliot.
1 września 2026 roku pierwsi uczniowie zaczęli się uczyć według nowej podstawy programowej. Czy jednak wyjdą ze szkoły mądrzejsi – albo choćby bardziej wykształceni?
„Reforma26. Kompas Jutra” obejmie klasy I i IV szkoły podstawowej, a w następnych latach – kolejne roczniki.
Nowa podstawa mocno akcentuje kompetencje językowe, matematyczne i cyfrowe, a także krytyczne myślenie, kreatywność i sprawczość. Wyodrębnia sześć interdyscyplinarnych modułów: bezpieczeństwo i obronę, media, filozofię, ekonomię i finanse, klimat oraz kulturę. W szkołach ma być również więcej projektów i doświadczeń edukacyjnych.
Zróbmy to razem!
25 zł
50 zł
100 zł
200 zł
500 zł
Zmiany te nie są jednak tak niewinne, jak mogłyby się z pozoru wydawać. Wystarczy tylko spojrzeć nieco głębiej.
Przykładem jest choćby uchwalona w maju 2026 roku ustawa o prawach i obowiązkach ucznia. Wcześniejsze zasady oceny zachowania odwoływały się do dobra społeczności szkolnej, honoru i tradycji szkoły, piękna mowy ojczystej, godnego zachowania czy szacunku dla innych. W ustawie znacznie większy nacisk położono choćby na przestrzeganie procedur i „ogólnie przyjętych norm społecznych”. Krytycy mówili w tym kontekście o „próżni aksjologicznej”. I trudno odmówić im słuszności.
Ustawa rozszerzała katalog praw ucznia i tworzyła system rzeczników praw uczniowskich na kilku szczeblach. Ostatecznie 2 lipca 2026 roku prezydent Karol Nawrocki ją zawetował, wskazując między innymi na groźbę dalszej biurokratyzacji szkoły.
I dobrze, że tak się stało. Sam fakt uchwalenia podobnych rozwiązań pokazuje jednak, dokąd zmierza myślenie o szkole. Wychowanie ustępuje prawom, procedurom i skargom. Nauczyciel coraz mniej przypomina mistrza i wychowawcę, a coraz bardziej funkcjonariusza pilnującego regulaminu. Nietrudno dostrzec w tym drogę do dyktatu uczniowskich roszczeń i ich lewackich rzeczników. Drogę do świata, w którym już samo podjęcie kwestii wychowania może być traktowane z podejrzliwością.
Postępowe rozmiękczanie szkoły
Krytycy reformy oświaty słusznie zauważają więc, że nie chodzi tylko o kolejne przemeblowanie podstawy programowej. Spór dotyczy samego sensu szkoły.
W dokumentach reformy często przewijają się takie słowa jak sprawczość, dobrostan, inkluzja, kreatywność, współpraca, kompetencje przyszłości, uczenie się przez działanie. I właśnie to słownictwo wiele mówi o kierunku zmian. Coraz częściej pyta się o to, co uczeń powinien umieć zrobić, a coraz rzadziej — co powinien wiedzieć i rozumieć.
Problem rozmiękczania edukacji nie dotyczy tylko podstawówki. Widać go także w szkołach średnich i na uczelniach. W świecie, w którym rzetelne nauczanie i wychowywanie stają się passé, jedynie biurokracja trzyma system w ryzach. Szkoła jutra coraz bardziej przypomina dobrze naoliwioną maszynę: nauczyciele-trybiki stosują właściwe procedury w przepełnionych klasach, relacja mistrz–uczeń zanika, a po zajęciach pedagodzy toną w gąszczu coraz to nowych przepisów.
Do tego dochodzi zachwyt reformatorów nad „uczeniem przez działanie”. Projekty, praca zespołowa i praktyczne zadania mogą oczywiście mieć sens. Gorzej, jeśli zastępują mozolne zdobywanie wiedzy. Wtedy edukacja zaczyna przypominać szkolenie przyszłego pracownika: znajdź informację, rozwiąż problem, pokaż wynik, dogadaj się z zespołem.
Tyle że człowieka nie da się sprowadzić do zestawu kompetencji. Nie istnieje krytyczne myślenie bez wiedzy. Bez niej łatwo zamienia się ono w próżne mędrkowanie i pychę intelektualną – przekonanie, że gładką mową można przykryć nieznajomość rzeczy. Grecy dobrze znali niebezpieczeństwo takiego przekraczania własnej miary. Nazywali je hybris.
Szczególnie złudne jest hasło, że szkołę trzeba nieustannie dostosowywać do „świata przyszłości”. Brzmi efektownie. Tyle że przyszłości nie znamy. Wiemy natomiast, że przez stulecia człowiek potrzebował umiejętności jasnego wyrażania myśli, dobrej pamięci, dyscypliny, charakteru i znajomości własnej kultury. Będzie ich potrzebował również wtedy, gdy dzisiejsze kompetencje przyszłości staną się czymś przestarzałym.
Na tym polega paradoks całej tej reformacyjnej gorączki. Szkoła, obsesyjnie przygotowująca ucznia do przyszłości, może odebrać mu właśnie to, co pozwoliłoby mu zachować niezależność.
Humanistyczne antidotum na kryzys edukacji
Wobec kultu praktyczności i odchodzenia od tradycyjnego kanonu lektur warto zaproponować zupełnie inny ideał. Oparty na humanistyce — rozumianej nie jako kilka przedmiotów dla przyszłych filologów, lecz jako całościowe kształcenie i wychowywanie człowieka przez literaturę, filozofię, historię, języki, muzykę i sztukę.
Ale samo pokazanie alternatywy nie wystarczy, aby odciągnąć ucznia od TikToka. Trzeba dać mu coś więcej. Coś, przy czym TikTok okaże się po prostu mały.
Oto jak mógłby wyglądać taki projekt w idealnej, inspirującej postaci.
Wzorem mogłyby być programy oparte na idei Great Books of the Western World, oczywiście poszerzone o polską klasykę i dopasowane do wieku uczniów. Nie chodzi oczywiście o to, by dziesięciolatek czytał Kanta albo przedzierał się przez tysiąc stron Dostojewskiego. Ale warto go stopniowo w ten świat wdrażać.
W podstawówce można więc zacząć od dobrze opowiedzianych mitów greckich, opowieści biblijnych jako jednego z podstawowych kodów naszej kultury, a także legend, baśni, klasycznej literatury dziecięcej i historii. Potem przyszedłby czas na Homera, tragedię grecką, Szekspira czy polskich klasyków. W szkole średniej można by sięgać po trudniejsze teksty filozoficzne, polityczne i religijne. Studia zaś powinny ten proces rozwijać, a nie zaczynać go od zera.
I nie chodzi przy tym o kolejną listę książek do „przerobienia”. Chodzi o stopniowe zapoznawanie młodego człowieka z najważniejszymi dla naszej cywilizacji dziełami. A warto, bo lektura wielkich powieści pozwala zanurzyć się w innych światach i przeżyć życie bohaterów — często ciekawsze i zawsze inne od naszego. Trudno o lepszą naukę patrzenia na rzeczywistość cudzymi oczami.
Nie są to czcze słowa. Badanie Davida Kidda i Emanuele Castano z 2013 roku wykazało, że po lekturze ambitnej literatury pięknej badani lepiej radzili sobie z zadaniami wymagającymi rozpoznawania stanów psychicznych innych ludzi. Z kolei metaanaliza opublikowana w 2024 roku w „Journal of Experimental Psychology: General” wykazała niewielki, ale istotny pozytywny wpływ czytania fikcji na empatię i zdolność rozumienia stanów psychicznych innych ludzi.
Historia magistra vitae est
To samo dotyczy historii — zwłaszcza dziś. Nauka historii leczy nas z jednej z najczęstszych chorób współczesności: przekonania, że wszystko zaczęło się wczoraj. A przecież propaganda, wojny ideologiczne, kryzysy państw, konflikty pokoleń czy lęk przed zmianami technologicznymi pojawiały się już wcześniej, choć pod innymi nazwami.
Nauka historii Polski zakorzenia nas we wspólnocie narodowej i kształtuje świadomych obywateli. Nauka historii świata pozwala poznać inne perspektywy, ludzi z innych miejsc, epok i cywilizacji. Trudno o lepszą lekcję pokory.
Chcemy, by szkoła uczyła życia? Odsyłajmy uczniów do jego nauczycielki.
Czy piękno zbawi świat? Na pewno edukację
Pamiętajmy też, że homo sapiens to nie AI. Nie tylko myśli, lecz jest też istotą o bogatym życiu emocjonalnym i zmysłowym. Nie lekceważmy tego. A o to także powinna dbać szkoła – od najmłodszych lat.
Jak bowiem pisał C.S. Lewis, „zadaniem współczesnego wychowawcy nie jest wycinać dżungle, lecz nawadniać pustynie”. Dobra szkoła nie powinna więc jedynie ograniczać złych nawyków czy chronić ucznia przed kolejnymi zagrożeniami. Powinna przede wszystkim rozbudzać w nim to, co wartościowe: ciekawość, smak, wyobraźnię, zdolność zachwytu nad tym, co piękne oraz pragnienie poznawania rzeczy większych od niego samego.
Człowiek, który tak naprawdę nigdy nie słuchał Bacha, Mozarta czy Chopina ani nie zatrzymał się przed Rembrandtem, Caravaggiem czy Matejką, traci coś więcej niż kilka nazwisk z historii kultury. Traci okazję do kształtowania uwagi, wrażliwości i smaku.
Sztuka wymaga od nas czasu. Symfonii nie da się przewinąć jak trzydziestosekundowej rolki, jeśli chce się ją naprawdę usłyszeć. Obrazowi należy się przyjrzeć, a nie tylko rzucić na niego okiem. Powieść wymaga od nas wejścia w świat kogoś innego i pozostania w nim przez wiele godzin.
W tym sensie klasyczna kultura jest niemal idealnym przeciwieństwem TikToka. Uczy skupienia zamiast rozproszenia, cierpliwości zamiast natychmiastowej gratyfikacji, hierarchii zamiast strumienia równorzędnych bodźców.
W końcu naszym celem nie jest chyba wychowanie pokolenia cyborgów, sprawnie posługujących się internetem i AI, lecz ludzi zdolnych do empatii, samodzielnego myślenia, rozumienia świata i dokonywania własnych wyborów.
Przywróćmy zatem sztuce należne jej miejsce w edukacji!
A krytyczne myślenie? Uczmy dzieci i młodzież filozofii! To prawdziwa królowa nauk, która przecież od dwóch i pół tysiąca lat uczy pytać, odróżniać argumenty od sloganów, dostrzegać sprzeczności i sprawdzać, co naprawdę wynika z przyjętych założeń. Jeśli chcemy wychować ludzi odpornych na manipulację, Platon może się okazać skuteczniejszy niż niejeden kurs rozpoznawania fake newsów.
Kształtowanie człowieka – prawdziwe zadanie szkoły
Szkoły podstawowe, średnie i uczelnie nie nadążą za każdą zmianą na rynku pracy. I może nawet nie powinny próbować. Mogą za to dać coś znacznie trwalszego: wychować osobę wolną, rozumną i cnotliwą w najlepszym, klasycznym znaczeniu tych słów.
Technologie nadal będą się zmieniać. Jedne zawody znikną, inne powstaną. Dzisiejsze modne umiejętności ustąpią miejsca kolejnym. Pozostanie jednak pytanie, czy człowiek jeszcze potrafi myśleć, odróżniać rzeczy ważne od błahych, rozpoznawać dobro i zło, zachować własny osąd i nie zdawać się tylko na algorytm.
To właśnie taki rozwój człowieka jest najcenniejszą rzeczą, jaką może dać szkoła.
Motto: „Znaj proporcją, mocium panie” (cześnik Raptusiewicz w rozmowie z Dyndalskim w I akcie komedii Zemsta Aleksandra Fredry).
Procesy sądowe, zwane w czasach PRL-u „pyskówkami”, obecnie zyskały nową nazwę i opisywane są przez współczesną nowomowę jako procesy sądowe związane z „mową nienawiści”.
Przestępstwo nieistniejące
Czym jest „mowa nienawiści” i na jakiej podstawie jest ścigana – tłumaczy Policja: „Mimo że w polskim prawie nie stworzono osobnej regulacji dotyczącej mowy nienawiści i zbrodni nienawiści, to oba te zjawiska są uznawane za niezgodne z istniejącym polskim prawem (przepisy Kodeksu karnego oraz Kodeksu cywilnego). Dla przykładu znieważanie, pomawianie, grożenie czy nawoływanie do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość jest zabronione i podlega karze na podstawie kodeksu karnego (art. 212, 216, 256, 257)”. Przywołane przepisy kodeksu karnego (art. 212, 216, 256, 257), miały swoje odpowiedniki w Kodeksie karnym z 1969 roku (prawie PRL-owskim). Natomiast w pierwszej połowie PRL (do 1969 roku) obowiązywał jeszcze przedwojenny Kodeks karny z 1932 roku (tak zwany Kodeks Makarewicza), który w PRL został jedynie unowocześniony. Innymi słowy, od kilkudziesięciu lat praźródłem polskich kodeksów karnych jest Kodeks Makarewicza z 1932 roku.
Pieniactwo
Chociaż w mozolnie budowanej współcześnie, pookrągłostołowej historii PRL-u, ówczesna socjalistyczna Polska celowo, propagandowo kojarzona jest głównie z procesami politycznymi oraz aferami gospodarczymi, to właśnie drobne „pyskówki” sąsiedzkie i pracownicze masowo zalewały ówczesne sądy powiatowe. Polacy niezwykle chętnie szukali sprawiedliwości na drodze formalnej za potoczne „nazywanie złodziejem” czy „lżenie” na klatce schodowej. Z czasem, aby odciążyć sądy powszechne od nawału spraw o błahe utarczki słowne, część tego typu konfliktów (zakwalifikowanych jako wybryki chuligańskie lub zakłócanie spokoju) zaczęły rozstrzygać Kolegia ds. Wykroczeń. PRL-owska władza i podległe jej sądownictwo traktowały te procesy jako przejaw „niskiej kultury osobistej” oraz pieniactwa.
W co gra amerykańska propaganda?
Od 2024 roku, dostrzegam niepokojącą asymetrię w stosunkach ukraińsko-polskich. Dałem temu wyraz w moim felietonie z 30 lipca 2024 roku. Wykazałem w nim dziwną nadwrażliwość mieszkających Ukraińców w Polsce, którzy pomimo wszczęcia wszelkich procedur polskim prawem przewidzianym, zwrócili się o „pomoc” do amerykańskiej rozgłośni (Radio Wolna Ukraina), finansowanej przez rząd USA, która opublikowała film: Насилля над українськими дітьми у Польщі: матері розповідають деталі (Przemoc wobec ukraińskich dzieci w Polsce: matki opowiadają szczegóły). Ten film wywołał sporo negatywnych emocji wobec Polski i Polaków w ukraińskich środowiskach, o czym świadczy ponad tysiąc czterysta agresywnych komentarzy. Podkreślam, iż zadziwiającym jest to, że przedstawianej w tym filmie sprawie nadano już stosowny bieg prawny przewidziany w polskim prawie. Sprawa się toczy! W tym stanie rzeczy, eksploatowanie tego tematu, w ten sposób jak to zrobiono w Radio Liberty o zasięgu międzynarodowym, rodzi pytanie: czemu to ma służyć? W co gra amerykańska propaganda?
Sybiha reaguje
W zaistniałej sytuacji w polskiej przestrzeni publicznej nie spotkałem się z ani jednym głosem sprzeciwu. Nie spotkałem się też z protestem polskich czynników rządowych. Nie zażądano wyjaśnień i sprostowania od amerykańskiej rozgłośni Радіо Свобода Україна (Radio Wolna Ukraina), finansowanej przez rząd USA! W grudniu, za sytuację „absolutnie nie do przyjęcia” uznał szef MSZ Ukrainy Andrij Sybiha przypadki nękania Ukraińców. Sybiha zaapelował do Polski o ukaranie osób przejawiających agresywną postawę wobec jego rodaków. „W naszym wspólnym interesie leży zapobieganie takiej niechęci i reagowanie na nią. Jako minister spraw zagranicznych Ukrainy nalegam na sprawiedliwą karę dla tych, którzy pozwalają sobie na ksenofobiczne postawy przeciwko Ukraińcom zarówno w Polsce, jak i w innych państwach. Ukraińcy zdecydowanie na to nie zasłużyli” – czytamy w oświadczeniu. Ukraiński minister wyraził nadzieję, że „kilka demonstracyjnych przypadków odpowiedzialności za takie działania” będzie wystarczającym sygnałem, że nie ma miejsca na takie zachowania w europejskim społeczeństwie. Dodał, że ukraiński pion konsularny będzie śledzić wszystkie takie przypadki i reagować „szybko i zasadniczo”. „Nie będziemy tego tolerować” – podkreślił.
Żurek odpowiada
Na powyższe, odpowiedział ze sceny podczas obchodów Dnia Niepodległości Ukrainy 24 sierpnia 2026 roku na Placu Zamkowym w Warszawie minister sprawiedliwości Waldemar Żurek. Wygłosił przemówienie, w trakcie którego ogłosił mobilizację śledczych. Minister oświadczył, że powołał ponad 100 prokuratorów w całej Polsce, których zadaniem jest ściganie każdego przejawu nienawiści. Zapewnił o zdecydowanej i systemowej reakcji państwa na przestępstwa motywowane uprzedzeniami narodowościowymi i wezwał obywateli RP, aby pamiętali o ofierze ukraińskich żołnierzy broniących Europy przed agresją ze Wschodu.
Nadal słudzy
Po wystąpieniu ministra Waldemara Żurka na scenie teatrum imprezy: Dnia Niepodległości Ukrainy 24 sierpnia 2026 roku na Placu Zamkowym w Warszawie, prześledziłem uważnie ukraińskie media. W ukraińskich mediach odtrąbiono je jako znaczący sukces ukraińskiej polityki zagranicznej i dyplomacji. Jako zasługę ministra Andrija Sybihy, systematycznie naciskającego na polskie władze. Odmiennego zdania były rosyjskie media. Nawiązano w nich do słów, które padły 29 marca 2022 roku z ust ówczesnego rzecznika Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Łukasza Jasiny: „jesteśmy sługami narodu ukraińskiego”. Następnie pokazano wypowiedź ministra Żurka. Przedstawiono ją jako dowód na kontynuację polskiej – służalczej polityki wobec banderowskiej Ukrainy.
Cios w powagę państwa polskiego
Z szacunkiem odnoszę się do działań polskich prokuratorów ścigających autentycznych przestępców. Przykładem tego jest sprawa opisana przez Natalię Grzybowską w artykule z 13 sierpnia Kokaina nabijana na kasę jako owoce. Ruszył proces w sprawie gdańskiego klubu nocnego: „W gdańskim klubie nocnym ’Rozi’ miało dochodzić do organizowania prostytucji, handlu kokainą i prania pieniędzy. W czwartek przed Sądem Okręgowym w Gdańsku rozpoczął się proces 32 oskarżonych”. Mój osobisty stosunek do wypowiedzi ministra Żurka, ma inny, nie polityczny charakter, lecz formalnoprawny. W Ustawie z dnia 28 stycznia 2016 roku Prawo o prokuraturze, w art.2, opisano czym powinna się zajmować prokuratura: „Prokuratura wykonuje zadania w zakresie ścigania przestępstw oraz stoi na straży praworządności”. Nie ma w tej Ustawie mowy o tym, że prokurator ma prawo wygłaszać oświadczenia polityczne. Ponadto zastanawia mnie ile trzeba wykonać ekwilibrystyki prawnej, aby do czynów, które kwalifikują się jako „pyskówki” czy też najzwyklejsze wybryki chuligańskie, koniecznym było powołanie aż ponad 100 prokuratorów w całej Polsce do ścigania wykroczeń w postaci pyskówek i drobnych przestępstw? Żeby nadać tym pospolitym, patologicznym zachowaniom wymiaru politycznego… Żeby do much strzelać ze 100 prokuratorskich armat! Podziwiam ekwilibrystykę ministra polegającą na robieniu z igły wideł. W mojej subiektywnej ocenie, tego typu działania godzą w powagę państwa polskiego.
Izraelscy urzędnicy promują antysemickie teorie spiskowe na temat Izraela
Izraelscy urzędnicy spędzili ostatnie dni rozpowszechniając antysemickie teorie spiskowe. Benjamin Netanjahu chwalił się, że wciągnął Stany Zjednoczone w wojnę z Iranem, a Itamar Ben-Gvir udostępnił stworzony przez sztuczną inteligencję film przedstawiający Palestyńczyków wysyłanych do obozów koncentracyjnych na wzór nazistowskich.
Izraelscy urzędnicy spędzili ostatnie dni rozpowszechniając antysemickie teorie spiskowe. Benjamin Netanjahu chwalił się, że wciągnął Stany Zjednoczone w wojnę z Iranem, a Itamar Ben-Gvir udostępnił stworzony przez sztuczną inteligencję film przedstawiający Palestyńczyków wysyłanych do obozów koncentracyjnych na wzór nazistowskich.
W niedzielny wieczór, podczas wystąpienia w izraelskim kanale 12 , premier Netanjahu powiedział po hebrajsku , że „sprzeciwia się Iranowi od prawie 40 lat” i usilnie starał się wpłynąć na Stany Zjednoczone, aby poparły Izrael w agresywnej wojnie mającej na celu obalenie Teheranu.
„Zajęło mi dużo czasu, aby przekonać Stany Zjednoczone” – powiedział premier . „Udało mi się to, ponieważ miałem prawie tysiąc godzin w amerykańskiej telewizji, wpływy w Stanach Zjednoczonych i dogłębną znajomość wszystkich jej przywódców – zarówno tych, którzy nas popierają, jak i tych, którzy nas nie popierają”.
Jak wszyscy wiemy, sugerowanie, że Waszyngton jest manipulowany przez Izrael lub że Izraelczycy mają cokolwiek wspólnego z amerykańskimi wojnami, to przerażający, zły, obrzydliwy, potworny, nazistowski, antysemicki stereotyp. Liga Przeciwko Zniesławieniu (Anti-Defamation League) twierdzi , że takie twierdzenia „wpisują się w stereotypy o „żydowskiej kontroli” nad rządem i są niedopuszczalne”. Na początku tego roku Centrum ds. Ekstremizmu ADL ostrzegło , że wojna w Iranie prowadzi do „szybkiego zjednoczenia ekstremistów, domniemanych aktywistów antywojennych i grup antyizraelskich wokół wspólnego zestawu narracji, w tym, że ataki przeprowadzono dla dobra Izraela kosztem życia Amerykanów, a żydowscy lub syjonistyczni aktorzy sprawują nielegalną kontrolę lub władzę nad polityką zagraniczną USA”.
Dlatego jestem pewna, że możemy się spodziewać, iż grupy monitorujące antysemityzm na chwilę przestaną krzyczeć o Hasanie Pikerze i zamiast tego poświęcą część swojej energii na potępianie szalonych i pełnych nienawiści teorii spiskowych Benjamina Netanjahu na temat jego samego i jego własnych działań.
Minister bezpieczeństwa narodowego Izraela, Itamar Ben-Gvir, również przyczynił się do wzrostu fali antysemityzmu, publikując stworzony przez sztuczną inteligencję film, który promuje nienawistną tezę o mordach rytualnych, jakoby Izrael traktował Palestyńczyków tak samo, jak nazistowskie Niemcy traktowały Żydów.
Na nagraniu wideo , które Ben-Gvir później usunął w odpowiedzi na publiczne oburzenie, widać grupę otyłych Arabów, animowanych przez sztuczną inteligencję, których marzenia o szczęśliwej przyszłości zostają zmiażdżone, gdy minister bezpieczeństwa narodowego ładuje ich na taśmociąg transportujący do obozu koncentracyjnego otoczonego drutem kolczastym. Tam płaczą i wychudzają się niczym ofiary Holokaustu.
Zgodnie z definicją antysemityzmu przyjętą przez IHRA , do której przestrzegania rządy zachodnie stanowczo nas namawiają, „Porównywanie współczesnej polityki Izraela do polityki nazistowskiej” jest przykładem nienawistnej dyskryminacji wobec narodu żydowskiego. Publicznie chwaląc się polityką Izraela, za którą sam odpowiada, a która ewidentnie ma na celu przywołanie pamięci o nazistowskich obozach zagłady, Ben-Gvir ewidentnie jest teraz winny antysemickiej zbrodni nienawiści.
Ponieważ nasze społeczeństwo uznało, że antysemityzm jest najpilniejszym zagrożeniem dla naszej planety i musi zawsze znajdować się w centrum naszej uwagi, zarówno w polityce, jak i mediach, mam nadzieję, że wkrótce te izraelskie antysemickie oszczerstwa o mordzie rytualnym zostaną potraktowane z powszechnym potępieniem, na jakie w pełni zasługują.
