Jak Chiny i Pakistan mogłyby dostarczyć prawdziwą [wykonalną] ofertę
Autorstwa Pepe Escobara
Prezydent Xi Jinping przyjmuje prezydenta Trumpa w Pekinie. Niecały tydzień później przyjmuje prezydenta Putina: obaj podpisują strategiczną wspólną deklarację, która de facto sygnalizuje restrukturyzację systemu stosunków międzynarodowych. Na początku tego tygodnia prezydent Xi przyjmuje również wysoko postawioną delegację pakistańską, w tym marszałka polowego Asima Munira, głównego mediatora między Iranem a Stanami Zjednoczonymi.
Wszystko to jest ze sobą ściśle powiązane. Poza porozumieniami dotyczącymi Chińsko-Pakistańskiego Korytarza Gospodarczego (CPEC), flagowego projektu Inicjatywy Pasa i Szlaku, oraz nowymi porozumieniami między Islamabadem a Alibabą, kluczowym faktem jest to, że Chiny są cichym gwarantem gorączkowych wysiłków mediacyjnych Pakistanu między Waszyngtonem a Teheranem.
W związku z tym pakistańskie władze musiały udać się do Pekinu, aby szczegółowo wyjaśnić wszystkie zawiłości.
Źródła dyplomatyczne potwierdzają, że po podróży roboczej do Teheranu Asim Munir powtórzył prezydentowi Xi, że z perspektywy Iranu amerykańskie zobowiązania są bezwartościowe. Rzecznik irańskiego MSZ, Esmaeil Baqaei, stale to powtarza.
Jeśli kiedykolwiek dojdzie do podpisania porozumienia – po jakimkolwiek potencjalnym postępie w obecnie zawieszonym Memorandum of Understanding (MoU) – podpis Chin jest absolutnie konieczny. To samo dotyczy Rosji.
Tymczasem w serii „zwrotów akcji” prezydent Trump postawił absurdalne ultimatum kilku państwom islamskim: muszą one jednocześnie podpisać Porozumienia Abrahama, w przeciwnym razie zostaną wykluczone z „jego” porozumienia z Iranem – jakby do niego należało.
Tłumaczenie: Cała wojna z Iranem mogła ostatecznie zostać rozpętana w celu zmuszenia Azji Zachodniej do normalizacji stosunków z Izraelem. Pakistańskie Ministerstwo Obrony już odrzuciło dyktat Trumpa.
Trwające śledztwo dyplomatyczne – od Azji Zachodniej i Południowej po Chiny – ujawniło, że potencjalna umowa między Iranem a Stanami Zjednoczonymi nie jest martwa, wbrew wszelkim oczekiwaniom. Wkracza ona jednak w swoją najdelikatniejszą i najniebezpieczniejszą fazę.
W istocie, dość kompleksowe porozumienie zostało już osiągnięte pomiędzy Iranem, Stanami Zjednoczonymi, Arabią Saudyjską i Katarem (choć niekoniecznie ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi), przy czym Pakistan pełni rolę głównego mediatora, a Chiny zapewniają zdecydowane wsparcie, akceptowane przez wszystkie zaangażowane strony.
Dyplomaci spodziewają się formalnego ogłoszenia już w trakcie obchodów święta Eid, które przypadają w niedzielę 31 maja 2026 r. Obejmowałoby ono następujące elementy: całkowite zawieszenie broni; ponowne otwarcie Cieśniny Ormuz, którego szczegóły nie zostały jeszcze ustalone; zniesienie opłat drogowych i innych należności w cieśninie (choć Teheran nigdy się na to nie zgodzi); oraz zakończenie blokady morskiej USA.
Dyplomaci spodziewają się kolejnych 30–60 dni intensywnych negocjacji, które powinny doprowadzić do znacznie bardziej kompleksowego, długoterminowego porozumienia – obejmującego zniesienie sankcji, uwolnienie zamrożonych aktywów i ostateczne rozwiązanie kwestii nuklearnej.
Kwestia zaufania
Wszystko to może brzmieć jak pobożne życzenia, ale pochodzi od osób aktywnie zaangażowanych w trwające negocjacje. To praktycy realpolitik, którzy w pełni oczekują, że Izrael i wszystkie frakcje syjonistycznego lobby w Waszyngtonie będą wywierać ogromną presję, aby sabotować i storpedować ten proces. Właśnie to się już dzieje i pokazuje, jak bardzo oś syjonistyczna obawia się nieuchronnej reorganizacji geopolitycznej w Azji Zachodniej.
Ci aktorzy wyjaśnili na przykład, że Pakistan i Chiny – bardzo dyskretnie – stworzyły ramy dyplomatyczne na długo przed tym, jak Trump publicznie przyznał się do negocjacji.
Zwrócili również uwagę, że Arabia Saudyjska i Katar wywierały ogromną presję na Trumpa, by uwolnił się z pułapki eskalacji, podczas gdy amerykańskie media głównego nurtu nadal były zafascynowane scenariuszami bombowymi.
Wszyscy wiemy, że Trump ogłosił „swoją” umowę dopiero po rozmowach z przywódcami Pakistanu, Arabii Saudyjskiej, Kataru, Turcji, Egiptu, Jordanii, Bahrajnu, a nawet niezwykle powściągliwych Zjednoczonych Emiratów Arabskich – de facto sojusznika Izraela: „Ostateczne aspekty i szczegóły umowy są obecnie omawiane i wkrótce zostaną ogłoszone” (Trump on Truth Social, 23 maja).
Po drugiej stronie znajduje się Iran, strategicznie wspierany przez Pakistan, Chiny i Rosję, wolny od teatralnych hollywoodzkich wybuchów – skoncentrowany wyłącznie na konkretnych rezultatach.
Władze Iranu – zwłaszcza najbliższe otoczenie Modżtaby Chameneiego – rzeczywiście dążą do rozwiązania w drodze negocjacji i są nawet gotowe na kompromis, jednak nigdy nie są skłonne do zrzeczenia się swojej suwerenności.
Można było przewidzieć, że główną przeszkodą pozostaje zaufanie: nikt przy zdrowych zmysłach nie mógłby osobiście zaufać Trumpowi, który – mówiąc ostrożnie – uchodzi za impulsywnego, niezrównoważonego i całkowicie niepewnego instytucjonalnie.
Teheran po raz kolejny nie jest zainteresowany zawarciem kolejnego porozumienia na wzór JCPOA, w którym wszystkie obietnice zostaną złamane.
Jeśli chodzi o konkretne rezultaty, to widać pewne poruszenie w sprawie zamrożonych aktywów Iranu. Stanowisko Teheranu jest jasne: bez odpowiednich mechanizmów nie zostanie podpisane żadne Porozumienie o Porozumieniu. W związku z tym w Dosze trwają intensywne rozmowy wielostronne, których celem jest rychłe uwolnienie 12 miliardów dolarów irańskich aktywów.
Saudyjskie przecieki dotyczące potencjalnej umowy – z których żaden nie został w pełni potwierdzony – obejmują zniesienie sankcji wobec irańskiej ropy naftowej oraz zgodę Iranu na niekontynuowanie wzbogacania uranu powyżej 3,67%, co zostało już przewidziane w JCPOA (zniesionym przez Trumpa). Ponadto Teheran zgodziłby się na outsourcing 400 kilogramów swojego obecnego wzbogaconego uranu do poziomu 60% – prawdopodobnie do Chin, Rosji, a nawet Pakistanu – i zachowanie około 10% swoich zapasów bliskiej jakości broni.
Tymczasem Teheran nadal omija amerykańską blokadę i eksportuje dziennie o 100 000 baryłek ropy więcej – głównie do Chin – niż przed wojną. W ciągu zaledwie 72 godzin marynarka wojenna Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) przeprowadziła ponad 100 tankowców przez Cieśninę Ormuz zgodnie z przepisami nowo utworzonego Urzędu Zatoki Perskiej (PGSA). Nikt nie narzeka, a wszyscy płacą opłatę, która może sięgać nawet 2 milionów dolarów za supertankowce. W bitcoinach. Bez petrodolarów.
Azja Zachodnia wkracza w nową erę
Stawka jest nie do przebicia. Ale jeśli obecne ramy przetrwają kilka dni, cała architektura geopolityczna Azji Zachodniej ulegnie całkowitej transformacji. I to nie przez przypadek, ale w pełni zgodnie z priorytetami wspólnej deklaracji rosyjsko-chińskiej.
Przyjrzyjmy się najważniejszym konsekwencjom:
Chiny z pewnością pozycjonują się jako nowy, długoterminowy geoekonomiczny filar Azji Zachodniej.
Pakistan staje się kluczowym mediatorem dyplomatycznym i bezpieczeństwa, aktywnie przyjmując rolę „parasola bezpieczeństwa” – co jest bezpośrednią konsekwencją jego paktu wojskowego z Arabią Saudyjską.
Monarchie Zatoki Perskiej skutecznie osiągają większą niezależność strategiczną od Waszyngtonu.
Iran nie kapituluje, lecz czerpie korzyści ze swojej zdecentralizowanej mozaikowej strategii wojskowej i rekalibracji swojego suwerennego oporu, stając się kluczową potęgą regionalną i jednym z największych mocarstw Eurazji.
Kult śmierci w Azji Zachodniej, opętany ideą ludobójstwa i nieograniczonej ekspansji, traci zdolność do decydowania o dynamice eskalacji.
Wszystko to wyjaśnia, dlaczego w nadchodzących dniach toczyć się będzie bez żadnych zahamowań absolutnie zacięta walka o tę umowę – w każdym najdrobniejszym szczególe.
Pozytywny wstępny wynik sugeruje stopniowe podpisanie porozumienia, które natychmiast wstrzymałoby eskalację, a jednocześnie odłożyło niemal nierozwiązywalne kwestie programu nuklearnego i sankcji na późniejsze negocjacje.
Aby osiągnąć ten Święty Graal, „Porozumienie Islamabad”, Pakistan stoi przed syzyfową pracą.
Islamabad musi bezwzględnie koordynować bezpośrednie powiązania wojskowe i wywiadowcze z irańskimi przywódcami, prowadzić strategiczną współpracę z Chinami – jest to kluczowy cel poniedziałkowej wizyty w Pekinie – w szczególności w zakresie gwarancji, łańcuchów dostaw energii i powojennej architektury; a jednocześnie prowadzić stałe konsultacje z monarchiami Zatoki Perskiej.
Chiny nieuchronnie odniosą największe korzyści z porozumienia w Islamabadzie. Pekin zabezpieczy swoje strategiczne dostawy energii, utrzyma i wzmocni Iran jako ważnego partnera strategicznego oraz ostatecznie ugruntuje swoją pozycję długoterminowego geoekonomicznego centrum potęgi Azji Zachodniej. I to wszystko bez oddania ani jednego strzału.
Trump z kolei przynajmniej znalazłby jakieś wyjście z sytuacji z odrobiną godności – co nieuchronnie sprzeda jako „zwycięstwo”. Jeśli chodzi o wpływy hegemoniczne w Azji Zachodniej, mówimy jednak o głębokiej renegocjacji powojennego porządku świata jednobiegunowego – mówiąc ostrożnie.
Można śmiało powiedzieć, że Iran, Chiny i Pakistan – państwa będące ogniwem łączącym Azję Zachodnią, Południową i Wschodnią – obstawiają, że „Porozumienie z Islamabadu” może stać się rzeczywistością.
Oznaczałoby to w praktyce ostateczne przejście od porządku pozimnowojennego do prawdziwie wielobiegunowej, zorientowanej na Rosję i Chiny architektury geopolitycznej, opartej na „niepodzielności bezpieczeństwa” w całej Azji Zachodniej – z ogromnymi, dalekosiężnymi konsekwencjami dla całej Eurazji.
Jest to niezwykły dokument , który zawiera prawdopodobnie najbardziej wiarygodny opis tego, jak Chiny oceniają stan swoich relacji ze Stanami Zjednoczonymi i w jakim kierunku one zmierzają.
Autorem raportu jest CICIR – Chiński Instytut Współczesnych Stosunków Międzynarodowych (中国现代国际关系研究院) – instytut badawczy potężnego chińskiego Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego (MSS), będącego w istocie połączeniem CIA i FBI. Co więcej, został on opublikowany na stronie chinadiplomacy.org.cn, prowadzonej wspólnie z CIIS, instytutem badawczym chińskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Innymi słowy, trudno zbliżyć się do źródła – chyba że weźmie się udział w posiedzeniu Biura Politycznego.
Raport nosi tytuł „Wielka globalna transformacja i droga do współistnienia USA i Chin”, a jego pełne tłumaczenie znajduje się na końcu artykułu. Najpierw jednak pozwólcie, że podkreślę, co zrobiło na mnie największe wrażenie podczas lektury.
1) Chiny postrzegają swoje stosunki z USA przez pryzmat teorii Mao o przedłużającej się wojnie.
W tekście pojawia się wyrażenie, które na pierwszy rzut oka może wydawać się nieszkodliwe: fakt, że stosunki amerykańsko-chińskie weszły w nową fazę „strategicznego impasu” (战略相持). Jest to w rzeczywistości wyrażenie ukute przez Mao Zedonga w dziele „ O przedłużającej się wojnie” (论持久战), które napisał w Yan’an w maju 1938 roku w ciągu ośmiu dni, odnosząc się do wojny z Japonią. O ile mi wiadomo, nie ma ono żadnego innego źródła w chińskim słownictwie strategicznym. Potwierdza to Huang Renwei z Uniwersytetu Fudan, który pisze wprost :
„Koncepcję „fazy strategicznego impasu” ukuł Mao Zedong w dziele O przedłużającej się wojnie ”.
„Jak ujął to Mao, wygranie długotrwałej wojny przez słabszą stronę z silniejszym przeciwnikiem składa się z trzech faz (co było prawdą w przypadku Chin w czasie wojny z Japonią): Mao opisał fazę impasu jako „punkt zwrotny całej wojny” – moment, w którym słabsza strona „przekształca się ze słabej w silną”. Jest to najtrudniejsza i najdłuższa faza, ale także ta, w której słabsza strona po cichu gromadzi siłę, która ostatecznie okaże się decydująca. Należy zauważyć, że zastosowanie terminologii maoistowskiej „długotrwałej wojny” do relacji amerykańsko-chińskich nie jest inicjatywą CICIR – jest to ugruntowana struktura analityczna w chińskich badaniach strategicznych”. Jako dowód, CISS (Centrum Bezpieczeństwa Międzynarodowego i Strategii) Uniwersytetu Tsinghua opublikował w 2022 roku artykuł – autorstwa wspomnianego Huang Renweia – w którym pisze on, że „faza strategicznego impasu między USA a Chinami może trwać nawet 30 lat”.
Jak zatem użyto tego wyrażenia w tekście CICIR?
W raporcie wyraźnie stwierdza się, że „konkurencja między USA a Chinami przeszła od wstępnego impasu podczas pierwszej kadencji Trumpa do nowej fazy impasu na pełną skalę”. (中美博弈由特朗普一任时的初步相持进入全面相持的新阶段).
Czytając to w kontekście założeń Mao, stwierdzenie to jest jednoznaczne. Pierwsza faza – obrona strategiczna – definitywnie dobiegła końca po latach amerykańskiej ofensywy: wojnie handlowej Trumpa w trakcie jego pierwszej kadencji, embargu technologicznym Bidena i budowaniu sojuszy, czy też 145-procentowych taryfach celnych w 2025 roku. Raport opisuje Chiny jako kraj, który przetrwał to wszystko – „zjednoczony, gotowy do walki i zaprawiony w boju” (众志成城、敢斗善斗) – i wyszedł z tego obronną ręką.
Co ciekawe, w raporcie opisano, że Amerykanie zgodnie przyznają, iż równowaga uległa zmianie: w raporcie przytoczono Strategię Bezpieczeństwa Narodowego USA, która opisuje relacje jako relacje „prawie równoprawnych partnerów”, samego Trumpa, który nazywa je „G2”, i Rubia, który uznaje je za „strategiczny punkt stabilności”.
Krótko mówiąc: chiński aparat wywiadowczy jest w dużej mierze przekonany, że burza już minęła, a najsilniejszy cios ze strony USA już nastąpił.
2) USA nie stanowią już aktywnego zagrożenia – jest to sytuacja, którą można opanować.
Każdy, kto przywykł do czytania takich raportów o USA z chińskich instytucji – zwłaszcza z MSS – powie: zazwyczaj przesiąknięte są one silnym poczuciem zagrożenia, uporczywym strachem, że USA wciąż mogą znaleźć sposób na powstrzymanie wzrostu potęgi Chin. Mówiąc wprost, typowy temat brzmiał: „Po prostu wiemy, że będą próbowali nas oszukać i musimy być niezwykle czujni”.
To jest właśnie uderzające w tym dokumencie: zniknął.
Stany Zjednoczone nadal są opisywane jako zaangażowane w powstrzymywanie i tłumienie, ale w czasie przeszłym, jako coś, co Chiny wchłonęły i przetrwały . Powtórzę: faza obrony strategicznej dobiegła końca.
W rzeczywistości dokument jest w tej kwestii bardzo jasny: zaleca, aby Chiny, w odniesieniu do USA, przeszły od doraźnego gaszenia pożarów do znormalizowanego zarządzania ryzykiem. Nie normalizuje się niepokojącego zagrożenia, a jedynie coś, co do czego ma się pewność, że już nie stanowi zagrożenia.
Dlaczego Chiny są tak pewne siebie w tej kwestii? Z powodu koncepcji, którą ciągle powtarzam, ale z którą, sądząc po komentarzach tutaj i na X, wiele osób wciąż ma problem: władza nie polega na tym, co CHCESZ zrobić, ale na tym, co MOŻESZ zrobić.
Czytając dokument, wniosek jest jasny: Stany Zjednoczone nie mogą już osiągać swoich celów strategicznych wobec Chin. Nie chodzi o to, że nie chcą powstrzymywać i tłumić Chin – nic nie ucieszyłoby ich bardziej – ale o to, że nie mogą. Szkody, jakie Stany Zjednoczone mogą wyrządzić, są realne, ale symetryczne i autodestrukcyjne: „Współpraca przynosi korzyści obu stronom, konflikt szkodzi obu”. Sedno sprawy jest takie, że choć Stany Zjednoczone nadal mogą wyrządzać szkody, nie mogą już przełożyć ich na korzyści strategiczne. Co najważniejsze, Chiny empirycznie to udowodniły – przetrwały wszystko, co Stany Zjednoczone im zafundowały (wojnę handlową, embargo technologiczne, cła w wysokości 145%) i wyszły z tego z nienaruszoną gospodarką, funkcjonującym systemem i zdrową trajektorią rozwoju, co dokument wielokrotnie podkreśla.
Nawiasem mówiąc, istnieje tu fascynująca paralela do amerykańskiej Strategii Bezpieczeństwa Narodowego, którą szczegółowo analizowałem w grudniu . W tym dokumencie Stany Zjednoczone po cichu przeniosły punkt ciężkości z pytania „Jak zmienić Chiny?” na pytanie „Jak żyć z Chinami, których nie możemy zmienić?” – porzucając język rywalizacji cywilizacyjnej i zastępując go językiem konkurencji gospodarczej i zarządzania ryzykiem. Dokument CICIR przechodzi dokładnie ten sam proces, tyle że w odwrotnej kolejności: przechodzi od pytania „Jak przetrwać w obliczu USA?” na pytanie „Jak postępować z USA?”.
Obie strony zdają się doszły do tego samego wniosku: że druga strona nie jest już problemem do rozwiązania, lecz rzeczywistością, z którą trzeba żyć. Różnica tkwi w emocjonalnym tonie: wersja Waszyngtonu brzmi jak znużona rezygnacja, wersja Pekinu jak ciche zadowolenie.
Żeby było jasne: dokument nie przedstawia Stanów Zjednoczonych jako państwa nieszkodliwego – nadal ostrzega przed „silnymi wiatrami i wzburzonym morzem, a nawet szalejącymi falami”, a fragment dotyczący Tajwanu wciąż zawiera kilka naprawdę ostrych punktów. Jednak zagrożenie tkwi teraz w wypadkach, a nie w celowych działaniach. Chiny nie obawiają się już, że Ameryka ma realistyczną strategię, by je osłabić, ale raczej, że Ameryka, nie mając takiej strategii, może wpaść w konflikt.
3) Sześcioetapowy program MSS na odbudowę relacji
Zatem jeśli Chiny twierdzą, że USA wymagają zarządzania, a USA twierdzą, że muszą żyć z Chinami, to ktoś musi opracować program odbudowy relacji. Chiny (a właściwie CICIR) pozwoliły sobie na stworzenie projektu.
Dokument składa się z sześciu części, które znajdują się na końcu. Szczerze mówiąc, gdyby zastąpić „Chiny” i „Stany Zjednoczone” słowami „mąż” i „żona”, treść wyglądałaby dokładnie jak standardowa ulotka od terapeuty par.
Sześć części – w wersji opracowanej przez terapeutę par:
Definicja relacji: W dokumencie użyto zwrotu 做伙伴、成朋友: „Być partnerami, stawać się przyjaciółmi”, co brzmi mniej jak słowa napisane przez chińskie Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego, a bardziej jak słowa, które wypowiedziałaby kalifornijska terapeutka par po wypiciu trzeciej kombuchy.
Przestańcie wykorzystywać dzieci jako narzędzie nacisku: Tajwan. Chiny stoją na stanowisku, że zjednoczenie jest nieuniknione, a Stany Zjednoczone muszą przestać wspierać buntowniczą fazę u dzieci. Każdy inny punkt na liście terapeuty jest bezcelowy, jeśli ten się nie powiedzie.
Nauczcie się komunikować jak dorośli: standardowe mechanizmy dialogu w biznesie, dyplomacji, organach ścigania i wojsku, z „wentylami bezpieczeństwa”. Mówiąc językiem terapeutycznym: przestańcie trzaskać drzwiami i udawać przez sześć miesięcy, że druga osoba nie istnieje.
Znajdźcie wspólne zainteresowania: zielona energia, profilaktyka narkotykowa, zarządzanie sztuczną inteligencją – geopolityczny odpowiednik pytania: „Czy kiedykolwiek uczęszczałeś na kurs gotowania?”. Rzeczy, w których, zgodnie z dokumentem, obie strony muszą dostrzegać „namacalne korzyści”. Terapeuta wie, że potrzebujesz sukcesów.
Uczciwa walka: ramy zapobiegania ryzyku, które zapobiegają „przejęciu kontroli nad całym związkiem przez nieporozumienia”. W dokumencie nazywa się to „amortyzatorem”. Terapeuta ująłby to tak: „Nie wywołujcie balonu szpiegowskiego za każdym razem, gdy ktoś zapomni pozmywać naczyń”.
Spędzajcie czas z rodzinami i przyjaciółmi: przywróćcie wymianę międzykulturową, zmniejszcie zaległości wizowe i zorganizujcie dodatkowe loty. Ostatnie zdanie jest naprawdę pięknie sformułowane, więc cytuję je dosłownie: „Tylko wtedy, gdy mieszkańcy obu krajów naprawdę się poznają i skorzystają z takiej wymiany, fundament zdrowych relacji amerykańsko-chińskich będzie mógł być stale wzmacniany i przetrwać każdą burzę”.
Ramy terapii par są oczywiście moje – ale treść, która się za nimi kryje, jest zarówno poważna, jak i miejscami autentycznie pojednawcza. Chiny proponują wzajemne wytyczne, które również ograniczyłyby ich własne zachowanie, akceptują podejście krok po kroku zamiast maksymalizmu i kończą apelem do zwykłych ludzi o wskazanie drogi. Jak na dokument napisany przez dział badawczy MSS – który, należy pamiętać, zajmuje się wyłącznie bezpieczeństwem Chin – jest to niezwykle hojne stanowisko. To, czy Waszyngton jest gotowy wyjść im naprzeciw, to zupełnie inna kwestia.
Jednakże w całym dokumencie wyczuwalne jest pewne napięcie, które chciałbym omówić na koniec – uważam bowiem, że jest to najważniejszy punkt do rozważenia.
Wszystko w rozdziałach drugim i trzecim wskazuje na autentyczną koegzystencję: bariery ochronne, wspólne hobby, wymiana międzyludzka, język partnerstwa. Ale wszystko w rozdziale pierwszym wskazuje w innym kierunku. Pamiętaj: w ujęciu Mao impas nie jest stanem ostatecznym. To druga z trzech faz. Faza trzecia to strategiczna kontrofensywa – kiedy słabsza strona odnosi zwycięstwo.
Co więc tak naprawdę proponuje ten dokument? Stałe współistnienie równych sobie? Czy też optymalną strategię na fazę impasu – cierpliwe gromadzenie sił?
A może w ogóle nie ma sprzeczności. Być może chińska wersja „zwycięstwa” w trzeciej fazie wcale nie przypomina konfrontacji – a raczej świat, który po cichu i subtelnie zreorganizował się wokół centralnej roli Chin, nie poprzez podbój, lecz poprzez kompetencje; nie poprzez przymus, lecz poprzez stopniowe przyciąganie wynikające z bycia większą gospodarką, większym producentem, bardziej niezastąpionym partnerem. Świat, w którym współistnienie jest realne, ale na warunkach całkowicie akceptowalnych dla Pekinu.
Jeśli tak, to ten dokument nie jest ani naiwny, ani mylący. To coś o wiele ciekawszego: szczera oferta partnerstwa od kraju, który uważa się za partnera wiodącego. Kontrofensywa mogłaby być po prostu tym, co się dzieje, gdy pozwolimy, by grawitacja wykonała całą pracę.
Pełne tłumaczenie „Wielka globalna transformacja i droga do współistnienia USA i Chin”
Źródło: China Institutes of Contemporary International Relations (CICIR), opublikowane 13 maja 2026 r. na stronie chinadiplomacy.org.cn. Przetłumaczone z języka chińskiego.
Dzisiejszy świat doświadcza przyspieszonego tempa zmian, niespotykanego od stulecia, a krajobraz międzynarodowy charakteryzuje się siecią transformacji i turbulencji. Społeczność międzynarodowa bardziej niż kiedykolwiek potrzebuje strategicznych, konstruktywnych i stabilnych relacji między Stanami Zjednoczonymi a Chinami – relacji, które mogą zapewnić nieocenioną stabilność i bezpieczeństwo światu w stanie nieustannych zmian. Jeśli chodzi o same relacje, to od czasu rozpoczęcia procesu normalizacji ponad pół wieku temu, stosunki amerykańsko-chińskie przetrwały wiele burz i weszły w nową fazę strategicznego impasu. Oba kraje pilnie potrzebują znalezienia drogi właściwego współistnienia, odzwierciedlającej nowe realia ich relacji. W tym celu Wydział Studiów Amerykańskich Chińskiego Instytutu Współczesnych Stosunków Międzynarodowych powołał grupę zadaniową ds. badań. W obliczu poważnych globalnych zmian i nowego etapu w stosunkach chińsko-chińskich, grupa robocza zbadała, jak stworzyć konstruktywne i strategicznie stabilne ramy, które doprowadzą oba mocarstwa do wzajemnego szacunku, pokojowego współistnienia i współpracy przynoszącej korzyści obu stronom.
I
Bezprecedensowa globalna transformacja ostatniego stulecia stanowi pierwszą logiczną przesłankę do naszej refleksji nad właściwą drogą do współistnienia Stanów Zjednoczonych i Chin. Obecnie zmiany na świecie, zmiany epoki i zmiany historii zachodzą w bezprecedensowy sposób. Wytyczenie właściwego kursu dla relacji USA-Chiny w tej nowej erze jest istotnym elementem reakcji na tę wyjątkową transformację.
Pierwszym uderzającym przejawem tej globalnej zmiany jest transformacja porządku międzynarodowego. Obecny porządek wszedł w „fazę przejściową”, w której stary porządek rozpada się, podczas gdy nowy wciąż się kształtuje. Tak zwany „liberalny porządek międzynarodowy”, który stanowił podstawę funkcjonowania systemu międzynarodowego po zimnej wojnie, upadł. Amerykański badacz polityki zagranicznej Richard Haass argumentował, że kluczową przyczyną upadku „liberalnego porządku międzynarodowego” jest to, że Stany Zjednoczone – główny architekt i strażnik tego porządku – same zaczęły odchodzić od systemu, który stworzyły. Doświadczenie historyczne pokazuje, że poważnym wstrząsom w porządku międzynarodowym często towarzyszą konflikty, a nawet wojny. Wszystkie ostatnie takie wstrząsy miały miejsce w następstwie wielkich wojen – „systemu wersalsko-waszyngtońskiego” ustanowionego po I wojnie światowej, „systemu jałtańskiego” ustanowionego po II wojnie światowej i tak dalej. Turbulencje, które nieuchronnie towarzyszą przejściu między starym a nowym porządkiem, są czymś, czego społeczność międzynarodowa woli unikać. To, czy dwa supermocarstwa, Chiny i Stany Zjednoczone, znajdą drogę wzajemnego szacunku, pokojowego współistnienia i współpracy przynoszącej korzyści obu stronom w tej fazie przejściowej, jest kwestią dotyczącą pokoju ludzkości i przyszłości świata.
Kolejnym uderzającym przejawem globalnych zmian jest ciągłe pogłębianie się globalnego deficytu pokoju, deficytu rozwoju, deficytu bezpieczeństwa i deficytu zarządzania. Na początku 2026 roku doszło do incydentu w Wenezueli, po którym natychmiast wybuchły działania wojenne z udziałem Stanów Zjednoczonych, Izraela i Iranu. Hegemonia i polityka siły zaostrzają „prawo dżungli” w stosunkach międzynarodowych, nasilając konflikty regionalne i przynosząc światu coraz większą niestabilność i niepewność. Obecnie konflikt rosyjsko-ukraiński pozostaje nierozwiązany, a wojny na Bliskim Wschodzie nadal się rozprzestrzeniają. Napięcia w Cieśninie Ormuz obciążają oczekiwania rynków światowych w sektorze energetycznym, żeglugowym, chemicznym i spożywczym, a zagrożenia bezpieczeństwa nadal wpływają na łańcuchy dostaw, rynki finansowe i oczekiwania społeczne. Jako dwa najpotężniejsze państwa świata, Chiny i Stany Zjednoczone mają obowiązek zapewnić większą stabilność i bezpieczeństwo światu pogrążonemu w chaosie. Poszukiwanie właściwej drogi współistnienia między USA i Chinami wpisuje się we wspólne oczekiwania społeczności międzynarodowej w świetle tej wyjątkowej transformacji stulecia.
Kolejnym uderzającym przejawem globalnych zmian jest rewolucyjny postęp technologiczny. Nowa rewolucja technologiczna – napędzana przez sztuczną inteligencję, komputery kwantowe, blockchain, biotechnologię i inne – daje początek nowym branżom, nowym modelom biznesowym i nowym paradygmatom. Głęboko zmienia zarówno codzienne życie ludzi, jak i relacje międzynarodowe, tworząc zupełnie nowe możliwości rozwoju dla wszystkich krajów, ale jednocześnie stawiając świat przed zupełnie nowymi zagrożeniami i wyzwaniami. Rozwój sztucznej inteligencji jest tego doskonałym przykładem: jest ona zarówno głównym motorem napędowym tej nowej fali rewolucji technologicznej, jak i nowym źródłem zagrożeń dla bezpieczeństwa. W Międzynarodowym Raporcie Bezpieczeństwa AI z 2026 roku zauważono, że możliwości systemów AI ogólnego przeznaczenia szybko się rozwijają, a zarządzanie ryzykiem z nimi związanym stało się globalnym problemem. W kwietniu Stany Zjednoczone opublikowały przełomowy model AI „Mythos” w ograniczonym zakresie, co częściowo potwierdziło te obawy. Felietonista „New York Timesa” Thomas Friedman napisał niedawno, że „pojawiające się zagrożenia wynikające z asymetrycznych cyberzagrożeń ze strony agentowych systemów sztucznej inteligencji” stanowią „wspólnego wroga Chin i Stanów Zjednoczonych” oraz że „nasze losy są teraz ze sobą powiązane”. Utrata kontroli nad sztuczną inteligencją może wywołać nowe wyzwania w zakresie bezpieczeństwa w wielu dziedzinach – nuklearnej, biologicznej, informacyjnej, finansowej i społeczno-poznawczej – jednak tylko Chiny i Stany Zjednoczone dysponują wystarczającymi możliwościami, zasobami i wpływami, aby skłonić społeczność międzynarodową do stworzenia skutecznych ram zarządzania. W tym sensie określenie właściwej drogi do współistnienia między USA a Chinami jest również decyzją konieczną do stawienia czoła wspólnym zagrożeniom w obliczu głębokich globalnych zmian.
II
Wejście strategicznej rywalizacji między USA a Chinami w nową fazę strategicznego impasu stanowi drugą logiczną przesłankę naszych rozważań nad właściwą drogą do współistnienia. Historyczne doświadczenia z rywalizacją mocarstw pokazują, że faza strategicznego impasu często wystawia stosunki dwustronne na ciężką próbę – silne wiatry i wzburzone morze, a nawet wysokie fale. Jeśli kurs nie jest właściwy, istnieje duże ryzyko wywrócenia się statku. To, jak Chiny i Stany Zjednoczone współistnieją w tej fazie strategicznego impasu, ma znaczenie nie tylko dla obu państw, ale dla całego świata.
Zmiana układu sił jest główną przyczyną i cechą definiującą tę nową fazę. W okresie obowiązywania XIV Planu Pięcioletniego potęga gospodarcza Chin znacząco wzrosła, innowacje naukowe i technologiczne przyniosły obfite rezultaty, kwitły przedsięwzięcia kulturalne i przemysłowe, skutecznie wzmocniono potencjał bezpieczeństwa narodowego, poczyniono ogromne postępy w modernizacji obrony narodowej i sił zbrojnych, a ogólna potęga państwa osiągnęła nowy poziom. Chiński model rozwoju i przewaga instytucjonalna zyskały również coraz większe uznanie społeczności międzynarodowej, w tym Stanów Zjednoczonych. Z kolei Stany Zjednoczone, choć nadal dysponują potężną siłą państwową, zarówno ich siła twarda, jak i miękka uległy względnemu osłabieniu w porównaniu z „niekwestionowaną jednobiegunową hegemonią” z początku XXI wieku. Strategia Bezpieczeństwa Narodowego USA z 2025 roku uznała, że relacje między Chinami a Stanami Zjednoczonymi przekształciły się z relacji „dojrzałej, bogatej gospodarki z jednym z najbiedniejszych krajów świata” w relację „prawie równorzędnych partnerów”. Prezydent Trump nawet kiedyś nazwał stosunki USA-Chiny „G2”.
Głębokie powiązanie interesów i złożona współzależność stanowią kolejną ważną przyczynę i cechę definiującą tę nową fazę. W przeciwieństwie do niemal równoległych relacji między USA a Związkiem Radzieckim w okresie zimnej wojny, Chiny i Stany Zjednoczone rozwijają coraz bardziej komplementarne, wzajemnie korzystne i symbiotyczne relacje gospodarcze i handlowe, ale jednocześnie „podatne na wykorzystanie jako dźwigni i zakłócenie przez drugą stronę”. W 2025 roku Chiny zdecydowanie sprzeciwiły się i energicznie sprzeciwiły bezprecedensowemu porozumieniu taryfowemu narzuconemu przez Stany Zjednoczone, przy czym cła dwustronne tymczasowo osiągnęły 145%, a wolumen handlu dwustronnego odnotował największy spadek od czasu nawiązania stosunków dyplomatycznych w 1979 roku. Jednak w tych burzliwych czasach stosunki gospodarcze i handlowe między USA a Chinami po raz kolejny wykazały się niezwykłą odpornością. Według statystyk celnych obu krajów, w 2025 roku chiński import z USA i eksport do tego kraju stanowiły 8,8% całkowitego chińskiego handlu zagranicznego, podczas gdy handel USA z Chinami stanowił 7,8% całkowitego amerykańskiego handlu zagranicznego. Chiny i Stany Zjednoczone, jako dwie największe gospodarki świata, pozostają – i pozostaną nimi jeszcze przez długi czas – najważniejszymi partnerami handlowymi.
Historyczna inicjatywa Chin – dążenie do współpracy poprzez walkę i stabilności poprzez walkę – jest również kluczowym czynnikiem, który napędza strategiczną rywalizację między USA a Chinami w nową fazę. Rok 2025 był przełomowy dla relacji amerykańsko-chińskich. Po inauguracji drugiej administracji Trumpa Stany Zjednoczone rozpoczęły serię szybkich działań przeciwko Chinom – częstych w stosowaniu, szybkich w tempie i surowych w realizacji. Pod silnym przywództwem Komitetu Centralnego KPCh, na czele z towarzyszem Xi Jinpingiem, naród chiński zjednoczył się, odważył się walczyć i umiejętnie opanował walkę; stawił czoła amerykańskim naciskom i represjom z niezachwianą determinacją, wielką pewnością siebie i zdecydowanymi krokami, szczerze broniąc uzasadnionych praw i interesów Chin oraz osiągając stopniową stabilizację stosunków amerykańsko-chińskich – powstrzymując regres i stabilizując kurs. Strategiczna rywalizacja między Chinami a Stanami Zjednoczonymi przeszła zatem z tymczasowego impasu pierwszej kadencji Trumpa w nową fazę wszechstronnego impasu.
W tym kontekście wzajemny szacunek, pokojowe współistnienie i korzystna dla obu stron współpraca między oboma krajami stanowią zarówno obiektywną konieczność, jak i racjonalną decyzję.
Po pierwsze, wzajemny szacunek jest nierozerwalnie związany z uczciwym uznaniem realności strategicznego impasu. Wejście rywalizacji USA–Chiny w nową fazę strategicznego impasu oznacza, że siły obu stron stają się bardziej zrównoważone, a każda z nich posiada przewagę zarówno ofensywną, jak i defensywną nad drugą – każda z nich jest „rywalem zasługującym na szacunek drugiej”. Historycznie wzajemny szacunek był w dużej mierze jednostronnym dążeniem Chin, ponieważ Stany Zjednoczone były przyzwyczajone do angażowania się w konflikty z Chinami z pozycji siły. Dziś staje się on coraz bardziej wzajemnym żądaniem. Chiny i Stany Zjednoczone różnią się historią i kulturą, systemami społecznymi i ścieżkami rozwoju – od dawna obiektywną rzeczywistością. Nie przeszkodziło to jednak obu krajom w przejściu od wrogości i izolacji z początków zimnej wojny do normalizacji, a ostatecznie do szerokich i głębokich relacji – korzystnych dla obu stron, korzystnych dla obu stron i korzystnych dla świata – które następnie rozwinęły. Jedną z ważnych lekcji płynących z tego doświadczenia jest znaczenie wzajemnego poszanowania podstawowych interesów. Dla stabilnych relacji między USA a Chinami fundamentalnym warunkiem jest wzajemne poszanowanie suwerenności terytorialnej, systemów społecznych i ścieżek rozwoju oraz powstrzymanie się od narzucania drugiej stronie własnej woli i modelu. W szczególności Stany Zjednoczone, jako strona silniejsza, nie mogą stale podejmować prób „kształtowania” strategicznego otoczenia Chin, a nawet „zmiany Chin” poprzez wywieranie maksymalnej presji. Kwestia Tajwanu leży u podstaw interesów Chin i stanowi fundament politycznej podstawy relacji amerykańsko-chińskich. Jeśli strona amerykańska przyjmuje niejednoznaczne, a nawet regresywne stanowisko wobec Tajwanu i wysyła niewłaściwe sygnały siłom separatystycznym opowiadającym się za „niepodległością Tajwanu”, wzajemny szacunek między Chinami a Stanami Zjednoczonymi nie wchodzi w grę. W lipcu 2025 roku sekretarz stanu USA Rubio publicznie podkreślił wagę utrzymywania relacji z Chinami, stwierdzając, że „Stany Zjednoczone dążą do relacji opartych na wzajemnym szacunku z Chinami” – oświadczenie konstruktywne, którego realizacja zależy jednak od działań USA.
Po drugie, pokojowe współistnienie jest niezbędne do złagodzenia ryzyka strategicznego impasu. W takim stanie relacje między USA a Chinami są wystawiane na ciężką próbę – zagrażają im silne wiatry i wzburzone morze, a nawet wysokie fale. Prawdopodobieństwo konfliktu między oboma krajami wzrasta, a gdyby Chiny i Stany Zjednoczone zaangażowały się w zbrojny konflikt lub konfrontację, ucierpiałyby oba narody i cały świat. Współpraca Chin i Stanów Zjednoczonych przynosi korzyści obu stronom; konflikt – straty obu stron. Gospodarki obu krajów są ogromne, a ich interesy są ze sobą ściśle powiązane. Konflikt lub konfrontacja nie tylko spowodowałyby ogromne straty dla mieszkańców obu krajów, ale także zdestabilizowałyby globalne łańcuchy przemysłowe i dostaw, wywołałyby liczne kryzysy energetyczne, żywnościowe i bezpieczeństwa oraz utrudniłyby globalną odbudowę gospodarczą. W dzisiejszym świecie, naznaczonym częstymi konfliktami geopolitycznymi i wyraźną kruchością globalnego bezpieczeństwa, większość państw nie jest gotowa opowiedzieć się po którejś ze stron Chin i Stanów Zjednoczonych, a tym bardziej nie chce, aby konfrontacja między USA a Chinami pociągnęła za sobą „nieznośne szkody” dla międzynarodowego pokoju i stabilności. Chiny i Stany Zjednoczone mają jedynie obowiązek utrzymania pokoju i współpracy, a nie jakiegokolwiek uzasadnienia dla konfliktów i konfrontacji. Przestrzeganie pokojowego współistnienia oznacza utrzymanie polityki „bez konfliktu, bez konfrontacji” i sprzeciw wobec stosowania siły w celu przymusu, a także tworzenia wrogich bloków. Oznacza to ciągłe utrzymywanie otwartych kanałów komunikacji, doskonalenie mechanizmów zarządzania kryzysowego oraz odpowiednie reagowanie na różnice i nieporozumienia. Jednocześnie zarówno Chiny, jak i Stany Zjednoczone powinny przeciwdziałać niebezpiecznym tendencjom – w tym próbom sił separatystycznych zmierzającym do uzyskania „niepodległości Tajwanu” środkami militarnymi oraz staraniom sił prawicowych w Japonii o odrodzenie militaryzmu – aby uniemożliwić tym, którzy mają ukryte motywy, wykorzystywanie chaosu dla własnych korzyści oraz aby wspólnie i zdecydowanie zachować powojenny porządek międzynarodowy.
Po trzecie, współpraca przynosząca korzyści obu stronom to cel, do którego Chiny i Stany Zjednoczone powinny dążyć w swoim rozwoju. W dobie globalizacji interesy Chin i Stanów Zjednoczonych są głęboko splecione. W licznych obszarach wspólnych interesów dwustronnych, a nawet globalnych – handlu i gospodarki, zmian klimatu, zdrowia publicznego, walki z terroryzmem, nierozprzestrzeniania broni jądrowej i innych – obie strony mają solidne podstawy do współpracy i szerokie pole do jej realizacji. Relacje amerykańsko-chińskie nigdy nie były grą o sumie zerowej, gdzie zysk jednej strony oznacza stratę drugiej, a wzrost jednej strony oznacza upadek drugiej; wzajemne korzyści i rezultaty korzystne dla obu stron stanowią istotę tej relacji. Nieustanne dążenie do polityki „mój kraj na pierwszym miejscu”, narzucanie zasady rozdzielenia, wznoszenie barier handlowych oraz stosowanie środków powstrzymywania i represji są fundamentalnie sprzeczne z globalizacją. Ostatecznie takie środki szkodzą innym, nie przynosząc korzyści własnemu krajowi, a szkodzenie innym ostatecznie szkodzi samemu sobie – to zdecydowanie nie jest właściwa droga do współistnienia. Historia pokazała, że współpraca między USA a Chinami może przynieść wiele wspaniałych, praktycznych i korzystnych rezultatów dla obu krajów i dla świata. Patrząc w przyszłość, jeśli oba kraje mają osiągnąć prawdziwie konstruktywną stabilność strategiczną, nie mogą sobie pozwolić na rezygnację z połączenia sił i ciągłego rozwoju współpracy przynoszącej korzyści obu stronom. W nowych okolicznościach oba kraje ponoszą szczególną odpowiedzialność za stawianie czoła globalnym wyzwaniom i mają jeszcze silniejsze niż dotychczas powody, by dążyć do obopólnych korzyści i wyników korzystnych dla obu stron. Obszary takie jak zwalczanie nielegalnej imigracji i oszustw telekomunikacyjnych, przeciwdziałanie praniu pieniędzy, sztuczna inteligencja i reagowanie na choroby zakaźne to ważne obszary z obiecującymi perspektywami dla współpracy USA-Chiny, w których obie strony mogą i powinny zrobić więcej.
III
Chiny konsekwentnie dążą do zbudowania konstruktywnego i strategicznie stabilnego nowego modelu relacji między mocarstwami a Stanami Zjednoczonymi. 16 listopada 2021 roku, podczas wirtualnego spotkania z prezydentem Bidenem, prezydent Xi Jinping przedstawił trzy zasady relacji amerykańsko-chińskich – „wzajemny szacunek, pokojowe współistnienie i współpraca przynosząca korzyści obu stronom” – wyznaczając ton właściwych interakcji między oboma państwami. 16 listopada 2024 roku, podczas spotkania z prezydentem Bidenem w Limie, prezydent Xi Jinping podkreślił cztery „czerwone linie” – „kwestię Tajwanu, demokrację i prawa człowieka, drogę i system rządzenia oraz prawo do rozwoju” – wyznaczając granice, w których oba państwa powinny rozwiązywać swoje różnice, zapobiegać błędnym kalkulacjom oraz unikać konfliktów i konfrontacji. Podczas spotkania prezydenta Xi Jinpinga z prezydentem Bidenem w San Francisco 15 listopada 2023 roku, prezydent zaproponował pięć filarów – „wspólne promowanie właściwej percepcji strategicznej, wspólne skuteczne zarządzanie różnicami, wspólne promowanie korzystnej dla obu stron współpracy, wspólne dzielenie się obowiązkami mocarstw oraz wspólne promowanie wymiany międzyludzkiej” – które miałyby stanowić strukturalne ramy dla obu krajów, dzięki którym mogłyby one zrealizować wspólną wizję. Te chińskie propozycje stanowią ważne ramy dla właściwej drogi do współistnienia USA i Chin w nowej erze.
Po wielokrotnych próbach i trudnościach w trakcie „wojny handlowej”, „wojny technologicznej” i rywalizacji geopolitycznej, strona amerykańska zaczęła również dostrzegać, że ramowe podejście do współistnienia USA i Chin służy potrzebom obu krajów i spełnia oczekiwania społeczności międzynarodowej. W rozmowie telefonicznej między oboma przywódcami 4 stycznia 2026 roku prezydent Trump stwierdził, że „Stany Zjednoczone i Chiny to wielkie narody, a stosunki amerykańsko-chińskie są najważniejszymi stosunkami dwustronnymi na świecie”. W swoich oświadczeniach medialnych z 25 lutego 2026 roku sekretarz stanu Rubio określił stosunki amerykańsko-chińskie jako „osiągnięte w punkcie strategicznej stabilności”, podkreślając kluczowe znaczenie utrzymywania otwartych kanałów komunikacji i unikania konfliktów wynikających z błędnych kalkulacji. Na Forum Obrony Narodowej im. Reagana w grudniu 2025 roku sekretarz obrony Hegseth oświadczył, że Stany Zjednoczone „nie zamierzają hamować wzrostu gospodarczego Chin”, ani też nie dążą do „dominacji ani upokorzenia” Chin ani do zmiany status quo w Cieśninie Tajwańskiej, a administracja Trumpa jest zdecydowana budować „relacje trwałego pokoju, uczciwego handlu i wzajemnego szacunku” z Chinami. Wszystko to sugeruje, że obecnie ustanowienie odpowiedniej ścieżki do współistnienia między USA a Chinami opiera się na pewnym konsensusie między obiema stronami i że spełnione są obiektywne warunki możliwości, konieczności i pilności tego działania.
Chociaż stosunki amerykańsko-chińskie obecnie „zatrzymały swój spadek i ustabilizowały swój kurs”, ich fundamenty pozostają stosunkowo kruche. Wielu strukturalnych nieporozumień i problemów między oboma krajami nie da się rozwiązać szybko i w krótkim okresie – jest to obiektywna rzeczywistość. W związku z tym poszukiwanie właściwej drogi do współistnienia USA i Chin nie może i nie powinno zostać „zakończone od razu”. Potrzebny jest po prostu ciągły postęp we właściwym kierunku. Jak podkreślił prezydent Xi Jinping w swojej niedawnej rozmowie telefonicznej z prezydentem Trumpem: „Krok po kroku, nieustannie budując wzajemne zaufanie i znajdując właściwą drogę do współistnienia”. Mając to na uwadze, grupa robocza uważa, że właściwa droga do współistnienia USA i Chin, oparta na zasadach, czerwonych liniach i filarach strukturalnych, może zostać dodatkowo wzbogacona poprzez skupienie się na poniższych sześciu nowych elementach.
Po pierwsze, należy sformułować nowe stanowisko w stosunkach amerykańsko-chińskich. Stanowi ono punkt odniesienia dla stabilnego i dalekosiężnego rozwoju tej relacji między mocarstwami. Oba kraje muszą postrzegać się wzajemnie ze strategicznej i długoterminowej perspektywy, wyprowadzając stosunki amerykańsko-chińskie poza fazę „zatrzymania recesji i stabilizacji kursu”. W istocie oznacza to jasne zdefiniowanie stanu współpracy, w którym obie strony „działają jak partnerzy i stają się przyjaciółmi”, potwierdzając czerwone linie i fundamentalne zasady, których żadna ze stron nie może przekroczyć, unikając strategicznych błędów, które mogłyby prowadzić do konfliktu i konfrontacji, oraz dążąc do bardziej konstruktywnych rezultatów poprzez pozytywne interakcje.
Po drugie, należy dążyć do nowego postępu w kwestii Tajwanu. Kwestia Tajwanu stanowi fundament polityczny stosunków amerykańsko-chińskich i nieprzekraczalną czerwoną linię. Strona amerykańska powinna zrozumieć, że zjednoczenie obu stron Cieśniny Tajwańskiej jest historyczną nieuchronnością, wspólnym dążeniem całego narodu chińskiego i przytłaczającą wolą społeczeństwa. Powinna również w pełni uznać prawdziwą naturę i zagrożenia, jakie stwarzają siły separatystyczne dążące do „niepodległości Tajwanu”, przełożyć swoje zobowiązanie do niepopierania „niepodległości Tajwanu” na konkretne działania i unikać wyrządzania druzgocących szkód w stosunkach amerykańsko-chińskich. Obie strony powinny współpracować, aby doprowadzić kwestię Tajwanu do ostatecznego rozwiązania, wzmacniając tym samym fundamenty długoterminowego rozwoju stosunków dwustronnych.
Po trzecie: budować nowe mosty dla komunikacji i dialogu. Utrzymywanie otwartych kanałów komunikacji stanowi infrastrukturę kształtowania relacji między głównymi mocarstwami. Oba kraje muszą dalej rozwijać i udoskonalać szereg regularnych i zinstytucjonalizowanych mechanizmów dialogu w obszarach gospodarki i handlu, dyplomacji, egzekwowania prawa, a nawet wojska, aby wypracować zrównoważone sposoby rozwiązywania problemów i stworzyć wentyle bezpieczeństwa dla konstruktywnej konkurencji między nimi. Jednocześnie powinny przywrócić i dalej rozwijać wielopłaszczyznową wymianę na poziomie akademickim, lokalnym, gospodarczym i w think tankach, przyczyniając się w ten sposób, krok po kroku, do budowy wzajemnego zrozumienia i wzajemnego uczenia się.
Po czwarte: Eksploracja nowych obszarów praktycznej współpracy. Współpraca jest wewnętrzną siłą napędową, która zbliża do siebie dwa mocarstwa. Rozszerzenie programu współpracy powinno koncentrować się na kwestiach praktycznych, w których interesy obu stron są zbieżne, tak aby podmioty w obu krajach mogły dostrzec wymierne korzyści. Oba kraje mają duże możliwości osiągnięcia nowych przełomów w obszarach, które już wykazały potencjał współpracy, takich jak zielony i niskoemisyjny rozwój, transformacja energetyczna i egzekwowanie prawa antynarkotykowego. W oparciu o to, obie strony mogłyby również rozważyć współpracę w zakresie globalnych wyzwań, takich jak regulacja sztucznej inteligencji i zdrowia publicznego, aby stale zwiększać wzajemne korzyści i zapewniać pozytywny impuls stosunkom dwustronnym.
Po piąte: Ustanowienie nowych ram zapobiegania ryzyku. Zapobieganie ryzyku jest amortyzatorem stabilnego i dalekosiężnego rozwoju tej relacji między mocarstwami. Ramy te mają na celu utrzymanie rozbieżności w zarządzaniu i przewidywalności ryzyka, aby zwiększyć odporność relacji amerykańsko-chińskich – odchodząc od „awaryjnego gaszenia pożarów” na rzecz „znormalizowanego zarządzania ryzykiem”. Należy skupić się na tworzeniu praktycznych i skutecznych „barier ochronnych” dla kwestii wysokiego ryzyka, takich jak spory gospodarcze i handlowe, konkurencja technologiczna i sytuacja w Cieśninie Tajwańskiej, wykorzystując zinstytucjonalizowane mechanizmy, aby utrzymać nieporozumienia w ryzach i zapobiec rozprzestrzenianiu się sprzeczności w określonych obszarach w nieskończoność, a tym samym wpływać na całościowe relacje.
Szósty: Budowanie nowych fundamentów przyjaźni między narodami. Przyjaźń między narodami jest fundamentem tej mocarstwowej relacji. Podstawą relacji amerykańsko-chińskiej są jej narody, ich nadzieja leży w ich narodach, ich przyszłość w ich młodzieży, a ich witalność na poziomie lokalnym. Oba kraje muszą dalej rozwijać wymianę i współpracę w dziedzinie edukacji, pracy z młodzieżą, kultury i sportu; aktywnie usuwać praktyczne przeszkody dla swobody przemieszczania się – takie jak ograniczenia wizowe i lotnicze – oraz tworzyć bardziej zinstytucjonalizowane platformy wymiany międzyludzkiej. Tylko wtedy, gdy narody obu krajów naprawdę się poznają i skorzystają z tej wymiany, fundament zdrowych relacji amerykańsko-chińskich będzie mógł być stale wzmacniany i przetrwać wszelkie burze.
Wniosek
W kontekście coraz częstszych interakcji między oboma przywódcami, rok 2026 ma potencjał, by stać się „nowym punktem wyjścia” dla bardziej konstruktywnych, strategicznych i stabilnych relacji amerykańsko-chińskich. Choć relacje amerykańsko-chińskie nie mogą powrócić do przeszłości, mogą znaleźć odpowiednią formę współpracy i obiecującą przyszłość. Wierzymy, że dopóki obie strony będą przestrzegać konsensusu osiągniętego przez obu przywódców, utrzymają pozytywny impet dialogu i przełożą serdeczność tego „nowego punktu wyjścia” na zrównoważone działania – rozwiązując po kolei każdą kwestię i stale budując zaufanie i dynamikę – relacje amerykańsko-chińskie mają potencjał, by przezwyciężyć różnice, uniknąć konfliktów i znaleźć właściwą drogę do współistnienia dla większego dobra obu narodów i świata.
Chiny ostrzegają przed globalnym załamaniem systemu – Pekin opracowuje plan nowego porządku świata
Podczas gdy Zachód nadal pogrąża się w eskalacji militarnej, wojnie gospodarczej i tworzeniu bloków geopolitycznych, Chiny opublikowały niezwykły dokument strategiczny , który brzmi jak ostrzeżenie przed globalnym upadkiem. Jego tytuł: „Wielki globalny wstrząs i ścieżka współistnienia Chin i Stanów Zjednoczonych”.
Dokument pochodzi ze źródeł w chińskiej dyplomacji i pokazuje, jak przywódcy w Pekinie oceniają obecnie sytuację na świecie: Z chińskiej perspektywy stary porządek pod dominacją Stanów Zjednoczonych chyli się ku upadkowi.
Ton dokumentu jest niezwykle szczery [żartujesz… md] . Autorzy mówią o historycznej fazie przejściowej, w której system międzynarodowy ulega przekształceniu. Poprzedni stan globalnej dominacji Stanów Zjednoczonych nie może być już dłużej utrzymany. Zamiast stabilności, Waszyngton coraz bardziej sieje chaos: konfrontację geopolityczną, sankcje, bloki militarne, wojny handlowe i coraz bardziej agresywną politykę powstrzymywania rywali.
Uderzające jest to, że choć Chiny nadal postrzegają Stany Zjednoczone jako swojego głównego przeciwnika strategicznego, jednocześnie ostrzegają przed niekontrolowanym starciem między supermocarstwami. Właśnie to jest prawdziwe przesłanie dokumentu: Pekin nie chce otwartej wojny światowej, lecz nowej formy współistnienia rywalizujących ośrodków władzy.
Tekst momentami przypomina rozliczenie z zachodnim, powojennym porządkiem. Autorzy przytaczają wojnę na Ukrainie, napięcia na Bliskim Wschodzie, kryzys w Cieśninie Ormuz i zakłócenia w globalnych łańcuchach dostaw jako symptomy systemu sięgającego swoich granic. U podstaw tego leży chińska perspektywa, zgodnie z którą era jednobiegunowej hegemonii USA dobiega końca, a na horyzoncie pojawia się porządek wielobiegunowy.
Szczególnie kontrowersyjna jest sekcja poświęcona sztucznej inteligencji. W tym miejscu dokument opisuje sztuczną inteligencję nie tylko jako kluczową technologię ekonomiczną, ale także potencjalne globalne zagrożenie dla bezpieczeństwa. Według dokumentu, systemy autonomiczne, cyber-operacje i procesy decyzyjne oparte na sztucznej inteligencji mogą wymknąć się spod kontroli, a nawet zagrozić stabilności jądrowej.
Pośrednio sygnalizuje to, że technologiczna konfrontacja między Waszyngtonem a Pekinem już dawno weszła w kolejną fazę. Wyścig o sztuczną inteligencję, półprzewodniki i dane został w dokumencie opisany jako geopolityczna walka o przetrwanie.
Warto również zauważyć, że dokument nie wydaje się triumfalny. Zamiast tego dominuje mieszanka niepokoju i strategicznej ostrożności. Chiny zdają się dostrzegać, że upadek starego porządku stanowi również ogromne zagrożenie dla ich własnej stabilności.
Dlatego Pekin wzywa do stworzenia nowej globalnej architektury:
wzajemne uznawanie stref wpływów,
Wyrzeczenie się całkowitej dominacji,
strategiczna stabilność między głównymi mocarstwami,
i wielobiegunowy porządek świata bez wyłącznego przywództwa Stanów Zjednoczonych.
Między wierszami staje się jasne: Chiny postrzegają obecną sytuację światową jako wyjątkowo niebezpieczną. Prawdziwym zagrożeniem jest nie tylko wojna między państwami, ale utrata kontroli nad globalnym systemem, który staje się coraz bardziej niestabilny z powodu zadłużenia, kryzysów energetycznych, technologicznego wyścigu zbrojeń i polaryzacji ideologicznej.
Dokument ujawnia przede wszystkim jedno: Pekin od dawna przygotowuje się do świata po amerykańskiej hegemonii. Pozostaje tylko pytanie, czy ta transformacja przebiegnie gładko – czy zakończy się łańcuchową reakcją globalnych konfliktów.
Donald Trump odwiedził Pekin w towarzystwie multimiliarderów, prezesów kilkunastu czołowych amerykańskich korporacji. Jego nieskuteczny nacisk na Chiny, by spełniły jego żądania, pokazał, jak Waszyngton przegrał wojnę handlową.
Wizyta Donalda Trumpa w Pekinie w maju tego roku była pierwszą wizytą urzędującego prezydenta USA w Chinach od 2017 roku. Aby zrozumieć tę podróż, należy podkreślić, że Stany Zjednoczone poprosiły o spotkanie, a Pekin nie był jego inicjatorem. Nasuwa się więc pytanie: dlaczego Trump tak bardzo pragnął spotkania z prezydentem Chin Xi Jinpingiem?
Krótka odpowiedź brzmi: Gospodarka USA znajduje się w poważnym kryzysie.
Agresywna wojna handlowa, którą Stany Zjednoczone rozpoczęły przeciwko Chinom w pierwszej kadencji Trumpa, a którą następnie drastycznie zaostrzył w 2025 r., przyniosła spektakularny skutek odwrotny do zamierzonego .
Waszyngton działa z pozycji wyraźnej słabości. Nawet prominentne amerykańskie think tanki, takie jak Rada Stosunków Zagranicznych (CFR), otwarcie przyznają, że Pekin ma przewagę , a Waszyngton stracił wpływ na Chiny.
Trump zaprosił prezesów kilkunastu amerykańskich firm, aby pojechali z nim do Chin.
Trump nigdy nie był zwolennikiem subtelności. Ciągle mówi „na głos to, czego nie ma do powiedzenia”.
Na swojej stronie internetowej Truth Social Trump chwalił się korporacyjnym otoczeniem, które towarzyszyło mu w podróży do Chin. Delegacja USA składała się z wielu najpotężniejszych miliarderów i oligarchów w kraju:
Elon Musk, szef Tesli i SpaceX, najbogatszy miliarder i oligarcha na świecie, który wydał 288 milionów dolarów, aby pomóc Trumpowi i jego republikańskim sojusznikom zdobyć urząd;
Kiedy Trump poleciał do Chin, miliarderzy Musk i Huang osobiście znajdowali się na pokładzie Air Force One.
Oficjalne zdjęcie Białego Domu przedstawia Elona Muska i Jensena Huanga przybywających do Chin na pokładzie Air Force One, wraz z Trumpem i jego rodziną.
Kiedy prezydent USA spotkał się z chińskimi przywódcami, towarzyszyli mu ci korporacyjni oligarchowie.
Symbolika była niepodważalna: prezesi tych firm byli traktowani jak urzędnicy państwowi w cieniu.
Oficjalne zdjęcie Białego Domu przedstawia spotkanie prezydenta Chin Xi Jinpinga z przedstawicielami rządu USA i liderami biznesu, w tym Elonem Muskiem, Jensenem Huangiem, Timem Cookiem i Stephenem Schwarzmanem.
To był najwyraźniejszy dowód na to, że politykę rządu USA tworzą wielkie korporacje i bogate elity, które zarządzają tymi korporacjami i inwestują w nie.
Oficjalne zdjęcie Białego Domu przedstawia chińskich urzędników spotykających się z przedstawicielami rządu USA i liderami biznesu, w tym Elonem Muskiem, Jensenem Huangiem, Timem Cookiem i Stephenem Schwarzmanem.
Wojna handlowa z USA przyniosła odwrotny skutek: udział firmy Nvidia w rynku chińskim spadł z 95% do 0%.
Dlaczego amerykańscy liderzy biznesu tak bardzo chcieli podróżować do Chin z Trumpem? Odpowiedź jest prosta: rozpaczliwie pragną dostępu do największego rynku świata.
Chiny mają 1,4 miliarda mieszkańców i największą na świecie klasę średnią. Naukowcy z Brookings Institution szacują, że do 2027 roku chińska klasa średnia będzie liczyć 1,2 miliarda ludzi – jedną czwartą światowej klasy średniej.
„Chiny już teraz stanowią największy segment rynku konsumpcyjnego klasy średniej na świecie i są priorytetowym rynkiem dla dużych międzynarodowych korporacji” – napisali badacze.
Amerykańskie korporacje zawsze dążyły do penetracji ogromnego rynku chińskiego. Po tym, jak Deng Xiaoping zainicjował politykę reform i otwarcia w 1978 roku, zezwolił niektórym na to pod warunkiem dzielenia się technologią z chińskimi firmami i tworzenia spółek joint venture. Hasło brzmiało: „Dostęp do rynku dla transferu technologii”: 市场换技术 (shìchǎng huàn jìshù).
Kiedy Trump rozpoczął wojnę handlową USA z Chinami w 2018 roku, zainicjował stopniowe oddzielenie gospodarcze obu krajów. To powolny proces, ale handel i inwestycje między USA a Chinami znacząco spadły w ciągu ostatniej dekady.
Wojna handlowa bardzo negatywnie dotknęła wiele dużych amerykańskich korporacji.
W szczególności wyraźna obecność prezesa firmy Nvidia, Jensena Huanga, podczas wizyty Trumpa w Chinach uwypukliła rażącą porażkę strategii powstrzymywania technologii stosowanej przez Waszyngton.
Aby sabotować rozwój sztucznej inteligencji w Chinach, administracja Bidena i Trumpa nałożyła ograniczenia na eksport zaawansowanych układów scalonych.
Ta wojna technologiczna – znana jako „wojna o chipy” – mocno uderzyła w Nvidię. Huang ubolewał, że amerykańska korporacja kontrolowała wcześniej 95% chińskiego rynku zaawansowanych chipów AI, ale jej udział w rynku spadł teraz do zera .
Zamiast pozwolić Stanom Zjednoczonym na uzyskanie monopolu w dziedzinie sztucznej inteligencji i innych zaawansowanych technologii, Pekin odpowiedział inwestycjami wartymi miliardy dolarów w środki polityki przemysłowej mające na celu budowę własnego krajowego przemysłu półprzewodników.
Kilku amerykańskich liderów biznesu stanowczo wezwało Trumpa do ponownego rozważenia strategii. Argumentują, że bezwzględna kampania wojny gospodarczej i technologicznej przeciwko Chinom przyniosła odwrotny skutek i że liczyli na jakiś kompleksowy kompromis.
Podróż Trumpa zakończyła się porażką: Chiny nie były nią zainteresowane.
Jednak Pekin najwyraźniej nie był tym tak zainteresowany jak Waszyngton.
Wiele zachodnich mediów przyznało, że podróż ta przyniosła nikłe rezultaty . Niektóre nawet nazwały ją porażką . Trump wrócił do domu w dużej mierze z pustymi rękami.
Chociaż rząd USA dał firmie Nvidia zielone światło na sprzedaż swojego drugiego najbardziej zaawansowanego układu AI, H200, 10 chińskim firmom technologicznym, agencja Reuters wskazała, że „do tej pory nie zrealizowano ani jednej dostawy”.
Agencja Reuters podsumowała: „Prezydent USA Donald Trump opuścił Chiny [15 maja] bez żadnych znaczących przełomów w handlu ani konkretnej pomocy ze strony Pekinu, która miałaby na celu zakończenie wojny z Iranem”.
Ten wynik był łatwy do przewidzenia. Rząd USA prowadzi wojnę handlową i technologiczną od prawie dekady, mając na celu zahamowanie rozwoju Chin i izolację kraju.
Dlaczego Trump uznał, że nagle może stać się przyjacielski i skłonić Chiny do ustępstw, które przyniosłyby korzyści Stanom Zjednoczonym kosztem Chin, pozostaje zagadką.
Co więcej, Stany Zjednoczone rozpoczęły wojnę agresywną przeciwko Iranowi, która wstrząsnęła światową gospodarką i wywołała największy kryzys naftowy w historii , a teraz Trump oczekuje wsparcia finansowego od Chin. To po prostu absurd.
Innymi słowy, po latach ostrej krytyki Chin, Trump ma teraz nadzieję, że Pekin pomoże uratować gospodarkę USA. Oczywiste jest, dlaczego Chiny nie były tym zainteresowane.
To Chiny mają atuty, nie USA.
Gdy w kwietniu 2025 r. Trump jednostronnie zaostrzył wojnę handlową z Chinami i zagroził wprowadzeniem taryf sięgających nawet 145%, Pekin zaskoczył Waszyngton kontrreakcją i nałożył proporcjonalne taryfy na eksport ze Stanów Zjednoczonych.
Sekretarz Skarbu Scott Bessent wpadł we wściekłość. Występując w CNBC, oświadczył: „Uważam, że ta chińska eskalacja to ogromny błąd, bo igrają z ogniem ”.
„Co tracimy, gdy Chińczycy podniosą na nas cła?” – zapytał Bessent, były menedżer funduszu hedgingowego z Wall Street. „Eksportujemy tylko jedną piątą tego, co oni do nas eksportują, więc to dla nich strata”.
W rzeczywistości było odwrotnie: Chiny miały znacznie cenniejsze atuty.
Najbardziej oczywistym przykładem była reakcja Pekinu na jednostronne cła i ograniczenia eksportowe Waszyngtonu na produkty technologiczne, polegająca na odcięciu USA dostępu do pierwiastków ziem rzadkich.
Wywołało to polityczne trzęsienie ziemi w Waszyngtonie, ponieważ amerykańskie korporacje nie mogą wytwarzać swoich produktów bez chińskich pierwiastków ziem rzadkich. Amerykański kompleks militarno-przemysłowy również nie jest w stanie produkować systemów uzbrojenia bez nich.
Chiny dominują w światowym łańcuchu dostaw wielu kluczowych minerałów.
Rząd USA dostrzegł tę słabość i dlatego podjął działania mające na celu stworzenie nowego łańcucha dostaw. Pod kierownictwem Marco Rubio Departament Stanu USA uruchomił inicjatywę „Pax Silica” i zaprosił dziesiątki krajów na konferencję ministerialną poświęconą minerałom krytycznym, która odbyła się w Waszyngtonie w lutym tego roku.
Jednak zbudowanie tych równoległych sieci zajmie lata, co oznacza, że Stany Zjednoczone nie mają innego wyboru, jak utrzymywać dobre stosunki z Chinami, jeśli chcą mieć dostęp do kluczowych minerałów.
Jeśli chodzi o wpływy chińskie, szczególnie wymowna była obecność Elona Muska i prezesa Apple Tima Cooka w podróży Trumpa.
Od prawie dekady Waszyngton wywiera presję na amerykańskie firmy, aby ograniczyły ryzyko, przenosząc linie produkcyjne z Chin i przenosząc fabryki do krajów takich jak Indie.
Jednak biorąc pod uwagę złożoność chińskiego ekosystemu produkcyjnego, restrukturyzacja tych łańcuchów dostaw okazała się niemal niemożliwa.
Dzieje się tak pomimo faktu, że prezes Tesli, Elon Musk, wezwał do wprowadzenia krajowych barier handlowych w 2024 roku i ostrzegł, że jego chińscy konkurenci „zniszczą” amerykańskich producentów samochodów elektrycznych. Wkrótce potem rząd USA (wówczas pod przewodnictwem Joe Bidena) nałożył cła w wysokości 100% na chińskie pojazdy elektryczne.
Wszystko to dowodzi skrajnej hipokryzji polityki USA wobec Chin. Waszyngton chce, aby Pekin poświęcił własne interesy na rzecz interesów amerykańskich korporacji. Niektóre elity w innych krajach mogą być skłonne to zrobić, aby wzbogacić się kosztem swojego kraju; ale nie chińskie przywództwo, któremu zależy na rozwoju kraju.
Stany Zjednoczone muszą się nauczyć na własnej skórze, że nie mogą już dłużej rozkazywać Chinom.
W nowym wywiadzie dla programu „Judging Freedom” były analityk CIA Larry Johnson przedstawia ponury obraz obecnej sytuacji na Bliskim Wschodzie. W rozmowie z Andrew Napolitano Johnson twierdzi, że USA i Izrael są o krok od wznowienia ataków na Iran – podczas gdy Waszyngton jednocześnie zmaga się z malejącymi zapasami broni, strategicznym uzależnieniem od Chin i rosnącym oporem w regionie.
Johnson opisuje podróż Donalda Trumpa do Chin jako niemal całkowitą porażkę. Trumpowi nie udało się zawrzeć żadnych znaczących umów handlowych ani poczynić postępów w dostępie do pierwiastków ziem rzadkich – surowców, które według Johnsona są niezbędne do produkcji nowoczesnych amerykańskich systemów uzbrojenia. Stany Zjednoczone nadal obiecują eksport broni, mimo że nie kontrolują już odpowiednio materiałów potrzebnych do produkcji tych systemów.
Według Johnsona, próba Trumpa, by przekonać Chiny do wywarcia presji na Iran, była szczególnie burzliwa. Pekin jednak stanowczo odmówił. Zamiast tego Chiny i Rosja pracują za kulisami nad nową architekturą bezpieczeństwa dla Azji Zachodniej – swego rodzaju islamskim odpowiednikiem NATO. Kraje takie jak Arabia Saudyjska, Iran i Turcja mogłyby utworzyć regionalny sojusz obronny, który ostatecznie uczyniłby obecność wojskową USA zbędną.
Johnson jest przekonany, że Waszyngton i Tel Awiw poczyniły już konkretne przygotowania do kolejnych ataków na Iran. Decydującym czynnikiem jest jednak stanowisko państw Zatoki Perskiej. Gdyby Arabia Saudyjska i Katar odmówiły USA dostępu do swoich baz wojskowych i przestrzeni powietrznej, amerykańskie plany ataku zostałyby poważnie zagrożone. Szczególnie ważna w tym kontekście jest ogromna amerykańska baza lotnicza Al-Udeid w Katarze – największa amerykańska baza w całej Azji Zachodniej.
Johnson sugeruje, że kraje te mają obecnie znaczący wpływ na strategiczne decyzje Waszyngtonu. Głośno zapowiadany plan Trumpa, mający na celu siłowe otwarcie Cieśniny Ormuz, został nagle wstrzymany po zaledwie 36 godzinach, po tym jak Arabia Saudyjska i Kuwejt odmówiły udzielenia wsparcia. Nawet bezpośrednia rozmowa telefoniczna między Trumpem a następcą tronu, księciem Mohammedem bin Salmanem, nie zmieniła tej sytuacji.
Jednocześnie Johnson dostrzega wyraźne zbliżenie między Chinami a Rosją. Choć Trump spotkał się z chłodnym przyjęciem w Pekinie, zdaniem Johnsona, wizyta Władimira Putina w Chinach jest demonstracyjnie podkreślana. Johnson interpretuje nawet subtelne szczegóły dyplomatyczne – takie jak rzekoma zmiana nazwiska sekretarza stanu USA Marco Rubio na chiński w celu obejścia obowiązujących wobec niego sankcji – jako przejaw braku szacunku Pekinu dla Waszyngtonu.
W dalszej części wywiadu Johnson twierdzi, że armia amerykańska jest już zaangażowana w konkretne przygotowania do wojny. Jako ciekawy wskaźnik podaje tzw. „Indeks Pizzy” w Pentagonie: historycznie gwałtowny wzrost zamówień w pobliskich pizzeriach często korelował z nadchodzącymi operacjami wojskowymi. Według Johnsona, wskaźnik ten ostatnio „poszybował w górę”, sugerując intensywne nocne działania planistyczne.
Centralnym tematem wywiadu jest ocena sytuacji w Iranie. Johnson zaprzecza stanowisku prezentowanemu przez lata przez premiera Izraela Benjamina Netanjahu, zgodnie z którym system irański szybko załamałby się w przypadku ataku militarnego. Pośrednio popiera go były sekretarz obrony USA Robert Gates, który we wcześniejszym wywiadzie stwierdził, że Netanjahu już w 2009 roku drastycznie nie docenił odporności Iranu.
Johnson argumentuje, że nawet operacje wojskowe ostatnich tygodni nie osłabiły znacząco potencjału Iranu. Iran nadal może rozmieszczać pociski balistyczne, pociski manewrujące i drony, a także skutecznie kontrolować Cieśninę Ormuz. Chociaż Stany Zjednoczone zadały znaczne szkody, nie osiągnęły strategicznej dominacji.
Szczególnie alarmujące są wypowiedzi Johnsona dotyczące amerykańskich zapasów broni. Twierdzi on, że zapasy pocisków przechwytujących Patriot są już wyczerpane w około 90 procentach. Przytacza podobne problemy z systemami THAAD, pociskami manewrującymi Tomahawk i pociskami JASSM. Według Johnsona, w przypadku przedłużającego się konfliktu z Chinami, Stany Zjednoczone mogłyby utrzymać swoje zasoby jedynie przez kilka tygodni.
Powodem tego są nie tylko pieniądze czy moce produkcyjne, ale także ogromne uzależnienie od chińskich pierwiastków ziem rzadkich. Od 80 do 90 procent współczesnej amerykańskiej technologii zbrojeniowej opiera się na tych surowcach. W przeciwieństwie do Rosji, która była w stanie znacząco zwiększyć produkcję broni po wybuchu wojny na Ukrainie, Stany Zjednoczone, według Johnsona, nie są już w stanie wystarczająco szybko uzupełniać własnych zapasów.
Straty w nowoczesnych systemach dronów również rosną. Johnson wskazuje na drony MQ-9 Reaper – bezzałogowe systemy o wartości około 35 milionów dolarów każdy – których ruch Huti w Jemenie zestrzelił już dziesiątki. To samo zagrożenie dronami wisi teraz nad Iranem. Bez przewagi powietrznej Stany Zjednoczone będą musiały coraz bardziej polegać na broni dalekiego zasięgu, ale jej zapasy również maleją.
Pod koniec rozmowy Johnson wyciąga jasny wniosek: Część Pentagonu uznała już, że zwycięstwo militarne nad Iranem jest nierealne. Iran jest dziś bardziej pewny siebie niż dwa miesiące temu i może liczyć na zdecydowane wsparcie Rosji i Chin. Pakistan coraz częściej występuje jako strategiczny partner Pekinu. Iran jest otwarty na dyplomację – ale nie jest gotowy na kapitulację przed Waszyngtonem.
Gdybyśmy byli wystarczająco naiwni, moglibyśmy dojść do wniosku, że Xi i Trump uzgodnili trzyletnie ramy stabilizacyjne.
Czwartkowy nagłówek na pierwszej stronie gazety China Daily grzmiał i migał: „Przyjęcie na czerwonym dywanie dla Trumpa w Pekinie”.
Oczywiście nie zabrakło też podekscytowanych dzieci machających kwiatami oraz wizyty w Świątyni Nieba, zbudowanej w 1420 roku jako symbol łączności nieba z ludzkością.
Młodość spotyka się z tradycją. Pokolenie, które będzie przewodzić w pełni zmodernizowanym Chinom, styka się z ich głęboką historią. Oszołomiony i zdezorientowany prezydent USA z trudem przyswajał sobie wciąż trwającą lekcję cywilizacji.
Xi Jinping był znany z miażdżącej krytyki: „Powinniśmy być partnerami, a nie rywalami”. Zwolennicy wyjątkowości byli zszokowani. I to po niekończącej się litanii wojen handlowych, sankcji technologicznych, permanentnej histerii wokół Tajwanu, okrążenia militarnego, konfrontacji geoekonomicznej i antychińskiej retoryki.
Uspokój się. Zachowaj spokój.
Ach, te zawiłości i meandry najważniejszej dwustronnej relacji na świecie. Chociaż obie gospodarki są ze sobą ściśle powiązane, dwustronny handel towarami osiągnął w 2025 roku 4,01 biliona juanów (590 miliardów dolarów). Jednak w skali globalnej nie jest to przełom: stanowi on zaledwie 8,8% całkowitego handlu zagranicznego Chin.
Podczas bankietu państwowego Xi dzięki swym ostrym argumentom dokonał wyczynu zjednoczenia MAGA i odrodzenia narodu chińskiego:
„Chińczycy i Amerykanie to wielkie narody. Wielkie odrodzenie narodu chińskiego i odrodzenie Ameryki mogą iść ręka w rękę”.
Barbarzyńcy znów byli zdezorientowani.
Następnie Xi zwięźle wyjaśnił, na czym stoimy. Wystarczyło mu do tego tylko jedno zdanie:
„Transformacja, nieobserwowana od stulecia, przyspiesza na całym świecie, a sytuacja międzynarodowa jest płynna i burzliwa”.
Porównajmy to z momentem, gdy po raz pierwszy publicznie odniósł się do tej „transformacji” przed globalną publicznością: tuż po spotkaniu z Putinem na Kremlu wiosną 2023 roku.
Xi natychmiast zapytał: „Czy Chiny i Stany Zjednoczone mogą przezwyciężyć pułapkę Tukidydesa i stworzyć nowy paradygmat relacji między mocarstwami?”
Choć pułapka Tukidydesa jest kolejnym słabym tworem amerykańskiego think tanku – najlepszymi analitykami Tukidydesa są Grecy i Włosi, a nie klika Waszyngtonu – metafora Xi rzeczywiście podkreśla, że Chiny są obecnie liderem rodzącego się porządku.
I osiągnęło ten punkt nie oddając ani jednego strzału.
Ta „konstruktywna stabilność strategiczna”
Następnie Xi przedstawił swoją nową wizję stosunków amerykańsko-chińskich – przynajmniej na najbliższe trzy lata – pod dość zaskakującym hasłem: „konstruktywna stabilność strategiczna”.
Ale to niesie ze sobą trzy poważne problemy.
Imperium Chaosu nie jest konstruktywne: jest destrukcyjne.
Nie jest to strategia: w najlepszym razie jest to mniej więcej taktyka, a taktyka ciągle się zmienia.
Nie chodzi tu o stabilność: chodzi o tworzenie i wykorzystywanie chaosu – a także kłamstw, grabieży i, jak widzimy w Wenezueli, a szczególnie w Iranie, piractwa.
Xi nie może rozsądnie oczekiwać, że imperium zaakceptuje „współpracę” jako „kamień węgielny” relacji, nie mówiąc już o „zdrowej stabilności z zachowaniem rozsądnych granic konkurencji”.
Gdybyśmy byli wystarczająco hojni, moglibyśmy dojść do wniosku, że Xi i Trump zgodzili się na trzyletnie ramy stabilizacyjne, które należy interpretować jako strukturalny reset – w którym najpierw będzie współpraca, a następnie kontrolowana konkurencja, a końcowym rezultatem będzie przewidywalny pokój.
No cóż, nie zapominajmy, że mamy do czynienia z „niekontraktującym” Stanami Zjednoczonymi – według nieśmiertelnej definicji Wielkiego Mistrza Ławrowa.
No i oczywiście jest kwestia Tajwanu. Xi w szczytowej formie: „Niepodległość Tajwanu” i pokój po obu stronach Cieśniny Tajwańskiej są nie do pogodzenia jak ogień i woda”. Amerykanie muszą zachować „wyjątkową ostrożność” w „rozpatrywaniu kwestii Tajwanu”.
Xi nazwał to „najważniejszą kwestią w relacjach między Chinami a USA”. Dla Pekinu to ostateczna czerwona linia. Zespół Trumpa może nadal nie rozumieć, o co toczy się gra. Tajwan jest zmienną, która może wyzerować całe optymistyczne, trzyletnie równanie „pokojowe”.
A tak przy okazji: twierdzenie amerykańskich mediów głównego nurtu, że Xi Jinping wymienił amerykańską nieingerencję na Tajwanie na amerykańską „pomoc” w Iranie, jest absurdalne. Chiny i Iran mają stale ewoluujące partnerstwo strategiczne.
Podczas gdy wszystko to działo się w Pekinie, miałem przyjemność spędzić długi geopolityczny lunch w Szanghaju z niezwykłym Li Bo, dyrektorem generalnym Guancha, wiodącej niezależnej chińskiej stacji medialnej, którą codziennie śledzi co najmniej 120 milionów osób.
Li Bo stwierdził między innymi, że Tajwan nie jest problemem dla Pekinu: to wewnętrzna sprawa, którą należy rozwiązać pokojowo. Prawdziwym problemem, jak powiedział, jest zbrojenie Japonii, zwłaszcza teraz, pod rządami otwarcie militarystycznego rządu Sanae Takaichi.
A teraz przejdźmy do prawdziwych VIP-ów programu Trump-Xi
Po wszystkich rozmowach o „imperium zła”, histerii związanej z rozdzielaniem, paranoi związanej z ograniczaniem ryzyka, tsunami sankcji, tsunami taryf i retoryce wojennej, nagle jesteśmy świadkami, jak grupa oligarchiczna o łącznej kapitalizacji rynkowej przekraczającej 10 bilionów dolarów leci do Pekinu, aby dosłownie osobiście błagać Xi Jinpinga o… interesy.
Trump był wniebowzięty:
„Chciałem numer jeden z każdego imperium! Jensen Huang, Tim Cook, Elon Musk i inni tytani… najlepsi na świecie są tutaj, tuż przed tobą”.
A potem kluczowe zdanie:
„Są tu dziś, aby okazać szacunek wam i Chinom. Przyjeżdżają tu głodni interesów, inwestycji i tworzenia. Z naszej strony będzie to w stu procentach wzajemne”.
„Niezbędny” naród oddaje hołd prawdziwemu geo-ekonomicznemu imperium XXI wieku. Historia będzie miała z tego pole do popisu.
Klucze do nowej Świątyni Nieba
Tesla, Apple, Boeing, GE Aerospace – wszystkie te firmy mogą rozpaczliwie potrzebować chińskich pierwiastków ziem rzadkich: Chiny kontrolują prawie 99% światowych mocy przetwórczych pierwiastków ziem rzadkich. Jednak Chiny nie potrzebują już tych amerykańskich gigantów strukturalnie, a wręcz coraz bardziej.
Łączne przychody dwunastu największych firm, których prezesi wzięli udział w tej podróży, z działalności w Chinach wynoszą ponad 300 miliardów dolarów rocznie.
Musk musi kontynuować budowę Tesli – Gigafactory, jego najważniejszy ośrodek eksportowy, znajduje się poza Szanghajem – i to bez 100% ceł. Jensen Huang potrzebuje licencji eksportowych na chipy, aby Nvidia mogła sprzedawać na tym ogromnym rynku sztucznej inteligencji (choć Chiny tak naprawdę już jej nie potrzebują). Tim Cook potrzebuje stabilności chińskiego łańcucha dostaw Apple o wartości 70 miliardów dolarów.
Prawdziwym problemem jest Larry Fink z BlackRock, który z chciwością oczekuje, że chińskie rynki finansowe „otworzą się” na dodatkowe zyski z Wall Street (Li Bo powiedział mi, że Chińczycy w najlepszym razie pozwolą im otworzyć małe biuro na wyspie Hajnan…). Co więcej, Fink jest prawdziwym nowym liderem kliki w Davos i bezpośrednio odpowiada za finansowanie centrów danych nadzorujących sztuczną inteligencję w całych Stanach Zjednoczonych.
W oświadczeniu Białego Domu zachwyt wzbudziły „zwiększony dostęp amerykańskich firm do rynku chińskiego oraz wzrost chińskich inwestycji w amerykański przemysł”, „zwiększone zakupy amerykańskich produktów rolnych przez Chińczyków” oraz wyrażenie przez Xi „zainteresowania zakupem większej ilości amerykańskiej ropy”.
Jednakże chińskie Ministerstwo Handlu nie wspomniało ani słowem o żadnych „rozmowach handlowych”.
Teoretycznie więc mieliśmy tę partię prezesów-miliarderów, którzy desperacko pragnęli „otworzyć” Chiny na amerykański biznes i handel. Społeczność biznesowa w Szanghaju zdecydowanie nie była pod wrażeniem. W końcu Chiny aktywnie budują swoją niezależność – wszystko to zostało zapisane w celach nowego Planu Pięcioletniego – podczas gdy Stany Zjednoczone, za pośrednictwem tych prezesów-miliarderów, w zasadzie demonstrowały formalizację własnej zależności.
Podczas gdy w Pekinie panowało całe to zamieszanie, ministrowie spraw zagranicznych Rosji, Chin (z wyjątkiem Wang Yi, który pozostał ramię w ramię z Xi w Pekinie), Indii i – co najważniejsze – Iranu, a także inni przedstawiciele, przebywali w New Delhi na bardzo ważnym szczycie BRICS, którego tematem przewodnim była, jak określiła to Moskwa, reforma systemu „globalnego zarządzania” z dominującą rolą Globalnego Południa.
BRICS może być w stanie śpiączki. Ale jeśli ktokolwiek jest w stanie go ożywić, to Wielki Mistrz Ławrow i Rosja – ramię w ramię z Chinami i rosnącą potęgą globalną, Iranem. Po raz kolejny to nowy Trójkąt Primakowa, RIC (Rosja-Indie-Chiny), znajdzie prawdziwe klucze do otwarcia nowej Świątyni Nieba.
Gdybyśmy byli wystarczająco hojni, moglibyśmy dojść do wniosku, że Xi i Trump uzgodnili trzyletnie ramy stabilności.
SZANGHAJ – Nagłówek na pierwszej stronie dziennika China Daily w czwartek był niczym grom z jasnego nieba: „Czerwony dywan dla Trumpa w Pekinie”.
Cóż, tak – wraz z podekscytowanymi dziećmi machającymi kwiatami i wizytą w Świątyni Nieba, zbudowanej w 1420 roku jako symbol połączenia nieba z ludzkością.
Młodość spotyka się z tradycją. Pokolenie, które będzie przewodzić w pełni zmodernizowanym Chinom, styka się z ich bogatą historią. Oszołomiony i zdezorientowany prezydent USA z trudem pojmował, że właśnie otrzymał mistrzowską lekcję cywilizacji.
Xi Jinping był znany z miażdżącej krytyki: „Powinniśmy być partnerami, a nie rywalami”. Zwolennicy wyjątkowości byli zszokowani. I to po niekończącej się litanii wojen handlowych, sankcji technologicznych, nieustającej histerii wokół Tajwanu, okrążenia militarnego, konfrontacji geoekonomicznej i antychińskiej retoryki.
Uspokój się. Zachowaj spokój.
Ach, zawiłości i meandry najważniejszej dwustronnej relacji na świecie. Chociaż obie gospodarki są ze sobą ściśle powiązane, dwustronny handel towarami osiągnął w 2025 roku zaledwie 4,01 biliona juanów (590 miliardów dolarów). W skali globalnej nie robi to wrażenia: stanowi zaledwie 8,8% całkowitego handlu zagranicznego Chin.
Podczas bankietu państwowego Xi, dzięki swym doskonałym umiejętnościom retorycznym, dokonał wyczynu zjednoczenia MAGA i odrodzenia narodu chińskiego:
„Chińczycy i Amerykanie to dwa wielkie narody. Wielkie odrodzenie narodu chińskiego i cel, jakim jest ponowne uczynienie Ameryki wielką, mogą iść ręka w rękę”.
Barbarzyńcy znów byli zdezorientowani.
Następnie Xi krótko wyjaśnił, na czym stoimy. Zajęło to tylko jedno zdanie:
„Transformacja, jakiej nie widziano od stulecia, przyspiesza na całym świecie, a sytuacja międzynarodowa jest płynna i burzliwa”.
Porównajmy to z momentem, gdy po raz pierwszy publicznie mówił o tej „transformacji” – tuż po spotkaniu z Putinem na Kremlu wiosną 2023 roku.
Xi natychmiast zapytał: „Czy Chiny i Stany Zjednoczone mogą przezwyciężyć pułapkę Tukidydesa i stworzyć nowy paradygmat relacji między mocarstwami?”
Choć pułapka Tukidydesa jest kolejnym słabym tworem amerykańskiego świata think tanków – najlepszymi analitykami Tukidydesa są Grecy i Włosi, a nie klika Waszyngtonu – metafora Xi rzeczywiście podkreśla, że to Chiny są teraz liderem nowego, powstającego porządku.
A Chinom udało się to osiągnąć bez oddania ani jednego strzału.
Ta „konstruktywna stabilność strategiczna”
Następnie Xi przedstawił swoją nową wizję stosunków amerykańsko-chińskich – przynajmniej na najbliższe trzy lata – podając dość zaskakujące hasło: „konstruktywna stabilność strategiczna” (podkreślenie moje).
Ale to niesie ze sobą trzy poważne problemy.
Imperium Chaosu nie jest konstruktywne: jest destrukcyjne.
Nie jest to strategia: w najlepszym razie jest to mniej więcej taktyka, a taktyka ciągle się zmienia.
Nie chodzi tu o stabilność: chodzi o tworzenie i wykorzystywanie chaosu – wraz z kłamstwami, grabieżą i, jak widzimy w Wenezueli, a szczególnie w Iranie, piractwem.
Xi nie może rozsądnie oczekiwać „współpracy” ze strony imperium jako „kamienia węgielnego” relacji – nie mówiąc już o „zdrowej stabilności z zachowaniem rozsądnych granic konkurencji”.
Gdybyśmy byli wystarczająco hojni, moglibyśmy dojść do wniosku, że Xi i Trump uzgodnili trzyletnie ramy stabilności, które należy rozumieć jako strukturalny reset – najpierw współpraca, a następnie kontrolowana konkurencja i przewidywalny pokój jako końcowy rezultat.
Nie zapominajmy jednak, że mamy do czynienia z Ameryką „nieumowną” – według nieśmiertelnej definicji Wielkiego Mistrza Ławrowa.
No i oczywiście jest kwestia Tajwanu. Xi w szczytowej formie: „Niepodległość Tajwanu” i pokój po drugiej stronie Cieśniny Tajwańskiej są nie do pogodzenia jak ogień i woda”. Amerykanie muszą zachować „wyjątkową ostrożność” w „rozwiązywaniu kwestii Tajwanu”.
Xi określił to jako „najważniejszą kwestię w relacjach między Chinami a USA”. Dla Pekinu to ostateczna czerwona linia. Zespół Trumpa może nadal nie rozumieć, o co tak naprawdę toczy się gra. Tajwan jest zmienną, która może wyzerować całe optymistyczne, trzyletnie równanie „pokojowe”.
A tak przy okazji: twierdzenie amerykańskich mediów głównego nurtu, że Xi Jinping wymienił amerykańską nieingerencję na Tajwanie na chińską „pomoc” dla USA w Iranie, jest absurdalne. Chiny i Iran mają stale ewoluujące partnerstwo strategiczne.
Podczas gdy wszystko to działo się w Pekinie, miałem przyjemność spędzić długi geopolityczny lunch w Szanghaju z niezwykłym Li Bo, dyrektorem generalnym Guancha, najważniejszego niezależnego medium w Chinach, które ma co najmniej 120 milionów obserwujących dziennie.
Li Bo stwierdził między innymi, że Tajwan nie jest problemem dla Pekinu: to wewnętrzna sprawa, którą należy rozwiązać pokojowo. Prawdziwym problemem, jak powiedział, jest zbrojenie Japonii – zwłaszcza teraz, pod rządami otwarcie militarystycznego rządu Sanae Takaichi.
A teraz do prawdziwych VIP-ów show Trump-Xi.
Po całej tej gadaninie o „imperium zła”, histerii rozdzielania, paranoi odstraszania od ryzyka, tsunami sankcji, tsunami ceł i retoryce wojennej, mamy teraz oligarchiczną klikę o łącznej kapitalizacji rynkowej przekraczającej 10 bilionów dolarów, która leci do Pekinu, by dosłownie osobiście błagać Xi Jinpinga o… interesy.
Trump był wniebowzięty: „Chciałem numer jeden z każdego imperium! Jensen Huang, Tim Cook, Elon Musk i inni tytani… najlepsi na świecie są tutaj, tuż przed wami”.
Potem padło kluczowe zdanie: „Jesteście tu dzisiaj, aby okazać szacunek sobie i Chinom. Przychodzicie spragnieni biznesu, inwestycji i innowacji. Z naszej strony będzie stuprocentowa wzajemność”.
„Niezbędny” naród oddaje hołd prawdziwemu geo-ekonomicznemu imperium XXI wieku. Historia będzie miała z tego pole do popisu.
Klucze do nowej Świątyni Nieba
Tesla, Apple, Boeing, GE Aerospace – wszystkie te firmy mogą rozpaczliwie potrzebować chińskich pierwiastków ziem rzadkich: Chiny kontrolują prawie 99% światowych mocy przetwórczych pierwiastków ziem rzadkich. Jednak zapotrzebowanie Chin na te amerykańskie giganty maleje strukturalnie.
Łączna zależność przychodów dwunastu największych firm, których prezesi wzięli udział w tej podróży, od rynku chińskiego wynosi ponad 300 miliardów dolarów rocznie.
Musk musi kontynuować produkcję Tesli – Gigafactory, jego najważniejszy ośrodek eksportowy, znajduje się poza Szanghajem – bez 100% ceł. Jensen Huang potrzebuje licencji eksportowych na chipy, aby Nvidia mogła sprzedawać na tym ogromnym rynku sztucznej inteligencji (choć Chiny tak naprawdę już nie potrzebują Nvidii). Tim Cook potrzebuje stabilności łańcucha dostaw Apple w Chinach, wartego 70 miliardów dolarów.
Prawdziwym problemem jest Larry Fink z BlackRock, który z chciwością oczekuje „otwarcia” chińskich rynków finansowych, aby generować dodatkowe zyski dla Wall Street (Li Bo powiedział mi, że Chińczycy w najlepszym razie pozwoliliby im na małe biuro na wyspie Hajnan…). Fink jest również de facto nowym liderem kliki w Davos i bezpośrednio odpowiedzialny za finansowanie centrów danych nadzorujących sztuczną inteligencję w całych Stanach Zjednoczonych.
W oświadczeniu Białego Domu podkreślono „zwiększenie dostępu amerykańskich firm do rynku chińskiego i wzrost chińskich inwestycji w amerykańskim przemyśle”, „większą liczbę chińskich zakupów amerykańskich produktów rolnych” oraz „zainteresowanie Xi zakupem większej ilości amerykańskiej ropy”.
Chińskie Ministerstwo Handlu nie wspomniało jednak ani słowem o żadnych „rozmowach handlowych”.
Teoretycznie więc mieliśmy tę partię prezesów-miliarderów, którzy chcieli „otworzyć” Chiny na amerykański biznes i handel. Społeczność biznesowa w Szanghaju była całkowicie niezadowolona. W końcu Chiny aktywnie budują swoją niezależność – wszystko to zapisane w celach nowego Planu Pięcioletniego – podczas gdy Stany Zjednoczone, za pośrednictwem tych prezesów-miliarderów, w zasadzie demonstrowały formalizację własnej zależności.
Podczas gdy w Pekinie szalał cały ten hałas i gniew, ministrowie spraw zagranicznych Rosji, Chin (nie Wang Yi, który pozostał w Pekinie u boku Xi), Indii i, co najważniejsze, Iranu, wraz z innymi przedstawicielami, przybyli do New Delhi na bardzo ważny szczyt BRICS, którego głównym tematem była, jak to określiła Moskwa, reforma systemu „globalnego zarządzania”, w której dominującą rolę odgrywa Globalne Południe.
BRICS może być w stanie śpiączki. Ale jeśli ktokolwiek jest w stanie go ożywić, to Wielki Mistrz Ławrow i Rosja – ramię w ramię z Chinami i rosnącą potęgą globalną, Iranem. Po raz kolejny to nowy Trójkąt Primakowa, RIC (Rosja-Indie-Chiny), znajdzie prawdziwe klucze do otwarcia nowej Świątyni Nieba.
W tym wywiadzie Pepe Escobar z Szanghaju analizuje konsekwencje szczytu Trump-Xi w Pekinie, rolę Iranu w Cieśninie Ormuz, koordynację rosyjsko-chińską oraz rosnącą utratę kontroli przez Waszyngton. Jego główna teza: Stany Zjednoczone próbują wywierać presję na Iran, Chiny i Rosję jednocześnie – ale ta sama strategia zbliża te trzy mocarstwa i przyspiesza transformację w kierunku wielobiegunowego porządku świata.
Pekin jako scena geopolitycznego upokorzenia
Escobar zaczyna od niemal kpiącej obserwacji z Szanghaju. Dla niego miasto to nie tylko azjatycka metropolia, ale symbol przyszłości: zaawansowana technologia, miejska dynamika, potęga gospodarcza i kulturowa pewność siebie. Z tej perspektywy geopolityczny teatr Waszyngtonu wydaje mu się coraz bardziej przestarzały, wyczerpany i prowincjonalny.
W interpretacji Escobara wizyta Trumpa w Pekinie jawi się nie jako triumf amerykańskiej dyplomacji, lecz jako starannie zaaranżowana lekcja chińskiej projekcji siły. Trump przybył do Chin w towarzystwie prezesów i geopolitycznych żądań, ale Xi Jinping w istocie dał mu mistrzowską lekcję cywilizacji: uprzejmości, rytualizacji, precyzji – i strategicznego chłodu.
Dla Escobara symboliczne tło jest szczególnie ważne: Świątynia Nieba, tło historyczne, dopracowana inscenizacja i sposób, w jaki Chiny przyjęły Trumpa. Nie jako zwycięzcę. Nie jako władcę świata. Ale jako gościa starszego, pewnego siebie ośrodka władzy.
Dwa ostrzeżenia dla Trumpa: najpierw Putin, potem Xi
Główna teza Escobara jest taka, że Trump otrzymał dwa wyraźne sygnały zatrzymania w ciągu kilku dni – najpierw od Władimira Putina, a następnie od Xi Jinpinga.
Pierwszy strzał ostrzegawczy padł podobno po wizycie irańskiego ministra spraw zagranicznych Abbasa Araghchiego w Petersburgu. Araghchichi szczegółowo wyjaśnił stanowisko Iranu Ławrowowi i Putinowi. Następnie Putin rozmawiał bezpośrednio z Trumpem telefonicznie i w istocie zaproponował mediację w celu rozwiązania kryzysu irańskiego – ale jednocześnie jasno dał do zrozumienia, że kolejna eskalacja konfliktu, wznowienie bombardowań, a nawet ataki na infrastrukturę cywilną nie pozostaną bezkarne.
Dla Escobara był to pierwszy rozkaz „zaprzestania i zaniechania”: zaprzestania dalszego pogarszania sytuacji.
Drugi komunikat nadszedł z Pekinu. Xi Jinping nie uciekł się do jawnych gróźb, lecz do języka chińskiej dyplomacji: pośredniego, lecz jednoznacznego. Chiny nie wezmą udziału w próbach Waszyngtonu, by wywrzeć presję na Iran. Chiny nie zaakceptują też wykorzystywania kryzysu irańskiego jako preludium do późniejszej eskalacji konfliktu z Chinami.
Cieśnina Ormuz: otwarta dla Chin, problem dla Waszyngtonu
Centralnym punktem dyskusji jest Cieśnina Ormuz. Podczas gdy Waszyngton stara się przedstawiać kryzys jako globalny problem bezpieczeństwa, Escobar postrzega sytuację bardziej pragmatycznie: dla Chin Cieśnina Ormuz nie jest zablokowana. Chińskie tankowce mogą nadal przepływać przez nią na mocy porozumień państwowych z Iranem.
Oznacza to, że Waszyngton traci kluczową dźwignię. Chociaż Stany Zjednoczone nadal mogą wywierać presję na zachodnie firmy żeglugowe, ubezpieczycieli i państwa Zatoki Perskiej, nie kontrolują już automatycznie przepływu energii do Azji.
To jest sedno nowej rzeczywistości: Stany Zjednoczone mogą wywołać kryzys, ale nie mogą już zagwarantować, że wszyscy kluczowi gracze będą grać według ich zasad.
Iran jako strategiczny węzeł
Iran jawi się nie jako odosobniony cel amerykańskiej polityki siły, lecz jako centralny ośrodek rodzącego się porządku wielobiegunowego.
Logika dyskusji opierała się na założeniu, że wojna z Iranem nigdy nie była tylko wojną z Iranem. Była to również wojna z Chinami, wpływami Rosji, Korytarzem Północ-Południe, Inicjatywą Pasa i Szlaku oraz strategiczną autonomią Globalnego Południa.
Dlatego Rosja i Chiny reagują tak zdecydowanie. Wiedzą: jeśli Iran upadnie, presja na całą architekturę wielobiegunową wzrośnie. Jeśli Iran utrzyma swoją pozycję, Waszyngton straci istotną część swojej siły zastraszania.
Tajwan: Czerwona linia za czerwoną linią
Xi Jinping wielokrotnie dawał Trumpowi jasno do zrozumienia, że Tajwan pozostaje ostateczną czerwoną linią dla Chin. Escobar bezpośrednio łączy Tajwan z Iranem: To, co Waszyngton próbuje dziś zrobić w Zatoce Perskiej, może być kontynuowane jutro poprzez Malakkę, Morze Południowochińskie i Tajwan.
To sprawia, że Tajwan jest strategicznym odbiciem kryzysu irańskiego. Oba przypadki koncentrują się na wąskich gardłach, szlakach morskich, przepływach energii, odstraszaniu militarnym i pytaniu, czy Stany Zjednoczone będą nadal w stanie dyktować warunki konfliktów na obrzeżach Eurazji.
Xi zasadniczo powiedział Trumpowi: Nie próbuj stosować wobec Tajwanu tej samej logiki eskalacji, którą zastosowałeś wobec Iranu.
Putin w Pekinie: Nie przypadek, ale sygnał
Escobar uważa, że kolejna wizyta Putina w Pekinie była szczególnie ważna. Uważa, że spotkanie Putina z Xi zaledwie kilka dni po spotkaniu Trumpa nie było zbiegiem okoliczności, lecz raczej częścią precyzyjnej koordynacji między Moskwą a Pekinem.
Xi zda Putinowi relację z pierwszej ręki o tym, co zostało omówione z Trumpem. To stworzy ściśle skoordynowaną linię rosyjsko-chińską wobec Waszyngtonu. Wraz z Iranem tworzy się strategiczny trójkąt, który nie tylko reaguje, ale aktywnie kształtuje własną rzeczywistość.
Dla Escobara to kluczowe: Rosja, Chiny i Iran nie czekają już, aż Waszyngton wykona swoją pracę. Budują własny porządek.
Stany Zjednoczone nie rozumieją języka Chin
Jednym z najistotniejszych wątków rozmowy jest intelektualna i kulturowa niezdolność amerykańskich elit do zrozumienia Chin. Escobar oskarża amerykańską delegację o zachowanie się jak prowincjonalni politycy w Pekinie – niezdolność do rozszyfrowania rytuałów, języka, historii i symboliki chińskiej dyplomacji.
Koncepcja „konstruktywnej stabilności strategicznej”, którą Xi sformułował jako zasadę przewodnią na nadchodzące lata, jest szczególnie istotna. Dla Chin oznacza ona: najpierw współpraca, potem kontrolowana konkurencja, a pokój jako cel.
Dla Escobara właśnie o to chodzi: amerykańskie imperium nic nie może zrobić z tą koncepcją. Nie jest konstruktywna, lecz destrukcyjna. Nie strategiczna, lecz taktyczna. Nie stabilizująca, lecz nastawiona na chaos, presję i piractwo.
Xi zaoferował zatem USA swego rodzaju strukturalny restart. Escobar wątpi jednak, czy Waszyngton w ogóle rozumie, co zostało zaoferowane.
BRICS w kryzysie – ale Rosja i Chiny pozostają siłą napędową
Kolejnym tematem jest BRICS. Escobar opisuje niedawne spotkanie ministrów spraw zagranicznych w New Delhi jako wielki bałagan. Napięcia między Iranem a Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi pokazały, jak głębokie stały się sprzeczności w BRICS.
Dla niego BRICS jest „w śpiączce”, ale nie jest to jeszcze definitywny koniec. Gdyby ktokolwiek mógł ożywić ten projekt, byłyby to Rosja i Chiny – być może razem z Iranem i Brazylią.
Problem: BRICS obejmuje państwa o zupełnie odmiennych celach strategicznych. Indie, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Arabia Saudyjska, Iran, Chiny i Rosja nie mają wspólnych interesów. Rola Zjednoczonych Emiratów Arabskich jako bliskiego partnera Izraela i Stanów Zjednoczonych, w szczególności, sprawia, że sytuacja staje się napięta.
Escobar sugeruje, że BRICS może potrzebować wewnętrznej hierarchii w dłuższej perspektywie. Poprzednia idea całkowitej równości byłaby trudna do utrzymania w nowych warunkach.
Pakistan jako nowy kluczowy gracz
Ocena Pakistanu dokonana przez Escobara jest interesująca. Uważa on, że Pakistan znacząco wzmocnił swoją pozycję dzięki roli pośrednika między Iranem a innymi podmiotami. Jednocześnie Pakistan otwiera dla Iranu korytarze lądowe, a nawet port w Gwadarze. To w praktyce czyni Gwadar użytecznym również dla Iranu – strategiczny ruch o ogromnym znaczeniu.
To zmienia mapę. Iran staje się mniej zależny od wrażliwych szlaków morskich. Pakistan wzmacnia swoją rolę mediatora i węzła komunikacyjnego. Chiny czerpią korzyści z chińsko-pakistańskiego korytarza gospodarczego. Rosja dostrzega nowe połączenia z Azją Południową.
Pakistan mógłby stać się naturalnym kandydatem do odegrania silniejszej roli w BRICS – ku wielkiemu niezadowoleniu Indii i prozachodnich sił w bloku.
Strategia USA wydaje się coraz bardziej chaotyczna.
W rozmowie sytuacja w Waszyngtonie jest opisywana jako coraz bardziej chaotyczna. Czasem grożą nowe ataki na Iran, czasem następuje zwrot akcji. Czasem mówi się o dyplomacji, czasem o bombardowaniach. Dla Escobara nie jest to przejaw siły, a raczej paniki.
Stany Zjednoczone dążyły do widocznego zwycięstwa, ponieważ ich poprzednie strategie zawiodły. Iran nie upadł. Chiny nie dały się zastraszyć. Rosja nie została odizolowana. Nawet część zachodniego establishmentu zaczynała zdawać sobie sprawę, że dalsza eskalacja konfliktu z Iranem może mieć katastrofalne skutki.
Escobar wskazuje na głosy neokonserwatystów, które nagle brzmią bardziej ostrożnie. Ostrzega jednak: Siły te nie porzuciły swoich celów. Po prostu szukają nowej formuły permanentnej wojny.
Prawdziwa bitwa: suwerenność kontra imperium
Ostatecznie analiza Escobara sprowadza się do dwóch koncepcji: suwerenności i niepodległości. To właśnie te koncepcje Putin podkreślał Araghchi. Dla Escobara stanowią one prawdziwą definicję funkcjonującego Globalnego Południa.
Dla niego Iran jest przykładem tego, jak państwo może zachować zdolność do działania pomimo ogromnych sankcji, presji militarnej i ciągłych zagrożeń. Chiny są tego ważniejszym przykładem: gospodarczo, technologicznie i dyplomatycznie są teraz tak silne, że Waszyngton nie może już zmusić ich do działania według własnego uznania.
Rosja z kolei łączy siłę militarną, politykę energetyczną i dyplomację.
Według Escobara te trzy mocarstwa nie tworzą razem formalnego bloku w dawnym znaczeniu tego słowa, lecz raczej sieć strategicznej suwerenności.
Korporacyjna potęga Waszyngtonu kontra państwowa strategia Chin
Kluczowy kontrast w rozmowie dotyczy roli dużych korporacji. Podczas gdy amerykańscy giganci, tacy jak BlackRock, ExxonMobil, Chevron i Nvidia, nadal generują ogromne zyski, Escobar uważa, że nie jest to dowód na ich strategiczną siłę. Pokazuje to jedynie, że amerykański system służy przede wszystkim Wall Street.
Chiny z kolei myślą długoterminowo, uwzględniając plany rozwoju przemysłowego, technologicznego i społecznego. Choć duże chińskie firmy działają globalnie, nadal koncentrują się na rynku krajowym i narodowych celach rozwojowych.
Dla Escobara to jest kluczowa różnica: USA maksymalizują zyski. Chiny budują moce produkcyjne.
Nowa rzeczywistość: USA mogą zakłócać porządek, ale nie mogą już dyktować warunków.
Wspólny wątek przewijający się przez całą rozmowę jest wyraźny: Waszyngton nadal jest niebezpieczny, ale nie jest już wszechmocny.
Stany Zjednoczone mogą wszczynać wojny, nakładać sankcje, militaryzować szlaki morskie, wpływać na ceny ropy naftowej i wywierać presję na państwa. Nie są jednak w stanie w pełni kontrolować reakcji innych mocarstw.
Iran znajduje alternatywne drogi. Chiny zawierają własne porozumienia. Rosja pośredniczy i koordynuje działania. Pakistan zyskuje na znaczeniu. Pomimo kryzysu, BRICS pozostaje areną reorganizacji. A państwa Zatoki Perskiej zaczynają lawirować między Waszyngtonem, Pekinem, Moskwą i Teheranem.
Oto świat, który opisuje Escobar: nieuporządkowany, niepokojowy, niestabilny – ale już niepodlegający amerykańskiej kontroli.
Wniosek: Strategia Trumpa z czasów II wojny światowej zawodzi.
Tytuł filmu jest prowokacyjny, ale przesłanie Escobara jest jasne: próba wywarcia przez Trumpa jednoczesnej presji na Iran i Chiny nie doprowadziła do podporządkowania, lecz raczej do bliższej współpracy między stronami.
Chiny odmówiły bycia narzędziem przeciwko Iranowi. Rosja pozycjonowała się jako mediator i siła ostrzegawcza. Iran wykorzystał Cieśninę Ormuz jako strategiczną dźwignię. Pakistan otworzył nowe kanały komunikacji. Waszyngton stoi teraz przed problemem, że jakakolwiek dalsza eskalacja wpłynie nie tylko na Iran, ale na całą euroazjatycką strukturę władzy.
Stany Zjednoczone chciały rozszerzyć swoją strategię wojny światowej. Jednak z perspektywy Escobara Iran i Chiny nie tylko ją zablokowały – pokazały, że porządek świata już się zmienił.
Pomyślałem, że warto byłoby zwrócić uwagę na doniesienia i analizy „The New York Times”, „The Washington Post” i „Politico” dotyczące podróży prezydenta Donalda Trumpa do Chin. Przeczytałem je, żebyście Wy nie musieli. Wszystkie trzy publikacje doszły zasadniczo do tego samego wniosku, różniąc się głównie tonem i akcentami: Chiny osiągnęły swoje główne cele – uznanie na równych prawach, strategiczną niejednoznaczność w kwestii Tajwanu, brak strukturalnych ustępstw gospodarczych i przyjazną atmosferę szczytu – podczas gdy Stany Zjednoczone padły ofiarą propagandy, złożyły nieweryfikowalne chińskie obietnice dotyczące Iranu i broni jądrowej i odeszły bez konkretnych przełomów, na które liczył Biały Dom. Jak podsumował jeden z analityków cytowanych w kilku mediach: „Szczyt prawdopodobnie nie zmieni charakteru i kierunku relacji amerykańsko-chińskich w perspektywie długoterminowej. Chodzi o zarządzanie stabilnością, a nie o rozwiązywanie otwartych kwestii”.
The New York Times
Analiza „Timesa” opierała się na jednej, mocnej tezie: Xi wydawał się doskonale przygotowany i opanowany, natomiast Trump działał z pozycji słabości.
„The Times” napisał, że „wystąpienie Xi Jinpinga było wysoce wyreżyserowane i nie pozostawiło wątpliwości, że pomimo wszystkich problemów Chin – deflacji, spadku liczby ludności, pęknięcia bańki spekulacyjnej na rynku nieruchomości – nadszedł moment, w którym Chiny staną się równoprawnym supermocarstwem”. Gazeta zauważyła, że Trump przy każdej okazji zachowywał się defensywnie.
„The Times” opublikował także najbardziej sensacyjny materiał wywiadowczy z tej wizyty: doniesiono w nim, że chińskie firmy negocjowały tajne umowy sprzedaży broni Iranowi i przemycały ją przez kraje trzecie, w tym kraje afrykańskie, aby ukryć pochodzenie broni. Raport ten ukazał się dokładnie w dniu, w którym Trumpa powitano salwą złożoną z 21 strzałów w Wielkiej Hali Ludowej.
„The Times” ostro ocenił wynik szczytu. W swojej analizie stwierdził, że Xi Jinping „ustąpił w bardzo niewielkim stopniu” Trumpowi, a rozmowy „nie przyniosły żadnych wyraźnych przełomów w głównych sporach w polityce zagranicznej i gospodarce między oboma krajami, ani nie doprowadziły do wielkich umów biznesowych, na które Biały Dom liczy po międzynarodowych szczytach”.
Gazeta zwróciła również uwagę na niezwykły i odkrywczy moment po szczycie, kiedy Trump poczuł się zmuszony bronić Xi w sprawie Truth Social – po tym, jak chiński przywódca zasugerował, że Stany Zjednoczone są krajem w stanie schyłku, ostrzegając przed pułapką Tukidydesa. Trump napisał następnie, że „prezydent Xi Jinping, być może bardzo elegancko nazywając Stany Zjednoczone krajem w stanie schyłku, nawiązywał do ogromnych szkód, jakie ponieśliśmy w ciągu czterech lat rządów Śpiącego Joe Bidena” – w rzeczywistości potwierdzając obraz upadku Ameryki przedstawiony przez Xi.
The Washington Post
Analiza „Washington Post” była prawdopodobnie najbardziej znacząca ze wszystkich trzech, ponieważ opublikowała dwa oddzielne, obszerne artykuły, które razem przedstawiały druzgocącą historię — jeden o samym szczycie, a drugi o kontekście wywiadowczym, który go otaczał.
Odnośnie szczytu: nagłówek „The Post” był precyzyjny i druzgocący: „Szczyt w Pekinie realizuje chiński cel – równość z USA”. Gazeta argumentowała, że wizerunek równoprawnych supermocarstw podczas wizyty Trumpa odzwierciedlał dokładnie dynamikę, do której Chiny od dawna dążyły, a którą Stany Zjednoczone od dawna próbowały odrzucić. Sam Trump zdradził zasady gry, używając terminu „G2” do opisania stosunków dwustronnych – koncepcji, którą Chiny realizują od dziesięcioleci, a którą Stany Zjednoczone konsekwentnie odrzucają, ponieważ implikuje ona wspólne przywództwo w sprawach światowych na równych prawach, z wyłączeniem amerykańskich sojuszników.
„The Post” zauważył, że Xi zapowiedział „nową erę stabilności w stosunkach chińsko-amerykańskich”, a Trump określił podróż jako „niesamowitą” — ale zauważył, że szczyt był „świetnie zorganizowany”, ale „nie spełnił oczekiwań pod względem konkretnych porozumień”.
Bomba wywiadowcza: W osobnym raporcie „Washington Post” opublikowano poufną ocenę amerykańskiego wywiadu, w której stwierdzono, że Chiny wykorzystują wojnę z Iranem do maksymalizacji swojej przewagi nad Stanami Zjednoczonymi w dziedzinie militarnej, gospodarczej, dyplomatycznej i innych – raport opublikowano tuż przed przybyciem kolumny Trumpa do Wielkiej Hali Ludowej. Pentagon nazwał te twierdzenia „fundamentalnie fałszywymi”.
„The Post” zwrócił również uwagę na kwestię, którą analitycy uznali za najważniejszą, długoterminową, a która niemal nie wzbudziła zainteresowania: Trump zdawał się sugerować, że może wycofać się z wartej 14 miliardów dolarów umowy zbrojeniowej z Tajwanem. Stwierdził, że „jeszcze jej nie zatwierdził” i nie jest zainteresowany „podróżowaniem 9500 mil, by prowadzić wojnę”, podczas gdy ostrzeżenie Xi dotyczące Tajwanu zdominowało chińską relację z rozmowy. Tajwańskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych podziękowało później Stanom Zjednoczonym za zapewnienie Rubia, że nic się nie zmieniło – ale strategiczna niejednoznaczność stworzona przez samego Trumpa była już chińskim zwycięstwem.
Polityko
Znalezienie relacji Politico było trudniejsze niż znalezienie pojedynczego, spójnego artykułu analitycznego, ale jego raporty i streszczenia strategii koncentrowały się na trzech tematach, które razem tworzyły obraz strategicznie dezorientującego szczytu dla Stanów Zjednoczonych.
Po pierwsze, jeśli chodzi o Iran: Politico donosiło, że Trump przybył do Pekinu z nadzieją, że przekona Xi, by użył swoich wpływów i zmusił Teheran do ponownego otwarcia Cieśniny Ormuz. Trump twierdził, że Xi obiecał nie dostarczać Iranowi sprzętu wojskowego i zaoferował pomoc w rozwiązaniu konfliktu – jednak oficjalne chińskie oświadczenie nie wspomniało o tym, a chińskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych unikało odpowiedzi na pytania w tej sprawie, pozostawiając rzekome obietnice niepotwierdzone.
Po drugie, w odniesieniu do handlu: doniesienia Politico uwypukliły znany już schemat kilku szczytów Trump-Xi – Chiny dostarczają symboliczne rezultaty (samoloty Boeing, soja), które trafiają na pierwsze strony gazet w kraju, ale nie czynią żadnych strukturalnych ustępstw w kwestii swojego modelu gospodarczego, kradzieży własności intelektualnej, subsydiów rządowych ani transferu technologii – a to właśnie kwestie stanowią prawdziwy problem Ameryki. Trump twierdził, że Chiny zgodziły się na zakup 200 samolotów Boeing, ale nie przedstawił ani podpisanych umów, ani weryfikowalnych szczegółów. Przedstawiciel USA ds. handlu Greer stwierdził, że Stany Zjednoczone spodziewają się miliardów dolarów w zakupach produktów rolnych – ale ponownie nie ogłoszono żadnych formalnych zobowiązań.
Po trzecie, jeśli chodzi o równowagę strategiczną: analitycy Politico zwrócili uwagę, że to właśnie kwestie, które w ogóle nie zostały poruszone, najwyraźniej pokazały, kto wygrał. Nic nie wskazywało na to, że Trump wywierał poważną presję na Pekin w sprawie cybernetycznego szpiegostwa, kradzieży własności intelektualnej, subsydiów rządowych, niedowartościowanego renminbi czy prekursorów fentanylu. Od dawna sporne kwestie Chin – prawa człowieka, Hongkong, Ujgurowie, Tybet, wsparcie wojskowe dla Rosji czy wsparcie dla Korei Północnej – zostały całkowicie zignorowane.
Prezydent Xi rozwiał nadzieje Donalda Trumpa, że Chiny odegrają rolę w nakłonieniu Iranu do zakończenia wojny na korzyść Trumpa. Xi powiedział, że nie. Podejrzewam, że Xi nie poinformował Trumpa o pracy, jaką Chiny i Rosja wykonują wspólnie – z pomocą Pakistanu – nad budową nowej architektury bezpieczeństwa w regionie, pod przewodnictwem Turcji, Arabii Saudyjskiej i Iranu. Powiedziano mi, że celem jest stworzenie odpowiednika NATO dla państw Azji Zachodniej.
Nadchodzący tydzień dostarczy wskazówek, czy Rosja i Chiny poczynią znaczące postępy w realizacji tego celu — zwłaszcza jeśli Arabia Saudyjska i Katar nie zezwolą Stanom Zjednoczonym na prowadzenie operacji wojskowych przeciwko Iranowi ze swojego terytorium.
Na Zachodzie przedstawia się to tak, jakby Zachód musiał bronić Tajwanu przed złymi Chinami, które rzekomo są gotowe do aneksji Tajwanu siłą, jeśli zajdzie taka potrzeba. Jednak żadne państwo zachodnie nie uznało Tajwanu, a cały Zachód oficjalnie popiera politykę Jednych Chin, która definiuje Tajwan jako część Chin.
Anti-Spiegel 16 maj 2026
W obliczu ponownego zdominowania nagłówków gazet po szczycie USA-Chiny, po odmowie prezydenta Trumpa zajęcia się kwestią Tajwanu w Chinach i późniejszym unieważnieniu przez niego wcześniej uzgodnionych umów zbrojeniowych o wartości 14 miliardów dolarów, warto przypomnieć tło sporu.
Zachodnie media i politycy propagują narrację, że Tajwan, rzekomo zachodnia demokracja zasługująca na ochronę, musi być chroniony przed złowrogimi Chinami, które rzekomo dążą do jego aneksji. Z tego powodu Stany Zjednoczone intensywnie zbroiły Tajwan w ciągu ostatnich kilku dekad, NATO pracuje nad rozszerzeniem swoich operacji na Pacyfik, a nawet niemieckie siły zbrojne wysyłają w ten region okręty wojenne, aby zademonstrować swój sprzeciw wobec Chin.
Problem polega na tym, że działania Zachodu wobec Tajwanu w żaden sposób nie są zgodne z międzynarodowymi zobowiązaniami prawnymi, które Zachód oficjalnie uznaje. Oficjalnie Zachód popiera politykę jednych Chin, która głosi, że istnieje tylko jedno państwo chińskie – Chińska Republika Ludowa, do której należą Hongkong i Tajwan. Żadne państwo zachodnie nie uznało Tajwanu na mocy dyplomacji, co po raz kolejny dobitnie pokazuje absurdalność polityki Zachodu.
Dlatego chciałbym skorzystać z okazji i przypomnieć tło konfliktu.
Tło
W XIX wieku Chiny były słabe i częściowo pod rządami zachodnich mocarstw kolonialnych. Nawet Niemcy miały w Chinach niewielką kolonię. Wielka Brytania toczyła w XIX wieku dwie wojny, których celem było otwarcie chińskiego rynku na opium, produkowane przez Brytyjską Kompanię Wschodnio-indyjską w ramach jej monopolu produkcyjnego w Bengalu.
Były to wojny wywoływane i podżegane przez kupców – dziś nazwalibyśmy ich korporacjami – w celu maksymalizacji zysków ze sprzedaży narkotyków. Już wtedy chwytliwym hasłem, którym brytyjska opinia publiczna zyskiwała poparcie dla wojen, było hasło, że należy chronić „wolność handlu”, wolność, której złowrogie Chiny sprzeciwiały się, zakazując importu narkotyków.
W Chinach ten okres i upokorzenia, jakich kraj doznał, są pamiętane do dziś. Niezliczeni Chińczycy padli ofiarą uzależnienia od opium, które stało się powszechną epidemią po tym, jak Londyn wymusił otwarcie chińskiego rynku na ten narkotyk.
W rezultacie w Chinach narastał opór przeciwko słabej dynastii cesarskiej. Siły napędowe tego ruchu pochodziły jednak z zagranicy, a także od wykształconych na Zachodzie intelektualistów z terytoriów kolonialnych, takich jak Hongkong, Kanton i Szanghaj, którzy skierowali ruch w pożądanym kierunku. W następstwie tzw. rewolucji Xinhai i późniejszej wymuszonej abdykacji sześcioletniego następcy tronu, Puyi, Imperium Chińskie upadło w 1911 roku, a 1 stycznia 1912 roku proklamowano Republikę Chińską, której tymczasowa konstytucja ustanowiła Chiny jako republikę wzorowaną na Stanach Zjednoczonych.
Jednak Republika Chińska wkrótce istniała tylko z nazwy, ponieważ po śmierci jej prezydenta, wysokiego rangą oficera wojskowego, w 1916 roku Chiny rozpadły się na terytoria kontrolowane przez regionalnych watażków. Wybuchła chińska wojna domowa, a w latach 30. XX wieku nastąpiła inwazja japońska. Wojna domowa ostatecznie zakończyła się dopiero w 1949 roku, gdy Czang Kaj-szek został zmuszony do wycofania się na wyspę Tajwan. Chociaż jego państwo było surową dyktaturą i obejmowało jedynie niewielką wyspę, Tajwan nadal nazywał się „Republiką Chińską” i był uznawany na arenie międzynarodowej za jedyne państwo chińskie. Chińska Republika Ludowa, proklamowana przez Mao Zedonga na kontynencie, była wówczas w dużej mierze odizolowana.
Chiny, Tajwan i ONZ
Ponieważ Chiny zostały uznane za zwycięskie mocarstwo w II wojnie światowej, gdy powstawała ONZ, Republika Chińska (niewielka wyspa Tajwan) otrzymała chińskie miejsce w Radzie Bezpieczeństwa ONZ, podczas gdy znacznie większa Chińska Republika Ludowa nie była nawet członkiem ONZ.
Zmieniło się to dopiero w 1971 roku, kiedy Stany Zjednoczone, pod wodzą prezydenta Nixona, rozpoczęły zbliżenie z Chinami, licząc na pozyskanie ich jako przeciwnika Związku Radzieckiego w zimnej wojnie. W lipcu 1971 roku doradca ds. bezpieczeństwa narodowego Nixona, Henry Kissinger, odwiedził Pekin, przygotowując tym samym wizytę państwową Nixona w 1972 roku. Mao Zedong zażądał międzynarodowego uznania Chin, a w październiku 1971 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję nr 2758, której kluczowy fragment brzmi:
„Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych […] postanawia przywrócić wszystkie prawa Chińskiej Republice Ludowej i uznać przedstawicieli jej rządu za jedynych prawowitych przedstawicieli Chin w Organizacji Narodów Zjednoczonych, a tym samym usunąć przedstawicieli Czang Kaj-szeka z miejsca, które niesłusznie zajmują w Organizacji Narodów Zjednoczonych i wszystkich jej organizacjach”.
W ten sposób Chińska Republika Ludowa stała się również członkiem Rady Bezpieczeństwa ONZ, a Tajwan został wykluczony z ONZ.
Polityka Jednych Chin
Chińska Republika Ludowa realizuje politykę Jednych Chin, zgodnie z którą istnieją tylko jedne Chiny, a mianowicie Chińska Republika Ludowa, obejmująca również Hongkong i Tajwan. Chiny wymagają zatem, aby wszystkie państwa pragnące nawiązać stosunki dyplomatyczne z Chińską Republiką Ludową uznały tę przesłankę, tak jak uczyniła to ONZ w rezolucji Zgromadzenia Ogólnego nr 2758. Oznacza to, że każde państwo – w tym wszystkie państwa zachodnie – musi oficjalnie uznać tę politykę.
Nawiasem mówiąc, z tego właśnie powodu tajwańscy politycy nie składają wizyt państwowych na wysokim szczeblu w UE. Ponieważ na Tajwanie nie ma ambasad ani konsulatów europejskich, nie mogą oni nawet otrzymać wiz wjazdowych. Muszą się o nie ubiegać w konsulacie w Chinach.
Ale Stany Zjednoczone oczywiście nie chcą rezygnować ze swojego „lotniskowca” Tajwanu, dlatego w 1979 roku uchwaliły ustawę o stosunkach z Tajwanem, wyrażając poparcie dla „dalszego demokratycznego rozwoju Tajwanu”. Zawarta w niej deklaracja USA, która w razie potrzeby wyposażyłaby Tajwan w broń obronną, od tamtej pory trwale nadwyrężyła stosunki między Chinami a Stanami Zjednoczonymi. Stany Zjednoczone stworzyły w ten sposób potencjalny punkt zapalny, który mogą wykorzystać i w razie potrzeby eskalować konflikt przeciwko Chinom.
Widzieliśmy precedens na Ukrainie, gdzie pomimo protestów Rosji Stany Zjednoczone naciskały na członkostwo Ukrainy w NATO, dopóki Rosja nie widziała innego wyjścia, jak tylko uniemożliwić to militarnie. Podobnie Stany Zjednoczone mogłyby w każdej chwili przekroczyć wszystkie chińskie „czerwone linie” w odniesieniu do Tajwanu i tym samym sprowokować chińską interwencję wojskową, która mogłaby doprowadzić do poważnej wojny.
Według zachodnich mediów i polityków, w takim przypadku winne byłyby oczywiście Chiny, które prowadzą „nieuzasadnioną, agresywną wojnę przeciwko Tajwanowi”.
Stany Zjednoczone igrają z ogniem.
Stany Zjednoczone w ostatnich latach igrały tam z ogniem. Podczas gdy kraje europejskie, ze względu na oficjalnie uznaną politykę jednych Chin, nie wysyłają na Tajwan delegacji wysokiego szczebla ani nie przyjmują tajwańskich przedstawicieli w UE, wysocy rangą politycy amerykańscy praktycznie ustawiali się w kolejce, aby odwiedzić Tajwan za rządów Bidena. Na przykład prowokacyjna wizyta Nancy Pelosi na Tajwanie w 2022 roku pozostaje niezapomniana.
Tajwan jest coraz bardziej zbrojony przez Stany Zjednoczone, co Chiny naturalnie postrzegają jako prowokację. Stany Zjednoczone raczej nie zaryzykowałyby wojny z Chinami o Tajwan, a ustawa o stosunkach z Tajwanem nie przewiduje interwencji wojskowej USA. Jednak, podobnie jak w przypadku Ukrainy i Rosji, Stany Zjednoczone mogłyby naciskać na rząd Tajwanu, by ten prowokował Chiny, składając Tajwanowi wszelkiego rodzaju obietnice.
Fakt, że Stany Zjednoczone jednocześnie depczą politykę jednych Chin, do której, jak twierdzą, są zobowiązane we wszystkich oficjalnych deklaracjach, po raz kolejny dowodzi hipokryzji amerykańskiej polityki.
A UE nie jest w tym o wiele lepsza, o czym świadczy antychińska polityka Brukseli, przyjęta pod presją USA i uzasadniana w wielu oświadczeniach przez wysokich rangą urzędników UE powoływaniem się na chińską politykę wobec Tajwanu.
Ten przykład po raz kolejny ilustruje hipokryzję polityki Zachodu pod przewodnictwem USA, który swoją polityką wobec Tajwanu narusza prawo międzynarodowe, ignorując w istocie rezolucję ONZ nr 2758.
Zachód powinien podjąć decyzję: albo oficjalnie zdystansować się od polityki jednych Chin i uznać Tajwan, co również stanowiłoby jawne naruszenie prawa międzynarodowego i na co Chiny prawdopodobnie zareagowałyby bardzo ostro, albo ostatecznie poprzeć politykę jednych Chin i – podobnie jak w przypadku Hongkongu – poprzeć pokojowe zjednoczenie Chin i Tajwanu w ramach zasady „jeden kraj, dwa systemy”.
Wtedy jednak USA straciłyby swój „lotniskowiec”, Tajwan, czego oczywiście nie chcą. USA prowadzą politykę globalną, w której mogą wykorzystywać swoje wpływy do wywoływania kryzysów w dowolnym regionie świata, kiedy tylko zajdzie taka potrzeba w walce z geopolitycznymi lub gospodarczymi rywalami. Tajwan nie jest tu wyjątkiem.
Można analizować wizytę Donalda Trumpa w Chinach jako znaczące wydarzenie dyplomatyczne transmitowane przez światowe media. Ale można też uważać, że była starannie wyreżyserowanym spektaklem politycznym, którego prawdziwym celem nie było ujawnienie rzeczywistych ustaleń między mocarstwami, lecz stworzenie narracji możliwej do zaakceptowania przez społeczeństwa. Kamery miały pokazać historię. Rzeczywista historia powstawała jednak poza obiektywem.
Współczesna geopolityka rzadko, jeżeli w ogóle, rozgrywa się publicznie. Najważniejsze decyzje nie zapadają podczas konferencji prasowych, uroczystych bankietów czy spacerów po pałacowych ogrodach. Są efektem wieloletnich analiz i negocjacji prowadzonych przez wąskie, zawodowe elity państwowe, wojskowe, finansowe i wywiadowcze. Media otrzymują końcowy spektakl — symboliczną inscenizację decyzji podjętych wcześniej. Społeczeństwa mają odnieść wrażenie uczestnictwa w wielkiej polityce.
W rzeczywistości uczestniczą głównie w procesie psychologicznego oswajania zmian. Trump doskonale rozumie logikę medialnej epoki. Wie również, że amerykańska świadomość polityczna przez dziesięciolecia była budowana wokół przekonania o naturalnej i trwałej hegemonii Stanów Zjednoczonych. Tymczasem świat wszedł w okres głębokiej transformacji. Waszyngton nie posiada już siły pozwalającej samodzielnie organizować globalny porządek tak jak po zakończeniu zimnej wojny. Nie można jednak powiedzieć tego wprost społeczeństwu wychowanemu w poczuciu imperialnej wyjątkowości. Dlatego potrzebna jest nowa opowieść. Nie o utracie dominacji,
lecz o odpowiedzialnym dopuszczeniu Chin do współzarządzania światem — w imię stabilności, pokoju i uniknięcia globalnego chaosu. W tym sensie wizyta Trumpa w Pekinie przypominała bardziej rytuał przekazania części odpowiedzialności za światowy porządek niż klasyczne spotkanie dwóch rywalizujących państw. Imperia bardzo rzadko ogłaszają własny schyłek. Znacznie częściej tworzą ceremonie przejścia, które mają nadać zmianie pozór ciągłości i kontroli. Społeczeństwa nie mogą odnieść wrażenia chaosu — muszą uwierzyć, że nowy układ został świadomie wybrany przez odpowiedzialnych przywódców.
To właśnie dlatego polityka wielkich mocarstw tak często przypomina teatr. Jednocześnie jest faktem, ze społeczeństwa epoki medialnej coraz rzadziej oczekują rzeczywistego uczestnictwa w procesach władzy. Znacznie bardziej potrzebują emocjonalnych obrazów podtrzymujących poczucie sensu, ciągłości i stabilności świata. Dlatego współczesna geopolityka oprócz decyzji politycznych, musi produkować również widzialne rytuały mające uspokajać zbiorową świadomość. Uściski dłoni, spacery po ogrodach, ceremonialne rozmowy i starannie wyreżyserowane kadry stają się częścią procesu zarządzania społeczną percepcją rzeczywistości. W epoce globalnych mediów imperia nie komunikują już wyłącznie siły — dbają także o psychologiczne poczucie porządku.
Nie oznacza to jednak końca rywalizacji. Stabilność między mocarstwami może trwać bardzo długo, jeśli główne elity uznają ją za korzystną. Część XIX wieku opierała się na podobnej równowadze. Również okres zimnej wojny, mimo lokalnych konfliktów, był w istocie próbą zarządzania napięciem między wielkimi centrami siły.
Dzisiejszy układ amerykańsko-chiński może więc przetrwać dziesięciolecia. Ale może również rozpaść się stosunkowo szybko.
Wystarczy pojawienie się bardziej agresywnych elit, nowych ambicji ideologicznych albo głębokiego kryzysu gospodarczego, by dotychczasowy kompromis został uznany za oznakę słabości. Historia wielokrotnie pokazywała, że kolejne pokolenia przywódców często niszczą ostrożny dorobek poprzedników, próbując odzyskać „utraconą wielkość”.
Dla Polski całe to widowisko może mieć również bardzo praktyczne znaczenie. Przez lata każda próba otwartego szukania współpracy gospodarczej z Chinami groziła oskarżeniami o „zdradę Zachodu” albo działanie przeciw interesom Stanów Zjednoczonych. Tymczasem jeśli sam amerykański hegemon zaczyna publicznie budować narrację partnerstwa i stabilizacji z Pekinem, wówczas także państwa zależne od amerykańskiego parasola politycznego otrzymują ograniczoną przestrzeń do bardziej pragmatycznej polityki. Mówiąc brutalnie: skoro Chiny stają się partnerem naszego politycznego seniora, to również wasale dostają częściowo uchyloną furtkę do „jedwabnego szlaku”.
Nie oznacza to pełnej samodzielności ani strategicznej niezależności. Oznacza jednak możliwość prowadzenia bardziej elastycznej gry gospodarczej bez natychmiastowego ryzyka politycznej stygmatyzacji. Dla państw średnich i peryferyjnych takie przesunięcia w globalnej narracji często mają większe znaczenie niż oficjalne traktaty.
Symboliczny charakter całej wizyty doskonale oddała scena związana ze zwiedzaniem ogrodów przy siedzibie Komunistycznej Partii Chin. Trump najwyraźniej oczekiwał potwierdzenia, że został potraktowany wyjątkowo — jako partner szczególny, wyróżniony wobec innych światowych liderów. Xi Jinping odpowiedział jednak z chłodnym, niemal konfucjańskim spokojem, że rzadko zwiedzają je głowy innych państw, ale dodał, że Władimir Putin zwiedzał te ogrody wielokrotnie.
Była to odpowiedź krótka, elegancka i bardzo chińska. Bez otwartego upokorzenia, ale również bez pozostawienia złudzeń. W kilku słowach Xi pokazał różnicę między cywilizacją myślącą w rytmie wielowiekowej ciągłości państwa a politykiem funkcjonującym w logice medialnego spektaklu i krótkiego cyklu wyborczego.
Dla Zachodu polityka coraz częściej staje się obrazem. Dla Chin pozostaje długim procesem historycznym. Właśnie dlatego obrazy z Pekinu należy analizować ostrożnie. Media widzą czerwone dywany, uściski dłoni i ceremonialne spacery. Prawdziwa geopolityka ukrywa się jednak w subtelnych gestach, pół-zdaniach i symbolach, które dla masowego odbiorcy pozostają niemal niewidoczne. W świecie schyłku hegemonii najważniejsze decyzje rzadko są ogłaszane. Najpierw są negocjowane w ciszy gabinetów, a dopiero później inscenizowane przed kamerami jako nowa opowieść o świecie.
Autorstwo: Zbigniew Jacniacki Źródło: WolneMedia.net
Pekiński cyrk dobiegł końca, a rozmowy Donalda Trumpa z Xi Jinpingiem nie przyniosły nic poza przyjemnymi sesjami zdjęciowymi i dyplomacją performatywną, nie przynosząc żadnych konkretnych rezultatów.
Po dwudniowym spotkaniu Trumpa z Xi Jinpingiem nie wydano wspólnego komunikatu. Zamiast tego pozostały nam jedynie oświadczenia obu administracji. Analiza tych dwóch oświadczeń ujawnia ich znaczne różnice, które są równie oczywiste, jak ich wzajemne nakładanie się. Porównanie deklarowanych przez obie strony rozmów ujawnia, co tak naprawdę wydarzyło się na szczycie.
Różnice między tymi dwoma relacjami są wyraźne i strategicznie przemyślane. Oto dokładna lista tego, na co położył nacisk Biały Dom, a co chińskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych całkowicie pominęło lub wspomniało jedynie w bardzo niejasnych słowach:
Wojna z Iranem i broń nuklearna – pominięte przez Chiny
To jest luka o największych konsekwencjach. Oświadczenie Białego Domu wyraźnie stwierdza:
Obie strony zgodziły się, że Cieśnina Ormuz musi pozostać otwarta, aby zapewnić swobodny przepływ energii. Prezydent Xi wyraźnie zaznaczył również, że Chiny sprzeciwiają się militaryzacji cieśniny i wszelkim próbom pobierania opłat za jej użytkowanie, i wyraził zainteresowanie zakupem większej ilości amerykańskiej ropy, aby zmniejszyć przyszłe uzależnienie Chin od cieśniny. Oba kraje zgodziły się, że Iran nigdy nie może posiadać broni jądrowej. PBS
Jednakże chińskie sprawozdanie stwierdzało jedynie, że „obie strony rozmawiały o konflikcie na Bliskim Wschodzie”, bez dalszych szczegółów – nie wspominając o Cieśninie Ormuz, o opłatach za przejazd, o irańskim programie nuklearnym i nie potwierdzając żadnego wspólnego stanowiska w tych kwestiach. YouTube
Ta luka jest ogromna. Biały Dom twierdzi, że Chiny zgodziły się, że Iran nigdy nie powinien posiadać broni jądrowej i sprzeciwiały się irańskiemu systemowi opłat drogowych. Biały Dom przedstawia to jako znaczące chińskie ustępstwa, których Pekin najwyraźniej nie chciał publicznie uznać. Jednak według wiarygodnego źródła mającego dostęp do rozmów, Xi Jinping stanowczo odrzucił żądanie Trumpa, aby Chiny wywarły presję na Iran i pomogły w otwarciu Cieśniny Ormuz.
Fentanyl — pominięty przez Chiny
W oświadczeniu Białego Domu wyraźnie wspomniano, że obie strony omawiały „ograniczenie napływu prekursorów fentanylu do Stanów Zjednoczonych” – co było od dawna żądaniem Waszyngtonu, aby Chiny ograniczyły eksport prekursorów chemicznych używanych do produkcji fentanylu. Chińskie oświadczenie w ogóle nie wspominało o fentanylu, co jest zgodne z długoletnim stanowiskiem Pekinu, że zrobił już wystarczająco dużo i nie uważa tej kwestii za problem dwustronny. Komo News
Zakupy produktów rolnych – pominięte przez Chiny
Biały Dom oświadczył, że obaj prezydenci rozmawiali o „zwiększeniu zakupów amerykańskich produktów rolnych przez Chiny”. Chińskie sprawozdanie mówiło jednak jedynie ogólnie o wzajemnych korzyściach płynących z handlu, nie formułując żadnych konkretnych zobowiązań dotyczących zakupów rolnych. YouTube
Dostęp do rynku dla firm amerykańskich – przedstawiony zupełnie inaczej
Biały Dom opisał spotkanie jako rozmowy o „zwiększeniu dostępu amerykańskich firm do rynku w Chinach i zwiększeniu chińskich inwestycji w amerykański przemysł”. Chińskie stanowisko przedstawiało zupełnie inną wersję – Chiny miały „jeszcze bardziej otworzyć swoje drzwi”, ale na własnych warunkach, a nie w odpowiedzi na amerykańskie żądania dostępu do rynku.
Delegacja ekonomiczna — różne traktowanie
Biały Dom oświadczył, że „w części spotkania uczestniczyli dyrektorzy wielu największych amerykańskich firm”, przedstawiając to jako istotne zaangażowanie gospodarcze. Chińskie źródło odnotowało jednak, że Trump „poprosił każdego z towarzyszących mu liderów biznesowych o przedstawienie się prezydentowi Xi” – sugerując tym samym uprzejmą rundę przedstawień, a nie poważne rozmowy gospodarcze. YouTube
Tajwan — problem odbicia lustrzanego
Najbardziej rzucająca się w oczy asymetria biegnie w przeciwnym kierunku w kwestii Tajwanu. Oświadczenie Białego Domu w ogóle nie wspomniało o Tajwanie, podczas gdy Chiny zbudowały całą swoją narrację wokół ostrzeżenia Xi dotyczącego Tajwanu. Trump odmówił odpowiedzi na pytanie reportera, czy on i Xi w ogóle rozmawiali o Tajwanie. Rubio powiedział w wywiadzie dla NBC News, że Stany Zjednoczone „nie zwrócą się do Chin o pomoc w Iranie” – oświadczenie to implicite przeczy wizerunkowi Białego Domu dotyczącemu współpracy Chin w tej sprawie. (The National Desk, Breitbart)
Wniosek
Obie strony wydały oświadczenia, w których podsumowano omawiane przez Trumpa i Xi tematy, ale ich wzajemne pokrywanie się jest ograniczone. Największe różnice dotyczą Iranu – gdzie Stany Zjednoczone deklarują konkretne chińskie zobowiązania, których Chiny odmawiają potwierdzenia – oraz Tajwanu, gdzie Chiny wydały wyraźne ostrzeżenia, o których Stany Zjednoczone nawet nie wspomniały. NPR
Ten schemat to klasyczna dyplomacja: każda ze stron publikowała wersję wydarzeń, która służyła jej wewnętrznym potrzebom politycznym i wzmacniała jej pozycję negocjacyjną. Chiny chciały pokazać światu, że Xi Jinping wydał surowe ostrzeżenia dotyczące Tajwanu. Waszyngton chciał pokazać światu, że Chiny zgodziły się, że Iran nigdy nie powinien posiadać broni jądrowej i że Chiny odrzuciły irański system opłat drogowych. To, czy te rzekome ustępstwa są prawdziwe, czy tylko deklarowane, sprawia, że różnice między narracjami są tak wymowne.
Ramy strategiczne
Xi rozpoczął od dalekosiężnej oceny filozoficznej: „Transformacja, jakiej nie widziano od stulecia, przyspiesza na całym świecie, a sytuacja międzynarodowa jest płynna i burzliwa”. Następnie zadał Trumpowi trzy pytania: Czy Chiny i Stany Zjednoczone zdołają pokonać pułapkę Tukidydesa i ustanowić nowy paradygmat relacji między mocarstwami? Czy możemy wspólnie stawić czoła globalnym wyzwaniom i zapewnić światu większą stabilność? Czy możemy wspólnie budować świetlaną przyszłość dla naszych stosunków dwustronnych? (Wikipedia)
Xi Jinping oświadczył, że obaj przywódcy „uzgodnili nową wizję budowania konstruktywnych, strategicznie stabilnych relacji między Chinami a Stanami Zjednoczonymi”, definiując ją precyzyjnie w następujący sposób: „Konstruktywna stabilność strategiczna oznacza pozytywną stabilność, której głównym filarem jest współpraca, zdrową stabilność z konkurencją w rozsądnych granicach, trwałą stabilność z możliwymi do opanowania różnicami oraz trwałą stabilność z przewidywalnym pokojem”. Ramy te „zapewnią strategiczne wytyczne dla relacji chińsko-amerykańskich na najbliższe trzy lata i dłużej”. Podkreślił: „Budowanie konstruktywnych, strategicznie stabilnych relacji między Chinami a Stanami Zjednoczonymi to nie slogan. Oznacza to podejmowanie działań w tym samym kierunku”. (Wikipedia)
Handel i gospodarka
Xi oświadczył: „Relacje gospodarcze i handlowe Chin i Stanów Zjednoczonych są korzystne dla obu stron i przynoszą korzyści obu stronom. W przypadku różnic i tarć konsultacje na równych warunkach są jedynym właściwym wyborem”. Stwierdził, że zespoły ds. gospodarki i handlu osiągnęły „ogólnie zrównoważone i pozytywne rezultaty” w rozmowach przygotowawczych przeprowadzonych poprzedniego dnia i zadeklarował: „Chiny będą nadal otwierać swoje drzwi. Amerykańskie firmy są głęboko zintegrowane z chińską polityką reform i otwarcia”. Wikipedia
Kanały komunikacji wojskowej i dyplomatycznej
Xi wezwał obie strony do „lepszego wykorzystania kanałów komunikacji w sferze politycznej, dyplomatycznej i wojskowej” oraz do „rozszerzenia wymiany i współpracy w takich obszarach jak gospodarka i handel, zdrowie, rolnictwo, turystyka, stosunki międzyludzkie i egzekwowanie prawa”. Wikipedia
Tajwan — najsilniejszy język deklaracji
Xi Jinping stwierdził jednoznacznie: „Kwestia Tajwanu jest najważniejszą kwestią w stosunkach między Chinami a Stanami Zjednoczonymi. Jeśli zostanie ona właściwie potraktowana, stosunki dwustronne jako całość pozostaną stabilne. W przeciwnym razie oba kraje będą doświadczać starć, a nawet konfliktów, co narazi całe stosunki na poważne niebezpieczeństwo. „Niepodległość Tajwanu” i pokój po drugiej stronie Cieśniny Tajwańskiej są tak nie do pogodzenia jak ogień i woda. Utrzymanie pokoju i stabilności w Cieśninie Tajwańskiej jest najważniejszym wspólnym mianownikiem Chin i Stanów Zjednoczonych. Strona amerykańska musi zachować szczególną ostrożność w podejściu do kwestii Tajwanu”. (Wikipedia)
Kwestie międzynarodowe
W oświadczeniu stwierdzono, że obaj prezydenci „wymienili poglądy na ważne kwestie międzynarodowe i regionalne, takie jak sytuacja na Bliskim Wschodzie, kryzys na Ukrainie i sytuacja na Półwyspie Koreańskim”, nie podając jednak dalszych szczegółów na te tematy w oficjalnym chińskim wydaniu. Wikipedia
APEC i G20
Obaj prezydenci zgodzili się wspierać się nawzajem w pomyślnej organizacji tegorocznego szczytu gospodarczego APEC i szczytu G20. Wikipedia
Ostateczna ocena Wang Yi — 15 maja
Minister spraw zagranicznych Wang Yi powiedział mediom państwowym: „To było ważne spotkanie, podczas którego obaj przywódcy przeprowadzili dogłębne rozmowy i osiągnęli znaczące rezultaty”, nazywając je „historycznym spotkaniem”. Szczególnie podkreślił postęp w kwestiach handlowych i gospodarczych. Chińskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych potwierdziło również, że prezydent Xi Jinping odwiedzi Stany Zjednoczone jesienią tego roku na zaproszenie prezydenta Donalda Trumpa.
Jeśli chodzi o Iran, Chiny i Rosja pracują za kulisami – wykorzystując Pakistan jako pośrednika – nad nową architekturą bezpieczeństwa dla Zatoki Perskiej. Obecnie starają się przekonać Arabię Saudyjską i Katar do faktycznego zerwania więzi wojskowych ze Stanami Zjednoczonymi i przystąpienia do strategicznego porozumienia, które byłoby gwarantowane przez Rosję i Chiny. Jeśli Arabia Saudyjska i Katar nadal będą zabraniać Stanom Zjednoczonym wykorzystywania swoich baz i przestrzeni powietrznej do nowych ataków na Iran, Stany Zjednoczone mogą zostać zmuszone do odwołania planowanych ataków.
Wyniki rozmów USA – Chiny, już na wstępie pokazują dominację Pekinu. Strona amerykańska zaakceptowała suwerenność Chin w sprawach wewnętrznych, a zwłaszcza w globalnym handlu. Wycofała się z sankcji, obiecując w kolejnym spotkaniu we wrześniu w Waszyngtonie, szczegółowo uzgodnić stanowiska, zwłaszcza dotyczące amerykańskiego importu z Chin strategicznych pierwiastków ziem rzadkich, niezbędnych w wysoko-technologicznej militarnej produkcji. Ale nie gospodarka & handel były prawdziwym sukcesem Pekinu. Po raz pierwszy w bilateralnych rozmowach Waszyngton nie napomknął nawet o „niezależności” Tajwanu. Takie posunięcie rozprzestrzeniło polityczne wstrząsy tektoniczne nie tylko w Tajpej, ale w pozostałych krajach regionu. Od Seulu, poprzez Tokio, aż do Manili, zrozumiano, że USA nie zamierzają bronić regionu przed chińską dominacja. Zresztą sam fakt usunięcia amerykańskich systemów obrony powietrznej & przeniesienie ich do Izraela było dość wymownym posunięciem ostatnich tygodni.Mało tego, katastrofalna klęska USA w wojnie z Iranem, pozbawiła „sojuszników” Ameryki ostatniego cienia nadziei na wsparcie przez amerykańskie „supermocarstwo”. Dotyczy to także Brukseli i jej Środkowo-Europejskich kolonii, takich jak Polska, w planowanym gorączkowo konflikcie kinetycznym z Rosją. Jedynym sukcesem Trumpa w Pekinie była wspólne stanowisko dotyczące jak najszybszego otwarcia cieśniny Ormuz. Wyniki rozmów były też korzystne dla Polski, która zaczyna doświadczać transferu wysoko-technologicznych tajwańskich (prywatnych) fabryk na swe terytorium. Po rozmowach transfer ten zapewne nabierze tempa.Ogólnie rozmowy wykazały niezbicie, że Ameryka upada szybciej niż przewidywano. Trump zaakceptował już gorzką prawdę, że nie jest „Imperatorem Świata”. Z drugiej jednak strony niepokojące objawy rozpadu systemu administracji, każą mieć wątpliwości, czy ma on w ogóle jakąkolwiek władzę w USA?Coraz bardziej zdesperowana semicka oligarchia finansowa w USA, zaczyna podejmować coraz niebezpieczniejsze kroki. De facto, to Oligarchia, bezpośrednio za pomocą służb specjalnych (CIA, etc.) zaczyna „ręczne sterowanie” Ameryką. Najnowszy tego przykład stanowi nalot CIA na biuro Tulsi Gabbart, odpowiedniczki polskiego ministra spraw wewnętrznych. CIA, podległa jej agencja konfiskuje z jej biura dokumenty kompromitujące autentycznych władców Ameryki. To tak, jakby Biuro Ochrony Rządu dokonało napadu na lokale MSW w Warszawie. Z powyższych powodów nie jest pewne, czy & jakie uzgodnienia z Pekinu zostaną de facto zrealizowane.Mało tego, Oligarchia jest tak zdesperowana (wg. Alex Krainer), że planuje rozpętanie kolejnych wojen. Na pierwszym miejscu znajduje się UE, które zamierza poświęcić na ołtarzu „projektu zniszczenia Rosji”. Przy tym Oligarchowie są zupełnie obojętni, kto wygra wojnę. Przykład Ukrainy jest tu jaskrawie widoczny. Została ona doszczętnie zniszczona jako państwo & społeczeństwo. Oligarchom nie przeszkadza, by Rosja zamieniła Europę w garść popiołu, byle by przy tym została osłabiona. Według Krainera, szatańska nienawiść do rodzaju ludzkiego, jest u Oligarchów tak wielka, że cieszą się z jak największych ofiar wojen, sztucznie powodowanych klęsk (covid, trzęsienia ziemi, anomalie pogodowe, itd.).
Czas pokaże jak zareagują na próbę otwarcia cieśniny Ormuz. Trump może nie mieć nic do powiedzenia w obliczu Netanyahu & Globalnych Oligarchów.
Zobaczymy również, czy gorączkowo przygotowywana „pandemia”, na statkach wycieczkowych, rozprzestrzeni się po świecie?
Z rozmowy z Pepe Escobarem w programie Andrew Napolitano „Judging Freedom” wyłania się niezwykły obraz globalnej zmiany władzy. Podczas gdy Donald Trump spotyka się w Pekinie z dyplomatycznie chłodnym przyjęciem, Escobar mówi o historycznym punkcie zwrotnym: Chiny, Rosja i Iran od dawna koordynują swoje strategie na najwyższych szczeblach – podczas gdy, według niego, Waszyngton nadal myśli w kategoriach starych struktur władzy. Wywiad przeradza się w bezkompromisową analizę upadku dominacji Zachodu, przekształceń Eurazji i Białego Domu, który najwyraźniej przybył do Pekinu bez żadnej realnej strategii.
Trump w Pekinie: Moment upokorzenia
Według Escobara, nawet pierwsze minuty przybycia Donalda Trumpa do Pekinu były symbolicznym pokazem siły ze strony Chin. Prezydent Xi Jinping nie powitał Trumpa na lotnisku; powitał go jedynie urzędnik. Dla Chin nie był to przypadek, lecz celowy sygnał. Escobar opisuje chińską dyplomację jako mistrza symboliki i protokołu – i właśnie w ten sposób Pekin zademonstrował prezydentowi USA swoją nową pozycję w porządku światowym.
Bezpośrednie porównanie z poprzednimi gośćmi państwowymi było szczególnie uderzające. Na przykład, kiedy Kim Dzong Un odwiedził Chiny, został osobiście przyjęty przez Xi Jinpinga i eskortowany przez Pekin w dużej kolumnie. Nawet Władimir Putin został przyjęty na najwyższym szczeblu. Trump natomiast stał wyraźnie poirytowany na płycie lotniska – obraz, który według Escobara został natychmiast zrozumiany w Chinach.
Później Xi rzeczywiście okazywał wielką uprzejmość, zwłaszcza podczas bankietu państwowego w Wielkiej Hali Ludowej. Jednak Escobar nie zinterpretował tego jako przejaw uległości, lecz raczej jako wyraz tysiącletniej chińskiej dyplomacji: uprzejmej, opanowanej, a jednocześnie absolutnej dominacji. Delegacja amerykańska, jak twierdził, była nią wręcz „zahipnotyzowana”.
Przesłanie Xi Jinpinga: Porządek świata ulega zmianie
Wypowiedzi Xi Jinpinga podczas rozmów były szczególnie wybuchowe. Xi mówił o „transformacji, jakiej nie widziano od stulecia”, która przyspieszała na całym świecie. Dla Escobara było to niczym innym, jak tylko otwartym opisem końca zdominowanego przez Zachód porządku świata.
Xi stwierdził również, że sytuacja międzynarodowa jest „płynna i burzliwa”. Escobar interpretuje to jako dyplomatycznie elegancką krytykę wojen Waszyngtonu i chaotycznej polityki zagranicznej – zwłaszcza wojny z Iranem. Podczas gdy Chiny myślą strategicznie, argumentuje, amerykańskie imperium działa jedynie taktycznie i krótkoterminowo.
Szczególnie istotne było nowe określenie przyszłych relacji między Chinami a Stanami Zjednoczonymi, zaproponowane przez Xi Jinpinga: „konstruktywna stabilność strategiczna”. Escobar opisuje tę formułę jako prawdziwą istotę szczytu. Chiny chcą konkurować z USA – ale w jasno określonych granicach i w oparciu o wzajemną stabilność. Jednak zdaniem Escobara, Waszyngton strukturalnie nie jest już do tego zdolny.
Opisuje Stany Zjednoczone jako „imperium chaosu”: destrukcyjne zamiast konstruktywne, taktyczne zamiast strategiczne, destabilizujące zamiast stabilizujące. Właśnie dlatego Pekin wątpi, czy administracja Trumpa w ogóle jest w stanie zrozumieć tę chińską wizję.
Prawdziwa misja Trumpa: wywieranie presji na Iran
Głównym powodem podróży Trumpa do Chin nie były interesy handlowe ani dyplomatyczne. Prawdziwym celem było wywarcie presji na Xi Jinpinga, aby ten wywarł presję na Iran. Waszyngton miał nadzieję, że Chiny zmuszą Teheran do zaakceptowania amerykańskich żądań – żądań, które Escobar otwarcie określił jako „kapitulację”.
Właśnie w tym miejscu Waszyngton nie zrozumiał geopolitycznej rzeczywistości. Relacje między Chinami, Rosją i Iranem od dawna stanowią niezwykle złożoną oś strategiczną. Wskazuje on na liczne spotkania czołowych polityków Iranu, Rosji i Chin. Minister spraw zagranicznych Abbas Aragczi niedawno odwiedził Moskwę i Pekin, gdzie odbył rozmowy z Wang Yi i Siergiejem Ławrowem.
Escobar opisuje je jako powiązane partnerstwa strategiczne, których celem jest integracja Eurazji i budowa nowego porządku międzynarodowego – czyli coś zupełnie przeciwnego do tego, do czego dąży Waszyngton.
Tajwan nie jest głównym problemem – jest nim Japonia.
Jedno z najbardziej zaskakujących oświadczeń Escobara dotyczy Tajwanu. Chociaż Xi Jinping jednoznacznie dał Trumpowi do zrozumienia, że Tajwan jest wewnętrzną sprawą Chin i stanowi absolutną czerwoną linię, zdaniem Escobara Tajwan wcale nie jest największym zmartwieniem samego Pekinu.
Z rozmów z chińskim menedżerem ds. mediów, Li Bo z niezależnej platformy analitycznej Guancha, dowiedział się, że Chiny są szczególnie zaniepokojone remilitaryzacją Japonii. Podczas gdy zachodnie media skupiają się niemal wyłącznie na Tajwanie, Escobar twierdzi, że Pekin z największym zaniepokojeniem obserwuje rozwój sytuacji militarnej w Tokio.
Pamięć historyczna o japońskiej okupacji Chin i Azji Południowo-Wschodniej jest głęboko zakorzeniona. Chińskie elity postrzegają obecną militaryzację Japonii jako potencjalnie znacznie bardziej niebezpieczną niż amerykańskie dostawy broni na Tajwan. Nawet ewentualny amerykański pakiet zbrojeniowy o wartości ponad jedenastu miliardów dolarów dla Tajwanu jest postrzegany w Pekinie ze względnym spokojem.
Iran nie potrzebuje bomby atomowej
Escobar jest szczególnie jasny w kwestii sytuacji militarnej Iranu. Chociaż Chiny i Rosja nie są zainteresowane posiadaniem przez Iran broni jądrowej, Pekin w pełni rozumie irańskie stanowisko.
Według Escobara Iran już udowodnił, że współczesne wojny rozstrzyga się inaczej: za pomocą dronów, pocisków balistycznych i potencjału asymetrycznego. Właśnie dlatego Teheran nie potrzebuje broni jądrowej.
Jednocześnie Escobar ostrzega, że jeśli ataki amerykańsko-izraelskie będą kontynuowane, stanowisko Iranu może ulec zmianie. W systemie irańskim istnieją siły, które mogą domagać się ponownej oceny strategii nuklearnej.
Amerykańscy dyrektorzy generalni jako delegacja składająca hołd
Jeden z najbardziej uderzających momentów wywiadu dotyczy delegacji biznesowej Trumpa. Prezydentowi w Chinach towarzyszyło szesnastu prezesów – korporacji o łącznej kapitalizacji rynkowej przekraczającej dziesięć bilionów dolarów. Wśród nich byli tacy giganci jak Elon Musk, Tim Cook i Jensen Huang.
Escobar przytacza historyczne porównanie: w przeszłości delegacje podróżowały do Chin, aby złożyć hołd cesarzowi. Dziś najpotężniejsze zachodnie firmy technologiczne przyjeżdżają do Pekinu, ponieważ są zależne od chińskich rynków, chińskich łańcuchów produkcyjnych, a przede wszystkim od chińskich pierwiastków ziem rzadkich.
Chiny mają teraz przewagę. Znaczna część zachodniej gospodarki high-tech nie mogłaby funkcjonować bez chińskich surowców i potencjału przemysłowego. Właśnie dlatego rozmowy o sankcjach i pierwiastkach ziem rzadkich toczyły się za zamkniętymi drzwiami.
BRICS w kryzysie
Pomimo swojej geopolitycznej siły, Escobar opisuje sojusz BRICS zaskakująco krytycznie. Spotkanie ministrów spraw zagranicznych BRICS odbyło się w New Delhi w tym samym czasie, co szczyt Trump-Xi. Jednak zdaniem Escobara, wewnętrzne sprzeczności w sojuszu stały się ogromne.
Iran i Indie są w stanie napięcia z powodu relacji indyjsko-izraelskich. Zjednoczone Emiraty Arabskie są skutecznie nastawione przeciwko Iranowi. Escobar posuwa się nawet do stwierdzenia, że BRICS jest obecnie „w głębokiej śpiączce”.
Niemniej jednak Rosja pozostaje kluczowym mediatorem w tym bloku. Przede wszystkim Siergiej Ławrow musi teraz podjąć próbę pogodzenia konfliktów wewnętrznych.
Prawdziwa przyszłość Chin: sztuczna inteligencja i Nowy Jedwabny Szlak
Podczas gdy Zachód obsesyjnie skupia się na Trumpie, Chiny, według Escobara, są już zajęte zupełnie innymi sprawami. Biznesmeni w Szanghaju ledwo zauważyli wizytę Trumpa. Znacznie ważniejszy jest nowy pięcioletni plan Chin.
Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że Chiny planują do 2030 roku bezpośrednio zintegrować około 70 procent swojej gospodarki ze sztuczną inteligencją. Jednak, w przeciwieństwie do Zachodu, Chiny, według Escobara, dążą do otwartego, inkluzywnego modelu sztucznej inteligencji, który ma przynieść korzyści całemu społeczeństwu.
Jednocześnie Inicjatywa Pasa i Szlaku – Nowy Jedwabny Szlak – pozostaje centralnym projektem polityki zagranicznej Pekinu. Chiny myślą długoterminowo, globalnie i w kategoriach infrastruktury, podczas gdy Waszyngton, zdaniem Escobara, wciąż tkwi w wojnach i sankcjach.
„Szach-mat Iranowi” – nawet neokonserwatyści przyznają się do porażki
Pod koniec rozmowy Escobar odwołuje się do artykułu znanego neokonserwatysty Roberta Kagana, który otwarcie mówi o strategicznej porażce USA i Izraela w starciu z Iranem. Dla Escobara ma to ogromne znaczenie.
Kiedy nawet architekci amerykańskiej polityki interwencjonistycznej przyznają, że Waszyngton stracił kontrolę nad konsekwencjami własnej wojny, pokazuje to, jak głęboka jest już zmiana geopolityczna. Escobar ostrzega jednak również, że takie artykuły mogą być próbą popchnięcia Netanjahu i Trumpa w stronę nowej eskalacji.
Według Escobara, sam Iran wychodzi z konfliktu silniejszy niż na początku wojny. Jedność wewnętrzna wzrosła, dowództwo wojskowe wyciągnęło wnioski ze swoich błędów, a strategiczna koordynacja z Rosją i Chinami jest bliższa niż kiedykolwiek.
Wniosek
Analiza Pepe Escobara maluje obraz świata w okresie transformacji: Chiny prezentują się jako cierpliwe, strategicznie nastawione supermocarstwo z tysiącletnią tradycją dyplomatyczną. Rosja i Iran, wraz z Pekinem, tworzą coraz ściślej skoordynowany trójkąt geopolityczny.
Z drugiej strony, Stany Zjednoczone jawi się w tym obrazie jako coraz bardziej izolowane, taktyczne i kierujące się krótkoterminowymi interesami.
Zdaniem Escobara prawdziwym szokiem wizyty w Pekinie nie był protokół dyplomatyczny, ale uświadomienie sobie, że Waszyngton nie może już decydować o tym, jak ma wyglądać porządek globalny, a jedynie na niego reagować.
Jeszcze zanim Trump wysiadł ze swojego prezydenckiego samolotu w Pekinie, Chińczycy wysłali subtelne, ale jasne sygnały, że postrzegają Trumpa jako przywódcę drugiej kategorii i że stosunki z nim pozostają chłodne.
Po pierwsze, gazeta „China Daily” zbagatelizowała zbliżające się spotkanie Xi z Trumpem, publikując zamiast tego nagłówek o rozmowach Xi z przywódcą Tadżykistanu. Spotkanie z Trumpem zostało przyćmione w artykule na marginesie zatytułowanym „Xi nawiguje relacje amerykańsko-chińskie w obliczu globalnej niepewności”.
Po drugie, do 12 maja 2026 r. strony internetowe CCTV i XINHUA nie opublikowały żadnych informacji na temat zbliżającego się spotkania z Trumpem.
Po trzecie, przed przybyciem Trumpa chińska ambasada w Waszyngtonie opublikowała listę czterech „czerwonych linii”, których „Waszyngton nie powinien kwestionować”. Są to:
– Kwestia Tajwanu,
– Demokracja i prawa człowieka w Chinach,
– System polityczny,
– Prawo Pekinu do rozwoju.
Chiński komunikat do Trumpa: Chiny nie zaakceptują żadnej krytyki ze strony Trumpa ani jego delegacji w tych kwestiach. Odniesienie się do któregokolwiek z tych punktów będzie uznane za obrazę Chin.
Po czwarte, po przylocie do Pekinu samolot Trumpa powitali wicepremier Chin (lub, według niektórych doniesień, wiceprezydent) i inni wysoko postawieni chińscy urzędnicy – ale nie sam prezydent Xi Jinping. Obecni byli również przedstawiciele dyplomacji USA i Chin oraz kompania honorowa. To była ta sama grupa, która powitała Trumpa podczas jego pierwszej podróży do Chin w listopadzie 2017 roku.
Dla porównania, Xi Jinping osobiście powitał Putina po jego przybyciu, zamiast pozostawić przyjęcie urzędnikom niższego szczebla. Doniesienia o wizytach państwowych Putina w 2024 roku i innych wizytach wskazują, że Xi przyjął go z pełnymi honorami – na przykład podczas oficjalnej ceremonii powitalnej lub przyjęcia w Wielkiej Hali Ludowej – i spotkał się z nim osobiście po jego przybyciu do Pekinu.
Xi Jinping powiedział następujące słowa w swoim pierwszym publicznym wystąpieniu na pierwszym spotkaniu obu delegacji:
▪️ Podstawą relacji między Chinami i USA powinny być wzajemne korzyści.
▪️ Konfrontacja doprowadzi do wzajemnej szkody – musimy być partnerami, a nie rywalami.
▪️ Chiny i USA powinny przezwyciężyć „pułapkę Tukidydesa” i zbudować nowy paradygmat relacji.
„Pułapka Tukidydesa” to koncepcja polityczna, zgodnie z którą rosnąca potęga zagraża państwu zajmującemu dominującą pozycję, czyniąc konflikt zbrojny między nimi niemal nieuniknionym. Jest ona często używana do opisu relacji między Chinami a Stanami Zjednoczonymi.
Odnosząc się do kwestii Tajwanu, Xi stwierdził:
„Niewłaściwe podejście do kwestii Tajwanu może doprowadzić do konfliktu między Chinami a Stanami Zjednoczonymi. Pokój w Cieśninie Tajwańskiej jest kluczowym czynnikiem w stosunkach między Chinami a Stanami Zjednoczonymi”.
Jednym z tematów prawdopodobnie omawianych prywatnie, poza kamerami, są sankcje. Tuż przed wyjazdem prezydenta Trumpa do Pekinu, 11 maja 2026 roku, Biuro Kontroli Aktywów Zagranicznych (OFAC) Departamentu Skarbu USA ogłosiło sankcje wobec 12 osób i firm (3 osoby i 9 firm) za ułatwianie sprzedaży irańskiej ropy naftowej i jej dostaw do Chin.
Wcześniej, 24 kwietnia 2026 roku, Stany Zjednoczone nałożyły sankcje na pięć głównych chińskich rafinerii teapot – w tym Hengli Petrochemical (Dalian) Refining Co. oraz mniejszych producentów z Szantungu i Hebei – za rzekomy zakup irańskiej ropy naftowej o wartości miliardów dolarów. To spowodowało pierwsze w historii Chin zastosowanie tzw. „zasad blokujących” (komunikat nr 21 z 2 maja), które zabraniają chińskim firmom przestrzegania amerykańskich sankcji.
Następnie, 8 maja 2026 r., administracja Trumpa ogłosiła dodatkowe sankcje przeciwko chińskim firmom – w tym firmom satelitarnym i technologicznym, takim jak MizarVision i Chang Guang – oskarżonym o wspieranie irańskich działań wojskowych i wywiadowczych.
Jestem pewien, że prezydent Xi odniesie się do tych środków bezpośrednio do Trumpa podczas zaplanowanego w piątek prywatnego spotkania. Choć Trump i jego zespół ds. bezpieczeństwa narodowego mieli nadzieję, że te kroki skłonią Chiny do złagodzenia wsparcia dla Iranu, nadzieje te zostaną rozwiane, a Chiny będą twierdzić, że takie środki są sprzeczne z przyjaźnią. Pozostaje pytanie, czy Trump zniesie te sankcje.
Poświęcam ten artykuł schematowi myślowemu, który obowiązuje w ustroju obecnie dominującym na świecie. Poletkiem doświadczalnym będzie Republika Chin (nazwa nadal urzędowa), czyli Tajwan, ale wykroczę poza granice regionalne.
Chodzi mi bowiem o upór, motywowany interesami oraz obsesją ideologiczną globalizmu w jego typowej postaci. Upór nie tylko w działaniu, ale nade wszystko na płaszczyźnie intelektualnej, a zatem również propagandowej i edukacyjnej. W podobny sposób wypowiadają się politycy, rozmaici eksperci i pseudo-eksperci, zatrudnieni w tym celu naukowcy, a także publicyści.
To myślenie wypływa z przekonania (traktowanego jak aksjomat), iż jedynym doskonałym ustrojem jest demokracja liberalna. O tym, że zawiera ona w swej warstwie doktrynalnej liczne patologie, a w sferze praktycznej wypada jeszcze gorzej, nie wolno nie tylko pisać i mówić, ale- jak w żywej nadal wizji Orwella – przede wszystkim myśleć. Rozpoczynamy więc zawsze od zachwytu nad tym unikalnie światłym ustrojem, na nim też kończymy. Zachwytowi towarzyszy objaśnienie, że tylko dzięki temu ustrojowi „narody” (w definicji anglosaskiej) mogą korzystać z owoców gospodarki globalnej. Istotnie, są wtedy bezwzględnie skazane na wyssanie przez melanż oligarchii i molochów korporacyjnych. Według tego schematu alternatywy ustrojowe są wykluczone. Nie służą postępowi, tj. twardej, acz ukrytej władzy niewielu nad wieloma. Ze szczególną zajadłością piewcy demokracji liberalnej tropią nie resztkowe, choć w Azji groźne potencje komunistyczne (w swej genezie wszakże internacjonalistyczne), tylko nieliczne państwa walczące o niezależność narodową i broniące swej tożsamości. Każda specyfika ustrojowa, zawierająca jakieś elementy zachowawcze – tradycji, religii, zasad moralnych, obyczajów- budzi w globalistach nieopisany wstręt. Jednym słowem śmiertelnym wrogiem obowiązującej doktryny globalizmu nie jest bynajmniej totalitaryzm komunistyczny, tylko nacjonalizm czyli naturalne zróżnicowanie narodów całego świata.
W myśl globalistów świat ma być przymusowo scalony według jednego szablonu. Na próżno, acz z częściowymi efektami (rzezie i ruiny) starali się o to komuniści, teraz od kilku dekad to szczytne zadanie podjęli globaliści na służbie „wielkich podmiotów gospodarczych”. Nieustannym zadaniem wojskowych, polityków, agitatorów i wychowawców (pożal się Boże) jest misja jedynego dobrego ustroju (demokracji liberalnej). Jak się da- perswazją, przekupstwem, szantażem, przewrotem, presją ekonomiczną, młotkiem edukacyjnym. Jak się nie da – wojną. Wskazano klarowny cel działania: apostolat ustroju idealnego. Ten priorytet wypełnia całą naszą rzeczywistość w skali globalnej. Mętne gadanie Trumpa i jego świty w sprawie przywrócenia szacunku dla suwerenności państw i odmienności ustrojów jest kompletnie niewiarygodne w świetle przemocy i agresji, jakiej dopuszczają się Amerykanie. Apostolat skąpany w krwi, kłamstwie i pogardzie dla innych (tj. poza aksjomatem globalizmu) trwa.
Zapraszam na Tajwan
W tym miejscu zapraszam w podróż (wirtualną) na Tajwan. Schematy globalizmu w tym sektorze świata doskonale ilustruje niedawno wydana w Polsce (Kraków 2025), rok wcześniej napisana książka „Tajwan” Kerry’ego Browna, brytyjskiego sinologa, politologa, dyplomaty, obserwatora tamtejszego terenu od ponad trzydziestu lat. Autor doskonale wie, że ogłoszenie niepodległości Tajwanu jako rzekomo odrębnej wspólnoty narodowej pod parasolem USA wywoła najpierw inwazję ChRL (dysproporcja sił jest szokująca), a potem wojnę nuklearną między USA i ChRL, czyli zagładę. Przestrzega więc przed judzeniem, pochopnymi deklaracjami i tromtadracją. Zaleca przedłużanie chwiejnego status quo. Z książki przeziera autentyczny strach „Zachodu” przed potęgą komunistycznych Chin. Bardzo rozsądnie. Pragnąc jednak wytłumaczyć „tajwańską” rację stanu autor (wszak specjalista) gimnastykuje się z wysiłkiem, aby wykazać, że Tajwan właściwie nigdy chiński nie był, a zatem roszczenia Chin (niezależnie kto nimi rządzi) były i są bezpodstawne. Na następnych stronach jednak objaśnia, że osadnictwo, kultura, język… były chińskie. Skąd te wężowe piruety? A stąd, że najgorszym zagrożeniem (jak wszędzie) dla globalizmu marki demoliberalnej nie jest Komunistyczna Partia Chin (choć budzi uzasadniony lęk), lecz chiński nacjonalizm. Trzeba zatem pokracznie tłumaczyć, że tajwańska prowincja Chin to przecież nie Chiny, chociaż Chiny. Ot, dialektyka nowego typu.
Potrzeba nam odrobiny rzetelnej historii. Ludność tubylcza Tajwanu tzw. aborygeni, pochodząca z wysp Pacyfiku, nie sięga obecnie 5 % populacji liczącej 23 miliony. Już w 1349 r. odnotowano spontaniczne osadnictwo chińskie z kontynentu. Odkrycie wyspy przez Portugalczyków (1517 r. Ilha Formosa= Piękna Wyspa), kolonia hiszpańska na północy wyspy (1626-1642) i holenderska na południu (1624-1662, od 1642 r. na całej wyspie po wypędzeniu Hiszpanów) nie zmieniły chińskich tras migracyjnych przez cieśninę. Po wypędzeniu kolonistów i kupców holenderskich w latach 1662-1683 na Formozie (Tajwanie) istniało chińskie Królestwo Dongning, założone przez uciekinierów, zwolenników zdetronizowanej chińskiej dynastii Ming, zaś od 1683 r. wyspa została wcielona przez panującą dynastię mandżurską Tsing jako prefektura prowincji Fudżijan. Tajwan należał do Cesarstwa Chin od 1683 r. do 1895 r., przy czym od 1887 r. jako osobna prowincja. Licząc wspólnie okresy Dongning i Tsing mamy 233 lata nieprzerwanej państwowości chińskiej. Cały ten czas trwała imigracja chińskich rolników, kupców i rzemieślników. Funkcjonowały chińskie urzędy, szkoły, świątynie, implantowano konfucjanizm i taoizm. Jednym słowem – zwykłe, stare Chiny. W latach 1884-1885 mimo desantów morskich Francji nie udało się anektować Formozy. Dopiero wojna Chin z Japonią w 1895 r. odmieniła sytuację. Na 50 lat (1895-1945) wyspa stała się prowincją Cesarstwa Japonii. Panowanie japońskie zmieniło sytuację ludnościową. Na Formozie osiedliło się pół miliona Japończyków (wyjechali w 1945 r.). Władze japońskie systematycznie inwestowały w budowę kolei, portów, fabryk, miast, szkół i szpitali. Język japoński zyskał rangę urzędową, ograniczono używanie chińskiego w życiu publicznym.
Kuomintang na Tajwanie
Wyspa była ważną bazą morską i lotniczą Japonii, wykorzystaną w latach 30-tych XX w. do podboju Azji. W 1945 r. zgodnie z ustaleniami aliantów Tajwan został przywrócony legalnym władzom Republiki Chin, tj. rządowi Partii Narodowej (Kuomintang) marszałka Czang Kaj-szeka. Niestety rewolucja Komunistycznej Partii Chin Mao Tse-tunga, wsparta militarnie przez Związek Radziecki, spowodowała obalenie w 1949 r. rządu Partii Narodowej i wręcz koszmarną pacyfikację całego kraju. Do tego nieszczęścia walnie przyczyniła się notoryczna zdrada administracji USA za prezydentury Trumana, która ograniczyła pomoc wojskową dla Kuomintangu w decydującym momencie wojny domowej. Było to swoiście amerykańskie podziękowanie za olbrzymie ofiary sił zbrojnych nacjonalistów chińskich u boku USA w wojnie z Japonią w latach 1941-1945, przy czym chińska armia narodowa samotnie walczyła z Japończykami już od 1937 r. W 1949 r. kto mógł się ratować – uciekał przed czerwonymi. Oprócz rządu, kierownictwa Partii Narodowej i ocalonej części armii około 2 mln cywilnych uchodźców z Chin trafiło na Tajwan.
Po tym wydarzeniu zaczyna się tajwańska współczesność. Czang Kaj-szek przeniósł na wyspę nie tylko instytucje państwa, nie tylko uratowane skarby cywilizacji i sztuki chińskiej (w kilkudziesięciu tysiącach skrzyń), ale zarządził też kontynuację prawną republiki, w tym nomenklaturę urzędową. Od 1949 r. na Tajwanie urzędują władze Republiki Chin. Dla uchodźców chińskich, dla zwolenników Kuomintangu było to zawsze oczywiste. Tajwan to jedyna wolna prowincja niepodzielnych Chin. Początkowo tej wykładni prawnej sprzyjały USA, podpisując układy obronne z rządem narodowym w 1950 i 1954 r. i udzielając pomocy wojskowej (rychło w czas!). To stanowisko uzasadniał paniczny strach przed dalszą inwazją komunistów chińskich oraz krwawa jatka wojny koreańskiej. Kuomintang bardzo słusznie rządził na Tajwanie żelazną ręką [1].
Do 1987 r. obowiązywał stan wyjątkowy. Istniał system monopartyjny (Partii Narodowej), a kontrolowane wybory dopuszczano tylko na szczeblu lokalnym. Rząd narodowy stworzył natomiast alternatywę bytową, upowszechniając drobną prywatną własność gruntów rolnych, własność prywatną w przemyśle i handlu, wolny rynek oraz dopuszczając inwestycje zagraniczne. Nad dobrem publicznym, też w domenie gospodarczej, czuwało jednak silne państwo. Na tle upiornej nędzy komunistycznych Chin Mao Tse-tunga Republika Chin stała się tzw. „tygrysem” – krajem dynamicznego rozwoju i wzrostu zamożności. Czang Kaj-szek pokazał, że właściwy model gospodarczo-społeczny daje pomyślne efekty w ustroju autorytarnym. Konfrontacja z komunizmem, nie geopolityczna, ale ustrojowa, przyniosła sukces. Partia Narodowa ciągle jednak marzyła o powrocie na kontynent na skutek udanej kampanii antykomunistycznej.
Stawka na Pekin
Plany protektorów z USA były jednak całkiem odmienne. Postanowili wyzyskać głęboki konflikt w komunistycznej rodzinie między ZSRR a ChRL. Ten pierwszy uznali za większe wtedy niebezpieczeństwo. W początku lat 70-tych rozpoczęły się tajne negocjacje USA-ChRL. Mieszkałem wtedy blisko ambasady czerwonych Chin w Warszawie przy ul. Bonifraterskiej i nie zapomnę sznura limuzyn bez oznaczeń dyplomatycznych. Miejsc tych spotkań było kilka m.in. Bukareszt. W najważniejszych konszachtach brał udział grabarz armii USA i sił antykomunistycznych w Indochinach, cynik, pragmatyk i defetysta Henry Kissinger. Ofiarą tej zmowy mogła być w pierwszej linii Republika Chin na Tajwanie. W 1971 r. prawowity rząd Chin został wyrzucony ze stałego miejsca w Radzie Bezpieczeństwa ONZ, a potem w ogóle usunięty z ONZ. W 1979 r. USA zerwały stosunki dyplomatyczne z Chinami narodowymi na Tajwanie, a nawiązały z ChRL. Wzruszający przykład wierności dla słabszego sojusznika. Światowe represje izolacyjne wymierzone w Republikę Chin z biegiem lat ulegały pogłębieniu.
W oczach „Zachodu” znienacka jedyne Chiny to Chiny komunistów. Oczywiście nie z miłości. Magnaci kapitalizmu marzyli o dostępie do bogactw naturalnych, wykorzystaniu taniej siły roboczej i o zyskach handlowych w tym hiper-państwie komunistów. Ci zaś od lat 80-tych planowali już tzw. modernizację gospodarczą czyli wykorzystanie zdobyczy technologicznych i kapitałów „Zachodu”, ale pod czujną kontrolą aparatu partyjnego i pod warunkiem nieograniczonej sprzedaży produktów chińskich na rynkach zachodnich. „Zachód” odkrył sposób na zmniejszenie kosztów produkcji, ale się srodze zawiódł na płaszczyźnie politycznej. KP Chin nie dała się obłaskawić ani przekabacić na modłę demo-liberalną. Ani trochę. Z jednej strony owa żeniaczka komunizmu z kapitalizmem, z drugiej masowy wewnętrzny terror, prześladowania chrześcijan, eksterminacja Tybetańczyków i Ujgurów. Wszystko w jednym koktajlu.
Jak jednak wyszedł na tym Tajwan, podtrzymujący do 1988 r. model ustrojowy oraz ideologię Partii Narodowej? Kerry Brown pisze o tym otwartym tekstem. Pisze mniej więcej tak: jeśli by Tajwan utrzymał ustrój według modelu nacjonalistów chińskich, to „Zachód” nie byłby zainteresowany jego utrzymaniem. Skoro jednak wszedłby na szybką drogę reform w kierunku demokracji liberalnej… to zgoła co innego. No to wszedł. W 1987 r. zniesiono stan wyjątkowy i zalegalizowano „opozycyjną” Demokratyczną Partię Postępową (DPP). Od 2016 r. już stale wdraża ona swój postępowy program jako siła rządząca. W 1991 r. przeprowadzono pierwsze „demokratyczne” wybory do Zgromadzenia Ustawodawczego, od 1996 r. odbywają się powszechne wybory prezydenta, a od 2019 r. jako pierwszy kraj w Azji Tajwan usankcjonował tzw. małżeństwa jednopłciowe. Co na to powiedziałby Konfucjusz? W każdym razie „Zachód” cmoka z zachwytu. Jeśli dodać hit ostatniego ćwierćwiecza, czyli innowacyjną produkcję półprzewodników, umiejscowioną właśnie na tej wyspie, a sprzedawaną na całym świecie oraz kompletne zespolenie tego kraju z kapitalizmem globalnym- no, takiego bytu politycznego warto bronić rękoma i nogami.
Ale właśnie – jakiego bytu? I tu wytoczono działa aksjomatu ideologicznego. Ten kraj wyspiarski, idealnie wtopiony od 30 lat w globalną demokrację liberalną z jej dewiacjami wszelkiej maści, to nie mogą być Chiny, chociaż w 95 % zamieszkały jest przez Chińczyków z dziada-pradziada. Z tego powodu DPP zaprojektowała syntetycznego potworka: mówi się po chińsku, coś tam się jeszcze plącze z konfucjanizmu, ale to nie Chiny, tylko Tajwan, a naród – tajwański, który jest produktem młodszym i jeszcze bardziej sztucznym niż np. narody austriacki, mołdawski i macedoński. Taki produkt nadaje się do promocji. Chiny narodowe – w żadnym wypadku. Piewcy tych narodzin nie mogą przeboleć, że KP Chin posługując się retoryką nacjonalizmu (z którym do 1949 r. zażarcie walczyła) ciągle udowadnia, że ta wyspa to jednak integralna część Chin. A ponieważ CHRL na poparcie tej opinii ma nie tylko miliony żołnierzy, ale też pociski nuklearne, globalistyczny przeciwnik słucha tego uważnie, kryjąc wściekłość, ale nie kryjąc obaw.
Czy Tajwan jest chiński?
Szok zmian mentalnych, jakie ostatnio nastąpiły na Tajwanie, wprawiłby w osłupienie przywódców Partii Narodowej, prezydentów Republiki, Czang Kaj-szeka (zm. 1975) i jego syna Czang Czing-kuo (zm. 1988). To co zrobiono z narodem chińskim na tej wyspie nie jest dziełem obcym, choć z obcej inspiracji. Dokonały tego siły rodzimych „postępowych” działaczy. Na nowy sposób wychowano też młodzież tajwańską, zresztą identycznie, jak w każdym segmencie globalizmu. System ten działa jak wszędzie – permisywizm w codzienności, ale węzłowe decyzje dotyczące życia zbiorowego podejmują nieliczni z daleka. Jedynym elementem specyficznym jest fakt, że bogactwu wyspy towarzyszy stałe zagrożenie ze strony ChRL.
Czas na wniosek koronny. Ukochana demokracja liberalna jest konsekwentnym wrogiem narodów historycznych, ich kultur, odrębności, odmiennych tradycji ustrojowych itd. Jeśli nie może ich zniszczyć od wewnątrz, próbuje je osłabić, produkując takie syntetyczne organizmy jak obecny Tajwan, coraz mniej chiński, choć zaludniony przez Chińczyków. To ważna lekcja dla całego świata. Obecny „Zachód” nie podniesie nawet widelca w obronie niepodległości jakiegokolwiek narodu, natomiast zrobi wszystko, żeby go przerobić na swoje kopyto jako cząstkę globalnego ładu. Na naszych oczach ta fabryka przetwórcza ogarnia Węgry, ale spotkać może każdy kraj, pragnący żyć choć trochę inaczej. Kompromisy w tej operacji nie będą stosowane.
Tadeusz M. Trajdos
[1] Współcześni „postępowi” komentatorzy nazywają ten okres bezczelnie „białym terrorem”.
Szanghajskie przedsiębiorstwa nie są specjalnie zachwycone przybyciem Cesarza Barbarzyństwa.
SZANGHAJ – Chińska potęga wciąż porusza się jak superszybki pojazd elektryczny. Atmosfera jest elektryzująca. Podczas biznesowego lunchu w słynnej kantońskiej restauracji, wizyta Trumpa w Chinach przynajmniej kieruje rozmowę w stronę czegoś bardziej namacalnego: kontrastujących ścieżek przyszłych pokoleń z Zachodu na Wschód.
Szanghajski biznes nie jest pod wrażeniem przybycia Cesarza Barbarzyństwa. Choć na tym prawdopodobnie najważniejszym spotkaniu dyplomatycznym roku wojny 2026 mogą paść wszystkie możliwe geopolityczne zmienne – z potencjalnymi decyzjami handlowymi i dotyczącymi bezpieczeństwa, które wpłyną na całe Globalne Południe.
Zacznijmy od typowych amerykańskich zmartwień. Trump, mistrz sztuki całkowitego braku empatii, przynajmniej głośno ujawnił całą grę: „Nie myślę o sytuacji finansowej Amerykanów. Nie myślę o nikim”.
A jednak to robi. Boi się, że po wyborach parlamentarnych stanie się grubym, kulawym kaczątkiem. Dlatego będzie naciskał na Pekin, by kupował więcej soi – by zadowolić swoją bazę na Środkowym Zachodzie – i więcej samolotów Boeinga. Będzie namawiał Pekin do eksportu pierwiastków ziem rzadkich – by zadowolić kompleks militarno-przemysłowy.
I oczywiście będzie wywierał maksymalną presję na Xi, aby skłonić Teheran do otwarcia Cieśniny Ormuz, co doprowadziłoby do spadku cen ropy, ograniczenia inflacji i obniżenia stóp procentowych przez Fed.
Nie ma żadnych kart, którymi mógłby przeforsować ten program. W wojnie technologicznej jego maksymalna presja doprowadziła jedynie do tego, że Chiny spektakularnie i wielokrotnie omijały dostawców z USA. W wojnie handlowej Chiny znacząco zdywersyfikowały swój eksport, a nawet osiągnęły rekordową nadwyżkę handlową.
Iran jest oczywiście kluczowy – nie tylko dlatego, że ujawnia całemu światu gigantyczne słabości strukturalne tego „niezbędnego państwa”. Co zrobi Trump? Zagrozi Xi, ponieważ Iran korzysta z chińskiego systemu satelitarnego BeiDou, który w efekcie zamienił całą Azję Zachodnią w przejrzystą szklarnię dla irańskich pocisków balistycznych?
Iran nigdy nie stracił swojego korytarza naftowego na rzecz Chin, gdy pojawił się cesarz barbarzyństwa z „blokadą”. Przepływ ropy trwa nadal – poprzez sieć tankowców-widmo na irańskich i pakistańskich wodach terytorialnych, przeładunki statek-statek, ukryte ładunki, a teraz także chińskie rafinerie, którym Pekin nakazał ponieść ryzyko sankcji.
To nie tylko bitwa na skalę talasokratyczną [panowanie na morzu md] , ale także bitwa lądowa w Eurazji – wzdłuż euroazjatyckiego korytarza kolejowego, z jego dwukierunkowymi pociągami między Xi’anem a Teheranem. Choć kolej może jeszcze nie osiągnąć wolumenu eksportu morskiego, strategicznie jest to absolutnie kluczowe i wyraźnie pokazuje, że presja morska to coś zupełnie innego niż gospodarcze duszenie się na lądzie.
„Genialny” amerykański pomysł zdławienia chińskiego łańcucha dostaw ropy naftowej – od Wenezueli po Ormuz – a dodatkowo nałożenia sankcji na chińskie rafinerie „czajniczków” doprowadził jedynie do tego, że Chiny stały się, obok Rosji, jednym z najważniejszych realnych mediatorów w czasie stale łamanego zawieszenia broni.
Cała gra o Hormuz, w którą Iran zagrał perfekcyjnie, miała jedynie minimalny wpływ na chiński import – podobnie jak ograniczenie eksportu Nvidii H100 i H200 w celu „kontroli” chińskiej sztucznej inteligencji praktycznie nie miało żadnego wpływu. W końcu Chiny skutecznie ignorują Nvidię. Model DeepSeek V4 wykorzystuje układy scalone pochodzące z lokalnych źródeł. A H200 i tak nie jest sprzedawany w Chinach.
Xi nie musi nawet mówić Trumpowi osobiście, że Pekin nie miałby żadnego problemu z rozpętaniem wojny gospodarczej na szeroką skalę, jeśli Waszyngton nadal będzie próbował prowadzić wojnę finansową, zamykając instytucje finansowe stojące za rafineriami „czajniczków”.
Tajwan to nie jedyna karta, która pozostała w grze. Tajwan nie jest nawet kartą. Dla Pekinu Tajwan jest kwestią bezpieczeństwa wewnętrznego. Wszystko inne to propaganda. Pekin mógłby spróbować przekonać Trumpa do cofnięcia sprzedaży broni Tajwanowi za 11 miliardów dolarów, w tym niszczycieli wyposażonych w system Aegis, myśliwców F-35, nieefektywnych pocisków Patriot i samolotów wczesnego ostrzegania E-2D Hawkeye. Ale nawet to jest sprawą drugorzędną.
Co więc pozostaje po całym – teraz już ograniczonym – przepychu i widowisku? W najlepszym razie obecny, skrajnie niepewny status quo.
Chiński plan wojny technologicznej
Krótko mówiąc: celem Trumpa jest zmuszenie Xi do wywarcia nacisku dyplomatycznego na Iran, aby ten przyjął barbarzyńskie warunki zakończenia wojny. To jest absolutnie wykluczone pod każdym względem.
Nawet gdyby tak się stało, Trump mógłby w zamian zaoferować „stabilne” stosunki handlowe między USA a Chinami, przedłużenie embarg handlowych i ustępstwa w zakresie kontroli technologii. Xi nie jest tym w najmniejszym stopniu zachwycony – tak jak nie wie, zgodnie z maksymą Ławrowa, że USA „nie potrafią zawierać umów”.
Poważnie nadszarpnięta marka BRICS może nawet nie odegrać roli w rozmowach. Chiny odniosą się do swoich poważnych wyzwań wewnętrznych osobno podczas spotkania ministrów spraw zagranicznych w Indiach, które odbywa się niemal równocześnie ze szczytem Trump-Xi w Pekinie.
Xi może również podejrzewać, że prawdziwi zwolennicy Trumpa – feudalizm technologiczny, wielkie banki i różni przedstawiciele Zionism Inc. – rozpętali już stopniową, systemową wojnę światową, która ma trwać od teraz do około 2040 roku, wymierzoną w niezbędną globalną infrastrukturę, handel i energię, aby zniszczyć stary porządek i wprowadzić prawdziwy Wielki Reset na znacznie bardziej opłacalnych warunkach.
Stoi to w bezpośredniej, brutalnej sprzeczności z oficjalną polityką Chin, której celem jest budowanie wspólnoty ze wspólną przyszłością dla ludzkości. Xi nie odstąpi ani na jotę od tej polityki – swojej polityki – tylko po to, by zaspokoić przerośnięte ego patologicznego, psychopatycznego narcyza.
Xi skupia się już na 141-stronicowym pięcioletnim planie przedstawionym w marcu, w którym sztuczna inteligencja jest wspominana ponad 50 razy; w którym zakłada się, że do 2027 r. udział sztucznej inteligencji w chińskiej gospodarce będzie sięgał 70% ; a także zobowiązano się do stworzenia sieci komunikacji kwantowej między Ziemią a kosmosem, harmonogramu syntezy jądrowej oraz interfejsów mózg-komputer.
Pięcioletni plan przedstawia również „nadzwyczajne środki” mające na celu zapewnienie samowystarczalności w zakresie pierwiastków ziem rzadkich i półprzewodników – tzn. w zakresie łańcucha dostaw, bez którego armia amerykańska po prostu by zginęła.
Chiński plan zakłada wdrożenie sztucznej inteligencji w całej gospodarce, robotykę jako podstawę przemysłu, infrastrukturę kosmiczną, komputery kwantowe i całkowite wzmocnienie dominacji Chin w dziedzinie przetwarzania pierwiastków ziem rzadkich.
Nazwijmy to de facto chińskim planem wojennym – na poziomie priorytetów bezpieczeństwa narodowego – w bezpośredniej konfrontacji z USA. Wiara, że Trump może to wszystko zmienić za pomocą sterty pustych obietnic, jest naiwna.
Historia wyda wyrok. Już teraz wiadomo, że próba utrzymania globalnej dominacji poprzez zdławienie rosnącego supermocarstwa Chin poprzez „blokadę” irańskich portów i Cieśniny Ormuz, przy jednoczesnym podpaleniu całej Azji Zachodniej i zrujnowaniu własnej gospodarki, prawdopodobnie należy do trzech największych błędów popełnionych przez głęboko zaślepione, głębokie państwo USA.
[MD: Zmieniam tytuł.Przecież USA to agresor, nie mediator…]
===========================
Larry C. Johnson
Przypomnij sobie zwrot: „architektura bezpieczeństwa”. Termin „architektura bezpieczeństwa Zatoki Perskiej” został użyty przez prezydenta Putina i chińskiego ministra spraw zagranicznych Wang Yi podczas rozmów z irańskim ministrem spraw zagranicznych podczas jego wizyty w Rosji 27 kwietnia oraz w Pekinie w dniach 5–6 maja 2026 r. Termin ten odnosi się do wielostronnych, regionalnych ram długoterminowej stabilności w Zatoce Perskiej i szerzej na Bliskim Wschodzie.
Termin „architektura bezpieczeństwa” w Zatoce Perskiej nie jest nowym terminem dyplomatycznym wymyślonym na potrzeby tych wizyt. Rosja proponuje „architekturę bezpieczeństwa zbiorowego w Zatoce” co najmniej od 2019 roku, a minister spraw zagranicznych Ławrow po raz ostatni powtórzył tę propozycję 28 lutego 2026 roku, w dniu rozpoczęcia wojny. Chiny poparły proponowaną przez Rosję koncepcję bezpieczeństwa zbiorowego, która zastąpiłaby amerykański parasol obronny w Zatoce Perskiej i zapewniłaby Rosji pozycję silnego gracza obok – lub zamiast – Stanów Zjednoczonych.
Podczas spotkania z prezydentem Putinem minister spraw zagranicznych Aragczi oświadczył, że Iran „popiera stworzenie nowej, powojennej architektury regionalnej, która umożliwi koordynację rozwoju i bezpieczeństwa”. Na kolejnym spotkaniu chiński minister spraw zagranicznych Wang Yi oświadczył, że Pekin „popiera stworzenie regionalnej architektury pokoju i bezpieczeństwa, w której kraje regionu będą wspólnie uczestniczyć, chronić wspólne interesy i osiągać wspólny rozwój”. (S&P Global)
Wang Yi nazwał także wojnę USA i Izraela przeciwko Iranowi „nielegalną” i sformułował trzy zasadnicze stanowiska Chin: poparcie dla wszystkich uzasadnionych żądań Iranu, poparcie dla wycofania amerykańskich baz wojskowych z całego regionu Zatoki Perskiej oraz aktywne uczestnictwo w kształtowaniu porządku powojennego.
Termin „architektura bezpieczeństwa” to dyplomatyczny kod oznaczający fundamentalną restrukturyzację kwestii tego, kto gwarantuje bezpieczeństwo w Zatoce Perskiej i na jakich warunkach – a kto jest wykluczony.
Koncepcja ta składa się z kilku konkretnych elementów:
Po pierwsze, wycofanie sił zbrojnych USA. Głównym żądaniem – podzielanym w równym stopniu przez Iran, Rosję i Chiny – jest wycofanie przez Stany Zjednoczone swoich baz wojskowych, grup uderzeniowych lotniskowców i gwarancji bezpieczeństwa z regionu Zatoki Perskiej. Dotyczyłoby to baz w Bahrajnie (siedzibie Piątej Floty USA), Katarze, Kuwejcie, Zjednoczonych Emiratach Arabskich i Arabii Saudyjskiej.
Po drugie, zastąpienie jej ramami regionalnymi. Proponowana koalicja zrzeszałaby państwa Zatoki Perskiej, Rosję, Chiny i inne zainteresowane strony w ramach wielostronnego porozumienia, przy czym Rosja dostrzegałaby swoją przewagę w tym, że w przeciwieństwie do Stanów Zjednoczonych utrzymuje dobre relacje ze wszystkimi stronami – w tym z Iranem.
Po trzecie, Iran jako prawowita potęga regionalna. Araghchi powiedział irańskim mediom, że „nasi chińscy przyjaciele uważają, że Iran po wojnie różni się od Iranu sprzed wojny. Jego pozycja międzynarodowa poprawiła się, a Iran zademonstrował swoje możliwości i siłę. Dlatego na horyzoncie rysuje się nowa era współpracy między Iranem a innymi krajami”. W ten sposób architektura formalnie legitymizuje dominującą rolę Iranu w bezpieczeństwie Zatoki Perskiej, zamiast traktować go jako zagrożenie, które należy powstrzymać. (ING THINK)
Po czwarte, administracja Cieśniną Ormuz. PGSA i system zezwoleń tranzytowych opisany przez Iran stanowią de facto pierwszy konkretny instytucjonalny przejaw tej architektury – Iran tym samym ustanawiając suwerenną władzę administracyjną nad najpoważniejszym wąskim gardłem świata.
Po piąte, powiązanie z szerszym porządkiem wielobiegunowym. Trójkąt Rosja-Iran-Chiny stał się siłą napędową tego, co jego zwolennicy nazywają „integracją euroazjatycką i wielobiegunowością”, a architektura bezpieczeństwa Zatoki Perskiej stanowi mikrokosmos nowego porządku globalnego, który Chiny promują na poziomie makro.
Ta koncepcja doprowadziłaby do faktycznego rozpadu architektury bezpieczeństwa w Zatoce Perskiej, budowanej przez dekady poprzez dwustronne umowy obronne, bazy wojskowe i obecność lotniskowców. Państwa Zatoki Perskiej stoją przed trudnym dylematem strategicznym: nie mogą sobie pozwolić na zerwanie więzi ze Stanami Zjednoczonymi, ale nie mogą też utrzymywać struktury sojuszniczej, która narażałaby ich bezpieczeństwo na decyzje podejmowane poza ich granicami. (IFPRI)
Wiele państw Zatoki Perskiej jest zaniepokojonych konfliktem i wątpi w wiarygodność Stanów Zjednoczonych jako gwaranta, choć równie mocno niepokoją się rosnącymi wpływami Izraela w regionie po atakach na Katar we wrześniu 2025 r. (Wisfarmer)
Krótko mówiąc, „architektura bezpieczeństwa” to uprzejme określenie wyparcia amerykańskiej potęgi z Zatoki Perskiej i zastąpienia jej wielostronnymi strukturami, w których Iran, Rosja i Chiny są równoprawnymi – lub dominującymi – aktorami. Można argumentować, że jest to prawdopodobnie najważniejsza ambicja geopolityczna, jaka wyłoniła się z tego konfliktu.
Dziś otrzymałem kolejne dowody na to, że rosyjsko-chińska wizja nowej architektury bezpieczeństwa jest realna i może nabierać rozpędu. W rozmowie z nowym znajomym, mającym dobre kontakty z pakistańską agencją wywiadowczą (ISI), poinformował mnie on, że bardzo wysoki rangą funkcjonariusz ISI – jego osobisty przyjaciel – powiedział mu na początku tego tygodnia, że Arabia Saudyjska i Katar zamierzają zerwać więzi bezpieczeństwa ze Stanami Zjednoczonymi. Podobno chcą znaleźć się pod parasolem bezpieczeństwa oferowanym przez Rosję i Chiny. Jeśli to prawda, oznaczałoby to dalszą erozję hegemonii USA.
Decyzja Pekinu z 3 maja 2026 r., nakazująca chińskim firmom ignorowanie amerykańskich sankcji wobec Iranu, nie jest zwykłym epizodem wojny handlowej ani kolejnym konfliktem o ropę.
To moment symboliczny — chwila, w której drugie największe mocarstwo świata publicznie zakwestionowało prawo Stanów Zjednoczonych do definiowania globalnych reguł. Przez lata wszyscy uczestniczyli w grze pozorów. Iran eksportował ropę przez „ciemną flotę”, tankowce wyłączały AIS, przeładunki odbywały się na pełnym morzu, a chińskie rafinerie kupowały surowiec w półjawny sposób. Każdy wiedział, że sankcje są obchodzone, ale utrzymywano fikcję, iż globalny system kontroli nadal działa.
Maj 2026 przyniósł zmianę jakościową. Pekin przestał udawać. Po raz pierwszy druga gospodarka świata powiedziała otwarcie: amerykańskie sankcje nie są uniwersalnym prawem świata. To wydarzenie wykracza daleko poza relacje USA–Iran–Chiny. Pokazuje, że świat wchodzi w etap rozpadu jednolitego modelu globalnego porządku i przechodzi do epoki konkurujących centrów sterowania.
Sankcje jako narzędzie organizowania rzeczywistości
W oficjalnej narracji sankcje przedstawiane są jako instrument polityki zagranicznej: obrona demokracji, walka z terroryzmem, ochrona prawa międzynarodowego. W rzeczywistości pełnią znacznie głębszą funkcję. Przez dekady Stany Zjednoczone budowały system, w którym dolar stał się uniwersalnym językiem wartości, SWIFT — systemem nerwowym globalnych finansów, a zachodnie instytucje finansowe — mechanizmem regulowania przepływów energii, kapitału i technologii.
Sankcje nie są więc jedynie karą ekonomiczną. Są narzędziem utrzymywania kontroli nad globalną architekturą sterowania. Państwo odcięte od systemu dolarowego nie traci wyłącznie dostępu do waluty — zostaje częściowo wyłączone z dominującego modelu organizacji świata.
Współczesny konflikt wokół sankcji nie dotyczy więc wyłącznie gospodarki. Dotyczy fundamentalnego prawa do określania legalności, norm i struktury globalnej rzeczywistości politycznej.
Chiny przestają funkcjonować w cudzym układzie
Przez wiele lat Pekin działał ostrożnie. Korzystał z systemu stworzonego pod dominacją USA — eksportował na Zachód, używał dolara, unikał otwartej konfrontacji – jednocześnie budując własne mechanizmy autonomii: alternatywne systemy płatności, rozliczenia w yuan i niezależne szlaki logistyczne. Zakup irańskiej ropy był elementem tej strategii, ale pozostawał w strefie półjawnej.
Decyzja z maja 2026 r. oznacza jednak coś znacznie ważniejszego niż spór handlowy.To moment przejścia od układu reaktywnego do jawnego budowania własnego centrum organizacji świata. Pekin nie mówi już „obchodzimy wasze sankcje”. Mówi: „nie uznajemy waszego prawa do definiowania naszych reguł”.
Iran jako punkt koncentracji napięć systemowych
Iran jest dziś czymś więcej niż państwem eksportującym ropę. To strategiczny węzeł przepływu energii, w którym krzyżują się interesy Stanów Zjednoczonych, Chin, Rosji, państw Zatoki i światowych rynków finansowych. Ropa nie jest tu jedynie surowcem — jest materialnym nośnikiem stabilności całych systemów gospodarczych i politycznych. Kontrola nad tym przepływem oznacza realny wpływ na globalny układ sił. USA próbują ograniczyć możliwości finansowania Iranu poprzez sankcje i blokadę szlaków morskich. Chiny utrzymują zakupy, ponieważ potrzebują stabilnych dostaw taniej ropy i jednocześnie testują granice skuteczności amerykańskiego systemu sankcyjnego. Iran stał się więc polem testowym nowego układu globalnego — miejscem, w którym ścierają się dwa konkurencyjne modele organizacji świata.
Konflikt dwóch schematów sterowania
Najważniejszy wymiar tego kryzysu nie jest militarny, lecz systemowy. To starcie dwóch konkurencyjnych systemów globalnego sterowania. Model amerykański opiera się na dominacji dolara, kontroli finansów, sankcjach wtórnych, globalnych instytucjach regulacyjnych oraz przekonaniu, że zachodni model legalności ma charakter uniwersalny. Model chiński nie dąży do budowy jednego ideologicznego centrum. Skupia się na wielobiegunowości, pragmatyzmie gospodarczym, równoległych systemach rozliczeń i stopniowym ograniczaniu zależności od Zachodu. Dlatego obecny konflikt nie jest wyłącznie walką o wpływy. To walka o prawo do kształtowania norm globalnej rzeczywistości.
Koniec iluzji jednego świata
Przez wiele lat utrzymywano narrację o jednolitym świecie opartym na wspólnych zasadach i uniwersalnych wartościach. W praktyce był to system oparty na dominacji jednego centrum finansowo-militarnego. Dzisiejszy kryzys pokazuje, że ta epoka dobiega końca. Powstają równoległe struktury: alternatywne systemy płatnicze, handel poza dolarem, niezależne sieci logistyczne, własne systemy ubezpieczeń oraz „ciemne floty” funkcjonujące poza zachodnią kontrolą.
Najważniejsza zmiana zachodzi jednak w świadomości. Coraz więcej państw przestaje wierzyć, że istnieje tylko jeden dopuszczalny model organizacji świata. I właśnie dlatego obecna sytuacja ma znaczenie historyczne.
Pułapka dla globalnych firm
Chińskie Ministerstwo Handlu wydając bezprecedensową dyrektywę tworzy nową rzeczywistość dla międzynarodowych korporacji a firmy chińskie mają ignorować amerykańskie sankcje nałożone na podmioty kupujące irańską ropę. Pekin powołał się na własną „ustawę blokującą” z 2021 r., która zabrania przestrzegania zagranicznych sankcji uznanych za bezprawne. To pierwsze formalne użycie tego narzędzia przeciwko USA.
Do tej pory Chiny omijały sankcje dyskretnie — przez „flotę cieni” , przeładunki na Morzu Arabskim, płatności poza systemem dolarowym. Teraz przestały udawać. Korporacje globalne, jeżeli podporządkują się sankcjom USA – ryzykują utratę dostępu do chińskiego rynku. Jeżeli podporządkują się Pekinowi — ryzykują odcięcie od systemu dolarowego i zachodnich instytucji finansowych. To początek fragmentacji globalizacji. Firmy, które przez dekady funkcjonowały w iluzji jednego świata, muszą dziś dokonać wyboru: w jakim systemie chcą działać, komu podporządkowują swoją legalność i od którego centrum będą zależne. To już nie jest wyłącznie problem ekonomiczny. To problem cywilizacyjny.
Kluczowy problem Stanów Zjednoczonych
Problemem USA nie jest sam Iran ani chińskie zakupy ropy. Problemem jest erozja wiary świata w zdolność Waszyngtonu do definiowania globalnych reguł. Stany Zjednoczone pozostają największą potęgą finansową i militarną, ale coraz trudniej utrzymywać system jednolitych norm wobec rzeczywistości, która staje się wielobiegunowa. Waszyngton stoi więc przed fundamentalnym pytaniem: czy potrafi funkcjonować jako jedno z kilku centrów świata, zamiast jako jego wyłączne centrum organizacyjne?
Świat przechodzi do epoki równoległych porządków
Spór wokół irańskiej ropy jest w rzeczywistości konfliktem o przyszły model globalnego ładu. Nie chodzi już wyłącznie o sankcje. Chodzi o legalność, kontrolę przepływów, autonomię struktur cywilizacyjnych oraz prawo do budowy własnych systemów organizacji rzeczywistości. Chińskie „Nie” nie jest zwykłym buntem wobec USA. Jest sygnałem, że coraz większe podmioty na świecie przestają akceptować model, w którym jedno centrum posiada monopol na definiowanie globalnych norm.
Każdy system, który uznaje własny model rzeczywistości za jedyny dopuszczalny, wcześniej czy później napotyka opór innych centrów. Dzisiejszy konflikt wokół Iranu jest jedynie jednym z pierwszych wyraźnych przejawów tego procesu. Świat nie rozpadł się jeszcze formalnie, ale coraz mniej uczestników naprawdę wierzy, że dawny jednobiegunowy układ da się utrzymać bez końca.
