Środowisko LGBT idzie po polskie dzieci. I niestety to już nie są domysły, ale fakty. Szykują się od dawna, a w minioną sobotę ogłosili to na marszu równości w Gdańsku.
Ostatnio złapali wiatr w żagle.
W marcu zapadł wyrok nakazujący rejestrację zagranicznego ślubu gejów w USC w Warszawie.
W maju polscy aktywiści LGBT pojechali do Berlina na targi „MEN HAVING BABIES”, aby dowiedzieć się, jak kupować dzieci przez surogatki.
W ostatnią sobotę na marszu równości w Gdańsku poseł Katarzyna Kotula żądała zrównania związków osób tej samej płci z normalnymi rodzinami. „Nie ma rodzin lepszych i gorszych” – grzmiała ze sceny. A przecież i Pan, i ja doskonale wiemy, że są rodziny gorsze i lepsze – i że nie wolno umieszczać dzieci tam, gdzie grozi im niebezpieczeństwo.
Istnieją dobre rodziny – z matką, ojcem i dziećmi oraz rodziny obarczone różnymi patologiami, jak alkoholizm, narkomania, czy właśnie zboczenia i związana z nimi skłonność do molestowania dzieci.
Tymczasem lobby LGBT chce adopcji dzieci i całkowitego uciszenia krytyki pod swoim adresem. Nie można im na to pozwolić.
Fundacja Życie i Rodzina stawia opór. Trójmiejski oddział Fundacji poszedł na pierwszą linię frontu.
W środku homoparady w Gdańsku zorganizowaliśmy kontrmanifestację #StopLGBT i pokazaliśmy prawdę – mimo nacisków Policji i agresji homoaktywistów. Nasza kontra o kilkadziesiąt minut opóźniła start „miasteczka równości” i sprawiła, że prowadzące paradę Prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz oraz poseł Katarzyna Kotulamusiały przemawiać na tle banerów, które ostrzegały przed pedofilią w ruchu LGBT. Informacje o tym, że homoseksualiści molestują dzieci, trafiły na niemal wszystkie media, które robiły relację z marszu równości.
Prawda przebiła się, bo nie szeptaliśmy jej po kątach, ale ogłosiliśmy ją w samym środku piekła LGBT.
Co więcej, gdy parada ruszyła, odpowiedzieliśmy na wezwanie Dulkiewicz („zapraszam wszystkich na marsz”) i poszliśmy razem z kolumną parady. Proszę zobaczyć nagranie z akcji:
Rola takich kontrmanifestacji jest nie do przecenienia.
Po pierwsze – pokazujemy opór wobec żądań homolobby.
Po drugie – budzimy sumienia. Wielu uczestników homoparad nie wie, że ideologia LGBT to coś niedobrego. Z naszych banerów mogą się tego dowiedzieć po raz pierwszy w życiu – najczęściej są w szoku i prawda zaczyna mocno pracować w ich wnętrzu.
Po trzecie – pokazujemy, że konserwatyści to nie jest chłopiec do bicia. Tam, gdzie radykalna lewica próbuje zaanektować przestrzeń publiczną, tam właśnie jest nasze miejsce i tej przestrzeni nie oddamy bez walki.
W Gdańsku przechodnie bili nam brawo, bo sami mają dość lobby LGBT w swoim mieście.
Jednak sezon parad się rozkręca, a my pilnie potrzebujemy środków na kolejne akcje.
Sami nie damy rady. Organizacje LGBT mają ogromne budżety, my możemy jedynie prosić o wsparcie Dobrych Ludzi, czyli Pana.
Cel jest jasny – musimy pilnie zebrać 13 000 złotych.
Aby zorganizować kolejne akcje i skutecznie dotrzeć do Polaków, potrzebujemy zabezpieczyć następujące środki:
2 800 zł – produkcja 7 szt. nowych, widocznych z daleka banerów „StopLGBT” (1 szt. Kosztuje 400 złotych),
5 000 zł – druk ulotek i materiałów edukacyjnych rozdawanych podczas kontrmanifestacji – to najbardziej opłacalna kwota, za którą możemy zrobić masowe zamówienie tak, aby zoptymalizować koszty jednostkowe,
W serwisie jest w tej chwili kilka sztuk sprzętu nagłaśniającego – te naprawy kosztują zwykle po kilkaset złotych – szacuję, że wyniosą 1500-2000 złotych,
Dochodzą koszty transportu, produkcja nowych kamizelek (mamy coraz więcej wolontariuszy) i oflagowania prolife.
Bardzo proszę o wpłatę – o wysokości, jaką uzna Pan za właściwą – na dane:
Fundacja Życie i Rodzina
Numer konta:
47 1160 2202 0000 0004 7838 2230
Kod SWIFT dla przelewów transgranicznych: BIGBPLPW
Czerwiec jest niezwykle pracowitym miesiącem, bo lobby LGBT wybrało go na miesiąc promocji zboczeń. W tym roku są wyjątkowo zdeterminowani i chcą nas wszystkich szachować. Nie wolno im pozwolić na ich ekspansję.
Czas ucieka. Każda złotówka ma znaczenie w obronie dzieci, dlatego bardzo Pana proszę o wsparcie naszych działań już dziś.
PS – W sobotę na marszu równości w Gdańsku widzieliśmy dzieci przyprowadzone tam przez rodziców. Ten widok pozostanie nam na długo w pamięci… Tym bardziej walczymy o zmianę świadomości społecznej – i tym bardziej proszę o pomoc finansową w tej sprawie.
WSPIERAM
NUMER RACHUNKU BANKOWEGO: 47 1160 2202 0000 0004 7838 2230 NAZWA ODBIORCY: FUNDACJA ŻYCIE I RODZINA TYTUŁEM: DAROWIZNA NA CELE STATUTOWE DLA PRZELEWÓW Z ZAGRANICY: IBAN:PL 47 1160 2202 0000 0004 7838 2230 KOD SWIFT: BIGBPLPW
MOŻNA TEŻ SKORZYSTAĆ Z SYSTEMÓW DO SZYBKICH PRZELEWÓW, BLIKA LUB PŁATNOŚCI KARTAMI POD LINKIEM:
Od jakiegoś czasu obserwuję, jak John Helmer ostrożnie zmierza do wniosku, że stale rozszerzająca się, niekończąca się „operacja specjalna” Putina nie kończy się dobrze dla Putina, dla Rosji, dla Europy, a pośrednio również dla USA. Dla zainteresowanych, oto najnowszy artykuł Helmera:
Putin próbuje jeździć na dwóch koniach. Jeden z nich to minister finansów Anton Siłuanow, prezes Banku Centralnego Elwira Nabiullina oraz agent-oligarcha Kirył Dmitrijew, który przejął kontrolę nad ukraińskimi „rozmowami pokojowymi” od rosyjskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych, a także rosyjskich służb wywiadowczych i wojska. Dla Dmitrijewa i oligarchów, których najwyraźniej reprezentuje, jedynym zmartwieniem jest zarabianie pieniędzy. Ta frakcja mówi Putinowi, że musi albo zaniechać swojej „operacji specjalnej”, albo zdecydować się na powszechną mobilizację i podwyżki podatków, co jeszcze bardziej pogrążyłoby gospodarkę.
Drugą stronę tworzy rosyjski Sztab Generalny i szef wywiadu wojskowego, admirał Igor Kostiukow. Ta frakcja przekonuje Putina, że gdyby tylko nie wchodził im w drogę, mogliby szybko i zwycięsko zakończyć konflikt.
Co więc zrobił Putin? Postanowił zjeść ciastko i mieć ciastko – z półśrodkami w każdym przypadku.
Helmer myśli podobnie jak ja, a ja, podobnie jak Gilbert Doctorow, wierzę, że strategiczne błędy Putina prowadzą wprost do wojny na większą skalę w Europie. Kraje europejskie współpracują obecnie z Ukrainą nad budową rozległych zakładów produkujących drony, których broń może penetrować Rosję – w ten sposób sprowadzając bezsensowną „operację specjalną” Putina bezpośrednio do rosyjskiej ludności, do obiektów energetycznych, lotnisk, szkół i domów. Innymi słowy, ciężkie straty po stronie rosyjskiej i zakłócenia w codziennym życiu mają miejsce daleko od pola bitwy na Ukrainie.
Kilka lat temu Michael Hudson i ja wskazaliśmy, że szef banku centralnego Putina utrudnia Rosji radzenie sobie z sankcjami USA i wspieranie zarówno rosyjskiej gospodarki, jak i konfliktu z Zachodem na Ukrainie. Nasz artykuł został przetłumaczony i opublikowany w Rosji. Kreml zignorował naszą analizę, a Elwira Nabiullina, którą uważam za de facto agentkę Ameryki, pozostaje u władzy, hamując rozwój gospodarczy Rosji i lobbując przeciwko wysiłkom wojennym.
Kirył Dmitriew, agent oligarchów, który zastąpił rosyjskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych i rosyjskie wojsko w „negocjacjach pokojowych”, nakazuje Putinowi porzucić wojnę i zawrzeć pokój – nawet na warunkach wroga. Liczy się zarabianie pieniędzy.
Szefowa banku centralnego powiedziała Putinowi, że 20-procentowe stopy procentowe, które rujnują firmy na korzyść oligarchicznych monopoli, są niezbędne dla ochrony Rosji przed sankcjami USA. Dodała, że gdyby Putin tylko zakończył wojnę i zawarł pokój, mogłaby obniżyć stopy procentowe.
Niestety, Putin wie zbyt mało o obu kwestiach, by wiedzieć, co jest słuszne. Próbuje więc jeździć na dwóch koniach. Jedzie bladym koniem ku Armagedonowi – a świat podąża za nim.
Czy Rosja przetrwa pod rządami tchórza Putina, dopóki wyborcy jesienią nie będą mieli okazji odsunąć jego partii od władzy?
Wczoraj ukraińskie drony po raz drugi zaatakowały Sankt Petersburg, podczas gdy Rosja gościła Międzynarodowe Forum Ekonomiczne, w którym uczestniczyli uczestnicy ze 130 krajów. Lotnisko w Sankt Petersburgu zostało zamknięte w odpowiedzi na atak.
Jaka była odpowiedź Putina? Skrytykował ton wypowiedzi Zełenskiego o wizycie drona, nazywając go „niestosownym”.
Świadkowie ze 130 krajów byli świadkami słabości Rosji.
Mira (4) została postrzelona w głowę. Zdjęcia: Mimi Syed
„Co mówią nam rany”: nagrodzony reportaż o Strefie Gazy holenderskiej gazety De Volkskrant, nagrodzony Europejską Nagrodą Prasową 2026 – i w dużej mierze zignorowany przez wiele głównych mediów.
Maud Effting i Willem Feenstra za pośrednictwem deVolkskrant
Lekarze w Strefie Gazy zaobserwowali niepokojący schemat: dzieci z pojedynczą raną postrzałową głowy lub klatki piersiowej – oznaką, że były celowo atakowane. Wynika to z badań przeprowadzonych przez „ de Volkskrant” , który rozmawiał z lekarzami, którzy są jednymi z ostatnich naocznych świadków tego zdarzenia.
Autorzy: Maud Effting i Willem Feenstra
Jest nieznośnie gorąco, gdy amerykański lekarz Feroze Sidhwa wchodzi na oddział intensywnej terapii Szpitala Europejskiego w Gazie. W powietrzu na terenie szpitala unosi się zapach ścieków i spalonych materiałów wybuchowych. Wewnątrz unosi się zapach rozkładu. I zwłok.
Sidhwa to 43-letni chirurg urazowy i lekarz intensywnej terapii z Kalifornii, który pracuje w szpitalu w Stockton. Cieszy się ogromnym szacunkiem wśród kolegów – nie tylko za swoją wiedzę kliniczną, ale także za międzynarodowe zaangażowanie. Nigdy nie bierze urlopu dłuższego niż tydzień, z wyjątkiem pracy humanitarnej. Pracował w strefach kryzysowych, takich jak Zimbabwe i Haiti, oraz szkolił chirurgów na Ukrainie i w Burkina Faso. Chce pojechać tam, gdzie jest najbardziej potrzebny.
Dr Feroze Sidhwa, chirurg urazowy i lekarz intensywnej terapii
Jest marzec 2024 roku i to jego pierwszy dzień w szpitalu. Palestyńska pielęgniarka oprowadza go po szpitalu. Nagle jego wzrok pada na dwóch małych chłopców leżących zupełnie nieruchomo w łóżkach. Szacuje, że mają nie więcej niż osiem, dziesięć lat. Ich głowy są owinięte bandażami. Są podłączeni do respiratorów. Reszta ich ciał jest nietknięta.
„Co się stało?” – pyta.
Pielęgniarka prawie nie mówi po angielsku. Ale wskazuje na ich głowy. „Strzał, strzał” – mówi.
Początkowo Sidhwa zakłada, że się myli. Czy strzelają do dzieci? Kilka minut później, patrząc na zdjęcia rentgenowskie, zdaje sobie sprawę, że miała rację.
Gdy weszli do drugiego pokoju, znaleźli dwóch kolejnych chłopców w tym samym stanie.
„Pomyślałem: Co do cholery?” – powiedział do de Volkskranta przez telefon głębokim, spokojnym głosem. „Jak to możliwe, że czworo dzieci z ranami postrzałowymi głowy leży w tym małym szpitalu – wszystkie przyjęte w ciągu ostatnich 48 godzin?”
Czterej chłopcy powoli umierają. Tego wieczoru Sidhwa zapisuje coś w swoim pamiętniku w telefonie. Ale nie ma czasu na myślenie. Jeszcze nie.
W ciągu następnych trzynastu dni widział dziewięcioro kolejnych dzieci z pojedynczymi ranami postrzałowymi głowy lub klatki piersiowej – dzieci, które prawdopodobnie zostały celowo postrzelone. „Zacząłem się zastanawiać, czy mój szpital nie jest w pobliżu szalonego snajpera” – mówi Sidhwa. „Albo zespołu dronów, który zabija dzieci dla zabawy”.
W domu, na konferencji medycznej, Sidhwa spotyka amerykańskiego kolegę, który krótko przed nim pracował w innym szpitalu w Gazie. Kiedy Sidhwa wspomina o dzieciach, mężczyzna kiwa głową. „Ku mojemu zaskoczeniu, powiedział: »Tak, też to widywałem – prawie codziennie«”.
Lekarz, o którym mowa, Thaer Ahmad, potwierdził tę wiadomość dla de Volkskrant .
„To był ten moment” – mówi Sidhwa – „w którym postanowiłam: muszę dowiedzieć się, co tu się naprawdę dzieje”.
6- lub 7-letnia dziewczynka z raną postrzałową głowy. Zdjęcie: Mimi Syed
Ostatni świadkowie
Feroze Sidhwa nie jest jedyną lekarką, która po powrocie z Gazy czuje się zobowiązana do zabrania głosu.
Od prawie dwóch lat lekarze tacy jak on są świadkami brutalności izraelskiego ataku na Gazę na swoich salach operacyjnych. Nauczyli się trzymać umierające niemowlęta, gdy dławiły się własną krwią – bo nie było respiratorów. Znaleźli w sobie siłę, by wbić skalpel w klatkę piersiową nastolatka bez znieczulenia – bo nie było czasu, a następny pacjent już czekał. Przyzwyczaili się do kontynuowania operacji, mimo że podłoga pod nimi zapełniała się ciałami dzieci.
Zdjęcia: Feroze Sidhwa i Mark Perlmutter
Niektórych lekarzy paraliżuje strach. Inni jednak postanowili zabrać głos.
Ci lekarze należą do ostatnich międzynarodowych naocznych świadków, ponieważ Izrael odmawia zagranicznym dziennikarzom wstępu do Strefy Gazy.
Mogą na własne oczy przekonać się o skutkach ludobójczej przemocy, która weszła w nową, mroczną fazę wraz ze zniszczeniem miasta Gaza.
Ta rola stawia przed nimi trudny dylemat. Prawie wszyscy chcą wrócić do Gazy. Jeśli jednak publicznie opowiedzą o tym, co widzieli, wzrasta ryzyko, że Izrael odmówi im ponownego wjazdu. Według Organizacji Narodów Zjednoczonych, od marca 2025 roku odmówiono wjazdu ponad 100 zagranicznym pracownikom służby zdrowia – często bez oficjalnego wyjaśnienia.
Wielu lekarzy pogodziło się z tym zagrożeniem. Milczenie nie wchodzi w grę.
W ciągu ostatnich kilku miesięcy de Volkskrant rozmawiał z siedemnastoma lekarzami i jedną pielęgniarką ze Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Australii, Kanady i Holandii. Od października 2023 roku pracowali oni w sześciu szpitalach i czterech klinikach w Strefie Gazy, często wracając tam raz, a nawet dwa razy. Większość z nich ma bogate doświadczenie w strefach kryzysowych, takich jak Sudan, Afganistan, Syria, Bośnia i Hercegowina, Rwanda i Ukraina.
Na prośbę gazety przekazali setki zdjęć i filmów pacjentów, zdjęcia rentgenowskie, notatki medyczne i wpisy do pamiętników. Rozmawiali godzinami. Opowiedzieli o tym, co widzieli na salach operacyjnych. I wszyscy stanęli przed tym samym pytaniem: Co rany mówią nam o wojnie?
Absolutne piekło
Brytyjski chirurg transplantolog i profesor Nizam Mamode, lat 63, był już na pół-emeryturze, gdy latem 2024 roku otrzymał telefon od organizacji pomocowej „Medical Aid for Palestinians”. Zapytali go, czy mógłby pojechać do Gazy w sierpniu. „Miałem czas i wiedziałem, że posiadam niezbędne umiejętności” – mówi Mamode. „Pracowałem już w Rwandzie, Sudanie i Libanie – więc się zgodziłem. Niektórzy twierdzą, że to była odważna decyzja, ale tak nie było. Szczerze mówiąc, nie miałem pojęcia, w co się pakuję”.
Tuż przed granicą z Gazą. Zdjęcie: Feroze Sidhwa
Dopiero gdy podróżował przez Strefę Gazy w pojazdach opancerzonych z ponad trzydziestoma innymi członkami konwoju ONZ, dotarła do niego rzeczywistość. „Drzwi były zamknięte na klucz” – mówi. „Powiedziano nam: Kiedy odjedziecie, nie otwierajcie ich – jeśli izraelska armia będzie do was strzelać i każe wam wysiadać, nie wysiadajcie z pojazdu”.
„Postarajcie się nie zginąć” – powiedział im dowódca konwoju.
„Dwa tygodnie później te same pojazdy zostały ostrzelane przez Izraelczyków” – mówi Mamode.
Krótko przed tym jej bagaż został przeszukany na punkcie kontrolnym przez mężczyzn w czarnych mundurach. W Gazie brakuje niemal całej pomocy medycznej. Dlatego lekarze przywożą ze sobą podstawowe zapasy. Często jednak wszystko zostaje zabrane – nawet jedzenie dla niemowląt. Lekarze powiedzieli „ De Volkskrant” , że zdarzyło się to podczas kilku misji .
Brytyjski chirurg plastyczny Sarmad Tamimi, który wjechał do Gazy 24 czerwca tego roku, został już ostrzeżony przez kolegów o konfiskatach. Zdawał sobie jednak sprawę z głodu w Gazie i jego niszczycielskich konsekwencji dla niemowląt. „Wyjąłem jedzenie dla niemowląt z pudeł i spakowałem do bagażu tylko plastikowe opakowania” – mówi. „Powiedziałem żołnierzom, że zabieram je dla siebie”.
Amerykańska lekarka z oddziału ratunkowego Mimi Syed zdołała przemycić pod ubraniem dwa laryngoskopy – niezbędne narzędzia do intubacji pacjentów. „Bałam się” – przyznaje. „Ale jako lekarka potrzebuję ich, aby ratować życie. Zwykle laryngoskop wyrzuca się po jednym użyciu. W Strefie Gazy użyłam go u co najmniej pięćdziesięciu pacjentów. Musiałam go wycierać i używać ponownie u różnych pacjentów”.
Ten chłopiec został postrzelony w głowę. Próbowałem go ratować. Ale zmarł wkrótce po tym, jak go zaintubowałem. Zmarł na moich oczach. Dr Mimi Syed, lekarz pogotowia ratunkowego.
„Nie rozumiem, dlaczego lekarzom przekraczającym granicę konfiskuje się mleko modyfikowane dla niemowląt” – mówi brytyjska chirurg plastyczna Victoria Rose. „Nie rozumiem, dlaczego lekarzom odbiera się leki. Nie rozumiem, dlaczego połowie lekarzy odmawia się wjazdu. Jest tyle rzeczy, których nie rozumiem”.
W oświadczeniu Siły Obronne Izraela (IDF) oświadczyły, że doniesienia o konfiskacie żywności dla niemowląt są „całkowicie fałszywe”. Wojsko oświadczyło, że faktycznie działa na rzecz ułatwienia importu pomocy humanitarnej. Według IDF, od 19 maja 2025 roku „do Strefy Gazy dostarczono około 5000 ton samej żywności dla niemowląt, oprócz znacznych ilości innej pomocy humanitarnej”.
Lekarze, z którymi przeprowadził wywiad de Volkskrant, pracowali przez całą wojnę w różnych szpitalach i klinikach polowych, m.in. w Nasser, Al-Aksa, Szpitalu Europejskim i Al-Shifa. Niektórzy współpracowali z Lekarzami Bez Granic i organizacjami, które prosiły o anonimowość, obawiając się, że identyfikacja mogłaby uniemożliwić im kontynuowanie pracy. Byli to chirurdzy ogólni, ortopedzi, specjaliści intensywnej terapii, chirurdzy plastyczni, traumatolodzy i lekarze pogotowia ratunkowego. Niektórzy z nich w czasie wywiadów nadal przebywali w Strefie Gazy. Gazeta rozmawiała również z pielęgniarką traumatologiczną z doświadczeniem wojennym.
Szpitale, w których pracowali lekarze
Źródło: Współtwórcy OpenStreetMap
Sytuacja w szpitalach w Strefie Gazy, z których wiele jest w dużej mierze zniszczonych, jest o wiele gorsza, niż lekarze się spodziewali. „Musiałem amputować nogę kobiety nożyczkami” – mówi lekarz pogotowia ratunkowego Syed. „Bez środków przeciwbólowych. Nie miałem innego wyboru”.
W powietrzu na oddziałach unosił się ciężki zapach spalonych kończyn. „Ciągle słyszeliśmy krzyki ludzi” – wspomina lekarz z Rotterdamu, Salih el Saddy. „W naszym szpitalu mieliśmy środki znieczulające, ale nie mieliśmy środków przeciwbólowych. Pacjenci po amputacjach budzili się z potwornym bólem. Nie mogliśmy im pomóc”.
Chłopiec musiał przejść podwójną amputację. Jego podudzia były przechowywane w pudełku obok łóżka . Dr Salih el Saddy.
Na salach operacyjnych personel jest zajęty odganianiem much od pacjentów po operacji. Nizam Mamode obserwuje, jak jego kolega na oddziale intensywnej terapii leczy dziecko, którego respirator nie działa prawidłowo. Kiedy wyciąga rurkę z gardła dziecka, widzi, że jest zatkana. „Pełna robaków” – mówi Mamode – „wychodzących z gardła dziecka”.
Lekarze twierdzą, że rezonans magnetyczny i dializy są bezużyteczne – podziurawione kulami. Niektóre sale operacyjne zostały podpalone. Kable od ultrasonografów przecięte.
Zdjęcia: Feroze Sidhwa
Nie ma prawie czasu na myślenie. Ale czasami, bez ostrzeżenia, ogarnia mnie niedowierzanie. Mamode doświadczył tego podczas operacji ośmioletniej dziewczynki. „Obficie krwawiła, więc poprosiłem o wacik, żeby wchłonąć nadmiar krwi i zlokalizować ranę” – wspomina.
Powiedziano mu, że nie ma waty.
„Nagle uświadomiłem sobie ironię tej sytuacji” – mówi. „Słowo „gaza” podobno pochodzi z Gazy, ponieważ mieszkańcy Gazy słynęli z wyrobów lnianych. Więc znaleźliśmy się w krainie gazy – i nie mogłem jej zdobyć. Musiałem wycisnąć jej krew gołymi rękami”.
Przed wyjazdem lekarz pogotowia ratunkowego Adil Husain nagrał wiadomość wideo dla swojej małej córki, na wypadek gdyby nigdy więcej go nie zobaczyli. Inni zajęli się sporządzeniem testamentu. Wszyscy lekarze, z którymi rozmawiał de Volkskrant, odczuwali silną wewnętrzną potrzebę udania się tam.
„Jestem chirurgiem. Chcę udać się tam, gdzie potrzeba jest największa” – mówi lekarz, który wkrótce wróci do Gazy i woli pozostać anonimowy z obawy przed izraelskimi represjami. „Moja praca tam jest ważna. Wysyła wiadomość do mieszkańców Gazy: Nie zapomnieliśmy o was”.
Lekarze zagraniczni zazwyczaj przebywają w Strefie Gazy od dwóch do sześciu tygodni – po czym są odłączani. Wielu z nich śpi w szpitalu i przez tygodnie praktycznie go nie opuszcza. W szpitalu Nasser około piętnastu chirurgów dzieli jeden pokój na czwartym piętrze, w pobliżu sal operacyjnych. W nocy temperatura może wzrosnąć do 38 stopni Celsjusza.
Zdjęcie: Feroze Sidhwa
Chirurg Nizam Mamode szukał schronienia na kamiennych schodach obok stacji. „Spałem na tych schodach każdej nocy, mając nadzieję, że uchronią mnie przed dronami” – mówi. W zeszłym miesiącu był świadkiem zniszczenia szczytu tych samych schodów w izraelskim ataku – ataku, który przyciągnął uwagę międzynarodowej opinii publicznej, ponieważ nagranie wideo uchwyciło moment śmierci pracowników organizacji pomocowych i dziennikarzy.
Zdecydowana większość obrażeń jest spowodowana wybuchami bomb i granatów: ludzie są rażeni falami ciśnienia, upałem, latającymi odłamkami i walącymi się budynkami. Odłamki przebijają namioty. I ciała niezliczonych dzieci – które stanowią ponad czterdzieści procent populacji Gazy.
„Widziałem wiele dzieci z wystającą tkanką mózgową” – mówi pielęgniarz Lekarzy bez Granic, Jack Latour. „Przykro mi – wiem, że nikt nie chce tego słyszeć. Ale dokładnie to się tutaj dzieje”.
Kiedy chirurg Goher Rahbour po raz pierwszy natknął się na incydent masowy, zobaczył pięcioletnią dziewczynkę bez stopy. „Leżała na ziemi. Dziecko obok niej też było nadal dzieckiem. Brakowało jej nogi od kolana w dół. Potem pojawiła się kolejna. Zamarłem. Pomyślałem: To istne piekło”.
Według władz ochrony zdrowia w Strefie Gazy, zmarło dotychczas ponad 64 000 mieszkańców Gazy, w tym prawie 20 000 dzieci. Izrael kwestionuje wiarygodność tych danych, argumentując, że ministerstwo jest kontrolowane przez Hamas. Grupa międzynarodowych badaczy stwierdziła w czasopiśmie medycznym „The Lancet”, że dane ministerstwa są w rzeczywistości zaniżone .
Dzieci z ranami postrzałowymi
Spośród wszystkich pacjentów jest jedna grupa, która najbardziej szokuje lekarzy: dzieci z ranami postrzałowymi głowy lub klatki piersiowej, których ciała poza tym nie odniosły żadnych obrażeń.
Pojedynczy strzał w te rejony jednoznacznie wskazuje, że dziecko było celowo atakowane. Stanowi to zbrodnię wojenną. Lekarze w innych strefach konfliktu rzadko spotykali się z takimi przypadkami.
14 sierpnia 2024 roku lekarka Mimi Syed pisze w swoim dzienniku. Zdania są krótkie. Ćwiczenie przypomina staccato.
14 sierpnia 2024 r.
Dziewczynka, 7 lat. Rana postrzałowa w klatkę piersiową. Już martwa w chwili przyjazdu. Próbowaliśmy ją uratować. Część większego incydentu z ofiarami masowymi. Leżała na ziemi, bez łóżek polowych. O mało nie poślizgnęłam się we krwi. Nie mogłam jeść przez dwa dni. Nie mogłam przełykać. Czy kiedykolwiek wrócę do pełnej sprawności? Dr Mimi Syed
Syed jest amerykańską lekarką oddziału ratunkowego, która odbyła dwa czterotygodniowe wyjazdy do Strefy Gazy, pracując w szpitalu Nasser w Chan Junis i szpitalu Al-Aksa w Deir al-Balah. „Jak większość ludzi, śledziłam wojnę na żywo w telefonie” – mówi. „Ale nie mogłam tego znieść. Jestem matką. Nie mogłam po prostu stać z boku i nic nie robić”.
Opisuje Mirę, czteroletnią dziewczynkę, którą widziała w szpitalu Nasser. Jej rodzice ją tam przywieźli. „Powiedzieli, że została uderzona przez quadrocopter [uzbrojony dron, red.], gdy przebywała w strefie humanitarnej ogłoszonej przez Izrael. Moi koledzy radzili mi, żebym po prostu pozwoliła jej umrzeć. Niestety, ocena była taka, że niewiele mogliśmy zrobić. Ale wciąż się trochę ruszała. Była bardzo mała. Mała dziewczynka. Po prostu nie mogłam oderwać wzroku. W jej twarzy było coś, co głęboko mnie poruszyło. Więc zaryzykowałam”.
Syed zaintubowała dziewczynkę laryngoskopem, który sama przemyciła. Chwilę później z niedowierzaniem spojrzała na skan głowy Miry: w środku znajdowała się kula.
Mira (4) została postrzelona w głowę. Zdjęcia: Mimi Syed
Z pomocą kolegów Syed udaje się utrzymać Mirę przy życiu. Później dziewczynka obudzi się i zacznie znowu mówić – to mały cud. Znacznie później inny lekarz usunie kulę z jej głowy.
Ale Mira nie jest jedynym dzieckiem z kulą w głowie, jakie spotyka Syed. Postanawia je sfotografować. „Pomyślałam: muszę to udokumentować. Zdałam sobie sprawę – to zbrodnie wojenne”. W skrajnie stresujących warunkach fotografuje osiemnaścioro dzieci postrzelonych w głowę lub klatkę piersiową. Wszystkie strzały były pojedyncze, mówi.
De Volkskrant zapytał lekarzy, ile dzieci w wieku 15 lat i młodszych widzieli z pojedynczą raną postrzałową głowy i/lub klatki piersiowej. Pytanie celowo ograniczono do tej grupy wiekowej, ponieważ dzieci w tym wieku są w większości przypadków widocznie i bezsprzecznie dziećmi.
14-letnia dziewczynka została postrzelona w głowę i jest częściowo sparaliżowana. Zdjęcia: Mimi Syed
Piętnastu z siedemnastu lekarzy zgłosiło leczenie dzieci w wieku 15 lat i młodszych z takimi ranami postrzałowymi. W sumie zgłosili 114 dzieci – wiele z nich nie przeżyło.
Niektórzy lekarze robili zdjęcia lub notatki; inni polegali na swojej pamięci. Zapytani przez gazetę, podawali możliwie najbardziej ostrożne szacunki: przypadki, co do których nie mieli pewności, zostały wyłączone. Dzieci, które zostały również postrzelone w inne części ciała, również nie zostały uwzględnione w tym zestawieniu, ponieważ takie obrażenia dają mniejszą pewność co do celowości postrzału.
Lekarze podejrzewają, że łączna liczba dzieci postrzelonych w głowę lub klatkę piersiową jest wielokrotnie wyższa niż liczba przypadków, których osobiście byli świadkami. Dzieci, które umierały na miejscu, często nawet nie docierały na oddziały. Co więcej, lekarze nie pracowali we wszystkich szpitalach w Strefie Gazy – i to tylko przez ograniczony czas.
Na prośbę gazety lekarze udostępnili jako dowód zdjęcia i filmy, które sami wykonali. W sumie de Volkskrant przeanalizował zdjęcia kilkudziesięciu dzieci z ranami postrzałowymi głowy lub klatki piersiowej. Większość z tych zdjęć nie zostanie opublikowana, ponieważ są zbyt drastyczne.
De Volkskrant przedstawił dwóm ekspertom medycyny sądowej dziesiątki zdjęć dzieci z ranami postrzałowymi, a także różne zdjęcia rentgenowskie. Potwierdzili, że obrażenia powstały w wyniku postrzału, a nie odłamków.
Chłopiec (w wieku 7 lub 8 lat) został podobno postrzelony podczas zabawy na świeżym powietrzu. Zdjęcia: Mimi Syed
„Jest bardzo prawdopodobne, że były to strzały oddane z dużej odległości amunicją wojskową, wymierzone w głowę i/lub szyję” – mówi patolog sądowy Wim Van de Voorde, emerytowany profesor Uniwersytetu w Leuven. Według Van de Voorde, jakość zdjęć jest zbyt niska, aby wyciągnąć jakiekolwiek wnioski prawne – „co jest zrozumiałe, biorąc pod uwagę niezwykle trudne warunki na miejscu zdarzenia”.
Patolog sądowy Frank van de Goot mówi: „Na zdjęciach rentgenowskich widzę głowy dzieci z utkwionymi w nich kulami. Kule musiały stracić dużo energii po drodze, ponieważ dzieci mają cieńsze czaszki niż dorośli – w przeciwnym razie kule przeszłyby na wylot. Te dzieci zostały zatem postrzelone ze znacznej odległości”.
Odkrycie to jest zgodne z relacjami naocznych świadków, którzy zeznawali przed lekarzami, że kule zostały wystrzelone głównie przez uzbrojone drony lub snajperów Sił Obronnych Izraela (IDF). Snajperzy są w stanie namierzyć konkretne osoby z dużej odległości – czasami ponad 1000 metrów. Siły Obronne Izraela odmówiły odpowiedzi na pytania dotyczące snajperów strzelających do dzieci.
Według byłego dowódcy armii holenderskiej, Marta de Kruifa, prawdopodobieństwo, że były to przypadkowe trafienia, jest praktycznie zerowe, ponieważ lekarze opisali ponad sto takich przypadków. „Trzeba po prostu wziąć pod uwagę, jak mała jest głowa w porównaniu z resztą ciała” – mówi. „Kiedy widzisz dużą liczbę ran postrzałowych klatki piersiowej i głowy, to nie są to obrażenia uboczne – to celowe strzelanie”.
Premier Izraela Netanjahu i dowództwo wojskowe konsekwentnie zaprzeczają, jakoby żołnierze celowo strzelali do palestyńskich cywilów. Jednak anonimowi żołnierze wielokrotnie przyznawali w izraelskiej gazecie „Haaretz”, że tak się rzeczywiście dzieje. Breaking the Silence, izraelska organizacja weteranów wojskowych, ujawniła również – na podstawie setek wywiadów z żołnierzami – że otrzymali rozkaz strzelania do każdego, kto wkroczy na określony teren. „Dorosły mężczyzna – zabić” – mówi kapitan w reportażu śledczym „The Perimeter” .
Premier Izraela Netanjahu i dowództwo wojskowe konsekwentnie zaprzeczają, jakoby żołnierze celowo strzelali do palestyńskich cywilów. Jednak anonimowi żołnierze wielokrotnie przyznawali coś przeciwnego w izraelskiej gazecie Haaretz.
W sierpniu BBC opublikowało wyniki śledztwa w sprawie ponad 160 dzieci zastrzelonych w Strefie Gazy. W 95 z tych przypadków kula trafiła w głowę lub klatkę piersiową. BBC rozmawiało ze świadkami w 59 przypadkach. W 57 z nich strzelaninę przypisano izraelskiemu wojsku. Tylko w dwóch przypadkach kula prawdopodobnie pochodziła z palestyńskiego ostrzału.
Większość lekarzy, z którymi rozmawiał de Volkskrant, przyznała, że żałuje, iż nie zebrali więcej dowodów z perspektywy czasu, ale w chaosie Gazy było to po prostu niemożliwe. Albo po prostu nie odważyli się spróbować. Chirurg ortopeda Mark Perlmutter (69), który przeprowadził czterdzieści misji humanitarnych, powiedział: „Chciałbym mieć tyle przytomności umysłu, żeby udokumentować więcej”.
„To mój największy żal” – dodaje amerykańska anestezjolog i lekarz intensywnej terapii Ahlia Kattan. „Ale leczyłam pacjentów. W tamtym momencie po prostu nie było to dla mnie priorytetem. Żałuję, że nikt mi wcześniej nie powiedział, że powinnam działać nie tylko jako lekarka, ale także jako dziennikarka”.
„Organizacje pozarządowe powiedziały nam wcześniej: nie dokumentujcie niczego, nie róbcie notatek, nie róbcie zdjęć” – mówi Feroze Sidhwa. „Bardzo się boją, że Izrael odmówi im wjazdu do Gazy”.
Jednak jej wspomnienia o dzieciach bywają niekiedy zadziwiająco szczegółowe.
„Podczas incydentu z wieloma ofiarami, przechadzałem się po izbie przyjęć” – wspomina Perlmutter. „Wszędzie leżały dzieci. Obróciłem je i próbowałem zobaczyć, komu jeszcze mogę pomóc. A potem zobaczyłem tych dwóch małych chłopców. Nie żyli. Obaj zostali postrzeleni – w klatkę piersiową i głowę. Mieli sześć lub siedem lat. Zbadałem ich. Poprosiłem asystenta medycznego o zrobienie zdjęć”. Zdjęcia znajdują się w posiadaniu tej gazety.
Perlmutter pamięta mężczyznę, który przyprowadził jednego z chłopców, krzyczącego. „Nie mógł zrozumieć, dlaczego uzbrojony napastnik uderzył to dziecko – a nie jego, dorosłego”. Chwilę później widzi mężczyznę, prawdopodobnie ojca dziecka, szlochającego. Mężczyzna siedzi na podłodze w szoku, gdy dziecko jest zabierane do kostnicy. Perlmutter wyjmuje iPhone’a i robi zdjęcie.
Mężczyzna opłakuje śmierć dziecka (6- lub 7-letniego), które zostało postrzelone w klatkę piersiową i głowę. Zdjęcie: Mark Perlmutter
Lekarz anestezjologii i intensywnej terapii Ahlia Kattan opowiada historię małej dziewczynki, którą przyprowadziła jej matka:
„Nie miała jeszcze nawet dwóch lat” – mówi. „Była bardzo blada i wyglądała na całkowicie zdrową, więc założyłam, że miała krwotok wewnętrzny”.
Była martwa. Ale jej matka krzyczała – rozdzierającym serce krzykiem. Latami starała się o dziecko. Zaczęliśmy więc resuscytację krążeniowo-oddechową i zaintubowałem ją. Chciałem pokazać matce, że zrobiłem wszystko, co mogłem. Często tak robimy z bardzo małymi dziećmi. Kiedy się nią opiekowałem, ktoś podał mi skan. I wtedy to zobaczyłem: kula w jej głowie. Zobaczyłem krew. Idealna kula w skroń.
„Zrobiłem zdjęcie z nóg łóżka” – mówi Kattan. „To jedno z niewielu zdjęć, które zrobiłem w Gazie. Ale byłem tak zaskoczony, że pomyślałem: inaczej nikt mi nie uwierzy”.
Zdjęcie: Ahlia Kattan
Im dłużej lekarze przebywają w Gazie, tym bardziej zdają sobie sprawę: to nie są odosobnione incydenty – to problem systemowy. Te strzały padły celowo.
Badania NYT
Feroze Sidhwa doszedł do tego samego wniosku jesienią 2024 roku. Po udziale w konferencji w USA, gdzie dowiedział się, że inny lekarz poczynił te same obserwacje, rozpoczął dochodzenie we współpracy z „The New York Times”. Poproszono 64 amerykańskich lekarzy, którzy pracowali w Strefie Gazy, o wypełnienie kwestionariusza.
Wyniki, opublikowane 9 października 2024 r., są niezwykle niepokojące. W artykule zatytułowanym „ 65 lekarzy, pielęgniarek i ratowników medycznych: Co widzieliśmy w Gazie ” 44 respondentów zgłosiło, że widziało kilkoro dzieci w wieku 12 lat lub młodszych postrzelonych w głowę lub klatkę piersiową. 25 respondentów zgłosiło, że widziało zdrowe noworodki wracające do szpitala, gdzie umierały z powodu odwodnienia, głodu lub infekcji. 52 respondentów zgłosiło, że widziało małe dzieci, które miały myśli samobójcze lub wyrażały chęć śmierci.
W tym czasie Joe Biden był jeszcze prezydentem Stanów Zjednoczonych. Lekarze wyrazili już swoje zaniepokojenie w liście otwartym, zaniepokojeni wysoką liczbą zgonów niemowląt. Jednak Biden – rozdarty między sprzecznymi poglądami w swojej Partii Demokratycznej – nie odpowiedział.
Lista pacjentów. Zdjęcie: Feroze Sidhwa
Sidhwa spodziewał się, że artykuł w „New York Timesie” to zmieni. „To niezwykle rzadkie, żeby 65 amerykańskich pracowników służby zdrowia wypowiadało się tak publicznie” – powiedział. „Ich zadaniem jest skupienie się na ratowaniu życia”. Dodał, że artykuł przeczytano miliony razy.
Publikacja nie wywołała jednak fali oburzenia, jakiej spodziewał się Sidhwa. Nie doprowadziła też do zmiany polityki. „Administracja Bidena praktycznie ją zignorowała”.
Gamifikacja wojny
Na krótką chwilę w Strefie Gazy zajaśniała nadzieja, gdy na początku 2025 roku weszło w życie dwumiesięczne zawieszenie broni. Jednak wczesnym rankiem 18 marca, około 2:30 nad ranem, nadzieja ta prysła. Zakrojone na szeroką skalę naloty Izraela zapoczątkowały zintensyfikowaną fazę kampanii destrukcji – fazę, która trwa do dziś i charakteryzuje się przede wszystkim zmasowanym atakiem na miasto Gaza.
Lekarze obserwują, jak sytuacja w szpitalach pogarsza się z dnia na dzień. Coraz częściej dochodzi do masowych ofiar – czasami kilku w ciągu jednego dnia. Wielu przybywających pacjentów nosi już blizny po poprzednich bombardowaniach. Głód poważnie osłabia zarówno pacjentów, jak i personel medyczny.
Dzieci ranne, które nie mają żadnych żyjących członków rodziny, są klasyfikowane według oficjalnej klasyfikacji medycznej: WCNSF – Ranne Dziecko, Brak Żyjącej Rodziny.
Zdjęcie: Feroze Sidhwa
Feroze Sidhwa, w trakcie swojej drugiej misji, budzi się tej nocy, słysząc otwierane z impetem drzwi sypialni. Izrael złamał zawieszenie broni falą zakrojonych na szeroką skalę nalotów. Lekarze siedzą oszołomieni i milczą w ciemności, wpatrując się w pustkę przez prawie minutę. Nasłuchują spadających bomb.
„Musimy zejść na dół” – mówi jeden z nich.
W ciągu kilku godzin przybywają setki pacjentów. Sidhwa rozpoczyna swoją zmianę na oddziale ratunkowym jeszcze tej samej nocy.
„Przez pierwsze dziesięć minut stwierdzaliśmy śmierć tylko małych dzieci” – mówi.
„A najgorsze jest to, że nie byli. Większość z nich jeszcze nie umarła. Ich serca wciąż biły. Ale my ich podnieśliśmy i przekazaliśmy członkowi rodziny. Nie mówię po arabsku, ale nauczyłem się słowa: khalas – oznacza „wystarczająco”. Musieliśmy podejmować decyzje, żeby móc leczyć innych. Oznaczało to, że trzeba ich było zabrać do innej części szpitala – żeby tam umarli”.
Zdjęcie: Feroze Sidhwa
Tej samej nocy Mark Perlmutter przebywał w szpitalu Al-Aksa i zobaczył małego chłopca leżącego na podłodze, pokrytego od stóp do głów szarym pyłem.
Leżał w kałuży krwi. Brakowało mu nogi. Próbowałam przejść obok niego. Nagle wyciągnął rękę i złapał mnie za nogawki. Nie mógł mówić, ale patrzył prosto na mnie. Widziałam, jak kałuża krwi wokół niego robi się coraz większa. Musiałam odsunąć nogę, żeby pomóc innemu dziecku.
Zaczyna płakać przez telefon. „Musiałem się z nim pogodzić” – mówi. Nie może wyrzucić chłopca z głowy.
W przypadku incydentów masowych lekarze są przytłoczeni liczbą ciężko rannych pacjentów, co utrudnia im orientację w sytuacji. Jednak w tym chaosie lekarze wielokrotnie dostrzegają dwa wzorce – wzorce, które mogą wskazywać na izraelskie zbrodnie wojenne. Znajdują dowody na użycie wysoce kontrowersyjnej broni i oznaki „gamifikacji” wojny.
Wśród wielu osób z okaleczeniami i poparzeniami lekarze zauważają pacjentów, którzy przychodzą z niewielkimi ranami, ale mimo to znajdują się w bardzo złym stanie.
Okazało się, że zostali uderzeni drobnymi odłamkami metalu w kształcie sześcianów lub cylindrów. Te odłamki są tak małe – zaledwie kilka milimetrów – że lekarze czasami nie są w stanie znaleźć nawet rany wlotowej ani wylotowej. Jednak w organizmie powodują one to, co lekarze określają jako „przerażające obrażenia”: przebicia narządów, uszkodzenia nerwów i naczyń krwionośnych. W rezultacie pacjenci doznają śmiertelnych krwotoków wewnętrznych lub muszą przejść poważne amputacje.
Zmarły chłopiec z lekkimi obrażeniami. Według lekarza, został uderzony odłamkami metalu. Zdjęcie: Mimi Syed
Według Thaera Ahmada, lekarza oddziału ratunkowego z Chicago, rany wlotowe były tak delikatne, że niektórych pacjentów początkowo odsyłano do domu. „Niektórzy wracali z brzuchami wypełnionymi krwią. Jeden z nich zmarł w oczekiwaniu na operację”.
Dziewięciu lekarzy poinformowało gazetę „De Volkskrant”, że natknęli się na drzazgi w kształcie sześcianu lub walca u pacjentów. Niektórzy udostępnili gazecie zdjęcia i filmy przedstawiające pacjentów uderzonych drzazgami.
Mark Perlmutter, wiceprezes Międzynarodowego Kolegium Chirurgów, mówi, że regularnie znajdował te fragmenty. „Operowałem co najmniej dziesięć osób, które je miały”. Twierdzi, że przemycił dwa metalowe fragmenty z Gazy w swoim bagażu. „Przekazałem je Międzynarodowemu Trybunałowi Karnemu”.
Według Perlmuttera drzazgi wykonane są z wolframu.
Ta dziewczyna została uderzona odłamkami metalu, prawdopodobnie z broni odłamkowej. Metal wbił się pod jej nos i przebił jej głowę. Nie przeżyła. Mark Perlmutter
Wolfram to niezwykle twardy metal, prawie dwa razy cięższy od stali. Z tego powodu może spowodować znaczne szkody, gdy zostanie rozrzucony po eksplozji. Jego użycie w gęsto zaludnionych obszarach, takich jak Strefa Gazy, jest wysoce kontrowersyjne, ponieważ ma na celu spowodowanie jak największej liczby ofiar i nie rozróżnia cywilów od żołnierzy. Amnesty International od dawna oskarża Izrael o używanie takiej broni w Strefie Gazy.
Zdjęcie: Mimi Syed
Według Sił Obronnych Izraela, twierdzenie, że Izrael używa broni powodującej obrażenia od odłamków, jest „bezczelnym kłamstwem”. „Siły Obronne Izraela nie posiadają ani nie używają takiej broni. To twierdzenie nie ma żadnego oparcia w faktach i stanowi celowe zniekształcenie rzeczywistości”.
Od początku marca Izrael całkowicie zablokował dostawy pomocy humanitarnej do Gazy. Dwa miesiące później niemal wszystkie zapasy w regionie zostały wyczerpane, a coraz więcej ludzi umiera z powodu systematycznego głodu. Krytyka międzynarodowa wobec Izraela narasta.
W odpowiedzi Izrael otworzył pod koniec maja cztery kontrowersyjne centra dystrybucji żywności w Strefie Gazy, do których Palestyńczycy muszą się udać, aby otrzymać pomoc. Od samego początku miejsca te okazały się śmiertelnie niebezpieczne. Cywile czekający w kolejce byli bez powodu strzelani.
Żołnierze przyznali się do tego nawet izraelskiej gazecie „Haaretz” : Na rozkaz dowódców strzelali do grup cywilów, którzy nie stanowili zagrożenia. „To pole bitwy” – powiedział jeden z żołnierzy. „Naszym środkiem komunikacji jest strzelanie”. Według niego cywile „wiedzą”, że mogą podejść do punktu dystrybucji żywności, gdy tylko ustanie strzelanina. Inny żołnierz powiedział, że nazywają to między sobą znaną dziecięcą zabawą o nazwie „Salted Fish”, w której dzieci próbują zbliżyć się do „łapacza”, nie dając się złapać.
Kula przebiła nogę dziecka. Nogę trzeba było amputować. Zdjęcie: Mark Perlmutter
Za każdym razem, gdy otwiera się punkt dystrybucji żywności, lekarze w szpitalach widzą dziesiątki cywilów z ranami postrzałowymi. Większość z nich to chłopcy – nastolatkowie i młodzi dorośli. Są oni przywożeni dużymi grupami naraz na wozach ciągniętych przez osły. Niektórzy wciąż niosą puste torby z żywnością.
Kilku lekarzy zaobserwowało pewien schemat w urazach. Dotknięta część ciała zmienia się codziennie, jakby była to skoordynowana czynność, podejrzewają.
Brytyjski chirurg George Rahbour donosi, że w ciągu jednego dnia widział pięciu lub sześciu pacjentów postrzelonych w obie ręce i nogi – rzekomo przez Siły Obronne Izraela, według naocznych świadków. „Czy to była zabawa?” – zastanawia się Rahbour. „Czy żołnierze bawią się w jakąś grę?”
Znany brytyjski chirurg przełyku i żołądka, Nick Maynard z Uniwersytetu Oksfordzkiego, przeżył podobne doświadczenie, gdy musiał operować cztery osoby z rzędu postrzelone w brzuch.
Maynard zaczął pytać innych lekarzy, czy zaobserwowali to samo. „Każdy lekarz, z którym rozmawiałem o tym w szpitalu Nasser, to rozpoznał” – mówi. „Pewnego dnia widzieli głównie rany postrzałowe głowy i szyi. Następnego dnia były rany klatki piersiowej. Następnego dnia były rany kończyn. Potem brzucha. A może nawet jąder. Rezydent urologii powiedział mi, że w ciągu jednego dnia czterech chłopców zostało postrzelonych w brzuch”. Z powodu chaosu panującego w Strefie Gazy, mówi Maynard, codzienne rejestrowanie tego, które części ciała zostały trafione – i jak często.
W przeszłości pojawiały się przesłanki wskazujące na to, że izraelscy snajperzy traktowali strzelanie do określonych części ciała z pewną dozą żartobliwości. W 2020 roku izraelscy snajperzy anonimowo opowiedzieli gazecie „Haaretz”, jak próbowali pobić „rekordy”, trafiając w jak najwięcej kolan w ciągu jednego dnia . Jeden z nich oddał aż 42 strzały.
Siły Obronne Izraela nie odnoszą się merytorycznie do kwestii zaobserwowanych przez lekarzy. Według wojska to Hamas „tworzy niebezpieczne warunki dla ludności cywilnej”.
Mimo to lekarze wielokrotnie przedstawiali rozbieżne wersje zdarzeń.
Na początku sierpnia amerykański lekarz pogotowia ratunkowego Adil Husain właśnie wrócił ze szpitala Nasser, przemawiając do tłumu w Teksasie. Zwrócił uwagę na brak zagranicznych dziennikarzy w Strefie Gazy. „Dlatego to my, lekarze, którzy tam byliśmy”, powiedział, „musimy dać świadectwo”. Dodał, że czuje, iż „naszym obowiązkiem jest przemawiać w imieniu mieszkańców Strefy Gazy”. W ciągu dwóch tygodni, jak dodał, był świadkiem setek zgonów na swoim oddziale ratunkowym.
Zdjęcie: Feroze Sidhwa
Opowiada historię Ahmeda, 10-letniego chłopca, który wrócił z banku żywności z pustymi torbami. „Przywieziono go na mój oddział ratunkowy z ranami postrzałowymi głowy, szyi i brzucha” – mówi Husain. W wywiadzie dla gazety „de Volkskrant” opowiada, że w ostatnich chwilach życia podał chłopcu ketaminę, aby złagodzić jego śmierć. „Trzymałem go mocno i szepnąłem mu do ucha: Przepraszam”.
Lekarze opuszczający region są niemal bez wyjątku dręczeni poczuciem winy – bo przecież mogą wyjechać, podczas gdy wszyscy inni zostają.
„Po moim pierwszym wyjeździe pozostawałem w kontakcie z kolegami w Gazie i pytałem, jak sobie radzą” – mówi Sarmad Tamimi, który wrócił z drugiego wyjazdu pod koniec lipca. „Ale nie mogę już tego robić. Bo boję się, co powiedzą”.
Twój obowiązek moralny
Jest 28 maja 2025 roku. Sidhwa przemawia przed Radą Bezpieczeństwa w siedzibie ONZ w Nowym Jorku. Zaproszenie przyszło w ostatniej chwili, co zmusiło go do odwołania wszystkich pacjentów ze szpitala w Stockton.
„Nie jestem tu jako decydent ani polityk” – mówi Feroze Sidhwa, przesuwając palcem wskazującym po tekście na papierze przed sobą. „Jestem lekarzem, który był świadkiem celowego zniszczenia systemu opieki zdrowotnej, celowych prześladowań moich kolegów i eksterminacji narodu”.
Półtora miesiąca wcześniej Sidhwa wrócił ze swojej drugiej misji w Gazie. Teraz siedzi tu, ubrany w szary garnitur i zielony krawat, i mówi o rzeczach, których nie da się opisać. Wydaje się opanowany i skupiony.
„Moimi pacjentami były sześciolatki – z odłamkami w sercach i kulami w mózgach. I kobiety w ciąży, których miednice zostały zmiażdżone, a płody rozerwane na dwoje, gdy były jeszcze w łonie matki”.
W rzeczywistości, jak później powiedział w wywiadzie dla „de Volkskrant” , jego pierwotne przemówienie było „znacznie bardziej ostre”. Jednak za radą zaufanego doradcy złagodził swoje słowa – tak, aby nie odbiegać zbytnio od dyplomatycznych konwencji.
Prawie wszyscy lekarze, z którymi rozmawiał de Volkskrant, opisali, że odczuwają tę samą potrzebę co Sidhwa. Jadą do Gazy, by pomagać – leczyć rannych, ratować życie. Ale kiedy widzą skalę zniszczeń, liczbę zabitych niewinnych cywilów i jak niewiele istnień ludzkich mogą uratować, zdają sobie sprawę, że ich zadanie nie kończy się wraz z powrotem do domu.
Z neutralnych pomocników stali się – czasem niechętnie – świadkami publicznymi. Dzięki temu mogą opowiedzieć jak największej liczbie osób to, co widzieli na własne oczy.
Przydarzyło się to Nizamowi Mamode, gdy składał zeznania przed brytyjską komisją parlamentarną jesienią 2024 roku. Podczas przesłuchania, transmitowanego na żywo, 63-letni chirurg stracił przytomność.
W połowie opisu, jak dzieci leżały na ziemi po nalocie bombowym – tylko po to, by zostać ostrzelane przez uzbrojone drony, „to działo się dzień po dniu” – Mamode milknie. Zamyka oczy. Jego warga zaczyna drżeć.
Jego milczenie łagodnie przerywa przewodnicząca komisji. „Czuję…”, mówi, „bo nie da się wyrzucić z głowy tego, co się zobaczyło”.
Mamode był członkiem Partii Pracy przez prawie trzydzieści lat. Prowadził nawet kampanię w jej imieniu w ostatnich wyborach. „Ale teraz pociąłem swoją legitymację członkowską i już nie jestem członkiem” – powiedział dziennikowi „Volkskrant” – „ponieważ wstydzę się naszego rządu Partii Pracy. Uważam, że ma on moralny obowiązek działać – i nie widać żadnych oznak, że zamierza to zrobić. Wierzę, że pewnego dnia zostanie za to surowo osądzony”.
To ciężar spoczywający na barkach niemal wszystkich lekarzy: pochodzą oni z krajów, które są tradycyjnymi sojusznikami Izraela. Krajów, które – nawet po wysłuchaniu relacji naocznych świadków – nie podjęły zdecydowanych działań, by powstrzymać Izrael. A Stany Zjednoczone nadal dostarczają broń, która w ogóle umożliwia rozlew krwi.
W szpitalach w Gazie lekarze starają się o tym nie myśleć. Ale czasami nie mogą tego uniknąć.
Kiedy Izrael przerwał zawieszenie broni falą nalotów bombowych 18 marca, korytarze Szpitala Nasera szybko zapełniły się zwłokami i rannymi. „Pamiętam pięcioletnią dziewczynkę” – mówi Feroze Sidhwa. „Miała na imię Sham. Była pierwszym dzieckiem, które udało mi się uratować tego dnia. Siedziałam obok niej na podłodze, próbując pomóc jej oddychać. Odłamek przeszedł przez jej mózg i widziałam tylko małą strużkę krwi”.
Pośród chaosu, gdy wokół niej rozbrzmiewały krzyki dzieci, Sidhwa myślała tylko o jednym: „Czy zapłaciłam za ten odłamek? Czy to był mój sąsiad? A może jego sąsiad? Do którego Amerykanina mogę wysłać maila z informacją, że znaleziono jego granat?”
O TEJ HISTORII
W ciągu ostatnich kilku miesięcy „de Volkskrant” rozmawiał szczegółowo z 17 lekarzami i pielęgniarką z zagranicy o ich doświadczeniach w Strefie Gazy. W miarę możliwości, uzupełniali swoje relacje fotografiami, zdjęciami rentgenowskimi, notatkami medycznymi i fragmentami pamiętników. Gazecie pokazano zdjęcia dziesiątek dzieci z ranami postrzałowymi głowy lub klatki piersiowej.
De Volkskrant zebrał ten wybór fotografii po starannym rozważeniu, ponieważ stanowią one istotną część niniejszego śledztwa. Wyraźnie ilustrują one wypowiedzi lekarzy na temat zaobserwowanych przez nich wzorców obrażeń. W miarę możliwości lekarze, którzy wykonali zdjęcia, konsultowali się z krewnymi. W niektórych przypadkach nie było to możliwe, ale lekarze mimo to udostępnili zdjęcia, ponieważ uznali interes publiczny za istotny: podejrzewali zbrodnie wojenne. De Volkskrant posiada znacznie więcej zdjęć, ale większość z nich jest uważana za zbyt drastyczną, aby ją opublikować.
Gazeta skontaktowała się z lekarzami, którzy wcześniej pracowali w strefach kryzysu międzynarodowego, aby mogli porównać sytuację w Strefie Gazy ze swoimi doświadczeniami. Są oni również ostatnimi naocznymi świadkami wydarzeń na świecie.
„Volkskrant” poprosił lekarzy o policzenie, ile dzieci w wieku 15 lat i młodszych widzieli z pojedynczym postrzałem głowy lub klatki piersiowej – kluczowym wskaźnikiem, że padły ofiarą ataku. Niektórzy lekarze dysponowali notatkami lub zdjęciami; inni polegali na swojej pamięci. Gazeta posłużyła się najbardziej ostrożną liczbą, wykluczając dzieci, co do których lekarze nie mieli pewności. Dzieci z ranami postrzałowymi innych części ciała nie zostały uwzględnione, ponieważ w takich przypadkach celowe zabójstwo jest mniej pewne. Dotyczy to również dwóch chłopców opisanych przez chirurga ortopedę Marka Perlmuttera, którzy zostali postrzeleni zarówno w głowę, jak i w klatkę piersiową.
Niektórzy lekarze pracowali jednocześnie w tym samym szpitalu, więc nie można całkowicie wykluczyć podwójnego liczenia. Lekarze uważają jednak, że jest to wysoce nieprawdopodobne, ponieważ zazwyczaj nie leczyli tych samych pacjentów. Liczba dzieci z ranami postrzałowymi, z którymi zetknął się lekarz, była bardzo zróżnicowana w zależności od miejsca i czasu. Na przykład, amerykański chirurg urazowy Feroze Sidhwa leczył trzynaścioro dzieci podczas swojego pierwszego zlecenia, ale żadnego podczas drugiego, które miało miejsce częściowo w czasie zawieszenia broni.
Gazeta „Volkskrant” zapytała armię izraelską (IDF) o wyniki badań lekarzy. IDF odpowiedziało, ale pytania dotyczące celowego strzelania do dzieci pozostały bez odpowiedzi.
Ile razy przeczytałeś lub usłyszałeś: „To nic osobistego. To tylko moja praca”? To jedno z najgroźniejszych zdań w historii. Mówili je poborcy podatków, żołnierze, cenzorzy i donosiciele. Dziś mówią je menedżerowie zwalniający ludzi dla wyników albo urzędnicy odsyłający człowieka z kwitkiem, bo brakuje jednego papierka. Sens zawsze jest ten sam: „Nie krytykuj mnie. Ja tylko wykonuję polecenia”.
Prawo czasem to akceptuje. Świadomość nigdy. Nie istnieje przełącznik „praca – życie prywatne”. Nie da się przez osiem godzin krzywdzić ludzi, a wieczorem wrócić do domu jako niewinna osoba.
Największe tragedie świata nie były dziełem potworów. Tworzyli je zwykli ludzie, powtarzający „Takie są procedury”, „Takie były rozkazy” czy „To jest moja praca”. Każde z tych zdań jest próbą zrzucenia odpowiedzialności na kogoś innego. Można przenieść władzę. Można przenieść polecenie. Można przenieść odpowiedzialność na papierze. Nie można przenieść skutków własnych czynów.
Europejska ucieczka: spowiedź bez naprawy
W naszej kulturze istnieje jeszcze jedna wersja tej samej ucieczki. Brzmi: „Wyspowiadałem się”.
Kościół naucza, że prawdziwa pokuta wymaga zadośćuczynienia. Ukradłeś – oddaj. Oszukałeś – napraw szkodę. Skrzywdziłeś – napraw krzywdę.
Proste? Proste. Problem polega na tym, że przez stulecia znacznie więcej mówiono o biciu się w piersi niż o zadośćuczynieniu. W praktyce wielu ludzi uwierzyło, że wystarczy wyznać winę, odmówić kilka modlitw i sprawa jest zamknięta. Naprawa szkody zniknęła. Został rytuał.
Co ciekawe, sama instytucja Kościoła często stosowała wobec siebie dokładnie tę samą zasadę. Gdy wybuchają skandale, słyszymy: „Przepraszamy”, „Wyrażamy ubolewanie”, „Popełniono błędy”.
A gdzie zadośćuczynienie? Gdzie naprawa szkód wyrządzonych przez stulecia prześladowań, przymusowej chrystianizacji, inkwizycji czy niszczenia rodzimych kultur? [tu już dał głos” propagandzie. md]
Przeprosiny są. Czy naprawa szkód się pojawiła?
Powstaje więc wygodny podział: wierny ma naprawiać krzywdy, instytucja ma zwołać konferencję prasową. Przeprosiny nie są zadośćuczynieniem.
Irytacja jako mechanizm obronny
Ten sam mechanizm działa w codziennym życiu. Ktoś mówi: „Przepraszam”, „Wybacz”, „I’m sorry”. I często jest zdziwiony albo nawet oburzony, gdy słyszy, że to dopiero początek. Jakby samo słowo miało usunąć skutki wcześniejszych działań.
Przeprosiny są ważne. Ale nie naprawiają szkody. Nie odbudowują zaufania. Nie cofają tego, co się wydarzyło. Prawdziwa odpowiedzialność zaczyna się od pytania: „Co mogę zrobić, żeby to naprawić?”.
Rachunek, którego nie da się unieważnić
Świadomości nie interesują umowy, stanowiska, sutanny, pieczątki ani rozgrzeszenia. Interesuje ją tylko jedno: co zrobiłeś drugiemu człowiekowi.
Możesz powtarzać: „To była moja praca”, „Takie były rozkazy”, „Wyspowiadałem się”, „Przeprosiłem”. Ale jeśli nie naprawiłeś krzywdy, rachunek pozostaje otwarty.
Żaden autorytet, żadna instytucja i żaden przełożony nie mogą go unieważnić.
Jedno pytanie
Najważniejsze pytanie nie brzmi: „Czy miałem do tego prawo?”, lecz: „Czy chcę być człowiekiem, który robi takie rzeczy?”. To właśnie tego pytania najczęściej unikamy. Bo łatwiej powiedzieć: „Taki mam zawód”, „Tego ode mnie wymagano”, „Odmówiłem Zdrowaśkę”, niż spojrzeć w lustro i przyznać, że każda decyzja współtworzy nas samych.
Prawo może cię uniewinnić. Kościół może cię rozgrzeszyć. Szef może cię pochwalić. Ale konsekwencje i tak pozostaną twoje.
Umowa o pracę nie jest umową na wynajem sumienia. Spowiedź nie jest kasownikiem skutków. W polu świadomego istnienia nie ma ucieczki. Są tylko konsekwencje. I wcześniej czy później każdy spotyka własne.
Autorstwo: Zbigniew Jacniacki Źródło: WolneMedia.net
Pełne implikacje wydarzeń na Bliskim Wschodzie w ostatnich dniach prawdopodobnie staną się zrozumiałe dopiero z upływem czasu. Podczas gdy zachodnie media przedstawiają ostatnie irańskie ataki rakietowe przede wszystkim jako kolejny epizod w bezpośrednim konflikcie między Teheranem a Tel Awiwem, w rzeczywistości mogło dojść do czegoś znacznie bardziej znaczącego: po raz pierwszy Iran odpowiedział militarnie na izraelskie ataki na państwo trzecie – tworząc tym samym zupełnie nową równowagę strategiczną.
Przez dziesięciolecia Izrael działał w regionie według w dużej mierze niekwestionowanego schematu. Niezależnie od tego, czy w Libanie, Syrii, Iraku, czy gdzie indziej, izraelskie naloty były generalnie postrzegane jako element ustalonej doktryny bezpieczeństwa. Pomimo protestów, potępień dyplomatycznych i sporadycznych reakcji ze strony lokalnych podmiotów, żadne z głównych mocarstw regionalnych nie było skłonne ani w stanie pociągnąć Izraela do bezpośredniej odpowiedzialności za operacje wojskowe przeciwko innym państwom.
Teraz mogło się to zmienić.
Linie frontu się przesuwają
Dotychczasowa logika odstraszania była stosunkowo prosta: gdyby Izrael bezpośrednio zaatakował Iran, Iran odpowiedziałby. Ta rzeczywistość ugruntowała się już w ostatnich miesiącach. Obie strony wiedziały, że bezpośrednie ataki wywołają natychmiastowe kontrataki.
Jednak teraz Teheran najwyraźniej wyznaczył nową czerwoną linię.
Według Al-Dżaziry, ostatni irański atak rakietowy jest wyraźną odpowiedzią na izraelskie ataki w Libanie, zwłaszcza te w Bejrucie. Przesłanie z Teheranu nie oznacza zatem, że dąży on do otwartej wojny z Izraelem. Ma ono raczej zasygnalizować Izraelowi, że ataki na Liban nie będą już uważane za incydenty odosobnione.
Według prezentera Iran spełnił obietnicę złożoną narodowi libańskiemu i pokazał, że jest gotowy do interwencji militarnej, jeśli Izrael będzie kontynuował swoje działania.
Innymi słowy, Izrael atakuje Liban i otrzymuje odpowiedź od Iranu.
Dzięki temu Liban skutecznie integruje się ze strategiczną architekturą odstraszania Teheranu.
Koniec wolności działania Izraela?
Stanowi to potencjalnie historyczne wyzwanie dla Izraela.
Przez dziesięciolecia władze Izraela mogły zakładać, że operacje wojskowe poza granicami kraju pociągną za sobą koszty polityczne, jednak rzadko wiązały się z ryzykiem wojny regionalnej.
Jeśli Teheran zacznie traktować każdą poważną eskalację w Libanie jako kwestię własnego bezpieczeństwa narodowego, ocena ryzyka ulegnie zasadniczej zmianie.
Każdy przyszły atak na Bejrut mógłby wywołać reakcję nie tylko ze strony Hezbollahu, ale również ze strony irańskiego arsenału rakietowego.
Kluczowe pytanie nie brzmi już zatem, czy Iran może odpowiedzieć Izraelowi.
Pytanie brzmi, czy Izrael jest przygotowany na dostosowanie swojej strategii wojskowej do nowej rzeczywistości.
Dylemat Waszyngtona
Dla Stanów Zjednoczonych sytuacja będzie jeszcze bardziej problematyczna.
Od dziesięcioleci Waszyngton wspiera dyplomatycznie, finansowo i militarnie regionalną politykę militarną Izraela. Jednocześnie administracja Trumpa próbuje obecnie osiągnąć porozumienie polityczne z Iranem.
Ale właśnie tutaj pojawia się sprzeczność.
Jak Waszyngton może wiarygodnie negocjować pokój z Teheranem, skoro jego najbliższy sojusznik kontynuuje bombardowanie celów w Libanie, napędzając w ten sposób spiralę eskalacji, która zagraża rozmowom?
Każdy nowy atak Izraela zwiększa presję na irańskie władze, by wykazały się siłą. Każdy irański kontratak z kolei przybliża USA do regionalnej konfrontacji, której Trump tak naprawdę chce uniknąć.
Rząd amerykański znalazł się więc między dwoma stanowiskami: z jednej strony chce osiągnąć porozumienie z Iranem, ale z drugiej nie chce ani nie jest w stanie skutecznie ograniczyć izraelskich działań militarnych.
Narodziny nowego porządku regionalnego?
Niezależnie od tego, czy popieramy, czy odrzucamy politykę Teheranu, jedno wydaje się teraz oczywiste: Iran próbuje zmienić zasady gry na Bliskim Wschodzie.
Przesłanie jest jasne: Liban nie jest już odizolowanym polem bitwy, na którym Izrael może działać do woli. Każdy, kto w przyszłości zaatakuje Bejrut, ryzykuje reakcję Teheranu.
Jeśli ta doktryna okaże się prawdziwa, będzie to największa zmiana w architekturze bezpieczeństwa regionalnego od dziesięcioleci.
Po raz pierwszy od dłuższego czasu Izrael ma do czynienia z regionalnym mocarstwem, które nie tylko dysponuje środkami militarnymi pozwalającymi na powstrzymanie jego działań, ale najwyraźniej także wolą polityczną, by je wykorzystać.
Prawdziwe pytanie nie brzmi teraz, czy Iran poważnie traktuje swoje ostrzeżenie.
Prawdziwe pytanie brzmi, czy Izrael jest gotowy potraktować ich poważnie.
Dziewięć dni po tym, jak Iran ostrzegł Zachód, a w szczególności Izrael, że wszelkie dalsze ataki na Bejrut spowodują odwet Iranu na Izraelu, Izrael zaatakował przedmieścia Bejrutu, Dahiyeh. Atak w niedzielne popołudnie wywołał kłęby dymu unoszące się nad przedmieściem, a ataki wymierzone były w dwa mieszkania w dwóch budynkach. Biuro premiera Izraela Benjamina Netanjahu ogłosiło atak w dzielnicy Dahiyeh, twierdząc, że był to odwet za wcześniejszy atak Hezbollahu na Izrael. Według libańskiej państwowej agencji informacyjnej National News Agency, w ataku na gęsto zaludnioną dzielnicę cywilną zginęły co najmniej dwie osoby, a 11 zostało rannych.
Iran, zgodnie z obietnicą, nie zwlekał z odpowiedzią i wystrzelił 20 pocisków w pięciu falach na Izrael. Donald Trump zadzwonił do Bibiego Netanjahu, prosząc go o wstrzymanie się z odwetem przeciwko Iranowi, ponieważ spodziewa się podpisania z nim porozumienia pokojowego.
Trump podobno powiedział również Netanjahu, że jeśli Izrael zdecyduje się na odwet, Izraelczycy nie uzyskają poparcia USA. Co zrobił Netanjahu? Przeprowadził atak odwetowy, używając 11 pocisków przeciwko Iranowi.
W chwili pisania tego tekstu Iran odpowiada atakiem rakietowym na Izrael z większą siłą, co odnotowuje widoczne skutki w Izraelu, pomimo izraelskich twierdzeń, że to Siły Obronne Izraela przechwyciły pociski. Nie chcąc pozostać bezczynni, Huti dołączyli do ataku, wystrzeliwując pocisk w kierunku Izraela. Doniesienia medialne obwiniały Huti również o atak na bazę lotniczą Prince Saud w Arabii Saudyjskiej, ale nie ma niezależnego potwierdzenia tych doniesień. Ponadto Huti ogłosili zamknięcie cieśniny Bab al-Mandab, co z pewnością wywoła zamieszanie na rynkach finansowych. Wreszcie, Hezbollah zintensyfikował ataki na cele izraelskie, wystrzeliwując więcej pocisków i dronów w kierunku północnego Izraela.
Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej oficjalnie ogłosił rozpoczęcie operacji wojskowej „Nasr ” przeciwko dwóm głównym izraelskim bazom lotniczym: Tel Nof i Newatim. Jest to odwet za izraelski atak na instalacje radarowe w Iranie. Jeśli się powiedzie, irańskie ataki spowodują znaczne uszkodzenia dwóch kluczowych lotnisk i mogą utrudnić Izraelowi przeprowadzenie dalszych ataków na Iran.
Uważam, że izraelska decyzja o ataku na Bejrut miała jeden cel: zmusić Iran do ataku na Izrael w nadziei na ponowne wciągnięcie Stanów Zjednoczonych do wojny i sabotowanie wszelkich szans Trumpa na podpisanie pakistańskiego porozumienia pokojowego z Iranem.
Jak dotąd Izraelczycy ponieśli porażkę. Donald Trump na razie pozostaje na uboczu, co wywołało masową histerię wśród neokonserwatystów i fanatyków syjonistycznych.
Trump wydaje się szczerze pragnąć podpisania pakistańskiej umowy. Możliwe, że zrobi to, pozwalając Izraelowi i Iranowi walczyć. Alternatywnie, Trump znajdzie się pod silną presją ze strony syjonistów, by ponownie przystąpić do wojny. Sytuacja jest dynamiczna i mam nadzieję, że do południa w poniedziałek będę miał informację o stanowisku Pakistanu w tej sprawie.
Jeśli Trump nie ustąpi i odmówi ponownego przystąpienia do wojny, aby pomóc Izraelowi, sytuacja może potoczyć się podobnie jak w przypadku 12-dniowej wojny w czerwcu ubiegłego roku… czyli kiedy Izrael błagał Stany Zjednoczone, aby przekonały Iran do zaprzestania bombardowania Izraela rakietami.
Czasy się jednak zmieniły i nie sądzę, aby Iran zgodził się na kolejne zorganizowane zakończenie konfliktu. Zamiast tego Iran będzie się opierał i zażąda wycofania Izraela z Libanu i Strefy Gazy… w przeciwnym razie Iran będzie kontynuował ostrzał Izraela rakietami, aż ten ostatni zostanie zmuszony do kapitulacji. Jesteśmy na nowym terytorium, a Iran ma lepszą pozycję do prowadzenia wojny na wyniszczenie z Izraelem.
Brałem udział w podcastach z regularną obsadą od 17:00 do północy. Niektóre z nich zamieszczam poniżej. Poniższy film został nagrany w zeszły czwartek z Foad of Iran… To krótki film, skupiający się na kwestii kontroli Iranu nad Cieśniną Ormuz:
W niedzielny wieczór zrobiłem z Mario trzy oddzielne hity… To był pierwszy:
To była druga część, w której Robert Barnes i ja rozmawialiśmy z Mario o nowych wrogościach:
Przeprowadziłem też dwie osobne rozmowy z Sulaimanem Ahmedem. Oto pierwsza:
O godzinie 23.00 spotkałem się ponownie z Sulaimanem, który poprowadził panel dyskusyjny z udziałem Ryana Dawsona, pułkownika Anthony’ego Aguilara i mnie:
Czy wiedzieli Państwo, że rzekome wyeliminowanie odry w Skandynawii czy Ameryce Łacińskiej opiera się na sztuczkach statystycznych? Albo, że polio zniknęło tylko dlatego, że po prostu zmieniono sposób klasyfikacji przypadków? W tym programie Kla.TV dokumentuje, w jaki sposób bezczelnie manipuluje się liczbami i statystykami, aby udowodnić rzekome sukcesy szczepień. Kla.TV przedstawia Państwu zaskakujące fakty, które zazwyczaj nie są poruszane i które mogą być zupełnie nowe nawet dla wieloletnich krytyków szczepień. Nie przegapcie tego ważnego programu! Źródło.
Bardzo łatwo przychodzi manipulacja za pomocą tricków i błędnej interpretacji danych statystycznych. Szczególnie gdy mainstream bombarduje tym opinię publiczną. W ten sposób powstają silnie utrwalone mity, które jak bajka o cudownej szczepionce zakorzeniają się na przekór logice i publikacjom niezależnych naukowców. Zmienia się definicję choroby, żeby otrzymać odpowiednie statystyki. Decydujące słowo o programie studiów medycznych ma farmacja, co powoduje, że lekarze są od samego początku indoktrynowani w odpowiednim kierunku.
Rzucane twierdzenia bez jakiegokolwiek uzasadnienia badaniami naukowymi, to już jest codzienność. Najważniejszy argument polega na tym, że wypowiada je tzw. ekspert.
Leczenie substancjami mRNA, reklamowane jest jako szczepionka, podczas którego dochodzi do licznych oszustw „dla dobra ludzkości”, doprowadziło do narastającego sceptycyzmu. W związku z tym wiele osób powraca do starej, dobrej wiary lub osobistej odpowiedzialności.
Wirus Hanta. Trwają przesłuchania!
Autor artykułu Marek Wójcik Mail: worldscam3@gmail.com
Jeśli uznać decyzję prezydenta Zełenskiego o nadaniu jednostce wojskowej imienia „Bohaterów UPA” za świadomą prowokację, to wysłanie gen. Kyryła Budanowa do Warszawy było jej logiczną kontynuacją.
Budanow należy do ścisłego kierownictwa państwa ukraińskiego, które konsekwentnie rehabilituje tradycje OUN i UPA. Wielokrotnie publicznie wychwalał UPA, a kilka tygodni temu – uczestnicząc w uroczystości ponownego pochówku Andrija Melnyka – oddał hołd jednemu z liderów OUN, kolaborantowi nazistowskich Niemiec. Budanow nie wykonał żadnego gestu pojednawczego. Przekazał natomiast jasny sygnał: „rozmawiamy, ale nie zamierzamy rezygnować z gloryfikacji naszych bohaterów”.
Takie działania wzmacnia brak zdecydowanej reakcji Zachodu, a przede wszystkim Polski. Po uroczystym sprowadzeniu i państwowym pochówku szczątków Melnyka protest zgłosił jedynie Izrael. Tymczasem wypowiedzi niektórych polskich polityków w stylu „nie będziemy meblować Ukrainie historii” tylko zachęcają Kijów do kolejnych prowokacji.
Decyzja Zełenskiego nie jest wyjątkiem – to reguła stosowana od lat.
Prezydenci Aleksander Kwaśniewski, Bronisław Komorowski i Andrzej Duda odznaczyli Orderem Orła Białego prezydentów Ukrainy: Wiktora Juszczenkę, Petra Poroszenkę i Wołodymyra Zełenskiego. Wszyscy trzej aktywnie uczestniczyli w procesie wybielania zbrodni UPA, uznawaniu jej członków za „bohaterów i kombatantów walki o niepodległość”, przyznawaniu im przywilejów oraz nagradzaniu ich działań zbrojnych. W Polsce przez długi czas panowało w tej sprawie kłopotliwe milczenie.
Na tym tle postawa prezydenta Karola Nawrockiego zasługuje na szacunek. Po raz pierwszy od wielu lat mamy wrażenie, że polskie państwo realnie stoi na straży pamięci o ukraińskim ludobójstwie na Wołyniu i w Galicji Wschodniej i domaga się prawdy historycznej bez oglądania się na polityczną poprawność.
Strona ukraińska często powtarza, że UPA „walczyła przede wszystkim z Sowietami”. Fakty są jednak inne. Według dostępnych danych z rąk UPA zginęło około 8340 żołnierzy i funkcjonariuszy radzieckich. Jednocześnie ukraińscy nacjonaliści wymordowali ok. 100–150 tysięcy bezbronnych polskich cywilów – w tym dziesiątki tysięcy kobiet, dzieci i starców.
Gdy ktoś twierdzi, że UPA „bohatersko walczyła z Sowietami”, warto zadać proste pytanie: dlaczego z rąk tej formacji zginęło ponad dziesięciokrotnie więcej polskiej ludności niż radzieckich żołnierzy i funkcjonariuszy KGB? Ta dysproporcja najlepiej pokazuje prawdziwą naturę działań UPA i jej zbrodniczy charakter.
O zbrodniach dokonanych na Polakach przez Ukraińców z OUN-UPA i ludności ukraińskiej w południowo-wschodnich obszarach II Rzeczypospolitej w latach 1940-1945 ukazało się sporo publikacji o różnym stopniu ogólności i uszczegółowienia.
Część z nich była i jest nadal wydawana na Zachodzie Europy np. w Niemczech oraz w Kanadzie czy USA, w których eksponuje się i gloryfikuje zbrodnie ukraińskie i ich herosów popełnione na ludności polskiej. W pracach zaś wydawanych w Polsce dotyczących eksterminacji Polaków ich autorzy ujawniają nowe fakty o przebiegu zbrodni lub przypominają w formie opisu, lub sumarycznych zestawień o skali ludobójstwa w poszczególnych miejscowościach i wsiach, w których mieszkali Polacy.
Każda nowa publikacja cieszy, ale i skłania do krytycznej refleksji, co należy jeszcze ujawnić w kontekście krytyki źródła i dlaczego tak wolno bada się tę problematykę. Można w dobrej wierze (ale i złej) opisywać w publikacjach naukowych, popularnonaukowych czy reportażach historycznych różne wydarzenia historyczne, ale pod warunkiem dochowania rzetelności naukowej i merytorycznej. Jeśli zatem autor/badacz odwołujący się do źródeł faktograficznych przytacza lub cytuje dane, to zapewne w konkretnym celu i powinien mieć świadomość, że mogą one mieć znaczenie dygresyjne, polemiczne lub być komentarzem do opisywanych wydarzeń.
W 2025 r. ukazała się książka Moniki DrobińskiejMy dzieci Wołynia. Historie małych ocaleńców. Autorka we wstępie słusznie przyjęła, że stosunki narodowościowe oraz tradycja, religia i język mogą być pomocne w wyjaśnieniu uprzedzeń/nienawiści Ukraińców wobec Polaków na Ukrainie w czasie II wojny św., które przybrały skrajną postać zbrodni określanej jako okrutnej i w sali masowej porównywalnej ze zbrodniami niemieckimi.
Trzeba jednak ostrożnie odnieść się do informacji autorki, że w 1918 r. w granicach odrodzonego państwa polskiego znalazło się 5 mln Ukraińców, którzy stanowili „16% społeczeństwa a w niektórych regionach jego większość” i jedynie w Wołyniu gdzie na 2 milionów mieszkańców w 1931 r. aż 64 % było narodowości ukraińskiej (s. 7).
W spisie statystycznym z 1921 r. odnotowano liczbę Ukraińców na ok. 3,900 tys. ale powołując się na kryterium zarówno polskiego jak i ukraińskiego piśmiennictwa dane te nie odpowiadają ówczesnej rzeczywistości. Według ustaleń polskich badaczy liczba Ukraińców w roku 1930 wynosiła ok. 5 mln a ukraińskich aż 8 milionów, ale i do tych danych należy odnieść się krytycznie [1].
Trudno jest ustalić kryterium statystyczne i ujęcie metodologiczne, które pozwoliłoby wyodrębnić np. Ukraińców od Białorusinów, gdyż przedstawiciele obu narodów należeli do cerkwi prawosławnej. Jak zauważył prof. Jerzy Tomaszewski, na południowym wschodzie II RP w rejonach górskich mieszkali wówczas Huculi, a dalej na zachód znajdowały się wsie zamieszkałe przez Bojków i Łemków, które ciągnęły się aż pod Szczawnicę. Wspomniane grupy regionalne posługiwały się dialektami języka ukraińskiego. Władze polskie podtrzymywały wszelkie przejawy odrębności [2]. Zarówno w 1921 jak i 1931 r. liczne błędy i fałszerstwa zniekształcały dane statystyczne o strukturze narodowościowej
Działacze ukraińscy dowodzili, że regionalne mniejszości ukraińskie na tych terenach tworzyły jakoby jednolitą narodowościowo społeczność ukraińską. Polskie władze administracyjne kwestionowały ustalenia ukraińskie i dowodziły, że wspomnianych grup ludności nie można zaliczyć do Ukraińców, zważywszy na ich odrębności językowe i kulturowe, gdyż pomimo bliskości: wiary, religii i obyczajów z resztą ludności ukraińskiej nie zawsze rozwinęła się tam ukraińska świadomość narodowa [3].
Dramatyczne wspomnienia/relacje w książce Drobińskiej opowiedziane przez pięcioro ocalonych z rzezi wołyńskiej zawierają reminiscencje historyczne przeplatane bieżącymi wydarzeniami. Dla Genowefy Ziółkowskiej, która w 1943 r. miał zaledwie jedenaście lat, zamordowanie jej najbliższych 17 czerwca było początkiem gehenny. Ocalała z rzezi, choć oprawcy zadali jej osiemnaście ciosów siekierą i nożami. Przeżyła, gdyż uratował ją starszy od niej o dwa lata kuzyn Franek, którego matka była z pochodzenia Ukrainką.
Inna mała ocalona Ewa Górna wspomina: „Pamiętam jak na początku lipca 1943 r. ukraiński policjant Stukała, (syn popa) zabił swoją żonę i dwóch synów: 12 letniego Stanisława i 10 letniego Tadeusza” (s. 96). Ukraińcy (synowie popów) gorliwie i z okrucieństwem zabijali swoje żony Polki i dzieci, a przytoczony przez E. Górną przykład nie był akcydentalny. Trudno uogólniać, ale warto przypomnieć, że synem popa był też ideolog ukraińskiego nacjonalizmu Dymitr Dońcow. Takich przykładów można podać więcej.
Nieco inny walor poznawczy zawiera relacja Zdzisława Żurowskiego z Janowej Doliny, który jesienią 1942 r. obserwował pierwsze wystąpienia ukraińskich nacjonalistów, Przemieszczali się oni ulicami z transparentami: „Smert` lacham, żydam i moskowśkij komuni. Khan żywie samostijna Ukraina” (s. 68)
Ukraińcy zapowiedzieli: „My wam zdiełaju krwowuj piątek” i zaatakowali Janową Dolinę w Święta Wielkanocne z czwartku na piątek 1943 r. Na jedno polskie zabudowanie przypadło 10 mordujących Ukraińców. W zbrodni uczestniczyły również kobiety i dzieci, które przed pogromem rozlewały wokół polskich domów łatwopalne substancje (s. 69-70). Gdy Polacy zaczęli wybiegać z płonących domów, „wtedy Ukraińcy zaatakowali bezbronnych: siekierami, toporami i widłami, a ich ciała wrzucali do płonących domów. Do tych, którym udało się uciec strzelali, innych wieszali lub nabijali na pale” (s. 70).
Schemat mordowania bezbronnych był podobny do innych w wielu miejscowościach na Wołyniu. Los ocalonych z pożogi był identyczny jak innych Polaków, którzy w poszukiwaniu nowych miejsc osiedlania zdani byli na przypadek lub decydowali się na wyjazd w inne regiony ich zdaniem bezpieczne.
Równie dramatyczne były losy ocalonych z zagłady Jana Wiernika i Józefy Marciniak. Ojciec Jana Wiernika nie mógł zrozumieć, dlaczego „uciekaliśmy przed tymi, z którymi od dziesiątki lat żyliśmy w sąsiedzkiej zgodzie: wspólnie obchodziliśmy święta wielkanocne i prawosławne”. Jak tacy, którym pomagaliśmy od lat nie żałując im „zboża, ziemniaków czy siana dla bydła” przemienili się w bestie? (s. 120).
Bestialstwo i sadyzm Ukraińców obserwowano permanentnie, a odrąbywanie głów ludzkich, przerzynanie człowieka na wpół piłą do drzewa, zadawanie razów siekierą, kosą, nożem, wydłubywanie oczu, zdejmowanie skóry, zbiorowe gwałty na Polkach to częste formy okrucieństwa, ale nie jedyne. Obserwujące mordy Polaków „ukraińskie baby i dzieci tylko rechotały” (s. 123).
Prof. Ryszard Szawłowski określił sprawców okrutnych mordów specyficznym terminem genocidium atrox – genotyp okrutny, dziki, straszny. Psychiatria i psychologia kliniczna określa takie osoby jako psychopatów i socjopatów niezdolnych do empatii oraz okazania wyższych uczuć, współczucia i litości wobec bliźnich i czerpiących przyjemność z zabijania i zadawania bólu swoim ofiarom.
Wśród Polaków narastało zdumienie. Zadawali sobie pytania: „Dlaczego Bóg nie ukarze tych zwyrodnialców. Co im zrobiliśmy? Tak to tę samoistną Ukrainę chcą budować na naszych trupach?” (s. 123).
Ze wspomnień ocalanych przewija się gorzka prawda. Obecnie Ukraina niszczy systematycznie polskie ślady przeszłości i nie zezwala na ekshumacje w miejscach, w których można jeszcze odnaleźć szczątki ludzkie. Smutna jest konstatacja autorki, że świadomość ludobójstwa na Wołyniu posiada 81% polskiego społeczeństwa, a na Ukrainie zaledwie 1% obywateli.
W podręcznikach szkolnych na Ukrainie od lat jest eksponowana kłamliwa teza o braku symetrii działań podziemia polskiego i ukraińskiego i wzajemnych jakoby zbrodniach i napadach. Przypisywanie Polakom zbrodniczych instynktów to nie jedyne kłamstwa strony ukraińskiej. Nie rozumieją oni, że ocalonym i ich rodzinom „nie chodzi o zemstę, ale o prawdę i godne pochówki” pomordowanych bestialsko Polaków: kobiet, dzieci i mężczyzn.
Zapewne wiedza o gehennie Polaków podczas wojny na Wołyniu byłaby zapewne większa wśród Ukraińców, gdyby wizerunek II RP we współczesnych ukraińskich podręcznikach i zbrodniach popełnionych na Polakach był rzetelny i oparty na obiektywnej faktografii a nie kłamstwie i stereotypach [4]. Czy zatem Ukraińcy są w stanie porzucić uprzedzenia i kłamliwą narrację historyczną i rzetelnie i obiektywnie badać ten okres a nie gloryfikować zbrodniarzy OUN/UPA odpowiedzialnych za zbrodnie i budować im pomniki i muzea?
Publikacja Moniki Odrobińskiej jest zatem ważna i potrzebna i powinna być lekturą obowiązkową w polskiej szkole średniej a niewykluczone, że i ukraińskiej, gdyż oprócz Dekalogu jest jeszcze jedno przykazanie: nie zapominaj. Niestety wiele osób (polityków, dziennikarzy, pracowników oświaty) woli o zbrodniczej przeszłości ukraińskiej zapomnieć i kieruje się doraźną polityką. Warto przypomnieć, iż właściwe poznanie przeszłości polega nie tylko na przypominaniu faktów (nawet niewygodnych), ale też na organizowanie ich w pewne wewnętrzne powiązanie akcydensów w obiektywną całość.
Prof. Jan Ryszard Sielezin
Monika Odrobińska, „My dzieci Wołynia. Historie małych ocaleńców”, Łódź 2025, s. 183.
Na zdjęciu: dzieci polskie na Wołyniu przed wojną (NAC)
[1] L. Wasilewski, „W sprawie stosunków narodowościowych na Kresach Wschodnich”, „Stosunki Narodowościowe” z 1927 r., s. 504; por. też M. Falski, Wyniki spisu dzieci z czerwca 1926 roku w zestawieniu do potrzeb szkolnictwa powszechnego, Warszawa 1928 r., s. 43.
[2] J. Tomaszewski, „Stosunki narodowościowe w Drugiej Rzeczypospolitej” (w:) „Polska niepodległa 1918-1939”, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź, 1984, s. 144-145.
[3] Zob. E. Kopeć, „Południowo-Wschodnie kresy Rzeczypospolitej 1918-1939, Społeczne warunki integracji”, Katowice 1981.
[4] O. Niepryćkyj T. Mielniczuk, „Wizerunek Polski (II RP, PRL i III RP), we współczesnych ukraińskich podręcznikach historii”, „Krakowski Pismo Kresowe” R. 14 (2022), s. 179-199.
Pomimo wynegocjowanego rozejmu, Izrael zaatakował z powietrza na południu Libanu. W nalotach zginęło dziewięć osób, w tym generał brygady, którego głównym zadaniem było egzekwowanie niedawnego zawieszenia broni i wyparcie bojowników Hezbollahu z regionu. Tel Awiw oficjalnie wyciera sobie usta frazesami o bezwzględnej walce z Hezbollahem, po czym z premedytacją eliminuje człowieka, który miał tę organizację zneutralizować.
Do dramatycznych wydarzeń doszło na drodze łączącej miejscowości Khardali i Nabatieh. Obszar ten, leżący na południu kraju, zgodnie z najnowszymi, wynegocjowanymi przy mediacji USA ustaleniami, miał podlegać wyłącznej kontroli regularnych sił rządowych Libanu.
To właśnie tam izraelskie lotnictwo uderzyło w pojazd wojskowy. Wśród dziewięciu ofiar jest generał brygady Libańskich Sił Zbrojnych (LAF), Wasam Sabra.
Generał odpowiadał bezpośrednio za realne wdrażanie rozejmu, który, z udziałem USA, osiągnięto 4 czerwca. Do jego obowiązków należało przede wszystkim wycofanie Hezbollahu z obszaru na południe od rzeki Litani oraz zapobieganie jakimkolwiek dalszym incydentom na granicy z Izraelem.
Libańska armia w oficjalnym komunikacie określiła atak mianem „barbarzyńskiego” i wprost oskarżyła stronę izraelską o celowe podważanie i sabotowanie najnowszych wysiłków pokojowych. Strona libańska podkreśla absurd sytuacji, w której bomby spadają na konwój mający za zadanie przywrócenie stabilności i usunięcie z regionu bojowników, z którymi Izrael, przynajmniej oficjalnie, toczy wojnę.
Tel Awiw twierdzi z kolei, że libański pojazd wojskowy wjechał do „aktywnej strefy bojowej” bez wcześniejszej koordynacji działań z izraelską armią. Izraelskie dowództwo ograniczyło się do wydania lakonicznego oświadczenia, informując jedynie, że „incydent jest szczegółowo analizowany”.
Władze w Tel Awiwie konsekwentnie powtarzają na arenie międzynarodowej, że ich operacja militarna wymierzona jest wyłącznie w struktury terrorystyczne Hezbollahu, a państwo i armia libańska nie są ich wrogiem. Zlikwidowanie generała, którego nadrzędnym celem było dokładnie to, czego oficjalnie domaga się Izrael, stawia te deklaracje pod ogromnym znakiem zapytania.
Chociaż badacze podają, że UPA stosowała wobec polskich ofiar ponad 650 różnych sposobów bestialskich mordów, zaprezentuję wam „jedynie” 362, które są wymienione na liście opublikowanej na wmeritum.pl. Zbrodnia wołyńska podlega jednoznacznie pod definicję ludobójstwa. W tym artykule pojawią się dramatyczne zdjęcia dokumentujące zbrodnię wołyńską.
14 października 1942 r. powstała jedna z najkrwawszych i najstraszniejszych organizacji terrorystycznych w historii świata – UPA (Ukraińska Armia Powstańcza). UPA została utworzona pod pełnym patronatem Niemców z rozproszonych band członków OUN, policji i strażników obozowych. W tej kwestii Bandera wyprzedził swojego głównego konkurenta – Andreja Melnyka – i to właśnie jemu Niemcy powierzyli utworzenie UPA. Motto terrorystów Bandery szybko stało się hasłem: „Trzeba mieć krew na kolanach, aby wyzwolić Ukrainę”.
„Wianuszek z dzieci”. Anonimowy fotograf. Domena publiczna. Źródło: Aleksander Korman, Ludobójstwo UPA na ludności polskiej – dokumentacja fotograficzna, Wrocław, Nortom 2003. To są te „stare trupy” według Anny Marii Żukowskiej.
A banderowcy przelewali krew strumieniami. Zabijali wszystkich – Polaków, Białorusinów, Rosjan, Węgrów, Litwinów, jeńców wojennych, a nawet własnych wieśniaków za najmniejsze nieposłuszeństwo. Badacze tego krwawego dramatu naliczyli ponad 650 sposobów zabijania stosowanych przez banderowskich katów. Jeśli okrucieństwo nie było wystarczające, „służba Bezpeki” zabijała bez skruchy własnych bojowników. Była to prawdziwa taśma produkcyjna tortur, męki i śmierci.
Masakra, zorganizowana przez banderowców wobec ludności polskiej na Wołyniu, kosztowała życie około 150 000 osób.
Ludobójstwo na Wołyniu. Геноцид на Волині. Historia Bez Cenzury.
Byłem wtedy dzieckiem, kiedy gościliśmy w domu jednego ze świadków tych tragedii. Pamiętam, że opowiadał o bojownikach UPA, którzy wpadali do wiejskich domów, odrąbywali siekierą kończyny jednej z ofiar i rzucali je na pozostałych, jeszcze żyjących krewnych. Wtedy pierwszy raz dowiedziałem się bezpośrednio o okrucieństwach tego świata. Moi rodzice nie wiedzieli, że to słyszałem. Dzieci mają swoje sposoby…
11 lipca 2026 roku w związku z 83 rocznicą Rzezi Wołyńskiej planowane będą uroczystości uczczenia ofiar tego bestialstwa.
Tekst niniejszy nie traktuje o całości losów Całunu Turyńskiego, poczynając od Grobu Pańskiego nieopodal Golgoty, poprzez Edessę, Konstantynopol, Ateny, Langwedocję, Szampanię aż do Sabaudii i Piemontu. Opisuje natomiast podjęte działania w związku z wybuchem II wojny światowej, w wyniku których udało się ocalić od zniszczenia płótno grobowe Jezusa Chrystusa.
Rozpoczęcie przez Niemcy kampanii wojennej przeciwko Polsce we wrześniu 1939 r., a także fakt formalnego przystąpieniu do wojny z Niemcami przez Francję i Anglię, zapaliło lampki ostrzegawcze wśród opiekunów Całunu, gdyż Włochy, jako państwo Osi, były zobligowane do tego aby walczyć po stronie Niemiec. A Turyn był jednym z największych ośrodków przemysłowych we Włoszech (zakłady FIAT, stalownie, montownie, etc.), skąd było pewne, że bombardowania nie ominą tego miasta. Już podczas pierwszej wojny wojska austro-węgierskie przy wsparciu korpusów niemieckich, podczas ofensywy w północnych Włoszech (jesień 1917 i pierwsze półrocze 1918 roku), podjęły próbę zbombardowania czegoś w Turynie, ale ówczesne samoloty nie dysponowały wystarczającymi osiągami i mocą niszczenia, zatem niewiele z tych zamiarów wyszło. Tak więc w 1918 roku Całun został ukryty, ale wówczas nie opuścił Turynu.
W 1939 roku sytuacja była zdecydowanie inna. Intensywny rozwój lotnictwa stwarzał zagrożenia o nieporównywalnej skali do realiów znanych z poprzedniej wojny. Jakie takie wyobrażenie o możliwościach działań lotniczych dawała wojna domowa w Hiszpanii, która formalnie zakończyła się tylko kilka miesięcy wcześniej, niż rozpoczęła się agresja armii niemieckich na Polskę.
W tamtym czasie właścicielem Całunu była dynastia sabaudzka (Casa di Savoia – Dom Sabaudzki), tj. jej formalna głowa, czyli król Wiktor Emanuel III, podówczas człowiek już 70-letni i mało zainteresowany czymkolwiek innym, niż stanem własnego zdrowia. Dlatego inicjatywę w kwestii ukrycia Całunu poprzez ewakuowanie relikwii z potencjalnie niebezpiecznego miejsca jakim był Turyn,podjął arcybiskup Turynu kardynał Maurilio Fossati we współpracy z kardynałem Luigi Maglione – sekretarzem stanu Stolicy Apostolskiej, a ściślej papieża Piusa XII.
W Turynie miejscem wyznaczonym dla przechowywania Całunu była specjalnie w tym celu zaprojektowana i zbudowana w latach 1666-1690 kaplica (Cappella della Sacra Sindone) przez zakonnika augustianina (teatyna), architekta Guarino Guariniego. Kaplica ta stanowi łącznik pomiędzy bazyliką katedralną Św. Jana Chrzciciela w Turynie (Duomo San Giovanni Battista), a Pałacem Królewskim (Palazzo di Reale).
Wymienieni dostojnicy Kościoła Rzymsko-katolickiego skontaktowali się z następcą tronu włoskiego, księciem Humbertem (późniejszy Humbert II di Savoia, jednomiesięczny król Włoch w okresie od 9 maja do 12 czerwca 1946 r.). W efekcie król Wiktor Emmanuel wyraził zgodę na wywiezienie płótna Całunu w celu ukrycia go przed przewidywanymi skutkami działań wojennych. Rozważano dwie lokalizacje, a mianowicie: Rzym – Pałac Kwirynalski na Watykanie jako miejsce tymczasowe oraz docelowo klasztor na Monte Cassino. Kardynał Luigi Maglione wskazał, jako lepszą alternatywę, sanktuarium w Montevergine (prowincja Avellino, region Kampania), położone na wysokości nieomal 1300 m npm i oddalone o ok. 100 km w linii prostej na południowy wschód od Monte Cassino.
Klasztor i opactwo na górze Monte Virgiliano (dzisiejsze Montevergine) założył w 1126 r. włoski pielgrzym św. Wilhelm Vercelli, którypo odbyciu pielgrzymki do Santiago de Compostela i Ziemi Świętej oraz po spotkaniu ze św. Janem z Matery (Jan z Pulsano), przybył do tej okolicy, po czym, oczarowany pięknem górskiego pejzażu, zdecydował się zamieszkać w jednej z grot, by tutaj wieść życie eremity. W tym miejscu objawił mu się Jezus Chrystus polecając, by Wilhelm założył sanktuarium poświęcone Matce Bożej i wspólnotę mniszą, która opiekowałaby się tym świętym miejscem.Wilhelm utworzył bractwo (wilhelmianie), o regule opartej na benedyktyńskiej (czyli Św. Benedykta z Nursji). W Sanktuarium Monte Vergine (Góra Dziewicy) znajduje się obraz Matki Bożej. Św. Wilhelm zmarł w 1142 r. w Goleto, jego szczątki przeniesiono na Montevergine w 1807 r., gdzie zostały umieszczone w krypcie.
Największym wyzwaniem logistycznym było wywiezienie Całunu z Turynu w taki sposób, aby ten fakt utrzymać w tajemnicy przed wiernymi i aby miejsce przeznaczenia znała tylko niezbędna ilość zaangażowanych osób. Takich osób było łącznie dwanaście i wszystkie one dochowały tajemnicy.
W nocy 7 września 1939 r. skrzynia, w której umieszczony był Całun (w czasie gdy nie był wystawiany na pokazach dla wiernych), została przeniesiona do prywatnego mieszkania Kustosza Całunu, prałata Paolo Brusa, gdzie przy pomocy Don Giuseppe Gallino – teologa zajmującego się badaniem relikwii, ozdobną skrzynię z Całunem zapakowano do zwykłej drewnianej skrzyni obitej szarym płótnem i oznaczonej jedynie napisem „Relikwiarz”, którą zawieziono na dworzec kolejowy i wysłano jako zwyczajną kolejową przesyłkę towarową do Watykanu. W watykańskim Pałacu na Kwirynale skrzynia z Całunem przebywała od 8 do 26 września 1939 r. W tzw. międzyczasie Pius XII wyraził swoją zgodę na przechowanie Całunu w sanktuarium na Montevergine. Do miejsca swojego przeznaczenia przesyłka dotarła samochodem przy asyście kapelana sanktuarium Giuseppe Gariglio, a „pokwitował” jej dostarczenie przeor sanktuarium Bernardo Rabasca.
Na miejsce dla skrzyni z Całunem wykuto specjalną wnękę w skale (zboczu góry), do której przylegał bezpośrednio mur sanktuarium. Było to miejsce „pod bocznym chórem nocnym”, na którym zakonnicy, nieświadomi faktu ukrycia najważniejszej relikwii chrześcijaństwa, wykonywali tuż obok swoje śpiewy modlitewne. Całun był ukryty w tym miejscu przez siedem lat, jeden miesiąc i cztery dni.
Miasteczka na drodze aliantów do Rzymu były kompletnie zniszczone. Zniszczone zostało całkowicie Avellino, a w położonym o ok. 20 km od tego miasteczka opactwie stacjonowała część formacji niemieckich (położone wysoko w górach zabudowania opactwa stanowiły dogodne miejsce do obserwacji ruchu samolotów), zniszczone kompletnie zostało także Cassino oraz zostały zrównane z ziemią inne miejscowości. Klasztory wokół miejscowości pełniły rolę schronienia dla uchodźców zbombardowanych miasteczek oraz funkcjonowały jako szpitale dla rannych i chorych.
Taką rolę pełnił także klasztor na Monte Cassino, oznakowany wielkim czerwonym krzyżem na białej płachcie, widocznym doskonale z wysokości i wokół którego w promieniu 300 metrów nie było żadnych stanowisk ogniowych oddziałów niemieckich, o czym alianci byli poinformowani od początku walk.
Wydawało się to dostateczną gwarancją, że klasztor ominie niszczycielskie bombardowanie. Tym bardziej, że nie zdążono ewakuować z Monte Cassino wszystkich przechowywanych tam zabytków piśmiennictwa z pierwszych wieków chrześcijaństwa. No i znajdowała się w klasztorze ekspozycja księcia Piemontu, wcześniej wspomnianego Humberto di Savoia, a mianowicie gromadzone przez wiele lat obrazy i grafiki przedstawiające Całun Turyński. Po raz pierwszy zbiór ten, znany jako Kolekcja Jego Królewskiej Wysokości Księcia Piemontu, został wystawiony w Turynie w 1931 r., a następnie kolekcja znalazła miejsce w watykańskim Palazzo del Quirinale. Po wybuchu wojny zdeponowano ją w klasztorze na Monte Cassino, ale wskutek zbombardowania klasztoru przez lotnictwo alianckie uległa kompletnemu zniszczeniu.
Moje osobiste przekonanie jest takie, że protestanccy ikonoklaści i masoni z dowództwa USAF, zdeklarowani i zajadli heretycy, którzy antykatolicyzm (antypapizm) wyssali z mlekiem, byli przekonani (z donosów siatki wywiadowczej), że skoro tam jest przechowywana kolekcja o takiej tematyce, to jest w tym samym miejscu ukryty również Całun. Taki jest powód zapamiętale bestialskiego niszczenia klasztoru akurat na Monte Cassino, chociaż nie był on obiektem o przeznaczeniu militarnym. Pozostałe klasztory, usytuowane opodal innych szczytów górskich, podobny los ominął.
Gdy wojna zakończyła się, we Włoszech zapanował chaos, dokonywano masowych linczów, czyli samosądów w ramach rozliczania się z „faszystami”, na porządku dziennym działy się rozboje, rabunki, gwałty, rzezie itp.
W wyniku zdarzeń, które zaszły tuż po wojnie powstał, raczej niespodzianie, trudny do rozwiązania problem. Otóż w protokóle, na mocy którego Całun został oddany na przechowanie do sanktuarium w Montevergine, znajdował się zapis w brzmieniu, iż „relikwia ta zostanie zwrócona i wydana, gdy tylko będzie taki nakaz Jego Wysokości Króla Imperatora”. Tymczasem 9 maja 1946 r. Wiktor Emanuel abdykował na rzecz swojego syna Humberta, a w czerwcu tego samego roku w wyniku referendum została, aczkolwiek większością ledwo 51% głosów, zniesiona monarchia we Włoszech (zapewne ktoś posiada wiedzę o tym, jakie były prawdziwe wyniki tego głosowania). Wskutek czego obaj byli monarchowie, reprezentujący ostatnich władców Domu Sabaudzkiego, udali się na wygnanie, najpierw do Egiptu, gdzie w następnym roku zmarł okradziony doszczętnie przez złodziei ojciec, zaś syn Humbert wyjechał z Egiptu przez Szwajcarię do Portugalii i tam znalazł schronienie w miejscowości Cascais k/Lizbony (Humbert II di Savoie zmarł w Genewie w 1983 r. po wieloletniej chorobie).
Dopiero w październiku 1946 r. do arcybiskupa Turynu kardynała Maurilio Fossati dotarła zgoda wyrażona na piśmie przez byłego króla Humberta na zabranie Całunu z sanktuarium, co niezwłocznie zostało wykonane i Całun 31 października 1946 r. powrócił do Turynu.
Natomiast rozporządzenie Humberta II di Savoia, w którym znalazła się dyspozycja, aby po jego śmierci całkowita własność Całunu została przekazana jako dar dla Stolicy Apostolskiej, zostało podpisane 27 marca 1981 r., czyli na dwa lata przed śmiercią króla w Genewie, gdzie król ten przebywał na leczeniu szpitalnym.
[Przypominam kolejny raz. Na powyższą wątpliwość odpowiadam: Tak, był to akt wrogości masonów w armii i administracji amerykańskiej wobec Kościoła. Była to zbrodnia. Z mojego Archiwum. MD] ——————————————————————-
Atak na Monte Cassino nie musiał przynieść aż tak wielu strat w ludziach ani zniszczenia bezcennego opactwa benedyktynów. Dziś wiemy, że ta cywilizacyjna zbrodnia miała przysłonić niekompetencję części alianckich dowódców. Czy był to także akt wrogości wobec Kościoła i chrześcijaństwa?
Wzniesione w VI stuleciu opactwo przez wieki pełniło rolę jednego z głównych zachodnich ośrodków christianitas. Z powodu słynnego na cały chrześcijański świat wielkiego skryptorium, biblioteki i wielu wybitnych uczonych tu pracujących (m.in. Piotr Diakon), nazywano je „Atenami Średniowiecza”. Mnisi z Monte Cassino i tysięcy innych klasztorów benedyktyńskich w znacznej mierze ocalili dla potomnych dorobek antyku. Przed II wojną światową tamtejsze archiwa, oprócz wielkiej liczby dokumentów dotyczących historii opactwa, zawierały ok. 1 400 pisanych ręcznie bezcennych kodeksów, głównie patrystycznych i historycznych. W takim stanie opactwo dotrwało do II wojny światowej.
W latach 1943-44 Monte Cassino znalazło się w obszarze bezpośrednich działań wojennych. Nie trzeba było być wojskowym strategiem aby, oceniając wyjątkowe położenie klasztoru, zrozumieć, że jest on bezpośrednio narażony na zniszczenie, a wraz z nim wszystkie przechowywane tam skarby kultury i dzieła sztuki. Na sztabowych mapach obu walczących stron był to punkt o olbrzymim znaczeniu strategicznym. Ze szczytu góry można było skutecznie kontrolować całą położoną u podnóża masywu równinę, którą prowadziła droga do Rzymu.
[Nie. Nie można „skutecznie” kontrolować równiny, pasa o szerokości 30-40 km dzielącego Monte Cassino od morza.Można sobie głośno postrzelać – ale skuteczność – bardzo mała. MD]
Obie walczące strony były w pełni świadome, że zniszczenie najstarszego na kontynencie europejskim klasztoru, mającego wyjątkowe zasługi dla ukształtowania się cywilizacji zachodniej, sprowadziłoby na sprawców tego czynu piętno barbarzyńców. Szczególnie pragnęli tego uniknąć Niemcy, którym w obliczu spodziewanej już klęski zależało na poprawie swojej reputacji w oczach opinii publicznej państw antyhitlerowskiej koalicji. Chcieli też tego uniknąć co światlejsi i nie darzący nienawiścią chrześcijaństwa przedstawiciele dowództwa sił alianckich, tym bardziej, że w szeregach ich wojsk służyło wielu katolików.
Na ratunek skarbom kultury
Ponieważ przed bitwą opactwo znajdowało się na terenach kontrolowanych przez Niemców, w głównej mierze to na nich spoczywała odpowiedzialność za losy klasztoru. Wiedząc o tym, wielu Niemców dostrzegało wyjątkową szansę, aby choć w części zmyć z siebie odium barbarzyńców, którzy potrafią jedynie mordować i dokonywać rabunków. Pojawił się więc pomysł akcji ratowania skarbów z Monte Cassino, autorstwa kapitana Maximiliana Beckera, służącego jako lekarz w elitarnej naziemnej Dywizji Luftwaffe „Herman Goering”.
Zdawał on sprawę ze złej sławy, jaką cieszyła się ta formacja zbrojna i uważał, że ratując skarby kassyńskiego opactwa żołnierze Dywizji zmażą chociaż część win za popełnione w czasie działań wojennych zbrodnie. Tego argumentu używał w rozmowach z oficerami, których pomoc była niezbędna do zorganizowania akcji. Miał już w tym pewne doświadczenie, ponieważ kilka tygodni wcześniej z powodzeniem kierował akcją ewakuacji ze strefy walk bezcennych zbiorów Muzeum Archeologicznego i Galerii Narodowej w Neapolu, które zostały zdeponowane właśnie w opactwie na Monte Cassino.
Pomimo ogromu trudności (brak ciężarówek, skrzyń, niechęć ufnych w ocalenie klasztoru mnichów, zagrożenie dla konwojów ze strony alianckiego lotnictwa) akcja została przeprowadzona nadzwyczaj sprawnie. Rozpoczęto ją 17 października, a zakończono w pierwszych dniach listopada 1943 roku. Archiwa i dobra kultury z Monte Cassino oraz dzieła sztuki z Neapolu zostały zdeponowane w magazynach armii niemieckiej w Villa Colle-Ferreto koło Spoleto, ok. 110 km na północ od Rzymu.
Próby grabieży
Zgodnie z wcześniejszymi obawami kapitana Beckera zanim skarby z Monte Cassino i Neapolu trafiły pod opiekę Stolicy Apostolskiej i włoskich muzealników doszło do prób, na szczęście nielicznych, ich plądrowania. Niektórzy oficerowie Dywizji „Hermann Goering” chcieli „sprezentować” pewną ilość skarbów swemu patronowi, marszałkowi Rzeszy Hermannowi Goeringowi. Jednak uczciwsi inicjatorzy ratowania kassyńskich skarbów doskonale zdawali sobie sprawę, że taki „prezent” całkowicie skompromitowałby akcję i zniweczył jej propagandowy cel.
Aby przeciwdziałać grabieży nagłośniono akcję ratowania zabytków w mediach niemieckich i państw neutralnych. Na zorganizowanej 25 listopada 1943 r. w Palazzo del Quirinale w Rzymie konferencji prasowej przedstawiciel niemieckiego Urzędu Ochrony Dzieł Sztuki na Ziemiach Okupowanych baron Bernard von Tieschowitz poinformował, że skarby z Monte Cassino są tylko czasowo zdeponowane przez Niemców i szybko zostaną przekazane do Watykanu. W ten sposób osiągnął on podwójny cel – poinformował opinię publiczną w państwach antyhitlerowskiej koalicji o prowadzonej przez niemiecką armię akcji ratowania włoskich dzieł sztuki oraz przyczynił się do reorientacji działań niemieckiej propagandy, która zaczęła nagłaśniać „zasługi” Niemców w ratowaniu włoskich dzieł sztuki.
Zabiegi te w dużym stopniu zakończyły się powodzeniem. 8 grudnia 1943 r. wszystkie ewakuowane z Monte Cassino rękopisy i dzieła sztuki (387 skrzyń) zostały przekazane Stolicy Apostolskiej.
Gorzej miała się sprawa z eksponatami z Muzeum Archeologicznego i Galerii Narodowej z Neapolu. 4 stycznia 1944 r. odbyła się uroczystość przekazania władzom włoskim 600 skrzyń wypełnionych różnego rodzaju dobrami kultury, wśród których były 172 skrzynie z precjozami neapolitańskimi. Jednak po sprawdzeniu dokumentów okazało się, że brakuje 15 skrzyń. Jak się później okazało jeszcze w drugiej połowie grudnia 1943 r. dotarły one do Berlina jako urodzinowy prezent od Dywizji „Hermann Goering” dla jej patrona. Z nieustalonych jednak do dzisiaj powodów marszałek Rzeszy nie przyjął prezentu od „swojej” Dywizji. Pod koniec wojny wszystkie skrzynie z eksponatami podarowanymi Goeringowi Amerykanie znaleźli w austriackiej kopalni soli Alt-Aussee.
Ocalić klasztor
Dzisiaj wiemy, że bitwa o Monte Cassino z wojskowego punktu widzenia była całkowicie zbędna. Z perspektywy aliantów doszło do niej na drugorzędnym teatrze działań i w minimalnym stopniu wpłynęła na końcowy wynik wojennych zmagań. Inaczej sprawa miała się gdy popatrzymy oczyma Niemców, dla których w przypadku alianckiej ofensywy grzbiet Monte Cassino stanowił doskonałą rubież obrony. O tym, że kassyńskie opactwo ostatecznie znalazło się w centrum wojennych zmagań w zasadzie zdecydował dogmatyczny upór brytyjskiego premiera Winstona Churchilla i niekompetencja najwyższego alianckiego dowództwa. W konsekwencji na początku października 1943 r. Monte Cassino znalazło się na pierwszej linii walk.
Pomimo doskonałego umiejscowienia, Niemcy, którzy zdawali sobie sprawę z wyjątkowego znaczenia opactwa dla zachodniej cywilizacji, postanowili nie obsadzać klasztoru wojskiem, ani nawet nie zamieniać go w punkt obserwacyjny, do czego świetnie się przecież nadawał. Jesienią 1943 r. głównodowodzący wojskami niemieckimi we Włoszech, feldmarszałek Albert Kesselring zapewnił ówczesnego opata Gregorio Diamare, że klasztor nie zostanie wykorzystany do celów wojskowych.
Świadomi wyjątkowego znaczenia opactwa byli również alianci. Na wniosek Amerykańskiej Komisji ds. Ochrony i Ocalenia Pomników Historii i Sztuki oraz włoskich władz muzealnych, głównodowodzący siłami alianckimi w południowych Włoszech gen. Harold Alexander wystosował 5 listopada 1943 r. informację do podległych mu dowódców o konieczności zachowania papieskiej posiadłości Castel Gandolfo i opactwa na Monte Cassino.
Niewiele w tej sprawie mógł zdziałać papież Pius XII, którego los w tym czasie zależał całkowicie od Niemców. W tej sytuacji Ojciec Święty mógł jedynie apelować do Niemców aby nie obsadzali klasztoru wojskiem, zaś do aliantów aby go nie niszczyli. 25 października stosowną notę otrzymał amerykański charge d’affaires przy Stolicy Apostolskiej, Harold Tittmann, zaś dla pewności drogą radiową przesłano kopię pisma delegatowi apostolskiemu w Waszyngtonie, który przekazał ją do Departamentu Stanu. Podobne adresy wystosowano do Brytyjczyków i Niemców.
Nie rezygnując z obrony w tym miejscu (z wojskowego punktu widzenia byłoby to szaleństwem), niemieccy dowódcy, zrobili wiele, aby nie doszło do zagłady wiekowego klasztoru. Tuż po odjeździe ostatniej ciężarówki (4 listopada 1943) ppłk Schlegel na prośbę zakonników zostawił dokument, w którym informował, że klasztor jest pod opieką wojska. Wkrótce Niemcy przysłali do klasztoru kilku żandarmów, którzy mieli chronić budynki opactwa przed szabrownikami i nikogo doń nie wpuszczać. Było to bardzo ważne, ponieważ jeśliby alianci dostrzegli na terenie opactwa jakichś ludzi, mogliby wyciągnąć błędny wniosek, że zostało ono obsadzone przez niemieckich żołnierzy.
Jednak Niemcy nie mieli złudzeń co do tego, że opactwo może być uratowane. Przy braku jakichkolwiek sygnałów ze strony aliantów, że uszanują ustanowioną przez hitlerowców w promieniu 300 metrów eksterytorialność klasztoru, Niemcy obawiali się wycofać z bezpośredniej bliskości zabudowań. W jednej z notatek do Kesselringa Vietinghoff wyrażał przekonanie, że alianci w decydującym momencie nie będą się starać o jakieś porozumienie, lecz bez skrupułów zajmą opactwo.
Mimo to, 11 grudnia 1943 r. Kesselring podjął decyzję o nieobsadzaniu opactwa przez wojska niemieckie. 29 grudnia ambasador Niemiec przy Stolicy Apostolskiej baron Ernst von Weizsaecker wydał oświadczenie, w którym stwierdzał, że opactwo nie zostało zajęte przez niemieckie wojska. Zwrócił on też uwagę, że zagrożenie dla opactwa stanowią przebywający tam cywile (na początku lutego 1944 ich liczba wzrosła do ok. 800 osób), którzy mogą być wzięci przez alianckich zwiadowców za niemieckich żołnierzy. Jego obawy były całkowicie uzasadnione.
Oświadczenie Weizsaeckera mogło stanowić moment zwrotny w walce o ocalenie opactwa. Niestety, 8 stycznia 1944 r. Stolica Apostolska przesłała aliantom tylko najmniej istotny fragment oświadczenia niemieckiego ambasadora, mówiący ogólnikowo, że „niemieckie władze wojskowe, robią wszystko, co jest możliwe, by uchronić opactwo na Monte Cassino przed wojennymi zniszczeniami”. W ten sposób została zaprzepaszczona, jak się wydaje, jedyna w tej batalii realna szansa na uratowanie opactwa.
Zbrodnicza nieudolność dowódcy
Bezpośredni wpływ na podjęcie przez aliantów decyzji o zniszczeniu zabudowań opactwa na Monte Cassino miała przyjęta przez nich błędna strategia frontalnego ataku na umocnione pozycje niemieckie. Spowodowała ona, że wojska alianckie atakując doskonale ufortyfikowane pozycje niemieckie ponosiły olbrzymie straty. Względy ambicjonalne zdecydowały, że alianckie dowództwo trzymało się kurczowo strategii atakowania niemieckich umocnień od frontu.
Szczególnie wielkie „zasługi” w utwierdzaniu w tym najwyższego alianckiego dowództwa miał dowódca Korpusu Nowozelandzkiego gen. Bernard Freyberg. Wprawdzie, w opinii swoich podwładnych i współpracowników był on człowiekiem o ograniczonym intelekcie, jednak miał ogromne wpływy w najwyższym alianckim dowództwie. Powierzenie mu funkcji, która przerastała jego zdolności, stworzyło dla kassyńskiego opactwa śmiertelne zagrożenie.
Niestety, w najwyższym alianckim dowództwie nie mieli takich wpływów znacznie wybitniejsi oficerowie: dowódca Francuskiego Korpusu Ekspedycyjnego gen. Alphonse Juin oraz podwładny Freyberga, zwierzchnik Dywizji Hinduskiej, gen. Francis Tuker. Obaj zgodnie twierdzili, że na tym terenie należało zrezygnować z czołowych ataków, a zamiast tego dokonać manewrów oskrzydlających, dzięki czemu alianckie wojska wyszłyby na tyły Niemców odcinając im linie zaopatrzenia. Podjęcie takich działań zaproponował Juin w styczniu 1944 r. dowódcy 5 Armii, generałowi Wayne’owi Clarkowi, a 4 lutego gen. Tuker Freybergowi. Niestety, obaj zwierzchnicy całkowicie zignorowali racjonalne argumenty swoich podwładnych.
[Wielu historyków, w tym Messori, wykazuje, że w dowództwie amerykańskim i sprzymierzonym przewagę mieli masoni, też najwyższych stopni. MD]
Przyznać trzeba, że zarówno Clark jak i Fryberg działali pod silną presją najwyższego dowództwa, które nie zdając sobie sprawy ze skali trudności, żądało od podwładnych szybkich rezultatów. Ufając ogromnej przewadze ogniowej, liczebnej i materiałowej, sztabowcy, zmyleni mirażem zaledwie 5 kilometrów terenu do zdobycia, nie chcieli słyszeć o manewrach oskrzydlających. W swoim zaślepieniu nie zdawali sobie sprawy, że w tamtych warunkach olbrzymia przewaga aliantów po prostu nic nie znaczy. Za to wierzyli, że jeszcze tylko jedno natarcie i sprawa będzie załatwiona.
W wyniku zaślepienia i niekompetencji alianckich dowódców atakujący ponosili więc olbrzymie i niepotrzebne straty. Taka sytuacja spowodowała zaniepokojenie opinii publicznej w państwach antyhitlerowskiej koalicji. Kierując się mniemaniami i plotkami, które powstały w oparciu o równie ciekawe, co nieścisłe relacje korespondentów wojennych, szybko uznano, że głównym sprawcą niepowodzeń aliantów nie jest zbrodnicza ignorancja dowódców, lecz mury benedyktyńskiego opactwa. Co ciekawe, złudzeniom tym ulegali także walczący o Monte Cassino alianccy zwiadowcy, którzy obecnych w opactwie uchodźców brali za niemieckich żołnierzy. Widząc niezwykłą skuteczność obrony klasztoru nabrano przekonania, że Niemcy urządzili tam punkt obserwacyjny, z którego kierowano ogniem artylerii. Dowodem na to miały być dobrze widoczne – jak przypuszczano – anteny radiostacji (w rzeczywistości była to nieczynna wówczas stacja meteorologiczna). Pod wpływem tych doniesień w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii rozpętano bezprecedensową nagonkę medialną na polityków i generałów sprzeciwiających się zbombardowaniu klasztoru.
Gdy wbrew radom podwładnych Freyberg postanowił zaatakować Monte Cassino frontalnym atakiem, następca Tukera na stanowisku, gen. Harry Dimoline wieczorem 11 lutego jako pierwszy poprosił o zbombardowanie opactwa. Uznał on, że skoro nie jest w stanie zmienić obłędnej decyzji Freyberga, to jedyną racjonalną rzeczą w tej sytuacji jest dokonanie bombardowania pozycji nieprzyjaciela, po którym nastąpiłby natychmiastowy nocny atak piechoty.
Bombardowaniu sprzeciwili się dowodzący w rejonie walk i znający miejscowe realia generałowie Geoffrey Keyes i Charles Ryder. Wcześniej Keyes odbył nad opactwem wiele lotów i osobiście się przekonał, że nie ma tam Niemców. Ze względu na powagę miejsca także alianccy zwiadowcy próbowali to sprawdzić. Oficer wywiadu 5 Armii, płk Edwin Howard, analizując fotografie lotnicze stwierdził kategorycznie, że Niemcy nie wykorzystują opactwa do celów obronnych i, że nie ma żadnego powodu, by je bombardować. Podobnie jak Keyes ostrzegał, że stworzyłoby to Niemcom lepsze pozycje obronne. O domniemanych punktach obserwacyjnych najczęściej informowano nie dlatego, że one tam były, lecz dlatego, iż klasztor doskonale nadawał się do ich rozmieszczenia. Dla żądnych odwetu dowódców alianckich, to wystarczyło aby domniemania wziąć za pewniki.
Mimo sprzecznych informacji wywiadowczych i małych szans na powodzenie planu Fryberga, ulegając presji polityków i anglo-amerykańskiej opinii publicznej gen. Aleksander wydał rozkaz o zbombardowaniu klasztoru. Wielkiego wsparcia dla bezsensownej prośby Fryberga udzielił szef sztabu Alexandra, gen. John Harding.
Spektakl ludzkiej głupoty
Ustalony przez Fryberga plan ofensywy został zniweczony już na samym początku. Termin ataku na klasztorne wzgórze ustalono na noc z 15 na 16 lutego. Tymczasem sztab stanowiącej część nowozelandzkiego korpusu dywizji hinduskiej poinformował gen. Freyberga, że natarcie nie może odbyć się wcześniej niż dobę później. W tej sytuacji zbombardowanie opactwa musiałoby nastąpić 16 lutego wieczorem. Dwa dni wcześniej Freyberg otrzymał z dowództwa 5 Armii wiadomość, że jedyny możliwy termin nalotu to ranek 15 lutego. Przyśpieszenie nalotu oznaczało, że Dywizja Hinduska nie tylko nie zdążyłaby przygotować się do natarcia, ale nieprzygotowana musiałaby nacierać za dnia, co skazywało natarcie na pewną klęskę. Chociaż przyspieszenie nalotu niweczyło sens całej akcji, Freyberg ani nie usiłował przełożyć bombardowania, co byłoby w tej sytuacji logiczne, ani tym bardziej nie odwołał go.
15 lutego 239 amerykańskich bombowców, w tym 144 „latających fortec” (ciężkie bombowce B 17) prowadzonych przez mjra Bradforda E. Evansa i mjra Franka B. Chappella w trakcie trzygodzinnego bombardowania zamieniło wspaniały przybytek nauki, kultury i wiary w jedno wielkie rumowisko.
Chociaż Amerykanie przypuszczali, że tak monstrualnego bombardowania nikt nie mógł przeżyć, zważywszy na dużą liczbę obecnych w opactwie uciekinierów liczba ofiar nie była aż tak wielka. Ocaleli wszyscy mnisi, z których żaden nie został nawet ranny. Nie wiadomo, ilu zginęło przebywających w klasztorze uchodźców, których liczbę szacuje się na 1-2 tys. Na podstawie przeprowadzonych po wojnie badań przypuszcza się, że śmierć poniosło kilkuset cywilów, głównie kobiet i dzieci.
Ani wtedy, ani po wojnie nie znaleziono żadnych dowodów, na to, że w wyniku ówczesnego bombardowania zginął choćby jeden Niemiec. Po bombardowaniu opat Diamare złożył pisemne oświadczenie, że w chwili bombardowania w klasztorze nie było żadnego.
W trakcie bombardowania tysiące alianckich żołnierzy wiwatowało z radości, będąc święcie przekonanymi, że ich samoloty likwidują niemiecki punkt oporu. Po zbombardowaniu klasztoru przez pierwszą grupę samolotów do sztabu 5 Armii zaczęły napływać meldunki o uciekających „Niemcach”. Dowodem na potwierdzenie ich obecności w klasztorze miał być przechwycony przez nasłuch radiowy tekst: Ist Abt noch im Kloster? Ja, co przetłumaczono: „Czy dowództwo batalionu jest wciąż w klasztorze? Tak”. Szybko jednak okazało się, że tłumaczenie to było błędne. Wprawdzie „Abt” jest wojskowym skrótem oznaczającym dowództwo batalionu, jednak słowo to po niemiecku znaczy także „opat”. Właśnie w tym znaczeniu pojawiło się to słowo w niemieckim meldunku, o czym świadczy dalsza część wiadomości: Sind Moenche darinnen? (Czy są tam mnisi?).
Fałszywe przekonanie, że Niemcy przystosowali klasztor do celów wojskowych sprawiło, że ta barbarzyńska akcja spotkała się z powszechnym poparciem w USA i Wielkiej Brytanii. Zgoła odmiennie zareagowała Stolica Apostolska, Chociaż Watykan wiedział, że zbombardowano nieobsadzone przez Niemców opactwo, jednak powstrzymano się od publicznego potępienia aliantów za zniszczenie opactwa. Możliwe, że u podstaw tej decyzji leżała obawa, iż znani z braku poszanowania dla zabytków alianci (podczas lądowania na Sycylii alianci dokonali wielkiego spustoszenia wśród tamtejszych zabytków, w tym i kościołów) mogliby nawet zbombardować obsadzony przez Niemców Rzym. Nie była to obawa bezpodstawna. Alianci niszczyli każdy obiekt, w którym podejrzewali obecność Niemców. Tę zasadę zastosowano podczas alianckiego nalotu na letnią rezydencję papieża w Castel Gandolfo, gdzie zginęło jedynie 17 zakonnic.
Przedwczesna radość
Radość alianckich żołnierzy była przedwczesna. Nie zdawali oni sobie sprawy, że już wkrótce tysiące z nich będzie musiało oddać życie w walce o ruiny opactwa. Za sprawą aliantów, to miejsce modlitwy i nauki w lutym 1944 r. stało się kluczową pozycją niemieckiego systemu umocnień w ramach tzw. linii Gustawa, zamykającej aliantom najkrótszą drogę do Rzymu.
Najtrafniej scharakteryzował zbrodniczość alianckiego bombardowania włoski pisarz i publicysta katolicki, Vittorio Messori: Kiedy skończyło się bombardowanie i niczego już nie można było ocalić, Wehrmacht zajął górę i ufortyfikował się w rumowisku. Barbarzyńska strategia Amerykanów okazała się cenna dla Niemców, ponieważ ruiny stały się tak doskonałym miejscem obrony, że można było w nich przez całe miesiące odpierać najbardziej zaciekłe ataki. Trzydzieści tysięcy poległych aliantów, wśród nich wielu Polaków, spoczywa na tamtejszym cmentarzu z powodu amerykańskiej decyzji zburzenia klasztoru. Z wojskowego punktu widzenia było to szaleństwo, a z kulturalnego – zbrodnia(„Czarne karty Kościoła”, Katowice 2001).
Już pierwsze dni po zburzeniu klasztoru całkowicie skompromitowały tych, którzy twierdzili, że jego zburzenie przyspieszy ofensywę i przyczyni się do zmniejszenia strat. Stało się dokładnie odwrotnie. W czasie próby zajęcia ruin (zostały obsadzone przez niemieckich spadochroniarzy 20 lutego) w nocy z 17 na 18 lutego Dywizja Hinduska poniosła ogromne straty nawet nie zbliżając się do nich. Ogółem w przeprowadzonych tej nocy atakach dywizja straciła 530 żołnierzy, podczas gdy we wcześniejszych dwóch odpowiednio 64 i 130. Tego samego dnia pomimo braku punktu kierowania ogniem w opactwie, co wmawiali alianci, Niemcy odparli atak 200 Nowozelandczyków, zabijając lub raniąc 130 z nich.
Od lutego do maja Niemcy z powodzeniem odpierali ataki oddziałów alianckich. W maju 1944 r. do walki wszedł dowodzony przez generała Władysława Andersa 2 Korpus Polski, walczący w składzie brytyjskiej 8 Armii. Pierwsze natarcie Korpusu (11-12 V) zostało przez Niemców odparte. Związało ono jednak duże siły nieprzyjaciela i ułatwiło przełamanie niemieckiej obrony przez aliantów. Podczas drugiego natarcia (17-19 V) 2 Korpus zajął wzgórze z ruinami opactwa, a następnie przełamał drugi pas obrony niemieckiej, zwany linią Hitlera. W walce poległo 923 polskich żołnierzy, ok. 3 tys. zostało rannych, zaś 345 uznano za zaginionych. Klasztor nie został zdobyty frontalnym atakiem. Niemcy wycofali się z ruin w nocy z 17 na 18 maja. Polscy żołnierze zajęli rumowisko, w którym znajdowała się grupka ciężko rannych niemieckich żołnierzy.
Niemcy wycofali się ponieważ alianci nie mogąc zdobyć ich punktów oporu frontalnym atakiem zdecydowali się wreszcie je obejść. W maju alianci zrobili więc to, co na początku roku proponowali generałowie Keyes, Juin i Tuker, tylko, że w ciągu tych pięciu miesięcy w beznadziejnych walkach niepotrzebnie zniszczono wspaniałą budowlę, zaś w walkach o jej ruiny niepotrzebnie straciło życie kilkadziesiąt tysięcy alianckich i niemieckich żołnierzy.
Antykatolicka nienawiść
Obecnie nie jest tajemnicą, że alianci podejmując decyzję o zbombardowaniu opactwa, doskonale wiedzieli, że nie było ono zajęte przez niemieckich żołnierzy. Przyznał to ówczesny brytyjski premier Winston Churchill w swojej wielotomowej pracy Druga Wojna Światowa (1952). Jego zdaniem, Niemcy w każdej chwili mogli wykorzystać zabudowania klasztorne do obrony, zaś zniszczenie opactwa miało im to bezpowrotnie uniemożliwić. Jednak podane przez niego uzasadnienie zburzenia opactwa jest sprzeczne z argumentacją głównego inicjatora zbombardowania klasztoru gen. Freyberga.
Messori nie znajduje innego wytłumaczenia dla tego czynu, jak antykatolicka nienawiść: Amerykanie wiedzieli, że na górze i w klasztorze nie było niemieckiego wojska. Wiadomo także, że zadecydowali o zniszczeniu klasztoru nie z powodów wojskowych, lecz dla samego zniszczenia, co można wytłumaczyć jedynie pragnieniem usunięcia z oblicza ziemi jednego z bardziej znaczących symboli tzw. »katolickiego papizmu«. Barbarzyńska operacja miała cele inne od tych, które publicznie ogłoszono w godzinie bombardowania.
Prawdziwość tych słów wydaje się potwierdzać rozpętana w USA i Wielkiej Brytanii medialna kampania, w której zajadle atakowano dowódców sprzeciwiających się bombardowaniu opactwa. W nagonce tej roiło się od kłamstw i silnych antykatolickich akcentów. Wielu wrogów Kościoła katolickiego nie ukrywało swojej radości ze zbombardowaniu klasztoru: Nie przypominam sobie, żeby coś, co widziałem lub zrobiłem, tak mnie uszczęśliwiło jak widok tego zburzonego na wzgórzu opactwa… Z radością patrzyłem na ten symboliczny rozpad Kościoła i skostniałej tradycji – napisał w swoim dzienniku tuż po bombardowaniu kpt. Sidney Waugh, przed wojną znany jako wybitny rzeźbiarz.
Po wojnie USA i Wielka Brytania uparcie trzymały się tezy, że zniszczenie opactwa na Monte Cassino było uzasadnione. Dopiero w końcu lat 60. XX stulecia w wydawanych w USA publikacjach zatryumfowała prawda. W oficjalnej historii armii amerykańskiej z 1969 r. stwierdzono, że opactwo nie było zajęte przez wojska niemieckie.
Wielka Brytania do dnia dzisiejszego nie zmieniła swego stanowiska o „niekwestionowanych dowodach” na wykorzystywanie opactwa przez Niemców. Żadnej pokory wobec prawdy nie wykazuje Nowa Zelandia, która zawzięcie broni gen. Freyberga. Paradoksalnie, dla niemieckich żołnierzy bitwa na Monte Cassino stanowiła jedną z nielicznych jasnych kart w generalnie haniebnej historii całej II wojny światowej.
Krzysztof Warecki
===================
Nienawiść masońskich dowódców USA i „sprzymierzonych” do Kościoła katolickiego jest udokumentowana. Świadczy o niej również podwójna zbrodnia detonacji bomb jądrowych nad Hirosima i Nagasaki – miastami przecież cywilnymi. Nagasaki to ośrodek katolicyzmu w Japonii.
———————————————
Leo Szilard, jeden ze współautorów sławnego listu, podpisanego również przez Einsteina i zaadresowanego do Prezydenta Roosevelta – listu znanego jako początek Projektu „Manhattan”, napisał w 1960 roku, niedługo przed swoją śmiercią, że: „jeżeliby Niemcy rzucili na miasta bomby atomowe, to Amerykanie określili by takie bombardowanie, jako ‘zbrodnię wojenną’ oraz skazaliby w Norymberdze na śmierć przez powieszenie na szubienicy Niemców winnych tej zbrodni”.
Zniszczenie Hiroszimy iNagasaki w sierpniu 1945 roku, gdzie „ground zero” czyli „wskazanym celem” była jedyna w Japonii katedra katolicka, było większą zbrodnią wojenną niż zbrodnie generałów japońskich, za które byli oni skazani na śmierć i uśmierceni w Tokio i w Manili .
Inny cytat: Nagasaki: Klasztor zbudowany został wówczas za miastem, za górą, ale jak się później okazało dzięki temu ocalał, gdy Amerykanie rzucili bombę atomową na Nagasaki. Poleciały tylko szyby!
NCZAS.INFO | Prof. Adam Wielomski. Źródło: youtube/ Prof. Adam Wielomski. Naukowo o polityce
W dniu 21 maja 2026 roku, wraz z moją Żoną Magdaleną Ziętek-Wielomską uczestniczyliśmy w europejsko-chińskiej międzynarodowej konferencji „Przyszłość praw człowieka w zmieniającym się porządku świata”. Konferencja robiła wrażenie swoim rozmachem. Około setki uczestników, w tym dwóch byłych premierów (Grecji i Rumunii), wielu wykładowców, polityków, urzędników rządowych i przedstawicieli organizacji społecznych.
Jednak to, co było najważniejsze, to możliwość zapoznania się z chińskim rozumieniem praw człowieka.
W Polsce panuje fundamentalizm prawo-człowieczy, polegający na ślepym i fanatycznym traktowaniu praw człowieka jako ideologii, którą są smagane „rządy niedemokratyczne”. Stąd też w przypadku Chin pisze się ciągle o dysydentach, prześladowanych grupach etnicznych, braku wolności słowa, demokracji etc. Stąd też moje pewne zdziwienie, że Chińczycy zorganizowali konferencję na taki temat nie tylko w Europie, lecz w samym Paryżu – w nieformalnej stolicy praw człowieka.
Wcześniej wiedziałem, że główna linia chińskiej krytyki praw człowieka dotyczy ich nadmiernie indywidualistycznego aspektu, pominięcia obowiązków jednostki wobec wspólnoty etc. W literaturze politologicznej od czasu do czasu wspomina się o tej krytyce, ale rzadko. Szczególnie w Polsce. Ku mojemu zaskoczeniu do Paryża przyleciała chyba z połowa kadry chińskiego Instytutu Praw Człowieka Uniwersytetu Południowo-zachodniego Nauk Politycznych i Prawa, przedstawiając własną i oryginalną ich koncepcję.
Uczestnikom wręczano anglo- lub francuskojęzyczny wybór tekstów Xi Jinpinga „Szacunek i ochrona praw człowieka” (Pekin 2026). W antologii tej czytamy: „Chciałbym tutaj sprecyzować, że rozwój praw człowieka w Chinach nie jest i nie będzie oparty na kryteriach dyktowanych przez Zachód. Jakie by nie było stadium naszego rozwoju, prawa człowieka w Chinach muszą rozwijać się zgodnie z rzeczywistością narodową i wymogami ludu chińskiego. Chcemy osiągnąć cele i poziom, które sami sobie założyliśmy. Nie mamy potrzeby podążać za Zachodem i być przez Zachód sądzeni. Musimy z całą mocą odpowiedzieć na słowa i czyny państw zachodnich dające Chinom i to w sposób upokarzający lekcje w materii praw człowieka” (wersja francuska, s. 21). Jak zatem rozumieją prawa człowieka Chińczycy?
Są dwa zasadnicze prawa człowieka. Pierwszym jest naturalne prawo każdej wspólnoty narodowej do posiadania suwerennego państwa. Jak tłumaczył jeden z chińskich profesorów: co z tego, że masz prawo do własności i wolności słowa, jeśli mieszkasz w państwie, które kierowane jest przez zagraniczne mocarstwa, które dyktują ci prawa dotyczące tejże własności i określają kierunek polityczny państwa? Ten, kto nie definiuje własnych praw, ten nie jest człowiekiem wolnym. Innymi słowy, to podstawowe prawo człowieka w tradycji zachodniej określane jest jako zbiorowe prawo narodów do samostanowienia.
Można je nawet ująć szerzej: jest to nie tylko prawo każdego narodu do posiadania własnego państwa, lecz także do jego suwerenności, w którą nie ma prawa ingerować żadne mocarstwo zewnętrzne. Ważne, aby naród podejmował sam decyzję o ustroju i osobach nim rządzących. Mówiąc „sam”, nie mam na myśli koniecznie drogi wyborczej. Jeśli w jakimś narodzie dojdzie do rewolucji lub zamachu stanu, w wyniku którego ukonstytuuje się taki lub inny rząd, to jest on suwerennym reprezentantem danego narodu, o ile tylko tego rządu nie ustanowiło i nie wspiera siłą zewnętrzne mocarstwo czy sąsiednie państwo. To jest najważniejsze prawo człowieka: do samostanowienia i suwerenności politycznej. Podkreślając tak bardzo to prawo, Chińczycy zrzucają z siebie pył tzw. stulecia upokorzeń, czyli XIX wieku, gdy zachodnie mocarstwa robiły w tym kraju, co chciały, potem to samo czynili Japończycy, a do niedawna próbowali czynić Amerykanie – dopóki na naszych oczach nie utracili hegemonii nad światem.
Drugie prawo człowieka to uprawnienie do rozwoju. Każde państwo ma prawo do rozwoju ekonomicznego, którego celem jest wyjście z biedy i ukonstytuowanie swoich obywateli jako dominującej liczebnie klasy średniej. Chińczycy nie definiują sposobu, w jaki ma się to stać (socjalistyczny, liberalny, libertariański), gdyż swoboda wybrania tej drogi wynika z prawa pierwszego. Jak tłumaczyli chińscy uczestnicy imprezy, co ci po wolnościach liberalnych, gdy nie masz co włożyć do garnka? Chińczycy uważają, że jakieś 400 milionów ich rodaków skorzystało już w pełni z tego prawa, stając się klasą średnią, a pozostały miliard wyszedł już wprawdzie z nędzy, ale jeszcze nie stał się klasą średnią.
Dlatego też Pekin samo-definiuje się nadal jako „państwo rozwijające się”, choć jego gospodarka jest pierwszą (wskaźnik PPP) lub drugą (wskaźnik PKB) na świecie. Tutaj także widać chińskie rozliczenia z wielowiekową biedą tego państwa, z której Chiny wyszły dopiero całkiem niedawno. Z prawa do rozwoju wynikają jeszcze prawa poszczególne: do przemieszania się za pracą, z czego wynika rozwój środków komunikacji; prawo do zdrowia, aby zwiększyć długość i komfort życia; prawo do edukacji etc.
Chińscy uczestnicy konferencji o tym nie mówili, ale z antologii Xi Jinpinga wynika, że własność także jest prawem człowieka, gdyż zapewnia rozwój ekonomiczny. Nie jest prawem człowieka samym z siebie – jak u Johna Locke’a – lecz dlatego że za jego pomocą realizowane jest ludzkie prawo do rozwoju.
Wszyscy, którzy mnie znają i czytają, wiedzą, że zawsze byłem sceptykiem co do praw człowieka, widząc w nich ideologię burzycielskich rewolucji – od rewolucji francuskiej po rewolucję LGBT. Ale ta chińska koncepcja jest mi całkiem bliska. W istocie sprowadza się ona do nauki o ludzkim prawie do posiadania własnego suwerennego państwa, w które nie ma prawa wtrącać się ani ambasador Repnin, ani ambasador Rose, ani Ursula von der Leyen. Państwo to ma zarazem stworzyć system ekonomiczny, dający ogółowi obywateli rozwój i poprawę dobrobytu. Można zatem spytać: czego właściwie można więcej chcieć? Prawdziwe konserwatywne państwo.
Od Evo Moralesa do Rodrigo Paza: dramatyczny zwrot Boliwii w stronę Izraela
[Boliwia posiada największe zidentyfikowane złoża litu na świecie md]
=========================================
Izrael znajduje kolejny południowoamerykański kraj, na którym będzie mógł żerować.
Boliwia przeżywa najgłębszy kryzys polityczny i gospodarczy od czterdziestu lat, a reakcje Waszyngtonu i Jerozolimy są uderzająco podobne. Od początku maja 2026 r. kraj ogarnęła ogromna fala protestów z udziałem społeczności rdzennych, górników, związków chłopskich, pracowników transportu, nauczycieli i zwolenników byłego lewicowego prezydenta Evo Moralesa. Dziesiątki blokad dróg sparaliżowały autostrady, odcinając dostawy żywności, paliwa i leków do miast. Protestujący domagają się dymisji prezydenta Rodrigo Paza, prawicowego polityka, który objął urząd 8 listopada 2025 r., kończąc prawie 20 lat rządów lewicowego Ruchu na rzecz Socjalizmu (MAS).
Główne przyczyny protestów to braki paliwa, roczna inflacja przekraczająca 20% w momencie objęcia urzędu przez Paza, cięcia oszczędnościowe (w tym likwidacja państwowych dotacji do paliw na mocy dekretu 5503, który praktycznie podwoił koszty paliwa dla konsumentów) oraz ustawa o klasyfikacji gruntów (nr 1720), postrzegana jako zagrażająca prawom rdzennej ludności do ziemi, ponieważ umożliwiała zajmowanie gruntów rolnych jako zabezpieczenia kredytów. Choć rząd uchylił ustawę 1720 13 maja, protesty nadal się rozprzestrzeniają, a żądania rozszerzyły się o podwyżki płac, reformę prawa pracy i dymisję Paza.
Rząd Paza doszedł do władzy pod hasłem ponownego zorientowania Boliwii na współpracę ze Stanami Zjednoczonymi i zachodnimi instytucjami finansowymi. W ciągu kilku tygodni od objęcia urzędu Paz spotkał się z sekretarzem stanu Marco Rubio i podpisał umowę przywracającą pełne stosunki dyplomatyczne Boliwii z Izraelem, które zostały zerwane w 2023 r. za poprzedniego rządu MAS w proteście przeciwko wojnie w Gazie. Zapewnił też pożyczkę w wysokości 3,1 miliarda dolarów z banku rozwoju Ameryki Łacińskiej, zaprosił DEA (Drug Enforcement Administration) z powrotem do Boliwii i dołączył do koalicji bezpieczeństwa Trumpa „Tarcza Ameryk” (Shield of the Americas) wraz z Argentyną, Salwadorem i kilkunastoma innymi prawicowymi rządami.
Kiedy w połowie maja wybuchły protesty, zarówno Stany Zjednoczone, jak i Izrael wydały oświadczenia, których uderzające podobieństwo zauważył dziennikarz Max Blumenthal. Blumenthal, redaktor The Grayzone, napisał na Twitterze: „USA i Izrael wydały uderzająco podobne oświadczenia w sprawie Boliwii. To tak, jakby były jednym, skonsolidowanym reżimem zmobilizowanym w obronie globalnej oligarchii i przeciwko rdzennemu oporowi.”
Ministerstwo Spraw Zagranicznych Izraela opublikowało 17 maja: „Państwo Izrael wyraża swoje wsparcie i solidarność z rządem i narodem Boliwii, a także z prezydentem @Rodrigo_PazP, który został wybrany w sposób legalny i demokratyczny. Z niepokojem obserwujemy sytuację humanitarną spowodowaną zamieszkami i blokadami dróg, które doprowadziły do niedoborów żywności i podstawowych artykułów dla ludności. Izrael wspiera wysiłki rządu Boliwii na rzecz promowania dialogu i zachowania stabilności demokratycznej w kraju.”
Dwa dni później Biuro ds. Zachodniej Półkuli Departamentu Stanu napisało na Twitterze: „W Boliwii zamieszki i blokady stworzyły kryzys humanitarny, powodując niedobory leków, żywności i paliwa. Potępiamy wszelkie działania mające na celu zdestabilizowanie demokratycznie wybranego rządu @Rodrigo_PazP i wspieramy go w wysiłkach na rzecz przywrócenia porządku dla pokoju, bezpieczeństwa i stabilności narodu boliwijskiego.”
Zastępca sekretarza stanu USA Christopher Landau nazwał protesty „zamachem stanu” i stwierdził: „Nie miejcie co do tego wątpliwości. To jest zamach stanu finansowany przez ten niegodziwy sojusz między polityką a przestępczością zorganizowaną w całym regionie”. Sekretarz stanu Rubio oświadczył, że „Stany Zjednoczone stanowczo wspierają prawowity konstytucyjny rząd Boliwii. Nie pozwolimy przestępcom i handlarzom narkotyków obalać demokratycznie wybranych przywódców na naszej półkuli”.
Skoordynowany przekaz odzwierciedla głębszą historię relacji Boliwii z Izraelem, które na przestrzeni ośmiu dekad ulegały dramatycznym zmianom.
Relacje Boliwii z Izraelem rozpoczęły się od wsparcia. 29 listopada 1947 r. Boliwia zagłosowała za Rezolucją Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 181 (Planem Podziału Palestyny), który utorował drogę do ogłoszenia niepodległości Izraela. Boliwia formalnie uznała suwerenność Izraela w 1949 r., a oba kraje nawiązały stosunki dyplomatyczne w 1950 r. To wsparcie nie było przypadkowe. Boliwia była schronieniem dla tysięcy żydowskich uchodźców uciekających z Europy w latach 30. i 40. XX wieku.
Niemiecko-żydowski właściciel kopalni Maurice Hochschild wykorzystał swoje stosunki z prezydentem Boliwii Germánem Buschem do ułatwienia wydawania wiz żydowskim uchodźcom z Niemiec i Austrii oraz założył Towarzystwo Ochrony Imigrantów Izraelskich (SOPRO), aby wspierać integrację uchodźców. Według Muzeum Holokaustu w Waszyngtonie, do końca 1942 r. w Boliwii osiedliło się około 7000 żydowskich imigrantów. Społeczność żydowska założyła Circulo Israelita de Bolivia w La Paz, które stało się najwyżej położoną synagogą na świecie – na prawie 12 000 stóp nad poziomem morza.
Przez pierwsze pięć dekad formalnych stosunków Boliwia i Izrael utrzymywały stabilne i oparte na współpracy relacje. Izraelska agencja współpracy rozwojowej MASHAV, założona w 1958 r., rozszerzyła swoje transfery technologii rolniczych, wiedzę z zakresu gospodarki wodnej i programy budowania potencjału na kraje Ameryki Łacińskiej i Afryki. Zniesienie obowiązku wizowego w 1972 r. pozwoliło obywatelom Izraela na podróżowanie do Boliwii bez wizy. Każdego roku około 20 000 izraelskich weteranów po odbyciu obowiązkowej służby wojskowej udawało się do Ameryki Południowej, aby odpocząć, a Boliwia – z jej malowniczymi andyjskimi krajobrazami, solniskiem Salar de Uyuni, basenem Amazonki i dżunglą Yungas – stała się jednym z najpopularniejszych kierunków.
Wszystko zmieniło się wraz z wyborem Evo Moralesa w 2006 r. Morales, pierwszy rdzenny prezydent Boliwii, zbudował swoją politykę zagraniczną wokół zaciekłej antyimperialistycznej agendy, która traktowała politykę zagraniczną USA i izraelskie działania wojskowe jako dwa przejawy tego samego żydowskiego supremacjonistycznego systemu dominacji obejmującego większość globu. Szybko zorientował Boliwię na blok ALBA (który obejmował Kubę, Nikaraguę, Ekwador i Wenezuelę), z Iranem jako partnerem zewnętrznym.
Pierwsze bezpośrednie zerwanie nastąpiło 14 stycznia 2009 r., podczas izraelskiej operacji „Płynny Ołów”. Morales ogłosił zerwanie stosunków dyplomatycznych, nazywając traktowanie Palestyńczyków przez Izrael „ludobójstwem”. Zażądał postawienia premiera Ehuda Olmerta przed wymiarem sprawiedliwości i odebrania Pokojowej Nagrody Nobla prezydentowi Izraela Szimonowi Peresowi.
Stosunki pogorszyły się jeszcze bardziej podczas wojny w Gazie w 2014 r. Morales ogłosił Izrael „państwem terrorystycznym” i zapowiedział anulowanie umowy o zniesieniu wiz z 1972 roku. „Ogłaszamy [Izrael] państwem terrorystycznym” – oświadczył Morales podczas rozmowy z grupą nauczycieli w mieście Cochabamba. Wcześniej w tym miesiącu złożył wniosek do Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka o ściganie Izraela za zbrodnie przeciwko ludzkości.
Lata rządów Moralesa wniosły również istotny element tajnych działań do procesu oddalania się Boliwii od Izraela. W miarę jak Boliwia zbliżała się do Iranu, kraj stał się tym, co amerykańscy urzędnicy wywiadu opisali jako „węzeł drugorzędny” dla operacji irańskiego wywiadu w regionie. Kontrowersyjna reelekcja Moralesa w październiku 2019 r. wywołała masowe protesty, a on podał się do dymisji pod presją wojska 10 listopada 2019 r., po tym jak dowódca boliwijskiej armii publicznie wezwał go do ustąpienia.
Tymczasowy rząd Jeanine Áñez, która objęła prezydenturę 12 listopada, natychmiast rozpoczął odwracanie polityki zagranicznej z czasów Moralesa. W ciągu kilku dni minister spraw zagranicznych Karen Longaric ogłosiła wydalenie wenezuelskiego personelu dyplomatycznego i wystąpienie Boliwii z bloku ALBA, a rząd dołączył do Grupy Lima. Boliwia zerwała stosunki z Kubą 24 stycznia 2020 r., stając się jedynym krajem na półkuli zachodniej bez stosunków dyplomatycznych z Hawaną. 27 listopada 2019 r., zaledwie dwa tygodnie po rezygnacji Moralesa, minister spraw zagranicznych Boliwii Karen Longaric ogłosiła przywrócenie stosunków dyplomatycznych z Izraelem.
Wybory w Boliwii w październiku 2020 r. przywróciły Ruch na rzecz Socjalizmu do władzy pod przewodnictwem Luisa Arce. Najbardziej prowokacyjnym wydarzeniem okresu rządów Arce było podpisanie w lipcu 2023 r. przez ministra obrony Boliwii Edmundo Novillo w Teheranie memorandum o porozumieniu w sprawie bezpieczeństwa i obrony z irańskim ministrem obrony Mohammadem Rezą Asztianim. Umowa zawierała postanowienia dotyczące rozmieszczenia irańskich dronów wojskowych w Boliwii pod pretekstem ochrony granic i zwalczania handlu narkotykami.
Po ataku Hamasu na Izrael 7 października 2023 r. i późniejszej izraelskiej kampanii wojskowej w Gazie, rząd Arce szybko zareagował. 31 października 2023 r. Boliwia jako pierwszy kraj w Ameryce Łacińskiej zerwała stosunki dyplomatyczne z Izraelem z powodu najnowszej wojny w Gazie. Wiceminister spraw zagranicznych Freddy Mamani ogłosił decyzję „w imię potępienia i odrzucenia agresywnej i nieproporcjonalnej izraelskiej ofensywy wojskowej w Strefie Gazy”. Rzecznik izraelskiego MSZ Lior Haiat nazwał ten krok „kapitulacją przed terroryzmem i reżimem ajatollahów w Iranie”.
W październiku 2024 roku Boliwia złożyła w Międzynarodowym Trybunale Sprawiedliwości oświadczenie o przystąpieniu do sprawy, przyłączając się do pozwu Republiki Południowej Afryki, w którym zarzuca się Izraelowi popełnienie ludobójstwa w Strefie Gazy.
Wybory prezydenckie w Boliwii w październiku 2025 r. przyniosły przełomowy wynik. Rodrigo Paz zwyciężył, zdobywając ponad 54 procent głosów; po raz pierwszy od 20 lat żaden kandydat MAS nie zdobył prezydentury. Paz, syn byłego prezydenta Boliwii i absolwent amerykańskich uczelni, prowadził kampanię pod hasłem „Kapitalizm dla wszystkich”. Izraelski minister spraw zagranicznych Gideon Sa’ar w dniach po jego wyborze sygnalizował chęć naprawy stosunków dwustronnych z Pazem.
10 grudnia 2025 r. Sa’ar i boliwijski minister spraw zagranicznych Fernando Aramayo podpisali w Waszyngtonie wspólną deklarację przywracającą pełne stosunki dyplomatyczne. Boliwijskie MSZ oświadczyło, że „Boliwia i Izrael w pełni przywracają swoje stosunki dyplomatyczne i otwierają nowy etap strategicznej współpracy”. Premier Benjamin Netanjahu osobiście rozmawiał telefonicznie z Pazem 10 grudnia 2025 r. Obaj „zgodzili się co do potrzeby promowania współpracy w różnych dziedzinach, ze szczególnym uwzględnieniem bezpieczeństwa, oraz przywrócenia ożywionej turystyki wielu izraelskich podróżnych” do Boliwii – podały izraelskie władze. Netanjahu osobiście zaprosił Paza do odwiedzenia Izraela.
Najważniejszym strategicznym interesem Izraela w Boliwii jest jej lit. Boliwia posiada największe na świecie udokumentowane rezerwy litu – szacunkowo 23 miliony ton metrycznych, co stanowi około 20% światowych rezerw. Za rządów Moralesa i Arce Boliwia zawierała umowy dotyczące litu głównie z Chinami i Rosją. Pojednanie Boliwii z Izraelem umieszcza ją w orbicie Porozumień Izaaka (Isaac Accords), ramy wzorowanej na Porozumieniach Abrahama i promowanej przez prezydenta Argentyny Javiera Milei. Fundacja Genesis Prize Foundation okrzyknęła wybór Paza jako „nową szansę na przyjaźń i bliższe więzi z Izraelem”. Niezwykle silne wyrażenie solidarności z rządem Paza podczas protestów w maju 2026 r. reprezentuje poziom publicznego poparcia rzadko udzielanego zagranicznej głowie państwa.
W miarę jak Boliwia zostaje wciągnięta w sieć „porozumień Isaaca”, schemat staje się oczywisty. Ingerencja Izraela w politykę Boliwii to przemyślany manewr mający na celu zapewnienie sobie dostępu do litu oraz złamanie oporu rdzennej ludności wobec bezpardonowych metod wydobycia surowców. Kiedy przestaniemy postrzegać Izrael jako zwykłe państwo i zaczniemy uznawać go za imperium, sytuacja stanie się bardziej przejrzysta.
Jest to ponadnarodowa struktura władzy, która realizuje interesy elity wyznającej supremację żydowską kosztem wszystkich narodów, które staną jej na drodze. Boliwia to po prostu najnowszy front w ekspansji tego pasożytniczego przedsięwzięcia.
.jpg){kind=link}